Ekitabo XI

Essuula I

Ayi Mukama, okuva obutaggwaawo bwe bubwo, olwo tomanyi bye nkugamba? oba olaba mu biseera ekiyita mu biseera? Kale lwaki nteeka mu maaso go mu nteekateeka ebyafaayo bingi bwe bityo? Mazima si lwa kuba nti oyagala okubiyiga okuyita mu nze, wabula okukubiriza okwagala kwange n’okw’abasomi bange eri Ggwe, tulyoke twogere fenna nti, Mukama mukulu, wa kitiibwa, era asaanira okutenderezebwanga ennyo. Nkyogedde dda, era nja kuddamu okukyogera: kino nkikola olw’okwagala okwagala kwo. Kubanga era tusaba, newakubadde nga Amazima gaagamba nti, Kitammwe amanyidde ddala byonna bye mwetaaga ne bwe muba nga temunnamusaba. Kale bye tubikkula gy’Oli bye birowoozo by’emitima gyaffe, nga twatula ennaku zaffe n’okusaasira kwo gye tuli, olyoke otusumulule ddala, kubanga watandika, tulyoke tulekere awo okuba abanaku mu ffe ffekka, tubeere n’omukisa mu Ggwe; kubanga watuyita okufuuka abaavu mu mwoyo, n’abeetoowaze, n’abali mu nnaku, n’abalumwa enjala n’ennyonta olw’obutuukirivu, n’ab’ekisa, n’abalina omutima omulongoofu, n’abatabaganya. Laba, nkubuulidde ebintu bingi, nga bwe nnasobola era nga bwe nnayagala, kubanga Ggwe wasooka okwagala nkwatulire, Mukama wange Katonda wange. Kubanga oli mulungi, kubanga okwagala kwo kubeerera emirembe gyonna.

Essuula II

Naye nnaasobola ntya n’olulimi lw’ekkalaamu yange okwogera ebikubiriza byo byonna, n’entiisa zo zonna, n’okubudaabuda kwo, n’okuluŋŋamya kwo, bye wakozesa okundeeta okubuulira Ekigambo kyo n’okugabira abantu bo Ssakalamentu yo? Era singa nsobola okubyogera mu nteekateeka yaabyo, amatondo g’ebiseera ga muwendo nnyo gye ndi; era ebbanga ddene nnyo nga njaayaanira okufumiitiriza mu mateeka go, era omwo okukwatulira obukugu bwange n’obutaba na bukugu bwange, okukya kw’okwakira kwo, n’ebisigaddewo ku kizikiza kyange, okutuusa obunafu lwe bulimirwa amaanyi. Era saagala kintu kirala kyonna kunzibako ssaawa ezo ze nsanga nga teziriiko bwetaavu bwa kuzzaamu mubiri gwange maanyi n’amaanyi g’ebirowoozo byange, wadde obw’obuweereza bwe tubanjibwa abantu, oba bwe tutabanjibwa naye ne tubusasula.

Ayi Mukama Katonda wange, owulire okusaba kwange, era okusaasira kwo kuwulirize okwegomba kwange: kubanga tekweraliikirira nze nzekka, wabula kwagala okuweereza okwagala okw’ab’oluganda; era olaba omutima gwange nti bwe kiri. Njagala okukuwaayo ng’ekiweebwayo obuweereza bw’ebirowoozo byange n’olulimi lwange; Ggwe mpa kye nnaakuwa. Kubanga ndi mwavu era ndi mu bwetaavu, naye Ggwe oli mugagga eri bonna abakukoowoola; Ggwe, atatuukibwako kweraliikirira, atufaako. Komola emimwa gyange egy’omunda n’egy’ebweru okuva ku buli buteegendereza n’obulimba bwonna: Ebyawandiikibwa byo bibeere essanyu lyange eddongoofu: nneme okulimbibwa mu byo, wadde okulimba abalala nga nkozesa byo. Mukama, wulira era osaasire, Ayi Mukama Katonda wange, Ekitangaala ky’abazibe b’amaaso, era Amaanyi g’abanafu; weewaawo era Ekitangaala ky’abo abalaba, era Amaanyi g’ab’amaanyi; wulira emmeeme yange, ogiwulire ng’ekaaba okuva mu buziba. Kubanga amatu go bwe gataabe naffe ne mu buziba, tunaagenda wa? tunaakaabira wa? Obudde bw’emisana bubwo, n’ekiro kikyo; ku kulaga kwo ebiseera bidduka ne biyitawo. Tuwe ku byo ebbanga ery’okufumiitiriza ku bintu ebikusike eby’amateeka go, era togaggalira ffe abakonkona. Kubanga si bwereere nti wawandiisa ebyama eby’ekizikiza eby’empapula ennyingi bwe zityo; era ebibira ebyo tebibulamu mpeewo ezeekweka omwo, ne zitambulatambula, ne zirya, ne zigalamira, ne zizza obwenkulumu. Ontuukirize, Ayi Mukama, era obimbikkulire. Laba, eddoboozi lyo lye ssanyu lyange; eddoboozi lyo lisinga obungi bw’essanyu lyonna. Mpa kye njagala: kubanga ddala njagala; era kino Ggwe wakimpa: toleka birabo byo, era tonyooma muddo gwo omubisi ogulumwa ennyonta. Ka nkwatulire kyonna kye nnaasanga mu bitabo byo, era mpulire eddoboozi ery’okutendereza, era nnywe mu Ggwe, era nfumiitirize ku eby’ekitalo ebiri mu mateeka go; okuva ku lubereberye, lwe wakola eggulu n’ensi, okutuusa ku kufuga okw’olubeerera okw’ekibuga kyo ekitukuvu wamu naawe.

Mukama, onsaasire, era owulire okwegomba kwange. Kubanga, bwe ndowooza, tekuli kwa nsi, si kwa zaabu na ffeeza, n’amayinja ag’omuwendo, oba eby’okwambala ebinekaaneka, oba ekitiibwa n’ebifo by’obukulu, oba essanyu ly’omubiri, oba ebyetaagibwa omubiri n’obulamu buno obw’obutambuze bwaffe: ebyo byonna biryongerwako abo abanoonya obwakabaka bwo n’obutuukirivu bwo. Laba, Ayi Mukama Katonda wange, okwegomba kwange we kuli. Ababi bambuulidde ku bisanyusa, naye si nga amateeka go, Ayi Mukama. Laba, okwegomba kwange we kuli. Laba, Kitaffe, laba, otunule, osiime; era kisiimibwe mu maaso g’okusaasira kwo, nfune ekisa mu maaso go, ebyomunda eby’ebigambo byo bingulirwe nze akonkona. Nkwegayirira ku bwa Mukama waffe Yesu Kristo Omwana wo, Omusajja ow’omukono gwo ogwa ddyo, Omwana w’Omuntu, gwe weenywereza, ng’Omutabaganya wo era owaffe, Oyo gwe wayitamu okutunoonya, ffe abataakunoonya, wabula n’otunoonya tulyoke tukunoonye,—Ekigambo kyo, gwe wayitamu okukola ebintu byonna, era mu byo nange;—Omwana wo omu yekka, gwe wayitamu okuyita abantu abakkiriza okufuuka abaana bo, era mu bo nange;—nkwegayirira ku bw’Oyo, atudde ku mukono gwo ogwa ddyo, era atwegayiririra gy’Oli, mwe mukwekeddwa eby’obugagga byonna eby’amagezi n’okumanya. Ebyo bye nnoonya mu bitabo byo. Musa yamuwandiikako Ye; kino Ye yennyini akyogera; kino Amazima gakyogera.

Essuula III

Njagala okuwulira n’okutegeera ekigambo kino nti, “Ku lubereberye Ggwe watonda eggulu n’ensi.” Musa ye yakiwandiika, n’akiwandiika n’agenda, n’ava wano okuva gy’Oli n’adda gy’Oli; era kaakano tali mu maaso gange. Kubanga singa yaliwo, nandimukutte ne mmubuuza, ne mmwegayirira ku lwo ambikkulire ebintu bino, era nandiwunzise amatu g’omubiri gwange eri amaloboozi agava mu kamwa ke. Era singa ayogera Olwebbulaniya, gandikubye amatu gange bwereere, era tewandibaddewo na kimu kyandikutte ku birowoozo byange; naye singa Olulattini, nandimanyi ky’ayogera. Naye nnandimanyidde wa nti ayogera mazima? Weewaawo, era singa kino nakyo nkimanya, nnandikimanyidde ku ye? Mazima munda mu nze, munda, mu kisenge ky’ebirowoozo byange, Amazima, si ga Lwebbulaniya, si ga Luyonaani, si ga Lulattini, so si ga lulimi lwa bannaggwanga, awatali bitundu bya ddoboozi wadde olulimi, wadde amaloboozi g’ennyingo, gandyogedde nti, “Kino kya mazima,” era amangu ago nandigambye omusajja wo oyo n’obuvumu nti, “oyogera mazima.” Kale olw’okuba sisobola kumubuuza, Ggwe, Ggwe gwe nneegayirira, Ayi Amazima, ye bwe yali ng’akujjudde n’ayogera amazima, Ggwe, Katonda wange, gwe nneegayirira, sonyiwa ebibi byange; era Ggwe, eyamuwa omuweereza wo okwogera ebintu bino, mpa nange okubitegeera.

Essuula IV

Laba, eggulu n’ensi biriwo; bilangirira nti byatondebwa; kubanga bikyuka era bifuukafuuka. So nga buli ekitaakolebwa, naye nga kiriwo, tekirina kintu kyonna mu kyo kye kyali kitalina edda; era okukyuka n’okufuukafuuka kwe kuli. Era bilangirira nti tebyekola byokka; “kyetuva tubaawo, kubanga twakolebwa; tetwaliwo nga tetunnabaawo, tulyoke twekole ffekka.” Kale obukakafu bw’ekintu lye ddoboozi ly’aboogera. Kale Ggwe, Mukama, wabikola; Ggwe oli mulungi okulaba, kubanga birungi okulaba; Ggwe oli mulungi, kubanga birungi; Ggwe oliwo, kubanga biriwo; naye tebiri birungi okulaba wadde birungi, era tebiriiwo nga Ggwe Omutonzi wabyo bw’oli; bwe bigeraageranyizibwa ku Ggwe, tebiri birungi okulaba, tebiri birungi, era tebiriiwo. Kino tukimanyi, tukwebaza. Era okumanya kwaffe, bwe kugeraageranyizibwa ku kumanya kwo, butamanya.

Essuula V

Naye wakola otya eggulu n’ensi? era kye kyuma ki eky’omulimu gwo omunene bwe gutyo? Kubanga tekyali ng’omukozi ow’obuntu, abumba omubiri ogumu okuva mu mulala, ng’okusalawo kw’ebirowoozo bye bwe kuli, ebisobola mu ngeri emu okugwambaza ekifaananyi, nga bye bikiraba munda mu byo n’eriiso ery’omunda. Era yandiyinzizza wa okukola kino, singa ebirowoozo ebyo Ggwe tewabikola? era ayambaza ekifaananyi ekintu ekyaliwo edda, era ekiriko obulamu, ng’ebbumba, oba ejjinja, oba omuti, oba zaabu, oba ebirala ebiringa ebyo. Era ebyo byandibaddewo bitya, singa Ggwe tewabiteekawo? Ggwe wakolera omukozi omubiri gwe, Ggwe ebirowoozo ebiragira ebitundu by’omubiri, Ggwe ekintu mw’akolera buli ky’akola; Ggwe okutegeera kw’ayitamu okuyiga obukugu bwe, n’okulaba munda ky’akola ebweru; Ggwe okuwulira kw’omubiri gwe, kw’akozesa, ng’omuvvuunuzi, okutwala okuva mu birowoozo okutuuka ku kintu ky’akola, n’okubuulira ebirowoozo bye ekikoleddwa; ebirowoozo ebyo biryoke byebuuze munda ku mazima agabifuga, obanga kikoleddwa bulungi oba nedda. Ebyo byonna bikutendereza, Ggwe Omutonzi wa byonna. Naye obikola otya? wakola otya, Ayi Katonda, eggulu n’ensi? Mazima, si mu ggulu, si mu nsi, mwe wakolera eggulu n’ensi; si mu bbanga, wadde mu mazzi, kubanga n’ebyo bya ggulu n’ensi; era si mu nsi yonna mwe wakolera ensi yonna; kubanga tewaaliwo kifo we wandigikoledde, nga tennakolebwa, ebeewo. Era tewakwata kintu kyonna mu mukono gwo, kye wandikozesezza okukola eggulu n’ensi. Kubanga wandikiggye wa ekyo, kye wali tonnakola, okukikolamu ekintu? Kubanga kiki ekiriwo, wabula kubanga Ggwe oliwo? Kale wayogera, ne bikolebwa, era mu Kigambo kyo mwe wabikolera.

Essuula VI

Naye wayogera otya? Mu ngeri eddoboozi gye lyavaamu mu kire, nga ligamba nti, Ono ye Mwana wange gwe njagala ennyo? Kubanga eddoboozi eryo lyayita ne liggwaawo, lyatandika ne likoma; ennyingo zaawulikika ne ziggwaawo, eyookubiri ng’eddirira eyasooka, eyookusatu ng’eddirira eyookubiri, era bwe kityo mu nteekateeka, okutuusa ku esembayo ng’eddirira endala, n’akasirise ng’eddirira esembayo. Kye kiva kyeyoleka bulungi ddala nti okutambula kw’ekitonde kwe kwalyogera, nga nakyo kya biseera, nga kiweereza okwagala kwo okw’olubeerera. Era ebigambo bino ebyo, ebyatondebwa okumala ekiseera, okutu okw’ebweru kwabituusa ku mmeeme etegeera, okutu kwayo okw’omunda nga kuwuliriza Ekigambo kyo eky’Olubeerera. Naye yo n’egeraageranya ebigambo bino ebivuga mu biseera, n’Ekigambo kyo ekyo eky’Olubeerera mu kasirise, n’egamba nti “Kya njawulo, kya njawulo nnyo. Ebigambo bino biri wansi nnyo wa nze, era tebiriiwo, kubanga bidduka ne biggwaawo; naye Ekigambo kya Mukama wange kibeerera waggulu wange emirembe gyonna.” Kale singa mu bigambo ebivuga ne biyitawo wagamba nti eggulu n’ensi bikolebwe, n’okola bw’otyo eggulu n’ensi, waaliwo ekitonde eky’omubiri nga eggulu n’ensi tebinnabaawo, eddoboozi eryo lisobole okuyita mu ntambula zaakyo mu biseera nga lituukiriza olugendo lwalyo mu biseera. Naye tewaaliwo kya mubiri nga eggulu n’ensi tebinnabaawo; oba singa kyaliwo, mazima wandibadde, awatali ddoboozi eriyitawo bwe lityo, otonze ekyo, kye wandikozesezza okukola eddoboozi lino eriyitawo, ly’owandiyiseemu okugamba nti, Eggulu n’ensi bikolebwe. Kubanga buli kyonna kye kyandibadde, ekyandikoleddwamu eddoboozi ng’eryo, singa tekyakolebwa Ggwe, tekyandibaddewo n’akatono. Kale wayogera na Kigambo ki, omubiri gulyoke gukolebwe, ebigambo bino mwe byandiyinzizza okukolebwa?

Essuula VII

Kale otuyita okutegeera Ekigambo, Katonda, Katonda wamu naawe, ekyogerwa emirembe gyonna, era mu kyo ebintu byonna mwe byogererwa emirembe gyonna. Kubanga ekyayogerwa tekyayogerwa kimu oluvannyuma lw’ekirala, ekimu nga kiggwa ekiddako kiryoke kyogerwe, wabula byonna wamu era emirembe gyonna. Bwe kitaba bwe kityo, tuba n’ebiseera n’enkyukakyuka; so si butaggwaawo bwa mazima wadde obutafa obwa mazima. Kino nkimanyi, Ayi Katonda wange, era nkwebaza. Nkimanyi, nkwatulira, Ayi Mukama, era wamu nange amanyi era akwebaza, buli atali wa butasiima eri Amazima agakakafu. Tumanyi, Mukama, tumanyi; kubanga ekintu bwe kiba nga tekikyaliwo kye kyali, era nga kiriwo kye kyali kitali, mu ekyo kifa era kizuukira. Kale tewali kintu kyonna mu Kigambo kyo ekiseguka oba ekidda mu kifo ky’ekirala, kubanga ddala tekifa era kya lubeerera. Era kyova oyogera eri Ekigambo, ekiri naawe emirembe gyonna, omulundi gumu era emirembe gyonna, byonna by’oyogera; era kyonna ky’ogamba nti kikolebwe kikolebwa; so tokola mu ngeri ndala okuggyako okwogera; naye ebintu byonna by’okola ng’oyogera tebikolebwa wamu, wadde okuba eby’olubeerera.

Essuula VIII

Lwaki, nkwegayiridde, Ayi Mukama Katonda wange? Nkiraba mu ngeri emu; naye engeri y’okukyogeramu, simanyi, okuggyako nti buli ekitandika okubaawo, n’ekirekera awo okubaawo, kitandika olwo, era kirekera awo olwo, nga mu Magezi go ag’olubeerera kimanyiddwa nti kisaanidde okutandika oba okulekera awo; mu Magezi ago temuli kitandika wadde ekirekera awo. Kino kye Kigambo kyo, era nakyo kye “Lubereberye, kubanga era kyogera naffe.” Bwe kityo mu Njiri ayogerera mu mubiri; era kino kyawulikika ebweru mu matu g’abantu; kiryoke kikkirizibwe era kinoonyezebwe munda, era kisangibwe mu Mazima ag’olubeerera; omuyigiriza omulungi era omu yekka gy’ayigiririza abayigirizwa be bonna. Eyo, Mukama, gye mpulira eddoboozi lyo nga lyogera nange; kubanga ayogera naffe, oyo atuyigiriza; naye oyo atatuyigiriza, newakubadde ng’ayogera, gye tuli tayogera. Kale ani atuyigiriza kaakano, okuggyako Amazima agatakyuka? kubanga ne bwe tubuulirirwa okuyita mu kitonde ekikyuka; tuba tutwalibwa butwalibwa eri Amazima agatakyuka; eyo gye tuyigira ddala, nga tuyimiridde ne tumuwulira, era ne tusanyuka nnyo olw’eddoboozi ly’Oyo Awasizza Omugole, atuzza gy’Ali, gwe tuvaamu. Era kye kiva kibeera Olubereberye, kubanga singa tekyabeerera, tewandibaddewo, bwe twawaba, gye tuddayo. Naye bwe tudda okuva mu bukyamu, tukomawo lwa kumanya; era tulyoke tumanye, atuyigiriza, kubanga ye Lubereberye, era ayogera naffe.

Essuula IX

Mu Lubereberye luno, Ayi Katonda, mwe wakolera eggulu n’ensi, mu Kigambo kyo, mu Mwana wo, mu Maanyi go, mu Magezi go, mu Mazima go; ng’oyogera mu ngeri ey’ekitalo, era ng’okola mu ngeri ey’ekitalo. Ani alikitegeera? Ani alikinnyonnyola? Kiki ekyo ekimasamasa okuyita mu nze, ne kikuba omutima gwange nga tekiguluma; ne nkankana ne mbuguumirira? Nkankana, kubanga sifaanana nakyo; mbuguumirira, kubanga nfaanana nakyo. Ge Magezi, Amagezi gennyini agamasamasa okuyita mu nze; nga gasala ekire kyange ekiddamu ne kimbikka, nga nzirika olw’okugavaako, olw’ekizikiza ekinkuŋŋaanirako olw’ekibonerezo kyange. Kubanga amaanyi gange gaweddewo olw’obwetaavu, ne kiba nti sisobola kuwanirira birungi byange, okutuusa Ggwe, Mukama, eyakwatirwa ekisa obutali butuukirivu bwange bwonna, lw’oliwonya endwadde zange zonna. Kubanga era olinunula obulamu bwange okuva mu kuvunda, n’onteekako engule ey’okwagala okutaggwaawo n’okusaasira, era olikkusa okwegomba kwange n’ebirungi, kubanga obuvubuka bwange buliddamu okuba obuggya ng’empungu. Kubanga twalokolebwa lwa ssuubi, kyetuva tulindirira ebisuubizo byo n’okugumiikiriza. Oyo ayinza, akuwulire ng’oyogera munda okuva mu kigambo kyo: nze nnaakaaba n’obuvumu nti, Ebikolwa byo nga byewuunyisa, Ayi Mukama! Byonna wabikola n’amagezi; era Amagezi gano ge Lubereberye, era mu Lubereberye olwo mwe wakolera eggulu n’ensi.

Essuula X

Laba, abo tebajjudde kizimbulukusa kyabwe eky’edda, abatugamba nti, “Katonda yali akola ki nga tannakola ggulu n’ensi? Kubanga singa (bwe bagamba) yali talina ky’akola era nga takola, lwaki era tasigala bw’atyo okuva kati n’emirembe gyonna, nga bwe yali edda? Kubanga singa waliwo entambula empya eyajja mu Katonda, n’okwagala okuggya okukola ekitonde, ky’atakolangako, olwo obwo bwandibadde butaggwaawo bwa mazima butya, nga mujjamu okwagala okutaaliwo? Kubanga okwagala kwa Katonda si kitonde, wabula kusooka ekitonde; kubanga tewali kintu kyandisobodde kutondebwa, singa okwagala kw’Omutonzi tekwasooka. Kale okwagala kwa Katonda kwa mu Kikula kye ddala yennyini. Era singa mu Kikula kya Katonda mwajjamu ekintu ekitaaliwo edda, Ekikula ekyo tekiyinza kuyitibwa mu mazima eky’olubeerera. Naye singa okwagala kwa Katonda kwaliwo okuva emirembe gyonna ekitonde kibeewo, lwaki n’ekitonde tekyabaawo okuva emirembe gyonna?”

Essuula XI

Aboogera bwe batyo tebannakutegeera, Ayi Amagezi ga Katonda, Ekitangaala ky’emmeeme, tebannategeera engeri ebintu gye bikolebwamu, ebikolebwa ku bubwo era mu Ggwe: naye bafuba okutegeera ebintu eby’olubeerera, nga emitima gyabwe gipapaala wakati w’entambula z’ebintu ebyayita n’ebijja, era nga gikyali tegiteredde. Ani aligukwata, n’aguyimiriza, gulyoke gutebenkere akaseera, era okumala akaseera gulabe ku kitiibwa ky’Obutaggwaawo obwo obunywevu bulijjo, gubugeraageranye n’ebiseera ebitanywera n’akatono, era gulabe nti tebugeraageranyizika; era nti ekiseera ekiwanvu tekiyinza kuwanvuwa, okuggyako okuva mu ntambula nnyingi eziyitawo, ezitasobola kugaziwa wamu omulundi gumu; naye nti mu Butaggwaawo tewali kiyitawo, wabula byonna biri kaakano; so nga tewali kiseera kiri kaakano kyonna omulundi gumu: era nti ebiseera byonna ebyayita bisindikibwa ebiseera ebijja, era byonna ebijja bigoberera ebyayita; era byonna ebyayita n’ebijja bitondebwa, era bikulukuta okuva mu ekyo ekiri kaakano bulijjo? Ani alikwata omutima gw’omuntu, gulyoke guyimirire, gulabe engeri obutaggwaawo obuyimiridde bulijjo, obutali bwayita wadde obujja, gye bwogera ebiseera ebyayita n’ebijja? Omukono gwange guyinza okukola kino, oba omukono gw’akamwa kange okuyita mu kwogera guyinza okutuukiriza ekintu ekinene bwe kityo?

Essuula XII

Laba, nziramu oyo abuuza nti, “Katonda yakola ki nga tannakola ggulu n’ensi?” Siddamu nga bwe kigambibwa nti omuntu omu yaddamu mu kusaaga (ng’adduka ku buzito bw’ekibuuzo), “Yali ategekera (bw’agamba) ggeyeena abasonseka mu byama.” Kintu kimu okuddamu ebibuuzo, n’ekirala okusekerera ababuuza. N’olwekyo siddamu bwe ntyo; kubanga nandisinze okuddamu nti, “Simanyi,” ku kye simanyi, okusinga okuddamu mu ngeri esesa oyo abuuza ebintu ebizito, n’ewa ettendo oyo addamu eby’obulimba. Naye ngamba nti Ggwe, Katonda waffe, Ggwe Omutonzi wa buli kitonde: era singa erinnya “eggulu n’ensi,” litegeeza buli kitonde; nziramu n’obuvumu nti, “nga Katonda tannakola ggulu n’ensi, teyakola kintu kyonna.” Kubanga singa yakola, yandikoze ki okuggyako ekitonde? Era nandyagadde okumanya buli kye njagala okumanya olw’omugaso gwange, nga bwe mmanyi, nti tewali kitonde kyakolebwa, nga tewannakolebwa kitonde kyonna.

Essuula XIII

Naye singa wabaawo obwongo obutaayaaya mu bifaananyi by’ebiseera ebyayita edda, ne bwewuunya nti Ggwe Katonda Omuyinza w’Ebintu Byonna, Atonda byonna era Awanirira byonna, Omukozi w’eggulu n’ensi, wamala emirembe egitabalika nga weewala omulimu omunene bwe gutyo, nga tonnagukola; azuukuke alowooze, nti yeewuunya ebirowoozo eby’obulimba. Kubanga emirembe egitabalika gyandiyiseewo gitya, gye wali tonnakola, Ggwe Ensibuko era Omutonzi w’emirembe gyonna? oba biseera ki ebyandibaddewo, ebitaakolebwa Ggwe? oba byandiyiseewo bitya, singa tebyabaawo n’akatono? Kale olw’okuba Ggwe oli Mutonzi w’ebiseera byonna, singa waliwo ekiseera nga tonnakola ggulu n’ensi, lwaki bagamba nti walekayo okukola? Kubanga ekiseera ekyo kyennyini Ggwe wakikola, era ebiseera tebyandiyiseewo, nga tonnakola biseera ebyo. Naye singa nga eggulu n’ensi tebinnabaawo tewaaliwo kiseera, lwaki kibuuzibwa, kiki kye wakola olwo? Kubanga tewaaliwo “olwo,” nga tewali kiseera.

So tosooka biseera ng’oyita mu kiseera: bw’otyo tewandisoose biseera byonna. Naye osooka byonna ebyayita olw’obukulu bw’obutaggwaawo obuliwo bulijjo; era osinga byonna ebijja kubanga bijja, era bwe birijja, biriba biyiseewo; naye Ggwe tokyuka, n’emyaka gyo tegirikoma. Emyaka gyo tegijja wadde okugenda; so nga egyaffe gijja era gigenda, gyonna giryoke gijje. Emyaka gyo giyimirira wamu, kubanga giyimiridde; so egigenda tegigobebwa myaka egijja, kubanga tegiyitawo; naye egyaffe gyonna giriba, nga tegikyaliwo. Emyaka gyo lunaku lumu; era olunaku lwo si lwa buli lunaku, wabula Olwaleero, kubanga Olwaleero lwo teluwa lwa nkya kifo, era teludda mu kifo kya jjo. Olwaleero lwo bwe Butaggwaawo; kyewava ozaala Oyo eyenkana naawe obutaggwaawo, gwe wagamba nti, olwa leero nfuuse kitaawo. Wakola ebintu byonna; era Ggwe oliwo nga ebiseera byonna tebinnabaawo: era tewaaliwo kiseera kyonna nga ekiseera tekiriiwo.

Essuula XIV

Kale tewaaliwo kiseera nga tonnakola kintu kyonna, kubanga ekiseera kyennyini Ggwe wakikola. Era tewali biseera byenkana naawe obutaggwaawo, kubanga Ggwe obeerera; naye singa byo bibeerera, tebyandibadde biseera. Kubanga ekiseera kye ki? Ani ayinza okukinnyonnyola amangu ate mu bufunze? Ani ayinza ne mu birowoozo okukitegeera, n’asobola okukyogerako ekigambo? Naye kiki kye twogerako mu kunyumya nga tukimanyidde ddala era nga tukitegeera, okusinga ekiseera? Era, tutegeera, bwe tukyogerako; tutegeera era, bwe tuwulira omulala ng’akyogerako. Kale ekiseera kye ki? Singa tewali ambuuza, mmanyi: singa njagala okukinnyonnyola oyo ambuuza, simanyi: naye ngamba n’obuvumu nti mmanyi, nti singa tewali kyayitawo, ekiseera ekyayita tekyandibaddewo; era singa tewali kijja, ekiseera ekijja tekyandibaddewo; era singa tewali kiriwo, ekiseera ekiriwo kaakano tekyandibaddewo. Kale ebiseera ebyo ebibiri, ekyayita n’ekijja, biriwo bitya, nga ekyayita kaakano tekikyaliwo, n’ekijja nga tekinnabaawo? Naye ekiriwo kaakano, singa kibeera kaakano bulijjo, ne kitayita kugenda mu kiseera ekyayita, mazima tekyandibadde kiseera, wabula butaggwaawo. Singa ekiseera ekiriwo kaakano (bwe kiba kya kubeera kiseera) kijja mu kubaawo lwa kuba kiyita kigenda mu kiseera ekyayita, tuyinza tutya okugamba nti kino kiriwo, ensonga y’okubaawo kwakyo nga eri nti tekiribaawo; bwe kityo, kwe kugamba, tetuyinza kugamba mu mazima nti ekiseera kiriwo, okuggyako kubanga kiraga kigenda mu butabaawo?

Essuula XV

Era naye tugamba nti, “ekiseera ekiwanvu” ne “ekiseera ekimpi”; naye ku kiseera ekyayita oba ekijja kyokka. Ekiseera ekiwanvu ekyayita (okugeza) tukiyita emyaka kikumi emabega; n’ekiseera ekiwanvu ekijja, emyaka kikumi mu maaso. Naye ekiseera ekimpi ekyayita, tukiyita (ka tugambe) ennaku kkumi emabega; n’ekiseera ekimpi ekijja, ennaku kkumi mu maaso. Naye ekyo kiyinza kitya okuba ekiwanvu oba ekimpi, ekitaliiwo? Kubanga ekyayita, kaakano tekikyaliwo; n’ekijja, tekinnabaawo. Kale tuleme okugamba nti, “kiwanvu”; wabula ku kyayita, “kibadde kiwanvu”; ne ku kijja, “kiriba kiwanvu.” Ayi Mukama wange, Ekitangaala kyange, ne wano Amazima go tegalisekerera muntu? Kubanga ekiseera ekyo ekyayita ekyali ekiwanvu, kyali kiwanvu nga kimaze okuyita, oba nga kikyali kaakano? Kubanga kyali kiyinza okuba ekiwanvu olwo, nga waliwo ekyali kiyinza okuba ekiwanvu; naye bwe kyayita, kyali tekikyaliwo; kale n’ekyo tekyayinza kuba kiwanvu, ekitaali kiriwo n’akatono. Kale tuleme okugamba nti, “ekiseera ekyayita kibadde kiwanvu”: kubanga tetujja kusanga, ekibadde ekiwanvu, kubanga okuva lwe kyayita, tekikyaliwo, wabula tugambe nti, “ekiseera ekyo ekyaliwo kaakano kyali kiwanvu”; kubanga, bwe kyali kaakano, kyali kiwanvu. Kubanga kyali tekinnayita, ne kiba nga tekiriiwo; era kye kyava kibaawo, ekyali kiyinza okuba ekiwanvu; naye bwe kyamala okuyita, n’ekyo ne kirekera awo okuba ekiwanvu, ekyalekera awo okubaawo.

Kale tulabe, ggwe emmeeme y’omuntu, oba ng’ebiseera ebiriwo kaakano biyinza okuba ebiwanvu: kubanga ggwe oweereddwa okuwulira n’okupima obuwanvu bw’ebiseera. Onnaddamu ki? Emyaka kikumi, bwe gibeera nga giriwo kaakano, bye biseera ebiwanvu? Sooka olabe oba ng’emyaka kikumi giyinza okubeerawo kaakano. Kubanga singa omwaka ogusooka ku myaka egyo gwe guliko kaakano, ogwo guliwo, naye egindi kyenda mu mwenda gikyali gya kujja, noolwekyo teginnabaawo; naye singa omwaka ogwokubiri gwe guliko, gumu guba gumaze okuyita, ogumu guliwo, egisigadde gya kujja. Bwe kityo, singa tuteeka nti omwaka gwonna ogw’omu makkati g’emyaka egyo ekikumi gwe guliwo, gyonna egigusooka giba gyayita; gyonna egiguddirira giba gya kujja; noolwekyo emyaka kikumi tegiyinza kubeerawo kaakano. Naye laba waakiri oba ng’ogwo gwokka oguliko kaakano gwo gwennyini guliwo; kubanga singa omwezi oguliko gwe gusooka, egisigadde gya kujja; singa gwe gwokubiri, ogusooka guba gumaze okuyita, n’egisigadde teginnabaawo. Noolwekyo n’omwaka oguliko kaakano teguliiwo; era bwe guba nga teguliiwo gwonna nga bwe gulamba, kale omwaka teguliiwo. Kubanga emyezi kkumi n’ebiri gye gikola omwaka; ku gyo, ogumu oguliko kaakano gwe guliwo; egisigadde gyayita oba gya kujja. Newakubadde n’omwezi ogwo oguliko teguliiwo; wabula olunaku lumu lwokka; endala nga za kujja, singa lwe lusooka; nga zaayita, singa lwe lusembayo; singa lwe lumu ku za wakati, kale luba wakati w’ezaayita n’ezijja.

Laba engeri ebiseera ebiriwo kaakano, ebyo byokka bye twasanga nga biyinza okuyitibwa ebiwanvu, bwe bisalibwako ne bisigala obuwanvu bw’olunaku lumu lwokka nga n’olwo tebuluweza. Naye ka twetegereze n’olwo; kubanga n’olunaku lumu teruliiwo lwonna nga bwe lulamba. Kubanga lukolebwa essaawa abiri mu nnya ez’ekiro n’emisana: ku zo, esooka erina ezisigadde nga za kujja; esembayo erina ezaayita; ate yonna ey’omu makkati erina ezigisooka nga zaayita, n’ezigiddirira nga za kujja. Weewaawo, n’essaawa eyo emu eyitawo mu butundutundu obubuuka ne budduka. Kyonna ku yo ekiba kibuuse ne kigenda kyayita; kyonna ekisigadde kya kujja. Singa tufumiitiriza ku kaseera akatono ennyo akatayinza kugabanyizibwamu butundu bwa kaseera obusingira ddala obutono, ako kokka ke kayinza okuyitibwa ekiriwo kaakano. Kyokka nako kadduka mangu nnyo bwe kati okuva mu bijja okudda mu byayita, ne kataganyizibwa kulwawo wadde akatono ennyo. Kubanga bwe kalwawo, kagabanyizibwamu ekyayita n’ekijja. Ekiriwo kaakano tekirina bbanga. Kale biri ludda wa ebiseera bye tuyinza okuyita ebiwanvu? Bya kujja? Ku byo tetugamba nti, “biwanvu”; kubanga tebinnabaawo okuba ebiwanvu; naye tugamba nti, “biriba biwanvu.” Kale biriba biwanvu ddi? Kubanga singa ne mu kiseera ekyo, nga bikyali bya kujja, tebiriba biwanvu (kubanga ekiyinza okuba ekiwanvu tekinnabaawo), bwe kityo biriba biwanvu lwe biriva mu bijja ebitannabaawo ne bitandika okubaawo, ne bifuuka ebiriwo kaakano, kibeerewo ekiyinza okuba ekiwanvu; kale ebiseera ebiriwo kaakano bikaaba mu bigambo ebyogeddwa waggulu nti tebiyinza kuba biwanvu.

Essuula XVI

Era naye, Ayi Mukama, tutegeera amabanga g’ebiseera, ne tugageraageranya, ne tugamba nti agamu mampi, ate amalala mawanvu. Era tupima ekiseera kino bwe kisinga kiri obuwanvu oba bwe kikiri emabega; ne tuddamu nti, “Kino kikubisaamu emirundi ebiri, oba esatu; ate kiri omulundi gumu gwokka, oba kyenkana kiri butereevu.” Naye tupima ebiseera nga biyitawo, nga tubitegeera; naye ebyayita, ebitakyaliwo, oba ebijja, ebitannabaawo, ani ayinza okubipima? okuggyako ng’omuntu ayaŋŋanga okugamba nti ekitaliiwo kiyinza okupimibwa. Kale ebiseera bwe biba nga biyitawo, biyinza okutegeerebwa n’okupimibwa; naye bwe biba nga byayita, tebiyinza, kubanga tebiriiwo.

Essuula XVII

Mbuuza bubuuza, Ayi Kitaffe, sikakasa: Ayi Katonda wange, mfuga era onnuŋŋamye. “Ani anaambuulira nti tewali biseera bisatu (nga bwe twayiga nga tukyali balenzi, era nga bwe twayigiriza abalenzi), ebyayita, ebiriwo, n’ebijja; wabula ebiriwo byokka, kubanga ebyo ebibiri tebiriiwo? Oba nabyo biriwo; era ekiseera bwe kiva mu kijja ne kifuuka ekiriwo, kiva mu kifo ekimu eky’ekyama; era bwe kityo, bwe kiddayo, kiva mu kiriwo ne kifuuka ekyayita? Kubanga abo abaalagula ebigenda okujja, baabirabira wa, bwe biba nga tebinnabaawo? Kubanga ekitaliiwo tekiyinza kulabibwa. Era abo abanyumya ebyayita tebandisobodde kubinyumya, singa tebaabirabira mu mutima, era singa byali tebiriiwo, tebyandisobodde kulabibwa mu ngeri yonna. Kale ebyayita n’ebijja biriwo.”

Essuula XVIII

Ndeka, Ayi Mukama, nneeyongere okunoonya. Ayi essuubi lyange, ekigendererwa kyange kireme kuswazibwa. Kubanga singa ebiseera ebyayita n’ebijja biriwo, nandyagadde okumanya gye biri. Ne bwe kiba nga sisobola, naye mmanyi nti, wonna wonna we biba, tebibaayo ng’ebijja oba ng’ebyayita, wabula ng’ebiriwo. Kubanga singa ne eyo bibeera bya kujja, tebinnaba kubaayo; singa ne eyo byayita, tebikyaliyo. Kale wonna wonna ekiriwo kyonna we kiri, kibaawo ng’ekiriwo kyokka. Newakubadde ng’ebyayita bwe binyumizibwa, ebiggibwa mu kujjukira si bye bintu byennyini ebyayita, wabula ebigambo, ebiteekebwateekebwa okuva mu bifaananyi by’ebintu, ebintu ebyo bye byaleka ng’obubonero mu mutima, nga biyita mu bitegeezo by’omubiri, bwe byali biyitawo. Bwe kityo obuto bwange, obutakyaliwo, buli mu biseera ebyayita, ebitakyaliwo; naye kaakano bwe nzijukira ekifaananyi kyabwo, ne mbunyumya, nkiraba mu kiseera kino kaakano, kubanga kikyali mu kujjukira kwange. Oba ng’eriyo ensonga efaanana bw’etyo n’ey’okulagula ebigenda okujja, nti ebifaananyi by’ebintu ebitannabaawo biyinza okulabibwa edda nga bimaze okubaawo, njatula, Ayi Katonda wange, nti simanyi. Kino kyo nkimanyi, nti emirundi mingi tusooka okulowooza ku bikolwa byaffe ebigenda okujja, era nti okulowooza okwo okw’omu maaso kuliwo kaakano, naye ekikolwa kye tusooka okulowoozaako tekinnabaawo, kubanga kya kujja. Bwe tumala okukitandika, ne tutandika okukola kye twali tulowoozaako, olwo ekikolwa ekyo kiribaawo; kubanga olwo tekikyali kya kujja, wabula kiriwo kaakano.

Kale okulaba kuno okw’ekyama okw’edda ebigenda okujja, kwonna kwonna nga bwe kuli; ekiyinza okulabibwa kye kyo kyokka ekiriwo. Naye ekiriwo kaakano si kya kujja, wabula kiriwo. Kale ebigenda okujja bwe bigambibwa nti birabibwa, si byo byennyini ebitannabaawo (kwe kugamba, ebigenda okubaawo) ebirabibwa, wabula ensibuko zaabyo oba obubonero bwabyo oboolyawo, ebimaze okubaawo. Noolwekyo eri abo abalaba kaakano ekyo, ekigenda okujja mwe kirangirirwa nga kimaze okufumiitirizibwa mu mutima, ebyo si bya kujja wabula biriwo. Era okufumiitiriza okwo okw’omu maaso kuliwo kaakano; n’abo abalagula ebyo, balaba ebirowoozo ebyo nga biri mu maaso gaabwe kaakano. Kale ebintu ebingi ebya buli ngeri bimpe ekyokulabirako. Ndaba emmambya ng’esala, ne ndagula nti enjuba eneetera okuvaayo. Kye ndaba kiriwo; kye ndanga kya kujja; si njuba, emaze okubaawo; wabula okuvaayo kw’enjuba, okutannabaawo. Naye singa saalowooza mu mutima gwange ku kuvaayo kw’enjuba kwennyini (nga kaakano bwe nkwogerako), sandisobodde kukulagula. Naye emmambya gye ndaba ku ggulu si kwe kuvaayo kw’enjuba, newakubadde nga kukusooka; era n’ekifaananyi ekyo eky’omu mutima gwange si kwe kuvaayo kw’enjuba; ebyo byombi birabibwa nga biriwo kaakano, ekirala ekigenda okubaawo kiryoke kirangirirwe. Kale ebigenda okujja tebinnabaawo: era bwe biba nga tebinnabaawo, tebiriiwo: era bwe biba nga tebiriiwo, tebiyinza kulabibwa; naye biyinza okulagulwa okuva mu biriwo kaakano, ebimaze okubaawo, era ebirabibwa.

Essuula XIX

Kale Ggwe, Omufuzi w’ebitonde byo, oyigiriza otya emmeeme ebigenda okujja? Kubanga wayigiriza Bannabbi bo. Ggwe, atalina kintu na kimu kya kujja, oyigiriza otya ebigenda okujja; oba okusingawo, okuva mu bijja, oyigiriza otya ebiriwo kaakano? Kubanga ekitaliiwo tekiyinza kuyigirizibwa. Ekkubo lino liri wala nnyo okusukka okutegeera kwange: kunsukkiridde, kunnema okutegeera; naye okuva gy’Oli nnyinza, bw’olisiima okukimpa, Ayi musana omulungi ogw’amaaso gange agakwekeddwa.

Essuula XX

Kaakano ekitangaavu era ekyeyoleka kye kino: nti ebigenda okujja n’ebyayita tebiriiwo. Era tekyogerwa bulungi nti, “waliwo ebiseera bisatu, ebyayita, ebiriwo, n’ebijja”: naye oboolyawo kyandyogeddwa bulungi nti, “waliwo ebiseera bisatu; ekiriwo eky’ebyayita, ekiriwo eky’ebiriwo, n’ekiriwo eky’ebijja.” Kubanga ebyo ebisatu biriwo mu ngeri emu, mu mmeeme, naye awalala sibiraba; ekiriwo eky’ebyayita kwe kujjukira; ekiriwo eky’ebiriwo kwe kulaba; ekiriwo eky’ebijja kwe kusuubira. Bwe tuba nga tukkirizibwa okwogera bwe tutyo, ndaba ebiseera bisatu, era njatula nti biri bisatu. Era kyogerwe nti, “waliwo ebiseera bisatu, ebyayita, ebiriwo, n’ebijja”: mu ngeri yaffe etali ntuufu. Laba, sikiwakanya, sikigaana, era sikinenya, kasita ekyogeddwa bwe kityo kitegeerwa, nti ekigenda okubaawo tekiriiwo kaakano, wadde ekyayita. Kubanga bitono nnyo bye twogera mu ngeri entuufu, ebisinga obungi tubyogera mu ngeri etali ntuufu; naye ebigendererwa bitegeerwa.

Essuula XXI

Kale nayogedde akaseera kano nti tupima ebiseera nga biyitawo, tusobole okugamba nti ekiseera kino kikubisaamu kiri emirundi ebiri; oba, kino kyenkana kiri butereevu; era bwe kityo bwe kiri ku bitundu ebirala byonna eby’ebiseera ebiyinza okupimibwa. Noolwekyo, nga bwe nayogedde, tupima ebiseera nga biyitawo. Era singa omuntu yenna ambuuza nti, “Omanyi otya?” nnyinza okuddamu nti, “Mmanyi nti tupima, era nti tetuyinza kupima bitaliiwo; era ebyayita n’ebijja tebiriiwo.” Naye ekiseera ekiriwo kaakano tukipima tutya, okuva bwe kiba nga tekirina bbanga? Kipimibwa nga kiyitawo, naye bwe kiriba kimaze okuyita, tekipimibwa; kubanga tewaliba kintu kya kupimibwa. Naye kiva wa, kiyita mu kkubo ki, era kigenda wa nga kipimibwa? kiva wa, wabula mu bijja? Kiyita mu kkubo ki, wabula mu biriwo? kigenda wa, wabula mu byayita? Kale kiva mu ekyo ekitannabaawo, ne kiyita mu ekyo ekitalina bbanga, ne kiyingira mu ekyo ekitakyaliwo. Naye kiki kye tupima, bwe kitaba kiseera mu bbanga erimu? Kubanga tetugamba nti, kimu, n’emirundi ebiri, n’emirundi esatu, n’ebyenkanankana, oba mu ngeri endala yonna efaanana bw’etyo gye twogeramu ku biseera, okuggyako ku mabanga g’ebiseera. Kale ekiseera ekiyitawo tukipimira mu bbanga ki? Mu bijja, gye kiva nga kiyitawo? Naye ekitannabaawo tetukipima. Oba mu biriwo, mwe kiyita? naye ekitalina bbanga tetukipima: oba mu byayita, gye kigenda? Naye n’ekyo tetukipima, ekitakyaliwo.

Essuula XXII

Emmeeme yange eyaka omuliro okwagala okumanya ekyama kino ekisinga okusobera. Tokiggalawo, Ayi Mukama Katonda wange, Kitaffe omulungi; nkwegayiridde ku bwa Kristo, toggalawo bintu bino ebya bulijjo, naye ebikwekeddwa, eri okwegomba kwange, kireme kulemesebwa okubiyingiramu; naye ka bitangaale olw’okusaasira kwo okumulisa, Ayi Mukama. Ani gwe nnaabuuza ku bintu bino? era ani gwe nnaayatulira obutamanya bwange mu ngeri esinga okubala ebibala, okusinga Ggwe, Ggwe atatawaanyizibwa kunoonyereza kwange kuno, okwakoleezebwa ennyo okwolekera Ebyawandiikibwa byo? Mpa kye njagala; kubanga ddala njagala, era kino Ggwe wakimpa. Mpa, Ayi Kitaffe, Ggwe amanyi ddala okuwa abaana bo ebirabo ebirungi. Mpa, kubanga neetisse omugugu gw’okumanya, era ekizibu kiri mu maaso gange okutuusa lw’olikibikkula. Nkwegayiridde ku bwa Kristo, mu linnya lye, Omutukuvu w’abatukuvu, tewabanga muntu n’omu anteganya. Kubanga nakkiriza noolwekyo kyennava njogera. Lino lye ssuubi lyange, kino kye mbeerera omulamu, ndyoke ndabe obulungi bwa Mukama. Laba, ennaku zange ozikaddiyizza, era ziyitawo, era engeri gye ziyitamu simanyi. Era twogera ku kiseera n’ekiseera, ebiseera n’ebiseera, nti, “Kibadde kiseera kyenkana wa kasookedde akyogera kino”; “kibadde kiseera kyenkana wa kasookedde akikola kino”; ne “kibadde kiseera kyenkana wa kasookedde nkiraba kiri”; ne “ennyingo eno erina ekiseera ekikubisaamu emirundi ebiri eky’ennyingo eri emu ennyimpi.” Ebigambo bino tubyogera, era tubiwulira, era tutegeerwa, era tutegeera. Byeyoleka nnyo era bya bulijjo, naye ebintu ebyo byennyini bikwekeddwa wala nnyo, era okubizuula kwandibadde kipya.

Essuula XXIII

Nawulira omulundi gumu okuva ku muntu omuyivu nti entambula y’enjuba, n’omwezi, n’emmunyeenye ze zikola ebiseera, ne sikikkiriza. Kubanga lwaki entambula y’emibiri gyonna si ye yandisinze okuba ebiseera? Oba, singa ebyaka by’eggulu bikoma, ne nnamuziga w’omubumbi n’atambula ng’akyuka, tewandibaddewo kiseera kye twandipimiddemu enkyukakyuka ezo, ne tugamba nti oba yatambula ng’ewummulamu kyenkanyi, oba bwe yakyuka oluusi mpola, oluusi mangu, nti enkyuka ezimu zaali mpanvu, endala mpimpi? Oba, bwe twandibadde twogera kino, tetwandibadde nga twogera mu kiseera? Oba, mu bigambo byaffe tewandibaddemu nnyingo ezimu mpimpi, endala mpanvu, bwe kitaba nti ezo zaawulikika mu kiseera ekimpi, zino mu kiseera ekiwanvu? Ayi Katonda, ganya abantu okulaba mu kintu ekitono obubonero obwa wamu eri ebintu ebinene n’ebitono. Emmunyeenye n’ebyaka by’eggulu nabyo biriwo okuba obubonero, n’okwawula ebiro, n’emyaka, n’ennaku; weewaawo bwe biri; naye nze sandigambye nti okukyuka kwa nnamuziga eyo ey’omuti lwali lunaku, era ne ye teyandigambye nti olw’ekyo tekyali kiseera.

Njagala okumanya amaanyi n’obutonde bw’ebiseera, bye tupimisa entambula y’emibiri, ne tugamba (ng’ekyokulabirako) nti entambula eno ewanvu emirundi ebiri okusinga eri. Kubanga mbuuza, Okuva “olunaku” bwe lutategeeza kubeerawo kwokka kw’enjuba ku nsi (mu makulu ago olunaku kintu kimu, ekiro kirala); naye era n’okwetooloola kwayo kwonna okuva ebuvanjuba okudda ebuvanjuba nate; mu makulu ago tugamba nti, “ennaku bwe ziti zaayita,” ekiro nga kibalibwamu bwe tugamba nti, “ennaku bwe ziti,” n’ebiro nga tebibalibwa byokka;—kale okuva olunaku bwe luggwa olw’entambula y’enjuba n’okwetooloola kwayo okuva ebuvanjuba okudda ebuvanjuba nate, mbuuza, entambula yokka y’ekola olunaku, oba ebbanga mw’eggwera entambula eyo, oba byombi? Kubanga singa ekisooka kye kiba olunaku, kale twandibadde n’olunaku newakubadde ng’enjuba yandimalidde olugendo olwo mu bbanga ettono bwe lityo, ng’essaawa emu bw’eyenkana. Singa kye ky’okubiri, kale ekyo tekyandikoze lunaku, singa wakati w’okuvaayo kw’enjuba okumu n’okulala wabaddewo ebbanga ettono bwe lityo, ng’essaawa emu bw’eyenkana; wabula enjuba yandyetaaze okwetooloola emirundi abiri mu nnya okumaliriza olunaku olumu. Singa byombi, kale wadde ekyo tekyandiyitiddwa lunaku, singa enjuba yandiddukidde olugendo lwayo lwonna mu bbanga ly’essaawa emu; wadde ekyo, singa, enjuba ng’eyimiridde, ebiseera byandiyiseewo ebyenkana ebyo enjuba by’etera okumalamu olugendo lwayo lwonna, okuva ku makya okutuuka ku makya. Noolwekyo kaakano sijja kubuuza olunaku kye ki; wabula ebiseera kye ki, mwe tuyinza, nga tupima okwetooloola kw’enjuba, okugamba nti kwaggwa mu kitundu ky’ekiseera kye kwali kutera okutwala, singa kwaggwa mu bbanga ettono bwe lityo ng’essaawa kkumi n’ebbiri; era nga tugeraageranya ebiseera byombi, ne tuyita kino ekiseera ekimu, kiri ekiseera ekikubisaamu emirundi ebiri; ne bwe tulowooza nti enjuba eddukira olugendo lwayo okuva ebuvanjuba okudda ebuvanjuba, oluusi mu kiseera ekyo ekimu, oluusi mu kiseera ekyo ekikubisaamu emirundi ebiri. Kale tewabanga muntu ambuulira nti entambula y’ebitonde eby’omu ggulu ze zikola ebiseera, kubanga, omuntu omu bwe yasaba, enjuba n’eyimirira okutuusa lwe yamaliriza olutalo lwe olw’obuwanguzi, enjuba yayimirira, naye ebiseera ne bigenda mu maaso. Kubanga olutalo olwo lwalwanibwa ne luggwa mu bbanga ly’ebiseera eryalugerekerwa. Kale ntegeera nti ebiseera kintu ekimu ekigaziwa. Naye nkitegeera ddala, oba ndowooza bulowooza nti nkitegeera? Ggwe, Musana era Mazima, ojja kundaga.

Essuula XXIV

Ondagira okukkiriza, singa omuntu yenna annyonnyola nti ebiseera “ye ntambula y’omubiri?” Tondagira. Kubanga mpulira nti tewali mubiri gutambula wabula mu biseera; kino Ggwe okyogera; naye nti entambula y’omubiri ye biseera, sikiwulira; Ggwe tokyogera. Kubanga omubiri bwe gutambula, nze mpimisa ebiseera bwe gumala nga gutambula, okuva lwe gwatandika okutambula okutuusa lwe gwalekera awo? Era singa saalaba we gwatandikira, ne gweyongera okutambula ne sirengera we gukoma, sisobola kupima, okuggyako oboolyawo okuva lwe natandika okulaba okutuusa lwe ndekera awo okulaba. Era bwe ntunuulira okumala ebbanga eddene, nsobola kugamba bugambi nti kiseera kiwanvu, naye si nti kyenkana wa; kubanga bwe tugamba nti “kyenkana wa,” tukikola nga tugeraageranya; nga, “kino kyenkana kiri obuwanvu,” oba “kino kikubisaamu kiri emirundi ebiri,” oba ebifaanana ng’ebyo. Naye bwe tusobola okulamba amabanga g’ebifo, omubiri ogutambula oba ebitundu byagwo gye biva ne gye bigenda, singa gutambula ng’ekyuma ekyetooloola, kale tusobola okugamba ddala nti entambula y’omubiri ogwo oba ekitundu kyagwo, okuva mu kifo kino okutuuka mu kiri, yaggwa mu kiseera kyenkana wa. Kale okuva entambula y’omubiri bwe kiri ekintu kimu, n’ekyo kye tupimisa obuwanvu bwayo ekirala, ani atalaba ku ebyo byombi ekisaanidde okusinga okuyitibwa ebiseera? Kubanga singa omubiri oluusi gutambula, oluusi guyimirira, kale tupimisa ebiseera si ntambula yaagwo yokka, naye n’okuyimirira kwagwo; ne tugamba nti, “gwayimirira ebbanga lyenkana lye gwatambula”; oba “gwayimirira emirundi ebiri oba esatu okusinga bwe gwatambula”; oba ebbanga eddala lyonna okupima kwaffe lye kukakasizza oba lye kuteebereddwa; okusingako oba okukendeerako, nga bwe tutera okwogera. Kale ebiseera si ye ntambula y’omubiri.

Essuula XXV

Era nkwatulira, Ayi Mukama, nti sinnamanya biseera kye ki, era nate nkwatulira, Ayi Mukama, nti mmanyi nga kino nkyogera mu biseera, era nti, bwe mmaze ebbanga eriwanvu nga njogera ku biseera, ekyo “kiwanvu” kyennyini tekiba kiwanvu, wabula olw’okulwawo kw’ebiseera. Kale kino nkimanya ntya, nga simanyi biseera kye ki? oba oboolyawo simanyi kwogera kye mmanyi? Zinsanze, nze atamanyi wadde kye simanyi. Laba, Ayi Katonda wange, mu maaso go silimba; naye nga bwe njogera, n’omutima gwange bwe guli bwe gutyo. Ggwe olikoleeza ettaala yange; Ggwe, Ayi Mukama Katonda wange, olimulisa ekizikiza kyange.

Essuula XXVI

Emmeeme yange tekwatulira mu mazima ddala nti nze mpima ebiseera? Kale mpima, Ayi Katonda wange, ne simanya kye mpima? Mpima entambula y’omubiri mu biseera; ate ebiseera byennyini sibipima? Oba ddala nnyinza okupima entambula y’omubiri obuwanvu bwayo, n’ebbanga lye gwanditutte okuva mu kifo kino okutuuka mu kiri, nga sipimye biseera mwe gutambulira? Kale ebiseera bino byennyini mbipima ntya? tupimisa ekiseera ekimpi ekiwanvu, ng’ebbanga ly’ekipimo ekinene eky’ettaka bwe tulipimisa ebbanga ly’omukono? kubanga bwe kityo ddala bwe tulabika nga tupimisa ebbanga ly’ennyingo ennyimpi ebbanga ly’ennyingo empanvu, ne tugamba nti eno ekubisaamu endala emirundi ebiri. Bwe tutyo bwe tupima amabanga g’ebitundu by’oluyimba nga tukozesa amabanga g’ennyiriri, n’amabanga g’ennyiriri nga tukozesa ag’ebigere, n’amabanga g’ebigere nga tukozesa ag’ennyingo, n’amabanga g’ennyingo empanvu nga tukozesa ag’ennyingo ennyimpi; nga tetupimira ku mpapula (kubanga olwo tupima mabanga, si biseera); wabula bwe twatula ebigambo ne biyitawo, ne tugamba nti “kitundu kiwanvu, kubanga kikoleddwa ennyiriri bwe ziti; ennyiriri mpanvu, kubanga zirimu ebigere bwe biti; ebigere biwanvu, kubanga bigaziyizibwa ennyingo bwe ziti; ennyingo mpanvu kubanga ekubisaamu ennyimpi emirundi ebiri. Naye ne mu ngeri eno tetufuna kipimo kya biseera kikakafu; kubanga kiyinza okubaawo nti olunyiriri olumpi, bwe lwatulwa mpola mpola, ne lutwala ebiseera bingi okusinga oluwanvu olwatulwa mu bwangu. Era bwe kiri bwe kityo ku lunyiriri, ku kigere, ku nnyingo. Kyenva ndowooza nti ebiseera si kintu kirala wabula okugaziwa; naye okugaziwa kw’ekiki, simanyi; era neewuunya, oba si kugaziwa kw’omutima gwennyini? Kubanga kiki, nkwegayiridde, Ayi Katonda wange, kye mpima, bwe ŋŋamba, oba awatali kigero nti “kino kiseera kiwanvu okusinga kiri,” oba mu kigero nti “kino kikubisaamu kiri emirundi ebiri”? Nti mpima ebiseera, nkimanyi; naye sipima biseera bijja, kubanga tebinnabaawo; wadde ebiriwo, kubanga tebigaziyizibwa bbanga lyonna; wadde ebyayita, kubanga tebikyaliwo. Kale kiki kye mpima? Ebiseera ebiyitawo, si ebyayita? kubanga bwe ntyo bwe nayogera.

Essuula XXVII

Guma, mutima gwange, era weeyongereyo n’amaanyi mangi. Katonda ye mubeezi waffe, Ye yatutonda, so si ffe twetonda. Weeyongereyo eyo amazima gye gatandikira okutangaala. Kaakano lowooza nti eddoboozi ly’omubiri litandika okuvuga, ne livuga, ne lyeyongera okuvuga, laba, ne likoma; kaakano kasiriikiriro, era eddoboozi eryo lyayise, era terikyali ddoboozi. Nga terinnavuga, lyali lya kujja, era teryasobola kupimibwa, kubanga lyali terinnabaawo, ate kaakano teriyinza, kubanga terikyaliwo. Kale bwe lyali livuga, lyali liyinza; kubanga olwo waaliwo ekyali kiyinza okupimibwa. Naye ne mu kiseera ekyo teryali linywevu mu kifo kimu; kubanga lyali liyitawo, era liggwaawo. Lyandisobodde okupimibwa okusingawo olw’ekyo? Kubanga bwe lyali liyitawo, lyali ligaziwa mu bbanga erimu ery’ebiseera, liryoke lipimibwe, okuva ekiriwo kaakano bwe kitalina bbanga. Kale singa mu kiseera ekyo lyali liyinza, kale, laba, lowooza nti eddoboozi eddala litandise okuvuga, era likyavuga mu ddoboozi limu eritasalako awatali kuwummula; ka tulipime nga likyavuga; kubanga bwe liriba limaze okukoma okuvuga, liriba lyayise, nga tewakyali kya kupimibwa; ka tulipime ddala, tugambe bwe lyenkana. Naye likyavuga, era teriyinza kupimibwa wabula okuva ku kaseera ke lyatandikirako okutuuka ku nkomerero gye lyakomerako. Kubanga ebbanga lyennyini eriri wakati kye kintu kye tupima, kwe kugamba, okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero. Noolwekyo, eddoboozi eritannaggwa teriyinza kupimibwa, kigambibwe nti liwanvu oba limpi bwe lyenkana; era teriyinza kuyitibwa nti lyenkana eddala, oba likubisaamu erimu emirundi ebiri, oba ebifaanana ng’ebyo. Naye bwe liggwa, terikyaliwo. Kale liyinza kupimibwa litya? Era naye tupima ebiseera; naye si ebyo ebitannabaawo, wadde ebyo ebitakyaliwo, wadde ebyo ebitagaziyizibwa kulwawo kwonna, wadde ebyo ebitalina nsalo. Tetupima biseera bijja, wadde ebyayita, wadde ebiriwo, wadde ebiyitawo; era naye tupima ebiseera.

“Deus Creator omnium,” olunyiriri luno olw’ennyingo omunaana lukyusakyusa wakati w’ennyingo ennyimpi n’empanvu. Kale ennyimpi ennya, esooka, ey’okusatu, ey’okutaano, n’ey’omusanvu, ziri za kimu kyokka bw’ozigeraageranya ku mpanvu ennya, ey’okubiri, ey’okuna, ey’omukaaga, n’ey’omunaana. Buli emu ku zino, bw’ogigeraageranya ku buli emu ku ziri, erina ekiseera ekikubisaamu emirundi ebiri: njatula, nzinnyonnyola, era nsanga nga bwe kiri bwe kityo, ng’okutegeera okw’obulijjo bwe kulaba. Kale olw’okutegeera okw’obulijjo, mpimisa ennyingo empanvu ennyimpi, era ntegeera nga ddala erina emirundi ebiri; naye emu bw’ewulikika oluvannyuma lw’endala, singa esooka nnyimpi, ey’oluvannyuma mpanvu, ennyimpi nnaagikwata ntya, era nnaagiteeka ntya ku mpanvu nga mpima, ndyoke nsange nti eno erina emirundi ebiri; okuva empanvu bw’etatandika kuwulikika, okuggyako ennyimpi ng’emaze okukoma okuwulikika? Ate empanvu eyo yennyini ngipima ng’eriwo kaakano, okuva bwe sigipima okutuusa ng’ewedde? Ate okuggwa kwayo kwe kuyitawo kwayo. Kale kiki kye mpima? eri ludda wa ennyingo ennyimpi gye mpimisa? eri ludda wa empanvu gye mpima? Zombi zivuze, zibuuse, ziyiseewo, tezikyaliwo; era naye mpima, era nziramu n’obuvumu (nga bwe kisoboka okwesiga okutegeera okwamanyiira) nti ku bbanga ly’ebiseera ennyingo eno ya kimu kyokka, eri ekubisaamu emirundi ebiri. Era naye sandisobodde kukola kino, okuggyako nga zimaze okuyita n’okuggwa. Kale si zo zennyini, ezitakyaliwo, ze mpima, wabula ekintu ekimu mu kujjukira kwange, ekisigala nga kinywezeddwa omwo.

Mu ggwe, omutima gwange, mwe mpimira ebiseera. Tontaataaganya, kwe kugamba, teweetaataaganya ggwe kennyini olw’oluyoogaano lw’ebyo ebikukwatako. Mu ggwe mwe mpimira ebiseera; akabonero ebintu bye bireka mu ggwe nga biyitawo kasigalawo ne bwe biba nga biweddewo; ako ke mpima nga kakyaliwo, so si bintu ebyayitawo ne bireka akabonero ako. Ako ke mpima, bwe mba mpima ebiseera. Kale oba ako kye kiseera, oba sipima biseera. Ate bwe tupima obusirise, ne tugamba nti obusirise buno bwamala ebbanga lye limu ng’eddoboozi liri bwe lyamala? Olwo tetugolola birowoozo byaffe ku kipimo ky’eddoboozi, ng’eriwulikika, tulyoke tusobole okwogera ku mabanga g’obusirise mu kiseera ekigere? Kubanga newaakubadde eddoboozi n’olulimi nga bisirise, naye mu birowoozo tuddamu ennyimba, n’ennyiriri, n’ebigambo ebirala byonna, oba ebipimo by’entambula, ne twogera ku mabanga g’ebiseera, kino bwe kyenkana ku kiri, nga bwe twandikoze singa twabyatula n’eddoboozi. Omuntu bw’ayagala okuleeta eddoboozi eriwanvu, n’asooka okusalawo mu birowoozo bwe linaawanvuwa, aba amaze okuyita mu bbanga ly’ekiseera mu kasirise, n’alitereka mu kujjukira kwe, n’atandika okwatula ebigambo ebyo, ne bivuga okutuusa lwe bituuka ku nkomerero gye yateekawo. Weewaawo byavuga, era bijja kuvuga; kubanga ekitundu kyabyo ekiwedde kyamaze okuvuga, n’ekisigaddeyo kijja kuvuga. Bwe kityo bwe kigenda mu maaso, okutuusa okwetegereza okuliwo kati lwe kusomosa eby’omu maaso ne bifuuka eby’edda; eby’edda nga byeyongera eby’omu maaso bwe bikendeera, okutuusa eby’omu maaso bwe biggwaawo ne byonna ne bifuuka eby’edda.

Essuula XXVIII

Naye eby’omu maaso, ebitannabaawo, bikendeera bitya oba biggwaawo bitya? Oba eby’edda, ebitakyaliwo, byeyongera bitya, okuggyako nti mu mutima ogukola kino mubaamu ebintu bisatu? Kubanga gulindirira, gwetegereza, gujjukira; ekyo kye gulindirira, nga kiyita mu ekyo kye gwetegereza, kiyingira mu ekyo kye gujjukira. Kale ani awakanya nti ebijja tebinnabaawo? Naye mu mutima mulimu okulindirira ebijja. Era ani awakanya nti eby’edda tebikyaliwo? Naye mu mutima mukyalimu okujjukira eby’edda. Era ani awakanya nti ekiseera ekiriwo kati tekirina bbanga, kubanga kiyita mu kaseera akatono ennyo? Naye okwetegereza kwaffe kugenda mu maaso, era mu kwo ekyo ekigenda okubaawo mwe kiyita ne kivaawo. Kale ekiseera eky’omu maaso si kye kiwanvu, kubanga tekinnabaawo: naye eky’omu maaso ekiwanvu kye “kulindirira okuwanvu okw’eby’omu maaso,” era n’ekiseera eky’edda, ekitakyaliwo, si kye kiwanvu; naye eky’edda ekiwanvu kye “kujjukira okuwanvu okw’eby’edda.”

Ngenda kwogera Zabbuli gye mmanyi. Nga sinnatandika, okulindirira kwange kubuna Zabbuli yonna; naye bwe mba nga ntandise, buli kitundu kyayo kye nzisa mu by’edda kyeyongera mu kujjukira kwange; bwe kityo obulamu bw’ekikolwa kyange kino bwawukanamu wakati w’okujjukira kwange ku bye mmaze okwogera, n’okulindirira kwange ku bye ngenda okwogera; naye “okwetegereza” kuli nange kati, ekyo ekyali eky’omu maaso kiyitire mu kwo, kifuuke eky’edda. Era gye kikoma okukolebwa emirundi n’emirundi, okulindirira gye kukoma okukendeera, n’okujjukira gye kukoma okweyongera: okutuusa okulindirira kwonna lwe kuggwaawo, ekikolwa kyonna bwe kiggwa ne kiyingira mu kujjukira. Era kino ekibaawo mu Zabbuli yonna, kye kimu ekibaawo mu buli kitundu kyayo, ne mu buli nnyingo; kye kimu ne mu kikolwa ekisingako obuwanvu, Zabbuli eno mwe yandibadde ekitundu; kye kimu ne mu bulamu bwonna obw’omuntu, ebikolwa byonna eby’omuntu mwe bibeera ebitundu; kye kimu ne mu mulembe gwonna ogw’abaana b’abantu, obulamu bwonna obw’abantu mwe bubeera ebitundu.

Essuula XXIX

Naye kubanga okwagala kwo okutaggwaawo kusinga obulamu bwonna, laba, obulamu bwange tebuli kirala wabula okusaasaana, era omukono gwo ogwa ddyo gwampanirira mu Mukama wange Omwana w’Omuntu, Omutabaganya wakati wo, Ggwe Omu, naffe abangi, era abasaasaanidde ennyo mu bintu ebingi, ndyoke mu Ye nkwate oyo mwe nnakwatibwa, era nkuŋŋaanyizibwe okuva mu mpisa zange ez’edda, ngoberere Omu oyo, nga nneerabira ebyo ebiri emabega, era nga sisaasaanye wabula nga nneegolodde, si eri ebintu ebigenda okubaawo ne biggwaawo, wabula eri ebyo ebiri mu maaso, si mu kusaasaana wabula mu kunyiikira, nduubirira okutuuka awawakanirwa awali empeera ey’okuyita kwa Katonda okwa waggulu, gye nnaawulirira eddoboozi ly’okutenderezebwa kwo, ne ntunuulira essanyu lyo, eritajja era eritaliyitawo. Naye kaakano emyaka gyange giggwaawo olw’okusinda. Era Ggwe, Ayi Mukama, gwe kubudaabudibwa kwange, Kitange ow’emirembe n’emirembe; naye nze nsaasaanidde mu biseera, bye simanyi nteekateeka yaabyo; era ebirowoozo byange, bwe buziba bw’emmeeme yange obw’omunda ennyo, byataagulwataagulwa n’ebintu ebingi ebyetabuddetabudde, okutuusa lwe ndikulukutira mu Ggwe, nga ntukuziddwa era nga nsaanuuse mu muliro gw’okwagala kwo.

Essuula XXX

Era kaakano nnaayimirira, ne nnywera mu Ggwe, mu kikula kyange, amazima go; so sijja kugumiikiriza bibuuzo by’abantu, abalwadde obulwadde obw’ekibonerezo, abalumwa ennyonta ey’ebisinga bye basobola okugumira, ne bagamba nti, “Katonda yali akola ki nga tannakola ggulu n’ensi?” Oba nti, “Kyamujjira kitya mu birowoozo okukola ekintu kyonna, nga tewali kintu kye yali akoze emabega?” Bawe, Ayi Mukama, okufumiitiriza obulungi ku kye boogera, n’okuzuula nti “si n’olumu” tekiyinza kwogerwa, “ekiseera” bwe kiba nga tekiriiwo. Kale kino nti agambibwa nti “teyakolangako n’olumu”; kiki ekirala kye kitegeeza, okuggyako okugamba nti “teyakola mu ‘kiseera kyonna?” Kale balabe nti ekiseera tekiyinza kubaawo awatali kitonde, era balekere awo okwogera ebitaliimu ebyo. Era nabo beegolole eri ebyo ebiri mu maaso; bategeere Ggwe ng’oli nga ebiseera byonna tebinnabaawo, Omutonzi ow’olubeerera ow’ebiseera byonna, era nti tewali biseera bya lubeerera nga Ggwe, wadde ekitonde kyonna, ne bwe wandibaddewo ekitonde ekyasooka ebiseera byonna.

Essuula XXXI

Ayi Mukama Katonda wange, obuziba bw’ekyama kyo ekyo nga bunene nnyo, era ebiva mu kusobya kwange nga byansuula wala nnyo okuva ku bwo! Ompone amaaso gange, ndyoke ngabane ku ssanyu ly’ekitangaala kyo. Mazima, singa wabaawo omutima ogwaweebwa okumanya okungi bwe kutyo n’okumanya ebintu nga tebinnabaawo, nga gumanya ebintu byonna eby’edda n’ebijja, nga nze bwe mmanya Zabbuli emu gye mmanyi obulungi, mazima omutima ogwo gwa kitalo nnyo, era gwewuunyisa okutuuka n’okutiisa; kubanga tewali kya dda, wadde ekirijja mu mirembe egiriddawo, ekimukisibwa, okusinga bwe kyali kinkisibwa, bwe nnayimbanga Zabbuli eyo, kiki era kyenkana wa ekyali kiyiseewo okuva ku ntandikwa, era kiki era kyenkana wa ekyali kisigaddeyo okutuuka ku nkomerero. Naye kikafuuwe Ggwe Omutonzi w’ebintu byonna, Omutonzi w’emmeeme n’emibiri, kikafuuwe Ggwe okumanya ebintu byonna eby’edda n’ebijja mu ngeri eyo. Obimanya mu ngeri ey’ekitalo ennyo okusingawo, era ey’ekyama ennyo okusingawo. Kubanga nga omuntu ayimba ky’amanyi, oba awulira oluyimba lw’amanyi obulungi, bw’akyukakyuka mu nneewulira olw’okulindirira ebigambo ebijja n’okujjukira ebyo ebiyiseewo, n’amagezi ge ne gaawukanamu,—bwe kityo si bwe kikubaako Ggwe, atakyukakyuka ow’olubeerera, kwe kugamba, Omutonzi ow’olubeerera ow’emitima. Kale nga bwe wamanya ku Lubereberye eggulu n’ensi, awatali kukyukakyuka kwonna mu kumanya kwo, bw’otyo bwe watonda ku Lubereberye eggulu n’ensi, awatali kusaasaana kwonna mu kikolwa kyo. Oyo ategeera, akwatulire Ggwe; n’oyo atategeera, akwatulire Ggwe. Nga oli waggulu nnyo, naye ate abeetoowaza mu mutima bye bifo byo eby’okubeeramu; kubanga oyimusa abakutamye, so tebagwa, abo Ggwe b’obeera okugulumizibwa kwabwe.