የልብ መገረዝ

«መገረዝም በመንፈስ የሚደረግ የልብ መገረዝ ነው እንጂ በመጽሐፍ አይደለም።»

1. በዚህ ዘመን የክርስትናን እጅግ አስፈላጊ ተግባራት የሚሰብክ ሰው ከሰሚዎቹ በብዙዎቹ ዘንድ «አዲስ ትምህርት የሚያወራ» ተደርጎ የመቈጠር አደጋ ላይ እንደሚወድቅ አንድ ምርጥ ሰው በኀዘን ተናግሯል። አብዛኞቹ ሰዎች አሁንም ስሙን የሚጠሩበትን የዚያን ሃይማኖት ፍሬ ነገር እንዲህ ኖረው አጥፍተውታል፤ ስለዚህም የክርስቶስን መንፈስ ከዓለም መንፈስ የሚለዩት እውነቶች አንዳቸው ገና እንደ ቀረቡ ወዲያው፦ «ለጆሮአችን እንግዳ ነገር ታሰማናለህ፤ ይህ ነገር ምን እንደ ሆነ ልናውቅ እንወዳለን» ብለው ይጮኻሉ፤ — ምንም እንኳ እርሱ «የኢየሱስንና የትንሣኤውን ወንጌል» ከዚህም የግድ የሚከተለውን ነገር ብቻ ቢሰብክላቸው፤ — ይኸውም፦ ክርስቶስ ከተነሣ እናንተ ለዓለም ልትሞቱ፣ ፈጽሞም ለእግዚአብሔር ልትኖሩ ይገባችኋል።

2. ይህ ለዓለም ሕያው ለእግዚአብሔር ግን ሙት ለሆነው ለፍጥረታዊ ሰው ከባድ ቃል ነው፤ ምንም ጥቅምም ትርጉምም እስከማይቀርለት ድረስ በአተረጓጎም ካልለዘበ በቀር እንደ እግዚአብሔር እውነት እንዲቀበለው በቀላሉ ሊረታ አይችልም። ቃሉ በግልጥና በቀጥታ ትርጉሙ ሲወሰድ፣ ለእርሱ «የእግዚአብሔር መንፈስ ነገር ሞኝነት ነውና አይቀበለውም፤ በመንፈስም የሚመረመር ስለ ሆነ ሊያውቀው አይችልም»፤ — እነዚህ ነገሮች ሊታወቁ የሚችሉት በዚያ መንፈሳዊ ስሜት ብቻ ነው፤ ያ ስሜት ደግሞ በእርሱ ዘንድ ገና ከቶ አልነቃም፤ ስለ ጐደለውም የእግዚአብሔር ጥበብና ኃይል የሆነውን ነገር እንደ ሰው ከንቱ ቅዠት ሊጥለው ግድ ይሆንበታል።

3. «መገረዝም በመንፈስ የሚደረግ የልብ መገረዝ ነው እንጂ በመጽሐፍ አይደለም» የሚለው፤ — ይኸውም የክርስቶስ እውነተኛ ተከታይ፣ በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት ያገኘ ሰው መለያ ምልክቱ ውጫዊ መገረዝ ወይም ጥምቀት ወይም ሌላ ማናቸውም ውጫዊ ሥርዓት ሳይሆን፣ ትክክለኛ የነፍስ ሁኔታ፣ እንደ ፈጣሪው መልክ የታደሰ አእምሮና መንፈስ መሆኑ፤ — በመንፈስ ብቻ ሊመረመሩ ከሚችሉት ከእነዚያ አስፈላጊ እውነቶች አንዱ ነው። ይህንም ሐዋርያው ራሱ በሚቀጥሉት ቃላት ይጠቁማል፦ «የእርሱ ምስጋና ከእግዚአብሔር ነው እንጂ ከሰው አይደለም።» እንዲህ ያለ ያህል ነው፦ «ታላቁን ጌታህን እንዲህ የምትከተል ሆይ፣ ማንም ብትሆን፣ ዓለም፣ እርሱን የማይከተሉት ሰዎች፣ ‹መልካም፥ አንተ በጎ ታማኝም ባሪያ!› ይሉሃል ብለህ አትጠብቅ። የልብ መገረዝ፣ የመጠራትህ ማኅተም፣ በዓለም ዘንድ ሞኝነት እንደ ሆነ እወቅ። ጌታህ እስከሚገለጥበት ቀን ድረስ ምስጋናህን ለመጠበቅ ረክተህ ኑር። በዚያ ቀን በሰዎችና በመላእክት ታላቅ ጉባኤ ፊት ከእግዚአብሔር ምስጋና ታገኛለህ።»

በመጀመሪያ፣ ይህ የልብ መገረዝ በምን ነገር እንደሚገኝ በዝርዝር ልመረምር፤ ሁለተኛም፣ ከእንዲህ ያለ ምርመራ በተፈጥሮ የሚመነጩ አንዳንድ አሳቦችን ልጠቅስ አስቤአለሁ።

I. 1. እንግዲህ በመጀመሪያ፣ የእግዚአብሔርን ምስጋና የሚቀበለው ያ የልብ መገረዝ በምን እንደሚገኝ ልመረምር ይገባኛል። በአጠቃላይ ስናየው፣ ቅዱሳት መጻሕፍት ቅድስና ብለው የሚጠሩት ያ ዘወትር የሚኖር የነፍስ ዝንባሌ ነው ማለት እንችላለን፤ ይህም በቀጥታ ከኃጢአት፣ «ሥጋንና መንፈስን ከሚያረክስ ሁሉ» መንጻትን ያመለክታል፤ ስለዚህም በክርስቶስ ኢየሱስ በነበሩት በጎ ምግባራት መዋብን፣ «የሰማዩ አባታችን ፍጹም እንደ ሆነ ፍጹማን» እስክንሆን ድረስ «በአእምሮአችን መንፈስ» መታደስን ያመለክታል።

2. በይበልጥ በዝርዝር ለመናገር፦ የልብ መገረዝ ትሕትናን፣ እምነትን፣ ተስፋንና ፍቅርን ያካትታል። ትሕትና፣ ማለትም ስለ ራሳችን ትክክለኛ ፍርድ፣ ስለ ራሳችን ፍጹምነት ካሉን ከእነዚያ ከፍ ያሉ ትምክህቶች፣ ስለ ችሎታችንና ስላገኘነው ነገር ካለን ከዚያ ተገቢ ያልሆነ አመለካከት አእምሮአችንን ታነጻለች፤ እነዚህ የተበላሸው ተፈጥሮ እውነተኛ ፍሬዎች ናቸውና። ትሕትና «ባለ ጠጋና ጠቢብ ነኝ፤ አንድም ስንኳ አያስፈልገኝም» የሚለውን ያን ከንቱ አሳብ ፈጽማ ትቈርጣለች፤ በተፈጥሮአችንም ጐስቋሎችና ምስኪኖች፣ ድሆችም ዕውሮችም የተራቆትንም መሆናችንን ታሳምነናለች። «በተሻለው ሁኔታችን እንኳ ብንሆን በራሳችን ኃጢአትና ከንቱነት ብቻ እንደ ሆንን፤ ግራ መጋባትና ድንቁርና ስሕተትም በማስተዋላችን ላይ እንደሚነግሡ፤ ምክንያት የሌላቸው፣ ምድራዊ፣ ሥጋዊና ዲያብሎሳዊ ምኞቶች በፈቃዳችን ላይ ሥልጣንን እንደሚቀሙ፤ በአንድ ቃል፣ በነፍሳችን ውስጥ ጤናማ ክፍል እንደሌለ፣ የተፈጥሮአችንም መሠረቶች ሁሉ ከስፍራቸው እንደ ተናጉ ታሳምነናለች።»

3. በዚያው ጊዜ ራሳችንን ለመርዳት ከራሳችን በቂዎች እንዳልሆንን እንረዳለን፤ ያለ እግዚአብሔር መንፈስ በኃጢአት ላይ ኃጢአትን ከመጨመር በቀር ምንም ልናደርግ እንደማንችል፤ መልካም የሆነውን መፈለግንም ማድረግንም ሁሉን በሚችል ኃይሉ በእኛ የሚሠራ እርሱ ብቻ እንደ ሆነ እንገነዘባለን፤ ያለ መንፈሱ ከተፈጥሮ በላይ የሆነ ርዳታ አንዲት መልካም አሳብ እንኳ ማሰብ፣ ራሳችንን እንደ መፍጠር ወይም ነፍሳችንን ሁሉ በጽድቅና በእውነተኛ ቅድስና እንደ ማደስ የማይቻል ነውና።

4. የተፈጥሮአችንን ኃጢአተኛነትና አቅመ ቢስነት በትክክል መፍረዳችን የሚያስከትለው እርግጥ ውጤት፣ በእኛ ዘንድ አለ ተብሎ ለሚገመት ለአንዳች ብልጫ ብዙ ጊዜ የሚሰጠውን ያን «ከሰው የሚመጣውን ክብር» አለመፈለግ ነው። ራሱን የሚያውቅ ሰው የማይገባው መሆኑን የሚያውቀውን ውዳሴ አይመኘውም፤ ዋጋም አይሰጠውም። ስለዚህ «በሰው ፍርድ ቢፈረድበት ለእርሱ ምንም አይደለም።» ዓለም ስለ እርሱ በመደገፍም ሆነ በመቃወም የተናገረውን በገዛ ልቡ ውስጥ ከሚሰማው ጋር ሲያነጻጽር፣ ዓለም እንደ ዚህ ዓለም አምላክ «ከመጀመሪያ ሐሰተኛ» እንደ ነበረ ለማሰብ በቂ ምክንያት ሁሉ አለው። ከዓለም ስላልሆኑትም ቢሆን፣ እግዚአብሔር ቢፈቅድ፣ ምናልባት ለባልንጀሮቹ ባሪያዎች ይበልጥ እንዲጠቅም መንገድ ቢሆነው፣ የጌታውን ዕቃ በታማኝነት እንደሚጠብቅ መጋቢ ሆኖ ሊገኝ እንደሚመኝ ሰው እንዲቈጥሩት ቢመርጥም፣ ይሁንታቸውን የሚመኝበት ብቸኛ ዓላማ ይህ እንደ ሆነ ሁሉ፣ በእርሱ ላይ ፈጽሞ አይደገፍም፤ እግዚአብሔር የሚፈቅደውን ሁሉ የሚፈጽሙ መሣሪያዎች ከቶ እንደማይጐድሉት ያውቃልና፤ ፈቃዱን የሚያደርጉ ባሪያዎችን ከእነዚህ ድንጋዮች እንኳ ሊያስነሣ ይችላልና።

5. ምሳሌውን የሚከተሉና በፍለጋው የሚሄዱ ከክርስቶስ የተማሩት ያ የአእምሮ ትሕትና ይህ ነው። ይህም የበሽታቸው እውቀት፣ በእርሱም ከበሽታቸው አንዱ ክፍል ከሆነው ከትዕቢትና ከከንቱነት ይበልጥ እየነጹ የሚሄዱበት፣ በልብ መገረዝ የተካተተውን ሁለተኛውን ነገር በፈቃደኛ ልብ እንዲቀበሉ ያዘጋጃቸዋል፤ — ይኸውም ብቻውን ሊፈውሳቸው የሚችለውን፣ ሕመማቸውን ለመፈወስ ከሰማይ በታች የተሰጠውን ብቸኛ መድኃኒት፣ እምነትን ነው።

6. ለዕውራን ከሁሉ የሚሻለው መሪ፣ በጨለማ ላሉት እጅግ እርግጥ የሆነው ብርሃን፣ ለሰነፎችም ከሁሉ ፍጹም የሆነው አስተማሪ እምነት ነው። ነገር ግን እምነቱ «ምሽግን ለመስበር … በእግዚአብሔር ፊት ብርቱ» የሆነ እምነት መሆን አለበት፤ — የተበላሸውን የምክንያት አድልዎ ሁሉ፣ በሰዎች መካከል የተከበሩትን የሐሰት መርሆዎች ሁሉ፣ ክፉ ልማዶችንና ጠባዮችን ሁሉ፣ «በእግዚአብሔር ዘንድ ሞኝነት የሆነውን የዓለምን ጥበብ» ሁሉ ለመገልበጥ የበረታ፤ በእርሱም «የሰውንም አሳብ» — ምክንያታዊ ሙግትን — «በእግዚአብሔርም እውቀት ላይ የሚነሣውን ከፍ ያለውን ነገር ሁሉ እናፈርሳለን ለክርስቶስም ለመታዘዝ አእምሮን ሁሉ እንማርካለን»።

7. «ለሚያምን ሁሉ ይቻላል» — እንዲህ ላለው ለሚያምን። «የልቡ ዓይኖች በርተው» መጠራቱ ምን እንደ ሆነ ያያል፤ ይኸውም በዚህ እጅግ ታላቅ ዋጋ የገዛውን እግዚአብሔርን፣ በፍጥረት ብቻ ሳይሆን በቤዛነትም አሁን የእግዚአብሔር በሆኑት በሥጋውና በመንፈሱ ማክበር ነው። ክርስቶስን ከሙታን እንዳስነሣው እንዲሁ በኃጢአት ሙታን የሆንነውን እኛን «በእኛ በሚኖረው በመንፈሱ» ሕያዋን ሊያደርገን የሚችለውን የእርሱን «የኃይሉን እጅግ የበዛ ታላቅነት» ይሰማዋል። «ዓለምንም የሚያሸንፈው እምነታችን ነው»፤ ይህ እምነት እግዚአብሔር በቅዱሳት መጻሕፍት ለገለጠው ሁሉ፣ — በተለይም «ኃጢአተኞችን ሊያድን ክርስቶስ ኢየሱስ ወደ ዓለም መጣ»፤ «እርሱ ራሱ በሥጋው ኃጢአታችንን በእንጨት ላይ ተሸከመ»፤ «እርሱም የኃጢአታችን ማስተስሪያ ነው፥ ለኃጢአታችንም ብቻ አይደለም፥ ነገር ግን ለዓለሙ ሁሉ ኃጢአት እንጂ» ለሚሉት ለእነዚያ አስፈላጊ እውነቶች — የማይናወጥ ስምምነት ብቻ አይደለም፤ ነገር ግን ደግሞ ክርስቶስ በልባችን መገለጡ ነው፤ ስለ ፍቅሩ፣ ለእኔ ለኃጢአተኛው ስላለው ነጻና የማይገባኝ ፍቅሩ መለኮታዊ ማስረጃ ወይም ማረጋገጫ ነው፤ በመንፈስ ቅዱስ በእኛ ውስጥ የተሠራ፣ ይቅር በሚለው ምሕረቱ ላይ ያለ እርግጠኛ መታመን ነው፤ እውነተኛ አማኝ ሁሉ እንዲህ ብሎ ለመመስከር የሚችልበት መታመን ነው፦ «ታዳጊዬ ሕያው እንደ ሆነ አውቃለሁ»፤ «ከአብ ዘንድ ጠበቃ» እንዳለኝ፣ «ጻድቅ የሆነ ኢየሱስ ክርስቶስ» ጌታዬና «የኃጢአቴ ማስተስሪያ» እንደ ሆነ አውቃለሁ፤ — እርሱ «እንደ ወደደኝ፥ ስለ እኔም ራሱን እንደ ሰጠ» አውቃለሁ፤ — እኔን፣ አዎን እኔን፣ ከእግዚአብሔር ጋር አስታርቆኛል፤ እኔም «በደሙ የተደረገ ቤዛነቴን አገኘሁ እርሱም የበደሌ ስርየት»።

8. እንዲህ ያለው እምነት ልጆቹን ከኃጢአት ቀንበር ነጻ በማውጣትና «ሕሊናቸውን ከሞተ ሥራ» በማንጻት፣ የሚያነሣሣውን የእርሱን ኃይል በግልጥ ከማሳየት ሊቀር አይችልም፤ በምኞቱ ለኃጢአት ከእንግዲህ ወዲህ እንዲታዘዙ እስከማይገደዱ ድረስ ያበረታቸዋልና፤ ነገር ግን «ብልቶቻቸውን የዓመፃ የጦር ዕቃ አድርገው» ለእርሱ ከማቅረብ ይልቅ፣ አሁን «ከሙታን ተለይተው በሕይወት እንደሚኖሩ» ፈጽመው «ራሳቸውን ለእግዚአብሔር ያቀርባሉ»።

9. እንዲህ በእምነት ከእግዚአብሔር የተወለዱት ደግሞ በተስፋ በኩል ብርቱ መጽናናት አላቸው። የልብ መገረዝ የሚያካትተው ቀጣዩ ነገር ይህ ነው፤ ይኸውም የእግዚአብሔር ልጆች መሆናቸውን በልባቸው ከሚመሰክረው መንፈስ ጋር የገዛ መንፈሳቸው ምስክርነት ነው። በእርግጥም ልባቸው በእግዚአብሔር ፊት ቅን እንደ ሆነ ያን ጥርት ያለና ደስተኛ መተማመን፣ አሁን በጸጋው በፊቱ ደስ የሚያሰኘውን ነገር እንደሚያደርጉ ያን መልካም ማረጋገጫ፣ አሁን ወደ ሕይወት በሚወስደው መንገድ ላይ እንዳሉና በእግዚአብሔር ምሕረት እስከ መጨረሻው በእርሱ እንደሚጸኑ የሚሠራባቸው ያው መንፈስ ነው። ከእግዚአብሔር እጅ መልካም ነገርን ሁሉ እንደሚቀበሉ ሕያው ጥበቃን፣ በሰማያት ለእነርሱ ስለ ተጠበቀው ስለዚያ የክብር አክሊል የደስታ ተስፋን የሚሰጣቸው እርሱ ነው። በዚህ መልሕቅ ክርስቲያን በዚህ አስጨናቂ ዓለም ማዕበል መካከል ጸንቶ ይቆማል፤ ከእነዚያም ከሁለቱ ገዳይ ዓለቶች፣ — ከትምክህት ወይም ከተስፋ መቁረጥ — ጋር ከመጋጨት ይጠበቃል። በተሳሳተ ግምት ጌታውን ጨካኝ አድርጎ በማሰብ ተስፋ አይቈርጥም፤ «የቸርነቱንም ባለጠግነት» አይንቅም። በፊቱ ያለው የሩጫው ችግር ሊያሸንፈው ከሚችለው ኃይሉ በላይ ነው ብሎ አይፈራም፤ ኃይሉንም ሁሉ ሳያወጣ ድል እስኪሆኑለት ድረስ ጥቂት ይሆናሉ ብሎም አይጠብቅም። በክርስቲያናዊው ጦርነት ቀድሞ ያገኘው ልምምድ «እጁ ለማድረግ የምታገኘውን ሁሉ በኃይሉ ያደርገዋል» ከሆነ «ድካሙ ከንቱ እንዳልሆነ» እንደሚያረጋግጥለት ሁሉ፣ እንዲሁ በሌላ መንገድ አንዳች ጥቅም ሊያገኝ ይችላል፣ በደካማ ልብና በዛሉ እጆች፣ ወይም ከታላቁ የአሕዛብ ሐዋርያ ጋር ያንኑ ሩጫ ከሚሮጡት በቀር በሌላ በማንም አንዳች በጎነት ሊገለጥ ወይም አንዳች ምስጋና ሊገኝ ይችላል የሚለውን ከንቱ አሳብ እንዳያስብ ይከለክለዋል። ሐዋርያው፦ «ስለዚህ እኔ ያለ አሳብ እንደሚሮጥ ሁሉ እንዲሁ አልሮጥም፥» ይላል፤ «ነፋስን እንደሚጎስም ሁሉ እንዲሁ አልጋደልም፤ ነገር ግን ለሌሎች ከሰበክሁ በኋላ ራሴ የተጣልሁ እንዳልሆን ሥጋዬን እየጎሰምሁ አስገዛዋለሁ።» 10. በዚሁ ሥርዓት የክርስቶስ በጎ ወታደር ሁሉ መከራን ለመቀበል ራሱን ማለማመድ ይገባዋል። በዚህ ጸንቶና በርትቶ የጨለማን ሥራ ብቻ ሳይሆን ለእግዚአብሔር ሕግ የማይገዛውን ምኞትና ፍቅር ሁሉ ደግሞ ሊክድ ይችላል። ቅዱስ ዮሐንስ «በእርሱም ይህን ተስፋ የሚያደርግ ሁሉ» ይላልና፤ «እርሱ ንጹሕ እንደ ሆነ ራሱን ያነጻል።» በክርስቶስ ባለው በእግዚአብሔር ጸጋና በኪዳኑ ደም የነፍሱን ውስጣዊ ጓዳዎች ቀድሞ ከያዙአትና ካረከሱአት ምኞቶች፣ ከርኵሰትና ከቅንዓት፣ ከክፋትና ከቍጣ፣ ከተወለደበት ርኵሰት ከሚመነጨው ወይም ያንን ከሚያሳድገው የሥጋ ከሆነው ስሜትና ጠባይ ሁሉ ማንጻት የዕለት ዕለት ጥንቃቄው ነው፤ ሥጋው ራሱ የእግዚአብሔር መቅደስ የሆነው ሰው የረከሰውን ወይም ርኩሱን ነገር ምንም ወደ እርሱ ማስገባት እንደሌለበት፣ የቅድስና መንፈስ ሊያድርበት በፈቀደበት በዚያ ቤትም ለዘላለም ቅድስና እንደሚገባ በሚገባ ያውቃልና። 11. ነገር ግን አንተ በጥልቅ ትሕትናና በጽኑ እምነት ላይ ሕያው ተስፋን የጨመርህ፣ በዚህም ልብህን ከተወለደበት ርኵሰት በብዙ መጠን ያነጻህ ሆይ፣ ማንም ብትሆን፣ አንዲት ገና ቀርታሃለች። «ፍጹም ልትሆን ብትወድ» በእነዚህ ሁሉ ላይ ፍቅርን ጨምር፤ ፍቅርን ጨምር፣ የልብንም መገረዝ ታገኛለህ። «ፍቅር የሕግ ፍጻሜ ነው፤ የትእዛዝ ፍጻሜ ነው።» ስለ ፍቅር እጅግ የከበሩ ነገሮች ተነግረዋል፤ ፍቅር የበጎነት ሁሉ ባሕርይ፣ መንፈስና ሕይወት ነው። ፍቅር ፊተኛውና ታላቁ ትእዛዝ ብቻ ሳይሆን ትእዛዛት ሁሉ በአንድነት ነው። «ጽድቅ የሆነውን ነገር ሁሉ፥ ንጹሕ የሆነውን ነገር ሁሉ፥ ፍቅር ያለበትን ነገር ሁሉ» ወይም ጭምትነት ያለበትን፤ «በጎነት ቢሆን ምስጋናም ቢሆን» — እነዚህ ሁሉ በዚህ በአንድ ቃል፣ — በፍቅር — ተጠቃለዋል። በዚህ ፍጽምና፣ ክብርና ደስታ አለ። የሰማይና የምድር ንጉሣዊ ሕግ ይህ ነው፦ «በፍጹም ልብህ በፍጹምም ነፍስህ በፍጹምም አሳብህ በፍጹምም ኃይልህ ጌታ አምላክህን ውደድ።» 12. ይህ ከእግዚአብሔር በቀር ሌላ ነገርን እንዳንወድ ይከለክለናል ማለት አይደለም፤ ወንድማችንን ደግሞ እንድንወድ ያመለክታል። ደግሞም (አንዳንዶች በሚገርም ሁኔታ እንዳሰቡት) ከእግዚአብሔር በቀር በማናቸውም ነገር ደስ እንዳንሰኝ አይከለክለንም። ይህን ማሰብ የቅድስና ምንጭ በቀጥታ የኃጢአት ደራሲ ነው ብሎ ማሰብ ነው፤ እርሱ የሰጠንን ሕይወት ለማኖር አስፈላጊ የሆኑትን ፍጥረታት በመጠቀም ላይ ደስታን በማይለያይ ሁኔታ አያይዞአልና። ስለዚህ ይህ የትእዛዙ ትርጉም ከቶ ሊሆን አይችልም። እውነተኛ ትርጉሙ ምን እንደ ሆነ የተባረከው ጌታችንም ሐዋርያቱም ልንሳሳትበት በማይቻል ሁኔታ እጅግ ብዙ ጊዜና እጅግ በግልጥ ይነግሩናል። «ጌታ አምላክህ አንድ ጌታ ነው»፤ «ከእኔ በቀር ሌሎች አማልክት አይሁኑልህ»፤ «በፍጹምም ኃይልህ ጌታ አምላክህን ውደድ»፤ «ከእርሱ ጋር ተጣበቅ»፤ «የነፍስህ ምኞት ወደ ስሙ ይሁን» የሚሉት የእነዚያ የተለያዩ ቃላት እውነተኛ ትርጉም ከዚህ ሌላ እንዳልሆነ ሁሉም በአንድ አፍ ይመሰክራሉ፦ አንዱ ፍጹም በጎ ነገር ብቸኛ የመጨረሻ ግባችሁ ይሁን። ስለ ራሱ ብላችሁ አንድን ነገር ብቻ ተመኙ፤ — ሁሉ በሁሉ በሆነው በእርሱ መደሰትን። ለነፍሳችሁ አንድ ደስታን ብቻ አስቡ፤ ይኸውም ከፈጠራቸው ከእርሱ ጋር መዋሐድን፤ «ኅብረታችንም ከአባት ጋር ከልጁም» ጋር መሆኑን፤ ከጌታ ጋር በአንድ መንፈስ መተባበርን። እስከ ዘመን ፍጻሜ ድረስ የምትከተሉት ዓላማ አንድ ብቻ ይሁን፤ — በዚህ ዘመንና በዘላለም በእግዚአብሔር መደሰት። ሌሎችን ነገሮች ወደዚህ እስከሚያደርሱ ድረስ ብቻ ተመኙ። ፍጥረትን ወደ ፈጣሪ እስከሚመራ ድረስ ውደዱ። ነገር ግን በምትራመዱበት እርምጃ ሁሉ ዓይናችሁ የሚያርፍበት የከበረ ግብ ይህ ይሁን። ፍቅርና አሳብ፣ ቃልና ሥራ ሁሉ ለዚህ የተገዛ ይሁን። የምትመኙትና የምትፈሩት ሁሉ፣ የምትፈልጉትና የምትሸሹት ሁሉ፣ የምታስቡት፣ የምትናገሩትና የምታደርጉት ሁሉ የሕልውናችሁ ብቸኛ ምንጭና ብቸኛ ፍጻሜ በሆነው በእግዚአብሔር ለምታገኙት ደስታ ይሁን። 13. ከእግዚአብሔር በቀር ሌላ ግብ፣ ሌላ የመጨረሻ ግብ አይኑራችሁ። ጌታችን እንዲህ ይላል፦ «የሚያስፈልገው ግን … አንድ ነገር ነው»፤ ዓይንህም በዚህ በአንዱ ነገር ላይ ብቻ ያለ መከፋፈል ቢያርፍ «ሰውነትህ ሁሉ ብሩህ ይሆናል»። ቅዱስ ጳውሎስም እንዲህ ይላል፦ «አንድ ነገር አደርጋለሁ፤ … በክርስቶስ ኢየሱስ ከፍ ከፍ ያለውን የእግዚአብሔርን መጥራት ዋጋ እንዳገኝ ምልክትን እፈጥናለሁ።» ቅዱስ ያዕቆብም እንዲህ ይላል፦ «እናንተ ኃጢአተኞች፥ እጆቻችሁን አንጹ፤ ሁለት አሳብም ያላችሁ እናንተ፥ ልባችሁን አጥሩ።» ቅዱስ ዮሐንስም እንዲህ ይላል፦ «ዓለምንም በዓለምም ያሉትን አትውደዱ። በዓለም ያለው ሁሉ፥ የሥጋ ምኞትና የዓይን ምኞት የሕይወትም ትዕቢት፥ ከአብ አይደለም፤ ከዓለም ነው እንጂ።» ውጫዊ ስሜቶችን በሚያስደስት መንገድ በመንካት የሥጋን ምኞት፣ በአዲስነቱ፣ በታላቅነቱ ወይም በውበቱ የዓይንን፣ ማለትም የምናብን፣ ምኞት፣ ወይም በግርማ፣ በክብር፣ በሥልጣን ወይም ብዙ ጊዜ ከእነዚህ በሚከተሉት በውዳሴና በአድናቆት የሕይወትን ትዕቢት በሚያረካ ነገር ደስታን መፈለግ፤ — «ከአብ አይደለም»፤ ከመናፍስት አባት አይመጣም፤ በእርሱም ዘንድ ተቀባይነት የለውም፤ «ከዓለም ነው እንጂ»። እርሱ በላያቸው ሊነግሥ የማይወዱት ሰዎች መለያ ምልክት ነው።

II. 1. እንግዲህ የእግዚአብሔርን ምስጋና የሚያገኘው ያ የልብ መገረዝ ምን እንደ ሆነ በዝርዝር መርምሬአለሁ። በሁለተኛ ደረጃ፣ እያንዳንዱ ሰው ከዓለም ወይም ከእግዚአብሔር መሆኑን ራሱን የሚመዝንበት ግልጥ መመሪያ ይሆን ዘንድ፣ ከእንዲህ ያለ ምርመራ በተፈጥሮ የሚመነጩ አንዳንድ አሳቦችን ልጠቅስ ይገባኛል። በመጀመሪያም፣ ከተነገረው ነገር ግልጥ የሚሆነው ልቡ በትሕትና ካልተገረዘ በቀር ማንም ሰው የእግዚአብሔርን ምስጋና የማግኘት መብት እንደሌለው ነው፤ በገዛ ዓይኑ ታናሽ፣ ዝቅተኛና የተናቀ ካልሆነ በቀር፤ ለክፉ ሁሉ ያዘነበለ፣ በጎውን ሁሉ የሚጠላ፣ የተበላሸና አስጸያፊ ሆኖ፣ ያን የተወለደበትን «የተፈጥሮውን መበላሸት»፣ «ከመጀመሪያው ጽድቅ እጅግ እንዲርቅ ያደረገውን» በጥልቅ ካልተረዳ በቀር፤ «ስለ ሥጋ ማሰብ በእግዚአብሔር ዘንድ ጥል ነውና፤ ለእግዚአብሔር ሕግ አይገዛምና፥ መገዛትም ተስኖታል» የሚባልለት ሥጋዊ አእምሮ ያለው ሆኖ፣ የእግዚአብሔር መንፈስ በላዩ ካላረፈ በቀር መልካምን ወይም በፊቱ ደስ የሚያሰኘውን ነገር ማሰብም ሆነ መመኘት፣ መናገርም ሆነ ማድረግ እንደማይችል በውስጣዊ ነፍሱ ዘወትር ካልተሰማው በቀር። እላለሁ፣ ማንም ሰው እግዚአብሔር እንደሚያስፈልገው እስኪሰማው ድረስ፣ እንዲያውም «ከአንዱም ከእግዚአብሔር ያለውን ክብር» እስኪፈልግ ድረስ፣ ከሰው የሚመጣውንም ወደዚህ እስከሚያደርስ ድረስ ብቻ እንጂ ካልተመኘውና ካልተከተለው በቀር የእግዚአብሔርን ምስጋና የማግኘት መብት የለውም።

2. ከተነገረው በተፈጥሮ የሚከተለው ሌላው እውነት፣ ልቡ በእምነት ካልተገረዘ በቀር ማንም ከእግዚአብሔር የሚመጣውን ክብር እንደማያገኝ ነው፤ ይኸውም «በእግዚአብሔር አሠራር» የሆነ እምነት ነው። ከእንግዲህ ወዲህ በስሜቶቹ፣ በምኞቶቹ ወይም በፍላጎቶቹ፣ ወይም በዓለም ዘንድ እጅግ እንደ ጣዖት በሚመለከው በዚያ የዕውራን ዕውር መሪ፣ በተፈጥሮአዊ ምክንያት፣ ለመመራት እንቢ ብሎ በእምነት ካልኖረና ካልተመላለሰ በቀር፤ «የማይታየውን እርሱን እንደሚፈልግ» ሆኖ እርምጃውን ሁሉ ካልመራ፣ «የሚታየውን ሳይሆን የማይታየውን» ካልተመለከተ በቀር፣ «የሚታየው የጊዜው ነውና፥ የማይታየው ግን የዘላለም ነው»፤ ኢየሱስ በእግዚአብሔር ቀኝ ወደ ተቀመጠበት ወደ መጋረጃው ውስጥ እንደ ገባ ሰው ሆኖ ምኞቶቹን፣ ዓላማዎቹንና አሳቦቹን ሁሉ፣ ሥራዎቹንና አካሄዱንም ሁሉ ካልመራ በቀር።

3. ብዙ ጊዜአቸውንና ድካማቸውን ሌላ መሠረት በመጣል የሚያጠፉ ሰዎች ይህን እምነት ይበልጥ ቢያውቁት በወደድን ነበር፤ እነርሱ ሃይማኖትን በነገሮች ዘላለማዊ ተገቢነት፣ በበጎነት ውስጣዊ ብልጫና ከእርሱ በሚመነጩ ሥራዎች ውበት፣ እነርሱ እንደሚሉት በመልካምና በክፉ ምክንያቶች፣ በፍጥረታትም እርስ በርስ ባላቸው ግንኙነት ላይ ይመሠርቱታል። እነዚህ የክርስቲያናዊ ተግባር መሠረቶች መግለጫዎች ከቅዱሳት መጻሕፍት ጋር ወይ ይስማማሉ ወይ አይስማሙም። የሚስማሙ ከሆኑ፣ በጎ አሳብ ያላቸው ሰዎች ቀላሎቹ እውነቶች ሳይቀሩ ተብራርተው ወደ ጨለማ በሚገቡበት የቃላት ደመና ለምን ይደናገራሉ? በሕግ ካለው ዋና ነገርስ ለምን ይሳባሉ? የማይስማሙ ከሆኑ ግን የዚህ አዲስ ትምህርት ደራሲ ማን እንደ ሆነ ሊያስቡ ይገባቸዋል፤ ከክርስቶስ ኢየሱስ ወንጌል የሚለይ ሌላ ወንጌል የሚሰብክ ከሰማይ የወረደ መልአክ ሊሆን ይችላልን? እንዲህ ቢሆንም እንኳ እኛ ሳንሆን እግዚአብሔር ራሱ ፍርዱን አውጆአል፦ «የተረገመ ይሁን።»

4. ወንጌላችን ከእምነት በቀር ለመልካም ሥራ፣ ከክርስቶስም በቀር ለእምነት ሌላ መሠረት እንደማያውቅ ሁሉ፣ እንዲሁ እርሱን የእምነታችንና የሥራችን ደራሲ፣ መንፈሱንም የሁለቱም አነሣሽና ፈጻሚ መሆኑን ብንክድ ደቀ መዛሙርቱ እንዳልሆንን በግልጥ ይነግረናል። «የክርስቶስ መንፈስ የሌለው ከሆነ ግን ይኸው የእርሱ ወገን አይደለም።» ለእግዚአብሔር ሙታን የሆኑትን ሕያዋን ሊያደርጋቸው፣ የክርስቲያናዊ ሕይወትንም እስትንፋስ እፍ ሊልባቸው፣ መልካም ምኞታቸውንም ወደ መልካም ፍጻሜ እስኪያደርስ ድረስ በጸጋው ሊቀድማቸው፣ ሊያጅባቸውና ሊከተላቸው የሚችል እርሱ ብቻ ነው። «በእግዚአብሔር መንፈስ» እንዲህ «የሚመሩ ሁሉ እነዚህ የእግዚአብሔር ልጆች ናቸው»። ይህ እግዚአብሔር ስለ እውነተኛ ሃይማኖትና በጎነት የሰጠው አጭርና ግልጥ መግለጫ ነው፤ «ማንም ሌላ መሠረት ሊመሠርት አይችልም»።

5. ከተነገረው ነገር፣ በሦስተኛ ደረጃ፣ «የእግዚአብሔር ልጅ መሆኑን ያ መንፈስ ራሱ ከመንፈሱ ጋር» ካልመሰከረ በቀር፣ ሽልማቱንና አክሊሉን በፊቱ ካላየና «በእግዚአብሔር ክብር ተስፋ» ካልተመካ በቀር ማንም በእውነት «በመንፈስ የሚመራ» እንዳልሆነ እንማራለን። እግዚአብሔርን በማገልገል ለገዛ ደስታችን ትኵረት ልንሰጥ አይገባንም ብለው ያስተማሩ ምንኛ እጅግ ተሳስተዋል! አይደለም፤ ነገር ግን «ወደ ብድራቱ እንድንመለከት»፣ ድካምን «በፊታችን ካለው ደስታ» ጋር፣ እነዚህንም «ቀላል መከራዎች» ከዚያ «እጅግ ከበዛው የክብር ክብደት» ጋር እንድናመዛዝን እግዚአብሔር ብዙ ጊዜና በግልጥ አስተምሮናል። አዎን፣ እግዚአብሔር «እንደ ምሕረቱ ብዛት … ለሕያው ተስፋ፥ ለማይጠፋና እድፈት ለሌለበት ለማያልፍም ርስት ዳግመኛ» እስኪወልደን ድረስ «ለተስፋውም ቃል ኪዳን እንግዶች» ነን፤ «በዓለም ያለ እግዚአብሔር» ነን።

6. ነገር ግን እነዚህ ነገሮች እንዲህ ከሆኑ፣ የዚያን ኪዳን ቃሎች እንደሚፈጽሙና ተስፋዎቹን እንደሚያገኙ ይህን የደስታ ማረጋገጫ በራሳቸው ከማግኘት እጅግ ርቀው ኪዳኑን ራሱን እስከሚቃወሙና ቃሎቹንም እስከሚሳደቡ፣ እጅግ ጥብቅ ናቸው፤ ማንም ሰው በእነርሱ መሠረት ኖሮ አያውቅም፤ ወደ ፊትም አይኖርም ብለው እስከሚያጉረመርሙ ድረስ የደረሱ ሰዎች ከገዛ ነፍሳቸው ጋር በታማኝነት የሚተሳሰቡበት ጊዜ አሁን ነው። ይህ እግዚአብሔርን ባሪያዎቹ ሊያደርጉት እንዲችሉ ከሚያበቃቸው በላይ የሚጠይቅ ጨካኝ ጌታ እንደ ሆነ አድርጎ ከመንቀፍ በቀር ምንድር ነው? — የራሳቸውም ኃይል ሆነ የእርሱ ጸጋ በማይበቃቸው ስፍራ ድል እንዲነሡ በማዘዝ፣ በማይቻል ነገር በማሰር አቅመ ቢስ በሆኑት በእጁ ሥራዎች እንደ ተዘባበተ አድርጎ ከመንቀፍ በቀር ምንድር ነው?

7. እነዚህ ተሳዳቢዎች በተቃራኒው ጽንፍ ያሉትን፣ ምንም ድካም ሳይወስዱ የእግዚአብሔርን ትእዛዛት ለመፈጸም ተስፋ የሚያደርጉትን ሰዎች ራሳቸውን እንደ ንጹሐን እንዲቈጥሩ ሊያሳምኑአቸው ይቀርቡ ይሆናል። ከንቱ ተስፋ! የአዳም ልጅ አስቀድሞ «በጠበበው በር ለመግባት» ሳይታገል፣ በጭንቅ ሳይጋደል የክርስቶስንና የእግዚአብሔርን መንግሥት ለማየት መጠበቁ፤ — «በኃጢአት የተፀነሰና የተወለደ»፣ «ውስጡም እጅግ ክፋት የሆነ» ሰው በእርሱ ፍለጋ ካልሄደና «መስቀሉንም ዕለት ዕለት ተሸክሞ» ካልተከተለ፣ «ቀኝ እጁን» ካልቈረጠና «ቀኝ ዓይኑን አውጥቶ ከእርሱ» ካልጣለ በቀር፣ «ጌታው ንጹሕ እንደ ሆነ ሊነጻ» አንድ ጊዜ እንኳ ማሰቡ፤ — ያለ ዘወትርና ያለማቋረጥ የሚቀጥል አጠቃላይ ራስን መካድ የቀድሞ አመለካከቶቹን፣ ምኞቶቹንና ጠባዮቹን አራግፎ «በመንፈስ በነፍስና በሥጋ ፈጽሞ ሊቀደስ» ማለሙ!

8. ስለ ክርስቶስ «በድካም በመንገላታትም በችግርም በስደትም በጭንቀትም» የኖረው፣ — «በምልክትና በድንቅ ነገር በተአምራትም» የተሞላው፣ — «እስከ ሦስተኛው ሰማይ ድረስ ተነጠቀ» የተባለለት፣ — ነገር ግን አንድ የቅርብ ዘመን ደራሲ በብርቱ ቃል እንደሚገልጠው፣ ያለዚህ ዘወትር ራስን መካድ በጎነቶቹ ሁሉ ዋስትና እንደሌላቸው፣ መዳኑም ራሱ በአደጋ ላይ እንደሚሆን የቈጠረው ቅዱስ ጳውሎስ ከላይ ከጠቀስናቸው ቃላት ከዚህ ያነሰ ነገር ልንረዳ እንዴት እንችላለን? እርሱ፦ «ስለዚህ እኔ ያለ አሳብ እንደሚሮጥ ሁሉ እንዲሁ አልሮጥም፥» ይላል፤ «ነፋስን እንደሚጎስም ሁሉ እንዲሁ አልጋደልም»፤ በዚህም እንዲህ የማይሮጥ፣ ዕለት ዕለትም ራሱን እንዲህ የማይክድ ሰው ያለ አሳብ እንደሚሮጥ፣ «ነፋስን እንደሚጎስም» ሰውም ያለ ጥቅም እንደሚጋደል በግልጥ ያስተምረናል።

9. (በመጨረሻም ከቀደሙት አሳቦች እንደምንረዳው) ልቡ በፍቅር ያልተገረዘ ሰው «የእምነትን ገድል ስለ መጋደል» ቢናገር፣ የማይጠፋውንም አክሊል ለማግኘት በከንቱ ተስፋ ቢያደርግ ያለ ጥቅም ነው። የሥጋን ምኞት፣ የዓይንን ምኞትና የሕይወትን ትዕቢት የሚቈርጥ፣ — ሰውን ሁሉ፣ ሥጋውንና ነፍሱን መንፈሱንም፣ ያን አንድ ነገር በብርቱ እንዲከተል የሚያደርግ ፍቅር፣ — ለእግዚአብሔር ልጅ እጅግ አስፈላጊ ስለ ሆነ፣ ያለ እርሱ ሕያው የሆነ ሁሉ በፊቱ እንደ ሙት ይቈጠራል። «በሰዎችና በመላእክት ልሳን ብናገር ፍቅር ግን ከሌለኝ እንደሚጮኽ ናስ ወይም እንደሚንሽዋሽዋ ጸናጽል ሆኜአለሁ። ትንቢትም ቢኖረኝ ምሥጢርንም ሁሉና እውቀትን ሁሉ ባውቅ፥ ተራሮችንም እስካፈልስ ድረስ እምነት ሁሉ ቢኖረኝ ፍቅር ግን ከሌለኝ ከንቱ ነኝ።» እንዲያውም «ድሆችንም ልመግብ ያለኝን ሁሉ ባካፍል፥ ሥጋዬንም ለእሳት መቃጠል አሳልፌ ብሰጥ ፍቅር ግን ከሌለኝ ምንም አይጠቅመኝም።»

10. እንግዲህ የፍጹሙ ሕግ ድምር ይህ ነው፤ እውነተኛው የልብ መገረዝ ይህ ነው። መንፈስ ከፍቅሮቹ ሁሉ ጋር ወደ ሰጠው ወደ እግዚአብሔር ይመለስ። «ወንዞች ሁሉ ወደ ወጡበት ስፍራ» ወደዚያ እንደ ገና ይፍሰሱ። ከእኛ ሌላ መሥዋዕትን አልፈለገም፤ ነገር ግን ሕያዉን የልብ መሥዋዕት መርጦአል። በቅዱስ ፍቅር ነበልባል በክርስቶስ በኩል ለእግዚአብሔር ዘወትር ይቅረብ። ማንም ፍጥረት ከእርሱ ጋር እንዲካፈል አይፈቀድለት፤ እርሱ ቀናተኛ አምላክ ነውና። ዙፋኑን ከሌላ ጋር አይካፈልም፤ ያለ ተቀናቃኝ ይነግሣል። እርሱን የመጨረሻ ግቡ ከሚያደርግ በቀር ምንም ዓላማ፣ ምንም ምኞት በዚያ አይግባ። ሞተው ሳሉ አሁንም የሚናገሩን እነዚያ የእግዚአብሔር ልጆች በአንድ ወቅት የተመላለሱበት መንገድ ይህ ነው፦ «ስሙን ለማመስገን እንጂ ለመኖር አትመኙ፤ አሳባችሁ፣ ቃላችሁና ሥራችሁ ሁሉ ወደ ክብሩ ያዘንብል። ልባችሁን በእርሱ ላይ፣ በሌሎች ነገሮች ላይ ግን በእርሱ ውስጥና ከእርሱ እስከ ሆኑ ድረስ ብቻ አጽኑ። ከእርሱ በቀር ስለ ምንም ነገር ምንም እንዳትወዱ ነፍሳችሁ ለእርሱ ባለ ፍጹም ፍቅር ትሞላ።» «በሥራችሁ ሁሉ ንጹሕ የልብ ዓላማና ለክብሩ የጸና ትኵረት ይኑራችሁ።» «ዓይናችሁን በመጠራታችሁ በተባረከው ተስፋ ላይ አኑሩ፤ የዓለምንም ነገሮች ሁሉ ለእርሱ እንዲያገለግሉ አድርጉ።» ያን ጊዜ፣ ከዚያ በፊት ግን አይደለም፣ «በክርስቶስ ኢየሱስ የነበረ ይህ አሳብ» በእኛ ዘንድ ይሆናል፤ ይኸውም በልባችን እንቅስቃሴ ሁሉ፣ በአንደበታችን ቃል ሁሉ፣ በእጃችን ሥራ ሁሉ «ከእርሱ ጋር በተያያዘና ለፈቃዱ በመገዛት እንጂ ምንም ሳንከተል» ስንኖር ነው፤ እኛም ደግሞ «የራሳችንን ፈቃድ ሳይሆን የላከንን ፈቃድ» ለመፈጸም ብቻ ስናስብ፣ ስንናገርና ስናደርግ፤ ብንበላም ብንጠጣም ማናቸውንም ነገር ብናደርግ ሁሉን ለእግዚአብሔር ክብር ስናደርግ ነው።