ጃናኒ ሉዉም — ወደ ስብሰባው የሄደው ሊቀ ጳጳስ

ማን ነበር?

ጃናኒ ሉዉም ከሰሜን ኡጋንዳ የመጣ አቾሊ ነበር፤ በመነቃቃቱ አማካይነት ወደ ሕያው እምነት የመጣ፣ ከዚያም ተሹሞ በ1974 የኡጋንዳ ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳስ ለመሆን የበቃ የትምህርት ቤት መምህር ነበር።

በሹመቱ ላይ የቆየው ከሦስት ዓመት ላነሰ ጊዜ ነው። የኢዲ አሚን አገዛዝ በዚያን ጊዜ በከፋው ደረጃው ላይ ነበር፤ ሉዉምም፣ በተለመደው የሕልውና ሒሳብ ሲታይ፣ በአገሪቱ ውስጥ እጅግ አደገኛውን ሥራ ይዞ ነበር፦ ምንም እንዳይናገር የሚጠበቅበት የአገሪቱ ትልቋ ቤተ ክርስቲያን ራስ ነበር።

እርሱ ግን ዝም አላለም። በፌብሩዋሪ 1977 በግድያዎቹ፣ በሰዎች መሰወርና በመንግሥት የደኅንነት ተቋማት የዘፈቀደ ሥልጣን ላይ ጳጳሳቱን ወክሎ የተቃውሞ ደብዳቤ ለአሚን አቀረበ። ከጥቂት ቀናት በኋላ ተያዘ። ፌብሩዋሪ 16 ቀን 1977 ሞቶ ነበር። አገዛዙ የመኪና አደጋ ነው አለ። ይህን ያመነ ሰው ከሞላ ጎደል አልነበረም፤ ማስረጃውም ከቶ አልደገፈውም።

ሐውልቱ በዌስትሚንስተር አቢ ምዕራባዊ ገጽታ ላይ ከሃያኛው ክፍለ ዘመን ሰማዕታት መካከል ቆሟል።

በእርግጥ ያደረገው ምርጫ

የሉዉምን ሞት አስተማሪ የሚያደርገው ሊቀር የሚችል መሆኑ፣ እርሱም ይህን በግልጽ ማየት መቻሉ ነው።

ሌሎች አማራጮች ነበሩት። ዝምታ አንዱ ነበር፤ ሊከላከልለትም የሚችል ምርጫ ነበር፦ በሕይወት ያለ ሊቀ ጳጳስ ከሞተ ሊቀ ጳጳስ ይልቅ ቤተ ክርስቲያንን በተሻለ ያገለግላል፣ መናገሩ በካህናቱ ላይ የበቀል እርምጃ ያመጣል፣ የቤተ ክርስቲያን ሥራ ፖለቲካ አይደለም ብሎ መከራከር ይችል ነበር። ስደት ሌላው አማራጭ ነበር፤ ኪቨንጌሬን ጨምሮ ሌሎች በኋላ ይህን መረጡ፤ ፈሪነትም አልነበረም።

ማስጠንቀቂያም ሁሉ ደርሶት ነበር። ለእርሱ ቅርብ የነበሩ ሰዎች ያንን አገዛዝ የሚቃወሙ ሰዎች ምን እንደሚደርስባቸው ያውቁ ነበር። በመጨረሻዎቹ ቀናት፣ በአንድም በሌላም አገላለጽ፣ እንዲህ ያለ ነገር እንደ ተናገረ ይታወሳል፦ በኢየሱስ ሠራዊት ውስጥ ለመሞት ተዘጋጅቻለሁ።

ቢሆንም ወደ ስብሰባው ሄደ፤ ያቀረበውም ተቃውሞ የተሸፋፈነ አልነበረም።

መነቃቃት የፖለቲካ ሰማዕትን ያፈራው ለምንድን ነው?

ስለ ግል ኃጢአት የሚጨነቅ እንቅስቃሴ — ኑዛዜ፣ የግል ሥነ ምግባር፣ የሕይወት ንጽሕና — በፖለቲካ ረገድ ዝም ይላል የሚል የተለመደ ግምት አለ። አገዛዞች ብዙ ጊዜ በዚህ ተማምነዋል።

የምሥራቅ አፍሪካ መነቃቃት ይህን ግምት ሰበረው፤ ሉዉምም እንዴት እንደ ሰበረው ያሳያል። ሰዎች ኃጢአትን በግልጽ በስሙ እንዲጠሩ የሚያሠለጥን እንቅስቃሴ፣ ኃጢአተኛው መንግሥት በሚሆንበት ጊዜ ለየት ያለ አያያዝ የሚያደርግበት ምንም ዘዴ የለውም። ልማዱ ያው ልማድ ነው። በፊትህ ስላለው ነገር እውነቱን ትናገራለህ — በትንሽ ስብሰባ ውስጥ የራስህ ምንዝርና ይሁን፣ ወይም ከጳጳሳቱ በተላከ ደብዳቤ ውስጥ የአንድ ፕሬዚዳንት ግድያዎች።

ደግሞም ቦታቸውን ማጣት የማይፈሩ ሰዎችን ያሠለጥናል፤ ዋጋ የነበራቸውን ነገሮች አስቀድመው ትተዋልና። ከእግዚአብሔር ጋር በሰዎች ፊት፣ ደጋግመው፣ ለአሥርት ዓመታት የታረቁ ሰዎችንም ያሠለጥናል — ይህም አንድን ሰው በቀላሉ የሚታዘዝ የሚያደርገውን አብዛኛውን ነገር ያስወግዳል።

አሚን የሉዉምን ሕይወት ሊወስድ ይችል ነበር። ከዚያ በቀር ሉዉምን ሊያስገድድበት የሚችል አንዳች ነገር በእጁ አልነበረም።

ምን ያስተምረናል?

የግል ቅድስና በሕዝብ ፊት ለሚነገር እውነት ምትክ አይደለም፤ ተቃራኒውም አይደለም። ሁለቱንም የሚያፈራው ያው አንድ ልምምድ ነው።

ዋጋውን አስላ፤ ከዚያም ወደ ስብሰባው ሂድ። የሚደነቀው አደጋውን ስላላወቀ አይደለም። የሚደነቀው አደጋውን ፈጽሞ እያወቀ ስለ ሄደ ነው።

ሁሉም ለዚህ የተጠራ አይደለም፤ መሰደድም ክህደት አይደለም። ኪቨንጌሬ ሄደ፤ መሄዱም ትክክል ነበር። ሉዉም ቀረ፤ መቅረቱም ትክክል ነበር። የሸሸውን ሰው ለማሳፈር የሌላውን ሰው ሰማዕትነት አትጠቀም።

ከሥሩ ያለው ቃል

«እነርሱም ከበጉ ደም የተነሣ ከምስክራቸውም ቃል የተነሣ ድል ነሡት፥ ነፍሳቸውንም እስከ ሞት ድረስ አልወደዱም።» (ራእይ 12:11)።

ሦስት ነገሮች፣ በቅደም ተከተል፦ ክርስቶስ ያደረገው፣ እነርሱ ስለ እርሱ የተናገሩት፣ ሊያጡ ፈቃደኞች የሆኑትም። መነቃቃቱ ሦስተኛውን እንዲሰጥ ከመጠየቁ በፊት የመጀመሪያዎቹን ሁለቱን ለአርባ ዓመታት በመዝሙሩና በልምምዱ ይዞ ቆይቶ ነበር።

ጸሎት

ጌታ ሆይ፣ በትናንሽ ክፍሎች ውስጥ ስለ ትናንሽ ነገሮች ዝም እላለሁ፤ ለራሴም ይህ ጥንቃቄ ነው እላለሁ። ጥቂት ዋጋ በሚያስከፍልበት ስፍራ እውነቱን የመናገር ልማድ ስጠኝ፤ ሁሉን በሚያስከፍልበት ስፍራ ምናልባት ብጠየቅ ቃሎቹ አስቀድመው የእኔ እንዲሆኑ። ሰማዕታትን እያደነቅሁ የፈሩትን ከመናቅም ጠብቀኝ። አሜን።