ፌስቶ ኪቨንጌሬ — ጠላቱን በስሙ የጠራው ሰው

ማን ነበር?

ፌስቶ ኪቨንጌሬ (1919–1988) ኡጋንዳዊ ጳጳስ ነበር፤ የምሥራቅ አፍሪካ መነቃቃት ካፈራቸው ወንጌላውያን ሁሉ ይበልጥ የታወቀውም እርሱ ነው — ከቢሊ ግራሃም ጎን ቆሞ የሰበከ፣ ሰዎችም የአፍሪካው ቢሊ ግራሃም ብለው የሚጠሩት ሰው ነው፤ አባባሉ አሰልቺ ቢሆንም ከእውነት የራቀ አይደለም። ሙሉ ታሪኩ በዚህ ቤተ መጻሕፍት ውስጥ በጸሐፊ ገጹ ላይ ተተርኳል።

ይህ ምዕራፍ የሚናገረው በ1977 ስላደረገው ስለ አንድ ነገር ብቻ ነው፤ ያም በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ካለው ከማንኛውም ነገር ይልቅ ይከብዳል።

በዚያው ዓመት በፌብሩዋሪ ወር የኢዲ አሚን አገዛዝ ሊቀ ጳጳስ ጃናኒ ሉዉምን ገደለ። ከሉዉም ጋር ቆሞ አገዛዙን የተቃወመው ኪቨንጌሬ ከሚስቱ ጋር በእግሩ ተራሮችን አቋርጦ ከኡጋንዳ ሸሸ። በስደት የሚኖር ጳጳስ ሆነ፤ ወዳጁ ሞቷል፤ አገሩም በአንድ ሰው እጅ እየጠፋች ነበር።

ዓመቱ ሳያልቅ አንድ መጽሐፍ አሳተመ። ርዕሱም ኢዲ አሚንን እወደዋለሁ የሚል ነበር።

በዘመናችን የክርስትና ሕትመት ውስጥ ከሁሉ የሚያስቈጣው ርዕስ

ነገሩን መንፈሳዊ ትርጉም ከማላበሳችን በፊት ክብደቱ በውስጣችን እንዲሰርፅ ጊዜ ልንሰጠው ይገባል።

የአሚን አገዛዝ የገደላቸው ሰዎች ቁጥር እስከ ዛሬ በመቶ ሺዎች እየተቈጠረ ያከራክራል። የኪቨንጌሬን ሊቀ ጳጳስ ገደለ። ኪቨንጌሬንም ከገዛ አገሩ አሳደደው። ኪቨንጌሬ በሩቅ ስላለ ክፉ ሰው ቸር አመለካከት የያዘ ተመልካች ብቻ ነበር የሚያሰኝ ምንም ዓይነት ንባብ የለም፤ እርሱ ራሱ በቀጥታ የተጎዳ ሰው ሆኖ፣ በዚያው ዓመት፣ ከስደት ሆኖ ስለ ተጠያቂው ሰው እየጻፈ ነበር።

ርዕሱም ስለ ይቅርታ በጥቅሉ የሚነገር መፈክር አይደለም። የሰውየውን ስም ይጠራል።

መጽሐፉን ከሽፋኑ አልፈህ ስታነብበው፣ የኪቨንጌሬ ክርክር ግድያው ምንም አይደለም ወይም ፍትሕ አያስፈልግም የሚል አይደለም። የአሚን ድርጊቶች ክፉ እንደ ሆኑ ግልጽ አድርጓል፤ ይህንም በአፉ ተናግሯል። ክርክሩ ጥላቻ አሚን የጀመረውን በእርሱ ውስጥ ይጨርሰዋል የሚል ነበር — አገዛዙ ከእርሱ እንዲወስድ ሊፈቀድለት የማይገባው ብቸኛ ነገር የመውደድ ችሎታው እንደ ሆነ፣ ያንንም ቢያጣ በመጨረሻ በሚቈጠረው ብቸኛ መንገድ ድል እንደሚነሣ ነው።

ይህ ከየት መጣ?

ይህ ከምንም ተነሥቶ አልመጣም። የመነቃቃቱ አራቱ ጽኑ እምነቶች እስከ መጨረሻቸው ሲሄዱ የሚደርሱበት ነው።

ኃጢአት በግልጽ በስሙ መጠራት ካለበት፣ የአሚን ኃጢአት በስሙ ይጠራል፤ የእኔም እንዲሁ፤ ሁለቱም የሚጠሩትም በአንድ ክፍል ውስጥ ነው። የሚያነጻው የኢየሱስ ደም ከሆነ፣ ለሁለታችንም በቂ ነው፤ አለዚያም ለአንዳችንም በቂ አይደለም። በብርሃን የምመላለስ ከሆንሁ፣ የተደበቀ ጥላቻ ይዤ ፍትሕ ብዬ ልጠራው አልችልም። መዝሙሩም ቱኩቴንደሬዛ ከሆነ — ኢየሱስ ሆይ፣ እናወድስሃለን፤ ደምህ አንጽቶኛል — የምቆምበት ብቸኛ መሬት ከእርሱ ጋር ልካፈለው ግድ የሚለኝ መሬት ነው።

ባሎኮሌ ይህን አመክንዮ ለአርባ ዓመታት በትናንሽ ክፍሎች ውስጥ ሲለማመዱት ቆይተዋል — በተራ ጭቅጭቆች፣ በተሰረቁ ዕቃዎችና በምንዝርናዎች ላይ። ኪቨንጌሬ በአንድ አምባገነን ላይ ተገበረው።

ምን ያስተምረናል?

ይቅርታ ስሜት አይደለም፤ በበደሉ ላይ የሚሰጥ ፍርድም አይደለም። ኪቨንጌሬ አሚን ሊገታ አይገባም ወይም ወንጀሎቹ ትንሽ ናቸው ብሎ ፈጽሞ አልተናገረም። የተናገረው አልጠላውም ብቻ ነው። እነዚህ ሁለቱ ሊለያዩ የሚችሉ ነገሮች ናቸው፤ እኛ ግን ብዙውን ጊዜ ለመለየት እንቢ እንላለን።

የምትጠብቀው ቂም ጉዳቱን የሚያደርሰው በአንተ ላይ ነው። የሚታገለው ለአሚን መልካም ስም ሳይሆን ለገዛ ነፍሱ እንደ ሆነ ተረድቶ ነበር።

ይህን ከባዶ ተነሥተህ ልታደርገው አትችልም። ግድያን ይቅር ለማለት ስለ ወሰነ ብቻ ይቅር የሚል ማንም የለም። ይህ የሚቻለው በእውነት ስላደረጋቸው ነገሮች ለአሥርት ዓመታት በግልጽ፣ በሰዎች ፊት ይቅርታ ሲደረግለት ለኖረ ሰው ነው።

ስሙን ጥራ። ኪቨንጌሬ ጠላቶቻችንን ይቅር ስለ ማለት የሚል መጽሐፍ አልጻፈም። በሽፋኑ ላይ የሰውየውን ስም ጻፈ። በጥቅሉ የሚደረግ ይቅርታ ምንም አያስከፍልም።

ከሥሩ ያለው ቃል

«ጠላቶቻችሁን ውደዱ፥ የሚረግሙአችሁን መርቁ፥ ለሚጠሉአችሁ መልካም አድርጉ፥ ስለሚበድሉአችሁና ስለሚያሳድዱአችሁ ጸልዩ» (ማቴዎስ 5:44)።

ትእዛዛቱ ሁሉ ተግባርን የሚጠይቁ ግሦች ናቸው፤ አንዳቸውም ስሜት አይደሉም። ኢየሱስ ከተናገራቸው ዓረፍተ ነገሮች ሁሉ ይበልጥ የሚጠቀሰውና ይበልጥ የማይሞከረው ይህ ነው፤ ኪቨንጌሬም ከዚህ ትእዛዝ ውጭ ሊሆን የሚገባው በሚመስል ሰው ላይ ይህን እንደ ሞከረ በማስረጃ ሊታይ የሚችል፣ በሃያኛው ክፍለ ዘመን ከነበሩት ጥቂት ሰዎች አንዱ ነው።

ጸሎት

ጌታ ሆይ፣ አንድ ሰው ወደ አእምሮዬ መጥቷል፤ እንዲመጣም አልፈለግሁም። ስሜቴ እንዲለወጥ ገና ዝግጁ አይደለሁም፤ ዝግጁ እንደ ሆንሁም አላስመስልም። ከዚያ ራቅ ብለህ ከኋላ ጀምር፦ ይዘውብኝ ሊቀሩ ሙሉ መብት በነበራቸው ሰዎች ምን ያህል በግልጽ ይቅር እንደ ተባልሁ አስታውሰኝ። ከዚያም ስሙን ልጥራ፤ ምርቃቱንም ከልቤ ልመርቅ። አሜን።