ኀዘንን እንዴት እንሸከም

ጥልቅ በሆነ የኀዘን ወቅት ውስጥ እያለፍህ ነው። ስትታመንበት የነበረው ፍቅር ድንገት ከድቶሃል፤ በምድረ በዳ እንዳለ ወንዝ ደርቋል — መጀመሪያ እየቀነሰ የሚሄድ ጅረት፣ ከዚያም ጥልቀት የሌላቸው ኩሬዎች፣ በመጨረሻም ድርቅ። የማይመጣውን የእግር ኮቴ ዘወትር ታዳምጣለህ፤ የማይነገረውን ቃል ትጠብቃለህ፤ ጊዜው አልፎ የዘገየውን መልስ በናፍቆት ትመኛለህ።

ምናልባት የሕይወት ዘመንህ ቍጠባ ድንገት ጠፍቶ ይሆናል። ሌሎችን ከመርዳት ይልቅ አንተ ራስህ መረዳት አለብህ፤ ወይም ከሕይወት ማዕበል ተጠልለህ ከኖርህበት ሞቅ ያለ ጎጆ ወጥተህ ብቻህን ወደማይወዳጅ ዓለም መሄድ አለብህ፤ ወይም የሌላውን ሕይወት ሸክም እንድትሸከም ድንገት ተጠርተሃል፤ በጨለማና በአስቸጋሪ ባሕሮች መካከል መርተህ ወደ ወደቡ እስክታደርሰው ድረስ ለራስህ ዕረፍት አትወስድም። ጤናህ፣ ወይም ዓይንህ፣ ወይም የነርቭህ ብርታት እየደከመ ነው፤ የሞትን ፍርድ በራስህ ውስጥ ተሸክመሃል፤ ስለ ወደፊቱ የማሰብ ጭንቀትም ሊቋቋሙት የማይቻል እስኪሆን ድረስ ከብዶብሃል። በሌሎች ሁኔታዎች ደግሞ፣ እንጨት ቈራጩ በቅርቡ ዛፎችን በቈረጠበት የጫካ መስክ እንዳለ ክፍተት፣ በቅርቡ በሞት የደረሰ የማጣት ስሜት አለ።

በእንዲህ ያለ ጊዜ ሕይወት ሊሸከሙት የማይቻል ያህል ይመስላል። እያንዳንዱ ቀን እንደዚህ ይረዝም ይሆን? ቀስ ብለው የሚያዘግሙት ሰዓታት ዳግመኛ ፍጥነታቸውን ይጨምሩ ይሆን? ሕይወት ካለፈው የበጋ ክብር ከተረፉት ከተቀደዱት የበልግ ቅሪቶች ሌላ ልብስ ዳግመኛ ትለብስ ይሆን? እግዚአብሔር ምሕረት ማድረግን ረሳን? በቍጣውስ ርኅራኄውን ዘጋን? ምሕረቱስ ለዘላለም ፈጽሞ አለቀን?

ይህ መንገድ እልፍ አእላፋት የተጓዙበት ነው። — በአገሮች ሁሉ ውስጥ ጠራርገው ስላለፉትና ምድርን ሁሉ ስላወደሙት አጥፊ ጦርነቶች፤ በታሪክ ውስጥ ስለ ተነሡት ስለ ናምሩዶች፣ ስለ ናቡከደነፆሮች፣ ስለ ቲሙሮችና ስለ ናፖሊዮኖች ዘመቻዎች፤ አፍሪካን ማመንመን ከቶ ስላላቆመው ስለ ጨካኙ የባሪያ ንግድ፤ ደካሞችና ረዳት የሌላቸው በባልንጀሮቻቸው እጅ ስለ ደረሰባቸው ግፍ፣ ጭቈናና በደል ሁሉ፤ ሊነገር ስለማይችለው ስለ ሴቶችና ስለ ሕፃናት ኀዘን ስታስብ — ከዘራችን እጅግ የሚበዙት ልብህን የሚሰነጥቀውን ያንኑ መራራ ኀዘን አልፈውበታል ብለህ በእርግጥ ልታስተውል ይገባሃል።

ኢየሱስ ክርስቶስ ራሱ በባልጩት ድንጋዮቹ ላይ የደሙን ዱካ እየተወ በዚህ አስቸጋሪ መንገድ ተጓዘ፤ ሐዋርያት፣ ነቢያት፣ መስካሪዎችና ሰማዕታትም በዚያው መንገድ አልፈዋል። ሌሎችም ያንኑ የጨለማ ሸለቆ እንዳቋረጡት፣ የድል ዘንባባ ይዘው በበጉ ፊት የሚቆሙት ታላላቅ ብዙ ሰዎችም ከታላቁ መከራ የመጡ መሆናቸውን ማወቅ ያጽናናል። እነርሱ በነበሩበት እኛ አለን፤ በእግዚአብሔር ጸጋም እነርሱ ባሉበት እኛ እንሆናለን።

ስለ ቅጣት አትናገር። — አባታችን እንደ ልጆች ያደርግልናልና ስለ ተግሣጽ ወይም ስለ እርማት ልትናገር ትችላለህ፤ ወይም ባለፉት ዓመታት በሕይወት ትልም ውስጥ እንደ ዘር የወደቁ ስሕተቶችንና ኃጢአቶችን ውጤት ስለ ማጨድ ልትናገር ትችላለህ፤ ወይም የሌሎችን ኃጢአትና ስሕተት መዘዝ ልትሸከም ግድ ይሆንብህ ይሆናል፤ ስለ ቅጣት ግን አትናገር። የኃጢአት በደልና ፍዳ ሁሉ በእርግጥ በኢየሱስ ላይ ተጭኖ ነበር፤ እርሱም ለዘላለም አስወገዳቸው። ቍስሉም የሰላማችንም ተግሣጽ የእርሱ ነበሩ። እግዚአብሔር ስለ ኃጢአታችን የሚቀጣን ቢሆን ኖሮ የክርስቶስ መከራ ያልተሟላ ይመስል ነበር፤ አንድ ጊዜ ሊቀጣን ቢጀምር ደግሞ የሚገባንን ሁሉ ለመቀበል ሕይወት በጣም አጭር በሆነች ነበር። ደግሞስ የሕይወትን ተቃርኖዎች፣ ከኃጢአተኞች የደስታ ኑሮ ጋር ሲነጻጸርም የቅዱሳንን ከባድ መከራ እንዴት ልናብራራ እንችላለን? መከራችን ቅጣት ቢሆን ኖሮ በእርግጥ እነዚህ ዕጣዎች በተገለበጡ ነበር።

ኀዘን የአንጣሪ ማቅለጫ ነው። — በሌላ ሰው ቸልተኝነት ወይም ጭካኔ፣ ተሠቃዩ ሊቈጣጠራቸው በማይችላቸው ሁኔታዎች፣ ወይም በሩቅ ባለፈው ዘመን በአንዲት የጨለማ ሰዓት ቀጥተኛ ውጤት ሊመጣ ይችላል፤ ነገር ግን እግዚአብሔር እንዲመጣ ስለ ፈቀደ እንደ እርሱ ሹመት ሊቀበሉት፣ ነፍስን የሚመረምርበት፣ የሚፈትንበት፣ የሚያጣራበትና የሚያነጻበት እቶን እንደ ሆነም ሊቈጥሩት ይገባል። እሳት ማዕድናትን እንደሚመረምር መከራም እንዲሁ ይመረምረናል። ለሚያነጻው የሥቃይ እሳት እስክንጋለጥ ድረስ ሙሉ በሙሉ ለእግዚአብሔር እንደ ሆንን እናስባለን። ያን ጊዜ ግን፣ ኢዮብ እንዳደረገው፣ በውስጣችን ምን ያህል ዝገት እንዳለ፣ እውነተኛ ትዕግሥት፣ ለፈቃዱ መገዛትና እምነት ምን ያህል ጥቂት እንደ ሆኑ እናውቃለን። ከዚህ ዓለም ነገሮች፣ ከሥጋዊ ስሜት ሕይወትና ወፍን እንደሚያጣብቅ ሙጫ ከሆኑ ምድራዊ የልብ ዝንባሌዎች እንደ ኀዘን ፈቶ የሚያላቅቀን ነገር የለም። የኢየሱስ ሕይወት ደግሞ በሚሞት ሥጋችን ይገለጥ ዘንድ የእኔነት ሕይወት ኃይል የሚገታበት ሌላ መንገድ ምናልባት የለም።

ነገር ግን እግዚአብሔር የኀዘንን ተግሣጽ ሁልጊዜ በገዛ እጁ ይይዛል። — ጌታችን «ገበሬውም አባቴ ነው» አለ። የመግረዣውን ቢላዋ የያዘው የእርሱ እጅ ነው። ማቅለጫውን የሚመለከተው የእርሱ ዓይን ነው። ቀዶ ጥገናው በሚካሄድበት ጊዜ የልብ ትርታን የሚዳስሰው የእርሱ ለስላሳ ጣት ነው። ዲያብሎስ እንኳ በእኛ ላይ እንደ ፈቀደው እንዲያደርግ አይተውም። በኢዮብ እንደ ሆነው ሁልጊዜም እንዲሁ ነው። ጊዜያቱ በጥንቃቄ ተመድበዋል። የፈተናው ብርታት በትክክል የሚወሰነው በውስጥ ሳይታወቁ በተቀመጡት፣ ነገር ግን በብርቱ የሥቃይ ጫና ሥር በሚፈለጉትና ጥቅም ላይ በሚውሉት የጸጋና የኃይል ክምችቶች ልክ ነው። ነፋሳትን በጡጫው፣ ውኆችንም በእጁ መዳፍ ይይዛል። የልጁን ደም ያስከፈለውን ነገር ለማጣት ፈጽሞ አይደፍርም። «ከሚቻላችሁ መጠን ይልቅ ትፈተኑ ዘንድ የማይፈቅድ እግዚአብሔር የታመነ ነው»።

በኀዘን ውስጥ አጽናኙ ቅርብ ነው። — «በመከራ ጊዜ ፈጥኖ የሚገኝ» ነው። እንደ ብር አንጣሪ ሆኖ በማቅለጫው አጠገብ ተቀምጧል፤ ሙቀቱን ያስተካክላል፣ እያንዳንዱን ለውጥ ይከታተላል፣ ዝገቱ ተለይቶ እስኪወገድና የገዛ ፊቱ በጠራውና በሚያስተላልፈው ብረት ላይ እስኪታይ ድረስ በትዕግሥት ይጠብቃል። ምድራዊ ወዳጅ ከአንተ ጋር የወይን መጭመቂያውን ሊረግጥ አይችልም፤ አዳኙ ግን በዚያ አለ፤ ልብሱም በኀዘንህ የወይን ዘለላዎች ደም ተነክሯል። ባይሰማህም እንኳ፣ ሰይጣንም እግዚአብሔር እንደ ተወህ አጥብቆ ቢናገርም፣ ደጋግመህ ለመናገር ድፈር፦ «አንተ ከእኔ ጋር ነህ።» ስሙን ደጋግመህ ጥራ፦ «ኢየሱስ፣ ኢየሱስ ሆይ፣ አንተ ከእኔ ጋር ነህ።» በዚህም በዚያ መኖሩን ታውቃለህ።

ወዳጆች ሊያጽናኑህ ሲመጡ፣ ለኀዘን ከሁሉ የሚሻለው መድኃኒት መርሳት እንደ ሆነ አድርገው ጊዜ ስለሚያመጣው ፈውስ ይናገራሉ፤ ወይም በበጎ አሳብ በተቃኘው ደግነታቸው ጉዞን፣ መዝናናትንና መጫወትን ይመክራሉ፤ በነፍስህ ላይ የተንጠለጠለውን ጥቁር ሌሊትም ሊረዱት እንደማይችሉ ያሳያሉ። ስለዚህ በልብህ ታምመህ ከእነርሱ ዘወር ትላለህ፤ ኢዮብም ስለ ወዳጆቹ እንዳለው፦ «ሁላችሁ የምታደክሙ አጽናኞች ናችሁ» ለማለት ትዘጋጃለህ። ነገር ግን በዚያን ጊዜ ሁሉ ኢየሱስ ከእነርሱ ይልቅ ቅርብ ነው፤ እንዴት እንደሚያደክሙህ ይረዳል፤ እያንዳንዱን የሥቃይ ትርታ ያውቃል፤ በድካምህ ይራራል፤ ለመናገር እጅግ በሞላ ፍቅር ዝም ብሏል፤ እናት የደከመውንና የሚሠቃየውን ሕፃኗን እንደምታጽናና፣ ከሰዓት ወደ ሰዓት ሊያጽናናህ ይጠብቃል።

አንተ ራስህ በእግዚአብሔር በተጽናናህበት መጽናናት በመከራ ሁሉ ያሉትን ማጽናናት እንድትችል የዚህን መለኮታዊ መጽናናት ጥበብ በሚገባ ተማር (2ኛ ቆሮንቶስ 1:4)። አንዳንድ መከራዎች ልክ በጌታችን ላይ እንደ ሆነው በእነርሱ አማካይነት ለሌሎች ርኅራኄንና እርዳታን መስጠት እንድንችል ብቻ ወደ እኛ እንዲመጡ እንደሚፈቀዱ ምንም ጥርጥር የለውም። በሁሉም ዕድል ወደ ፊት በአንድ ጊዜ ተመሳሳይ ልምምድ ውስጥ የሚያልፉትን እንድናገለግል ስለምንጠራ፣ እያንዳንዱን የሥቃዩን ምልክትና እያንዳንዱን የታላቁን ሐኪም መድኃኒት በጥንቃቄ ሁሉ ልንከታተል ይገባናል። በዚህም ከተቀበልነው መከራ እንማራለን፤ ፍጹማን ሆነንም በሥቃይ ውስጥ ላሉ ነፍሳት ዋጋ የማይገኝለትና ዘላለማዊ የሆነ እርዳታ ምንጭ እንሆናለን።

ከኀዘንህ ጋር ራስህን አትዝጋ። — አንድ ወዳጄ ሐዘን በደረሰበት በመጀመሪያው ጭንቀት ውስጥ ሳለ፣ ደስ ይሰኝባቸው የነበሩትን የክርስቲያን አገልግሎቶች መተው እንዳለበት ጽፎልኝ ነበር፤ እኔም ይህን እንዳያደርግ እየለመንሁት ወዲያውኑ መለስሁለት፤ ለልብ ሥቃይ እንደ አገልግሎት ያለ መጽናኛ የለምና። የታላቅ መከራ ፈተና ወደ ብቸኝነት፣ ከሰዎች ሕይወት ወደ መራቅ፣ ለብቻ ወደ መቀመጥና ዝም ወደ ማለት ይገፋል። ለዚህ እጅ አትስጥ። የራስን ዘግቶ የመኖር የበረዶ ሰንሰለቶች ቀድሞውኑ ተከማችተው ከሆነ በጣጥሰህ ውጣ። ተነሥ፤ ራስህን ቅባ፥ ፊትህንም ታጠብ፤ ፈቃደኛ በሆኑ ነገር ግን በተግሣጽ በለዘቡ እርምጃዎች ወደ ተግባርህ ውጣ።

በሥራውም ሆነ ራስን በመመልከቱ ውስጥ፣ ማንኛውም ዓይነት ራስ ወዳድነት ጎጂ ነገር ነው፤ የእግዚአብሔርንም እርዳታና ፍቅር ይከለክላል። ኀዘን ወደ ራስ ወዳድነት ያዘነብላል። በገዛ ኀዘኗ የተጠመደችና መጽናናትን እምቢ የምትል ነፍስ ብዙም ሳትቆይ ወፎች የማይበሩበት፣ በአጠገቡም ምንም ልምላሜ የማይበቅልበት፣ በጨውና በጨዋማ ውኃ የተሞላ ሙት ባሕር ትሆናለች። በዚህም እግዚአብሔር ሊያስተምረን የሚፈልገውን ትምህርት እናጣለን። የማያቋርጥ ጦርነቱ በእኔነት ሕይወት ላይ ነው፤ የሚያመጣውም ሥቃይ ሁሉ በእኛ ላይ ያለውን ይዞታ ለማላላት ነው። እኛ ግን ሰዎች ከንጹሐን ተክሎች አደንዛዥ ዕፅና አልኮል እንደሚያወጡ ዓላማውን ልናከሽፍና ከስጦታዎቹ መርዝ ልናወጣ እንችላለን።

ውብ የሆነ አንድ የምሥራቅ አፈ ታሪክ እንደሚነግረን፣ አንዲት ሕንዳዊት ሴት አንድ ልጇን አጣች። በኀዘን ተውጣ ልጇን ወደ ፍቅሯ እንዲመልስላት አንድን ነቢይ ተማጸነች። እርሱም ለረጅም ጊዜ በርኅራኄ ተመለከታትና እንዲህ አላት፦

«ልጄ ሆይ፣ ሂጂ፤ ሞት ፈጽሞ ገብቶበት ከማያውቅ ቤት አንድ እፍኝ ሩዝ አምጭልኝ፤ እኔም የፈለግሽውን አደርግልሻለሁ።»

ሴትዮዋም ወዲያውኑ ፍለጋዋን ጀመረች። ከቤት ወደ ቤት ሄደች፤ ነቢዩ ያዘዘውን ለማግኘትም ምንም አልተቸገረችም፤ ነገር ግን ከሰጧት በኋላ እንዲህ ብላ ትጠይቅ ነበር፦

«ሁላችሁም እዚህ በምድጃው ዙሪያ አላችሁ — አባት፣ እናት፣ ልጆች — የጐደለ የለም?»

ሰዎቹ ሁልጊዜ እየተነፈሱና በኀዘን እየተመለከቱ ራሳቸውን ይነቀንቁ ነበር። ርቃና ሰፍታ ብትዞርም በምድጃው አጠገብ ሁልጊዜ አንድ ባዶ መቀመጫ ነበር። አፈ ታሪኩ እንደሚለውም፣ እየተጓዘች ስትሄድ በሄደችበት ሁሉ ባየችው የኀዘን ትዕይንት ፊት የኀዘኗ ማዕበል ቀስ በቀስ ረገበ፤ ልቧም በገዛ ራስ ወዳድ ሥቃዩ መጠመዱን ትቶ ለሰው ዘር ሁሉ መከራ በጠንካራ የርኅራኄ ናፍቆት ፈሰሰ፤ የጭንቀት እንባዋ ወደ ርኅራኄ እንባ ለሰለሰ፤ ቍጣዋም ቀልጦ ወደ ሐዘኔታ ተለወጠ፤ ስለ ሁሉ በማሰብ ራሷን ረሳች፤ ሌሎችን በመቤዠትም ቤዛነትን አገኘች።

ብርቱ ስሜት ስለ ተሰማህ ራስህን አትውቀስ። — እንባ ተፈጥሮአዊ ነው። ኢየሱስም እንባውን አፈሰሰ። ዝናብ የሌለው ነጐድጓድ በአደጋ የተሞላ ነው፤ ጠብ ጠብ የሚሉት የዝናብ ጠብታዎች ግን አየሩን ያቀዘቅዛሉ፤ ከመጠን በላይ የተጫነውንም ከባቢ አየር ያቀልላሉ። የሞሉት ጅረቶች በኮረብቶቹ ላይ ያለው በረዶ እየቀለጠና ጸደይ እንደ ቀረበ ያመለክታሉ። ጌታችን «እናንተ የኢየሩሳሌም ልጆች፥ ለራሳችሁና ለልጆቻችሁ አልቅሱ» አለ።

ኀዘንን በደረቅ ዓይንና በደነዘዘ ልብ መሸከም ለኢስጦኢክ ፈላስፋ ይገባው ይሆናል፤ ለክርስቲያን ግን አይገባውም። ፈቃድ ለእግዚአብሔር እስከ ተገዛ ድረስ ብቻ፣ ለተጓዳኙ፣ ላጣው ደስታ፣ ለጠፋው እጅ ዳሰሳና ጸጥ ላለው ድምፅ የሚያለቅሰውን ሩኅሩኁን ተፈጥሮአችንን መገሠጽ አያስፈልገንም። ለሚሠቃዩ ሰዎች ዋናው ጥያቄ ይህ አንድ ብቻ ነው — ፈቃድህ ትክክል ነውን? ትክክል ካልሆነ እግዚአብሔር ራሱ ሊያጽናና አይችልም። ትክክል ከሆነ ግን መንገዱ ከሞት ጥላ ሸለቆ ወደ ግብዣው ማዕድና ወደ ተትረፈረፈው ጽዋ መምራቱ አይቀርም።

ብዙዎች እንዲህ ይላሉ፦ «ለፈቃዱ እንደ ተገዛሁ ሊሰማኝ አይችልም። ኀዘኔን መሸከሜ ራሱ በቂ መከራ ነው፤ ነገር ግን ይህ ተጨማሪ ችግር አለብኝ፤ ለፈቃዱ እንደ ተገዛሁ ሊሰማኝ አልቻለም።»

የእኔ የዘወትር መልስ ይህ ነው፦ «የመገዛት ስሜት ምናልባት ፈጽሞ ላይሰማህ ይችላል፤ ነገር ግን መገዛትን በፈቃድህ ልትመርጠው ትችላለህ።»

ጌታ ኢየሱስ በጌቴሴማኒ የአትክልት ስፍራ እንዴት መከራን መቀበል እንደሚገባ አሳይቶናል። የአባቱን ፈቃድ መረጠ። በሰይጣን የተገፋፋው ይሁዳ ጽዋውን አዘጋጅቶ በአዳኙ ከንፈሮች ላይ ያስቀመጠው መሣሪያ ቢሆንም፣ እርሱ ግን አልፎ ጨካኝ መንገዱን እንዲሄድ ወደ ፈቀደለት ወደ አብ በቀጥታ ተመለከተና፦ «አብ የሰጠኝን ጽዋ አልጠጣትምን?» አለ። ደጋግሞም «ይህች ጽዋ ሳልጠጣት ታልፍ ዘንድ የማይቻል እንደ ሆነ፥ ፈቃድህ ትሁን» አለ። «አባቴ ሆይ፣ ፈቃድህን እፈቅዳለሁ። የእኔ ፈቃድ ሳይሆን ፈቃድህ ይሁን» እያለ የራሱን መንገድና ፈቃድ ተወ።

እነዚህን መስመሮች የምታነቡ ተሠቃዮች ሁሉ ገለል ብላችሁ እነዚያኑ ቃላት ለመናገር ድፈሩ፦ «የእኔ ፈቃድ ሳይሆን ፈቃድህ። ፈቃድህ በዓላማህ ሰማይ እንደ ሆነ በሕይወቴ ምድር ትሁን። ፈቃድህን እመርጣለሁ።» ይህን በጥሞናና በቍርጥ አሳብ ተናገረው፤ ስለ ተሰማህ ሳይሆን ስለ ፈቀድኸው ይሁን፤ የመስቀሉ መንገድ ደስ የሚያሰኝ ስለ ሆነ ሳይሆን ትክክል መሆኑ ግድ ስለ ሆነ ይሁን። የሥቃይ ማዕበል በውስጥህ በሚያልፍበት ጊዜ ሁሉ፣ ቍስሉ እንደ ገና መድማት በሚጀምርበት ጊዜ ሁሉ ደጋግመህ ተናገረው፦ «የእኔ ፈቃድ አይሁን የአንተ እንጂ»። ለእግዚአብሔር «አዎን» ለማለት ድፈር። «አዎን፥ አባት ሆይ፥ ፈቃድህ በፊትህ እንዲህ ሆኖአልና።»

በዚህም ሁሉ ነገር ትክክልና መልካም እንደ ሆነ እንዲሰማህ ትመራለህ። ታላቅ ጸጥታ በልብህ ላይ ይሰፍናል፤ አእምሮን ሁሉ የሚያልፍ ሰላም፣ የዕረፍት ስሜት ይሆንልሃል፤ ይህም ከመከራ ጋር የማይጋጭ ሲሆን፣ የሚነድደው ፍም በጫካ መስክ እንዳለ ጠል የለበሰ ሣር እንደ ሆነላቸው በእሳቱ እቶን ውስጥ እንደ ነበሩት እንደ ሦስቱ ጐበዛዝት በመከራው መካከል ይመላለሳል።

«ሐኪሙ ትንሿ ልጄ እየሞተች እንደ ሆነ ነገረን። እንደ ድንጋይ ሆንሁ። ነገር ግን በቅጽበት ይዤአት የነበረውን እጄን የለቀቅሁ መሰለኝ። ከእንግዲህ የእኔ ሳትሆን የእግዚአብሔር መሰለችኝ።»

የእግዚአብሔርን ትምህርቶች መማርህን እርግጠኛ ሁን። — እያንዳንዱ ኀዘን በልቡ ውስጥ የቅዱስ እውነት ዘር ይዟል፤ ወስደህ በልብህ አፈር ውስጥ ብትዘራው፣ ከሙሚዎች ሣጥን የተገኘ የስንዴ ቅንጣት በእንግሊዝ አፈር ውስጥ እንደሚያፈራ፣ ብዙ የፍሬ መከር ያፈራል። እግዚአብሔር በእያንዳንዱ የመቅረጫው ምት፣ በእያንዳንዱም የቢላዋው መቅደድ ውስጥ ትርጕም አለው። የሚሄድበትን መንገድ ያውቃል። ዓላማው ግን ሁልጊዜ ለእኛ ግልጽ አይደለም።

በመከራና በኀዘን ውስጥ እግዚአብሔር ለስላሳዎቹን የዜማ አውታሮች ይነካል፤ የመታገሥን በጎ ምግባራት ያሳድጋል፤ የጨለማን መዝገቦች፣ የተስፋ ቃል ከዋክብትን፣ የተስፋን ቀስተ ደመና፣ የኪዳኑንም የብር ብርሃን ለዕይታ ይገልጣል። ርኅራኄ፣ መገዛት፣ ትዕግሥት፣ መታመንና የማይታየውን እንደ መልሕቅ አጥብቆ የሚይዝ ተስፋ የሌለበት ባሕርይ ምንድር ነው? እነዚህ ጸጋዎች ግን የሚቻሉት በኀዘን በኩል ብቻ ነው። ኀዘን ዛፎቹ በሰላማዊው የጽድቅ ፍሬ የተጫኑ የአትክልት ስፍራ ነው፤ ፍሬዎቹን ይዘህ ሳትወጣ ከዚያ አትውጣ። ኀዘን ግድግዳዎቹ በከበሩ ድንጋዮች የሚያንጸባርቁ ማዕድን ነው፤ አንዳንድ ናሙናዎችን ሳትይዝ ወደ ቀን ብርሃን እርምጃህን እንዳትመልስ ተጠንቀቅ። ኀዘን ትምህርት ቤት ነው። በጠንካራ አግዳሚ ወንበሮቹ ላይ እንድትቀመጥና በጥቁር ፊደል ከተጻፉት ገጾቹ ለዘላለም ጠቢብ የሚያደርጉህን ትምህርቶች እንድትማር ተልከሃል፤ በዚያ የመመረቅ ዕድልህን በከንቱ አታባክን። ሚስ ሃቨርጋል «የተገለበጡ ትምህርቶች!» ትል ነበር።

በኋላ የሚመጣውን ተስፋ አድርግ። — እግዚአብሔር ሁልጊዜ ኀዘንን አያመጣም። የከበረውን እህል ይዘራ ዘንድ የሚገዛውን መሬት እየሰነጠቀ በማረሻው ደብዛዛውን ቡናማ እርሻ ያቋርጣል። በኀዘን ቀናት ብርሃንን ለጻድቃን፣ ደስታንም ለልበ ቅኖች እየዘራ እንደ ሆነ እመን። መከሩን በተስፋ ተመልከት። በፊትህ ያለውንና ትዕግሥት ሥራዋን በፈጸመች ጊዜ ልብህን በዝማሬ ድምፆች የሚያጥለቀልቀውን ደስታ ቀድመህ ተጠባበቅ።

እግዚአብሔር ለአንተ የመረጠው ምርጫ ጥበብ መሆኑን ለማወቅ በሕይወት ትኖራለህ። የፈለግኸው ነገር ከሁሉ የተሻለው ሳይሆን ሁለተኛ ደረጃ ብቻ እንደ ነበረ አንድ ቀን ታያለህ። ሕፃን ቢራቢሮን ወይም የሳሙና አረፋን እንደሚያባርር፣ ብትይዘውም ኖሮ ፈጽሞ ሊያረካህ ስላልቻለው ነገር ልብህን ልትሰብርና የሕይወትህን ወይን ልታፈስስ ጥቂት ቀርቶህ እንደ ነበረ ስታስታውስ ትደነቃለህ። የምትወደውን እንደ ገና ታገኛለህ። ፍቅርህን ዳግመኛ ትይዛለህ። ጥልቅ ባሕርይ፣ ሰፊ ርኅራኄ፣ የትዕግሥት ክምችት፣ ሌሎችን የመረዳትና የመርዳት ችሎታ ታገኛለህ፤ እነዚህንም ይጠቀምባቸው ዘንድ በክርስቶስ እግር ሥር ስታኖራቸው፣ መከራ በመቀበልህ ደስ ያሰኙሃል። የእግዚአብሔርን ዕቅድና ዓላማ ታያለህ፤ መከሩን ታጭዳለህ፤ ፊቱን ታያለህ፣ ትረካማለህ። እያንዳንዱ ቍስል ዕንቍ ይኖረዋል፤ እያንዳንዱ ሬሳ የንብ መንጋ ይይዛል፤ እያንዳንዱ ጠላት፣ ምድያም ለጌዴዎን እንደ ሆነ፣ መልካም ምርኮ ይሰጣል።

በትክክል የተሸከሙት የመስቀል መንገድ ወደ ዘላለማዊው ብርሃን የሚያደርስ ብቸኛው መንገድ ነው። በጌቴሴማኒ የአትክልት ስፍራ ውስጥ የሚያልፈውና በቀራንዮ ኮረብታ ላይ የሚወጣው መንገድ ብቻ ወደ ትንሣኤው ማለዳ ራእዮችና ወደ ዕርገቱ ተራራ ክብር ያደርሳል። ከጽዋው ለመጠጣት ወይም በጥምቀቱ ለመጠመቅ ወይም ከመከራው የጐደለውን ለመፈጸም እምቢ ካልን፣ በሙሽርነቱ ደስታና በድሉ ሐሴት ለመካፈል ልንጠብቅ አንችልም። እነዚህ ሁኔታዎች ከተፈጸሙ ግን በዘላለማዊው መዝሙር አንዲትም ዜማ፣ ለሰው ሊሆን በሚችለው ብፅዕና ውስጥም አንዲትም ክፍል አይቀርብንም።

በትክክል የተሸከሙት መከራ በሆነ መንገድ የሰውን ዘር እንደሚያበለጽግና እንደሚረዳ አስብ። — የሃላም ሞት የቴኒሰን «ኢን ሜሞሪያም» («ለመታሰቢያ») የተወለደበት ቀን ሆነ። በካውፐር ላይ ያንዣበበው የአእምሮ ሕመም ደመና «እግዚአብሔር በምሥጢራዊ መንገድ ይሠራል» የሚለውን መዝሙር ሰጠን። የሚልተን ዕውርነት «ቅዱስ ብርሃን ሆይ፣ የሰማይ የበኵር ልጅ ዘር» ብሎ እንዲዘምር አስተማረው። ሪስት «መስቀሉ ብዙ መዝሙሮችን ከውስጤ ጨምቆ አውጥቷል» ይል ነበር። በየትም ስፍራ በትክክል መከራን የሚቀበል ማንም ቢሆን የሰውን ኀዘን ለማቅለል፣ በጎ በክፉ ላይ፣ ፍቅር በጥላቻ ላይ፣ ብርሃንም በጨለማ ላይ ድል እንዲያደርጉ አንዳች አስተዋጽኦ ሳያደርግ አይቀርም።

ይህን ብታምን መከራን ለመቀበል አትችልምን? የመከራ ሁሉ ዋነኛ ጭንቀት ብቸኝነቱና ምናልባትም ዓላማ ቢስ መስሎ መታየቱ አይደለምን? እንግዲያውስ ለራሱ የሚሞት የለም ብለህ ለማመን ድፈር። ለመሞት በጀግንነትና በደስታ በምድር ውደቅ። ይህን እምቢ ብትል ብቻህን ትቀራለህ፤ እሺ ብትል ግን ምናልባት ስምህን ፈጽሞ የማያውቁትን ወይም ስለ እርዳታህ ለማመስገን የማይቆሙትን የሌሎችን ዕጣ የሚያጣፍጥና ሕይወታቸውን የሚያበረታ ፍሬ ታፈራለህ።