ትልቁ «ካ»

በኤፕሪል 2008 አንዲት ቤተ ክርስቲያን መጋቢ እስክታገኝ ድረስ እንድጠብቃት ሌላ ግብዣ ቀረበልኝ። በብሪቲሽ ኮሎምቢያ የምትገኘው የሲድኒ ቤቴል ባፕቲስት ቤተ ክርስቲያን በሕንጻ ግንባታ መርሐ ግብር መካከል ነበረች፤ የወቅቱ መጋቢዋ ጡረታ ሲወጡም እንድረዳቸው ጠሩኝ። በዚያ ብዙ አዳዲስ ወዳጆችን እያፈራን አስደሳች ጊዜ አሳለፍን፤ ነገር ግን መጋቢ ለመሆን ከሚሹ ሰዎች የመጡ ከ250 በላይ ማመልከቻዎችን የማንበብ አጠራጣሪ «ክብር»ም ደርሶኝ ነበር! ሲድኒ ከቤታችን በአጭር የመኪና መንገድ የምትደረስ ስለ ሆነች፣ በዚያ በቆየሁበት ጊዜ ከሳምንቱ አብዛኞቹን ቀናት እየተመላለስሁ አገለግል ነበር፤ ቆይታዬም ልክ ለአትላንታው የመነቃቃት ጉባኤ በሚደርስ ጊዜ በኦክቶበር አበቃ።

በ2008 በጋ፣ ከአትላንታው ጉባኤ በፊት፣ የአን የአጎት ልጅ በርናርድና ሚስቱ ፓም ለዕረፍት ወደ ካናዳ መጡ። እነርሱን ለመቀበል ወደ ካልጋሪ ተጓዝን፤ ከዚያም በካናዳ ሮኪ ተራሮች መካከል አቋርጠን በመኪና ወደ ቪክቶሪያ ተመለስን። ለጉዞው ጥራት ያለው የመኖሪያ ተሽከርካሪ ተከራይተው ስለ ነበር አብረን እጅግ ደስ የሚል ጊዜ አሳለፍን። ወደ ቤት ከተመለስን ብዙም ሳይቆይ እኔና በርናርድ በአካባቢያችን ወዳለው ፊንሌይሰን ተራራ በእግር ወጣን። አድካሚ አቀበት ነበር፤ ጫፉ ላይ ስንደርስ ግን የተሰማን የደስታ ስሜት ግሩም ነበር።

በዚያች ምሽት ልተኛ ስል ከሽንቴ ጋር ብዙ ደም ወጣ። ጭንቀታችን በርናርድ በአካባቢያችን ወዳለው ሆስፒታል የድንገተኛ ሕክምና ክፍል እስኪወስደኝ ድረስ ከፍ ያለ ነበር፤ በዚያም የድንገተኛ ክፍሉ ሐኪም ከሰዓት በኋላ በወጣሁት አድካሚ አቀበት ምክንያት «የደም ሥር ተቀድዷል» ብሎ መረመረኝ።

ሆኖም ለጥንቃቄ ያህል ከሁለት ሳምንት ገደማ በኋላ የሽንት አካላት ስፔሻሊስት (ዩሮሎጂስት) እንዲያየኝ ቀጠሮ አስያዘልኝ። የእርሱም ሪፖርት እንደ ገና እጅግ የሚያበረታታ ነበር — ምንም ችግር አልታየም፤ ነገር ግን ወደ ቤቴ ስመለስ በአንድ የአልትራሳውንድ ምርመራ ቦታ በኩል እንደማልፍ ስላየ፣ ጎራ ብዬ ሌላ ምርመራ እንዳደርግ ሐሳብ አቀረበልኝ። ይህንንም አደረግሁ፤ ስለ ደሙም ፈጽሞ ረሳሁ።

ከሁለት ሳምንት በኋላ ዩሮሎጂስቱ ደውሎ የአልትራሳውንድ ምርመራው በሽንት ፊኛዬ ላይ አንዳንድ ቍስሎች ሊኖሩ እንደሚችሉ ጠቍሞ ስለ ነበር «ከመቈጨት መጠንቀቅ ይሻላል» አለኝ። የምርመራ መሣሪያውን አስገብቶ ዙሪያውን ተመለከተና በተራ ድምፅ፦ «አዎ፣ ካንሰር ይዞሃል!» አለ። ምንም ዓይነት ምቾት ሳይነሣኝ በጥሩ ጤንነት ላይ እንዳለሁ ይሰማኝ ስለ ነበር ይህ ፈጽሞ ያልተጠበቀ ነበር። «በተቻለ ፍጥነት ይህን ፍቀን ማውጣት አለብን» ሲል አከለ።

ከሁለት ቀን በኋላ ቤት ሳለን አንን፦ «እውነታውን እየካድን ይሆን እንዴ? ይህን መጥፎ ዜና ከሰማሁበት ጊዜ ጀምሮ ለአንዲት አፍታ እንኳ ጭንቀት አልተሰማኝም» አልኋት። እንደ ገና «አእምሮንም ሁሉ የሚያልፍ የእግዚአብሔር ሰላም» ተለማምደን ነበር። ከሁለት ሳምንት ገደማ በኋላ በአንድ የአረጋውያን ካምፕ ላይ ተናጋሪ ነበርሁ፤ ስለዚህም ድንቅ ሰላም የመናገር አጋጣሚ አገኘሁ። ይህ ከአድማጮቼ ለአንዳንዶቹ ትልቅ የሐሳብ ጉዳይ እንደሚሆንና ስለ እኔ የሚጸልዩ ብዙ ሰዎችን እንደ ሠራዊት እንደሚያሰልፉ ብዙም አልተገነዘብሁም ነበር። እንዲያውም በአንድ የአካባቢው የክርስቲያን ጋዜጣ ላይ ስለ ራሴ አነበብሁ፤ በዚያም «ከካንሰር ጋር እየታገለ ነው» ብለው ጽፈው ነበር።

የጋዜጣውን አዘጋጅ አግኝቼ እኔ «እየታገልሁ» ሳይሆን በጌታ እያረፍሁ እንደ ሆነ እንዲያርም ነገርሁት። ቀዶ ሕክምናዬ ቀጠሮ ተያዘለት፤ ከዚያም በኋላ በየሦስት ወሩ ከሚደረጉት ከብዙ ጉብኝቶች የመጀመሪያው ለማድረግ ወደ ዩሮሎጂስቴ መሄድ ነበረብኝ። ለሚቀጥለው ጉባኤ ወደ አትላንታ የተጓዝሁት በእነዚህ ጉብኝቶች መካከል ነበር። እዚህም እንደ ገና የእግዚአብሔርን ታላቅ መግቦት ተመልከት። ተራራውን ባልወጣ ኖሮ በዚያ ምሽት ደም ላይወጣኝ ይችል ነበር። ወደ ድንገተኛ ሕክምና ክፍሉ ባልሄድ ኖሮ ይህ ካንሰር በፊኛዬ ውስጥ ሳይታወቅ ቆይቶ፣ ብዙ ቆይቶ ሲታወቅ እኛ ካገኘንበት ደረጃ አልፎ ሊስፋፋ ይችል ነበር።

ከአትላንታው ጉባኤ በኋላ በኖቬምበር 2008 በግሪኖክ፣ ስኮትላንድ ሌላ ጉባኤ አቅደን ነበር። ለአራቱ የጉባኤ ቀናት ብቻ ወደ ዩናይትድ ኪንግደም እንደማልሄድ፣ ይልቁንም ከታቀዱት ስብሰባዎች ቢያንስ ሦስት ሳምንት ቀድሜ ደርሼ በመንገዴ ላይ በዌልስ ያሉትን ወዳጆቼን የመጠየቅ አጋጣሚውን እንደምጠቀም ለግሬግ ነገርሁት። «ለምን ከእኔ ጋር አትመጣም?» ብዬ ጠየቅሁት፤ ከ1904ቱ የዌልስ መነቃቃት ጋር የተያያዙትን ቦታዎች ላስጎበኘው ደስ እንደሚለኝም ጨመርሁለት።

ግሬግ ወዲያውኑ ተስማማ፤ ስለዚህ ከሌላ ቅባት ካለበት ወጣት፣ ከኢላይ ብሬይሊ (www.timothyministry.com) ጋር በለንደን ለመገናኘት ዝግጅት ተደረገ።

እዚያ ስንደርስ አንድ ወጣት ተቀበለን፤ የመኪናውንም ቁልፍ ሰጠንና፦ «በዩናይትድ ኪንግደም እስካላችሁ ድረስ ይህ የእናንተ ነው!» አለን። እንዴት ያለ በረከት ነው! ሆኖም ግሬግና ኢላይ ይህን ስጦታ ሲመለከቱ ትንሽ ፊታቸው ገረጣና፦ «ያንን መኪና መንዳት አንችልም! ማርሹ በእጅ የሚቀየር ነው፤ እንዲህ ያለውን ደግሞ ነድተን አናውቅም — ከዚህም በላይ በተሳሳተው የመንገድ ጐን መንዳት አለብን!» አሉ። ለሚቀጥሉት ሦስት ሳምንታት እኔ ሾፌራቸው መሆን እንዳለብኝ መናገር አያስፈልግም።

ለሦስት ሰዓት ያህል ነድቼ ወደ ዌልስ ወሰድኋቸው፤ ወዳስተማርሁባቸው ሸለቆዎች፣ እንዲሁም ወደ ሮንዳ ሸለቆ (ኩም ሮንዳ) አዘዋወርኋቸው፤ በዚያም ካናዳውያን «ልጆቼ» እውነተኛውን የተጠበሰ ዓሣና ድንች ከተፈጨ አተር ጋር ቀመሱ። ውድ ወዳጄ ሮብ አሽና ቤተሰቡ በብሪጅኤንድ ለሁለት ሌሊት አስተናገዱን፤ በዚያም የቀድሞ መዋያዎቼን ጎበኘን፣ ዳግመኛ የተወለድሁበትን ቤትና የተጫወትሁበትን ግንብ አየን፣ አዲስ አማኝ በነበርሁበት በወጣትነቴ ዘመን የማውቃቸውን አንዳንድ ውድ አረጋውያን ቅዱሳንም አገኘን።

በወቅቱ የዌልስ ኬዝዊክ ጉባኤ ጸሐፊ የነበሩት ኦስዋልድ ፔንሪ፣ አያታቸው በዚያ ዘመን በአገልግሎት እጅግ ታዋቂ ስለ ነበሩ፣ ስለ እነዚያ የመነቃቃት ቀናት ብዙ ታሪኮች ነበሯቸው። ዓይናቸውን አፍጥጠው ለሚያዳምጡት ለሁለቱ ወዳጆቼ ከእነዚህ ታሪኮች አንዳንዶቹን እየነገሩ ሳሉ፣ በአጠገባቸው የሚኖሩት ጡረታ የወጡ የባፕቲስት መጋቢ የሆኑት የሚስታቸው ወንድም ወደ ክፍሉ ገብተው አብረው ማዳመጥ ጀመሩ። ከዚያም ብዙ የሥነ መለኮት መጻሕፍት ያሉበትን ትልቅ ቤተ መጻሕፍታቸውን ወደሚያስቀምጡበት ጋራዥ ጋበዙን። ልጆቹንም፦ «የፈለጋችሁትን ምረጡ!» አሏቸው። መጀመሪያ ላይ አመነቱ፤ እርሳቸው እንደ ገና አጥብቀው ሲለምኗቸው ግን ይህን የሀብት ሣጥን በፍላጎት ይመረምሩት ጀመር።

ከአሥራ አምስት ደቂቃ በኋላ እያንዳንዳቸው እስከ አሥር የሚደርሱ መጻሕፍትን ይዘው ወጡ፤ የኢላይ መጻሕፍት በአብዛኛው የተሐድሶ አስተምህሮ፣ የግሬግ ደግሞ በዋነኛነት የጥንቶቹ ፒዩሪታኖች ነበሩ። ቀድሞውኑ በአገሬ ሞቅ ያለ መስተንግዶ እየተባረኩ ነበር።

ከብሪጅኤንድ ወደ ስዋንሲና ሉኸር ወዳለው ወደ ባለቤቴ እኅት ባል ቤት ተጓዝን። በዚያም ኢቫን ሮበርትስ አገልግሎቱን የጀመረበትንና እግዚአብሔር ታላቁን የነፍሳት ጐርፍ ወደ ቤተ ክርስቲያን ማምጣት የጀመረበትን የሞሪያን የጸሎት ቤት ጎበኘን።

ዲፍሪግ የተባሉ የአካባቢው ሽማግሌ እጅግ እንግዳ ተቀባይ ነበሩ፤ መዛግብቱን እያሳዩንና ስለዚያ ዘመን ብዙ ታሪኮችን እየነገሩን ብዙ ጊዜ አሳለፉ። በዚያ ለተወሰነ ጊዜ መጸለይ እንደምንፈልግ ስንነግራቸው ከእኛ ጋር ለመጸለይ ጓጉ፤ ስለዚህ እግዚአብሔር ከመቶ ዓመት በፊት በዚያ ታላቅ ሥራ በሠራበት በዚያ ልዩ ቦታ አንድ ውድ ሰዓት አሳለፍን።

ግሬግ በምዕራብ ዌልስ ከሚኖር አሜሪካዊ ከዲክ ፋነል ኢሜይል እንደ ደረሰው ነገረኝ፤ ዲክ በሰርመን ኢንዴክስ ድረ ገጽ የተባረከ ሰው ሲሆን፣ ወደ ስኮትላንድ በምንሄድበት መንገድ ላይ አካባቢውን እንድንጎበኝ ተመኝቶ ነበር። እንዲያውም ምዕራብ ዌልስ ከስኮትላንድ መንገድ እጅግ ያፈነገጠ ነው፤ ነገር ግን ግሬግ ግብዣውን ስለ ተቀበለ ወደ ምዕራብ ለመጓዝ ተገደድሁ፤ ዲክም የሳምንቱ መጨረሻ አገልግሎት በካርዲጋን አቅራቢያ ባለው ቤቱ እንደሚሆን ቃል ገብቶልን ነበር።

የጂ.ፒ.ኤስ. አቅጣጫ መጠቆሚያችን በሁለቱም ጐን ያሉትን የቍጥቋጦ አጥሮች ልንነካቸው እስኪቃረብ ድረስ ጠባብ በሆኑ የገጠር መንገዶች ለብዙ ማይሎች ከመራን በኋላ ዓርብ ምሽት ደረስን፤ ይህም ግሬግንና ኢላይን እጅግ አስደሰታቸው፤ አስገረማቸውም። እኔ ያረፍሁት ከአንድ የአካባቢው የባፕቲስት መጋቢ ከስቲቭ ኢቫንስና ከሚስቱ ከሱልዌን ጋር ነበር።

በዚያ የሳምንቱ መጨረሻ፣ በጉብኝቶችና በአገልግሎት አጋጣሚዎች ሊባርኩን ከመንገዳቸው ወጥተው ሲደክሙ ልቤን ማረኩት። እሑድ ጠዋት በመጋቢዎች ዳግና ጃኒስ ቤል በምትመራው በካርዲጋን ኒው ላይፍ ቤተ ክርስቲያን እንድሰብክ ፕሮግራም ተይዞልኝ ነበር። በማስታወቂያዎች ሰዓት ጃኒስ ቶኒ ናምን አስተዋወቀች፤ እርሱም ከሁሉ ነገር ደግሞ ከሽንት ፊኛ ካንሰር የመፈወስ አስደናቂ ምስክርነት ነበረው።

ከዚያ በኋላ አንድ ሰው ቆሞ እርሱም የሽንት ፊኛ ካንሰር እንዳለበት ተነግሮት እንደ ነበረና ጌታ ግን እርሱንም እንደ ፈወሰው ተናገረ! ቀጥሎም አንዲት ሴት ቆማ ያንኑ ነገር ተናገረች! በዚህ ጊዜ ጃኒስ፦ «ጌታ እዚህ ለሽንት ፊኛ ካንሰሮች አንድ ነገር እያደረገ እንደ ሆነ ግልጽ ነው። ሌላ የሽንት ፊኛ ካንሰር ያለበት ሰው አለን?» አለች። እጄን ቀስ ብዬ ሳነሣ ጆሮዬን ማመን አቃተኝ። በዙሪያዬ ተሰብስበው እጃቸውን በላዬ ጭነው ሲጸልዩልኝ እጅግ እንደ ተበረታታሁ መናገር አያስፈልግም።

ከዚያ በፊት ማንም ከሽንት ፊኛ ካንሰር ስለ መፈወሱ ሲመሰክር የሰማሁበትን ጊዜ አላስታውስም፤ እዚህ ግን በጥቂት ደቂቃዎች ውስጥ ሦስት ሰማሁ — በእርግጥ ጌታ በሕመሜ ጊዜ ቅርብ እንደ ሆነ ሊያረጋግጥልኝ እንደ ገና እየተናገረኝ ነበር። በእርግጥም ለእንደዚህ ያለች ጊዜ በዚያች ቤተ ክርስቲያን እንድገኝ አቅዶ ነበር!

ሰኞ ዕለት ፍሎሪ ኢቫንስ (በዌልስ ቋንቋ) «ኢየሱስን በፍጹም ልቤ እወደዋለሁ» ብላ ወደ ጮኸችበት ወደ ኒውኬይ ተጓዝን፤ ብዙዎች ይህን የዌልስን መነቃቃት ያስጀመረው «ፍንጣሪ» እንደ ሆነ ያስባሉ። ከዚያም ኢቫን ሮበርትስ የመንፈስ ጥምቀቱን ወደ ተቀበለበትና በጭንቅ «አቤቱ፣ አጎንብሰኝ!» ብሎ ወደ ጮኸበት ወደ ብላይናነርክ ሄድን። ከዚያ ወደ ሉኸር ተመለሰ፤ የቀረው ደግሞ የታወቀ ታሪክ ነው — በጥቂት ሳምንታት ውስጥ ከ100,000 በላይ አዳዲስ አማኞች! በብላይናነርክ የጸሎት ቤት ውስጥ ሳለን ከስዋንሲ የመጡ ሦስት ሰዎች ተቀላቀሉን።

ስቲቭ በደንብ ያውቃቸው ስለ ነበር ከእነርሱ አንዱን፣ የኦፔራ ዘፋኙንና በጋለ ስሜት የሚያምነውን ሂው ፕራይዴይን እንዲዘምርልን ጋበዘው። በዚያ የመነቃቃት ዘመን የተጻፈ መዝሙር ሲዘምር ግሩም ድምፁ ክፍሉን ሞላው፦ «ፍቅር ይህ ነው፣ እንደ ውቅያኖስ ሰፊ፣ ቸርነቱም እንደ ጐርፍ…»

ኦ፣ እነዚህ ድንቅ ቃላት ጌታ እንደ ገና በመካከላችን መገኘቱን እንዲገልጥ በናፍቆት ሲያነሣሡን ልባችን እንዴት ሐሤት አደረገ! ምዕራብ ዌልስን ከመልቀቃችን በፊት ለስቲቭ ኢቫንስ በአጋጣሚ የተናገርሁት ቃል፣ ጌታ ከሰጠኝ ከእነዚያ የተባረኩ ተሞክሮዎች ወደ ሌላው የሚመራ ምላሽ ቀሰቀሰ። የአባቶቼን ቋንቋ ለመማር ዕድል በማገኝበት በዌልስ ቋንቋ ተናጋሪ ማኅበረሰብ ውስጥ ራሴን ለመዝፈቅ፣ ከዚያ በፊት ጎብኝቼው ወደማላውቀው ወደዚህ የአገሪቱ ክፍል ተመልሼ መምጣት ምን ያህል እንደምወድ ነገርሁት። የዌልስን ቋንቋ ከቢ.ቢ.ሲ. ስርጭቶችና ከኢንተርኔት ትምህርቶች ለመማር ብሞክርም አለመናገሬ ሁልጊዜ ከዋነኞቹ ቍጭቶቼ አንዱ ሆኖ ኖሯል። (ሌላው ቍጭቴ ደግሞ ፒያኖ በደንብ አለመጫወቴ ነው — እናቴ ከስሟ በኋላ በርካታ የሙያ ማዕረጎች የነበሯት የታወቀች የፒያኖ ተጫዋች ነበረች፤ ነገር ግን በሚያሳዝን ሁኔታ በወጣትነቴ ዓመታት ሞተች።)

ወደ ካናዳ ስመለስ ስቲቭ ወደ ካርዲጋን ተመልሼ እንድመጣ የሚጋብዝ ደብዳቤ ጻፈልኝ፤ በዚያም መኪና፣ ለብዙ ሳምንታት የምንኖርበት ቤትና በጽዮን ተራራ ባፕቲስት ቤተ ክርስቲያን ከእርሱ ጋር የማገልገል አጋጣሚዎች ይዘጋጁልን ነበር። ስለዚያ ድንቅ ጊዜ በሚቀጥለው ምዕራፌ የበለጠ እናገራለሁ።

ምዕራብ ዌልስን ትተን ወደ ስኮትላንድ ነዳን፤ የመጀመሪያውን ሌሊት በ1859ኙ የዌልስ መነቃቃት እግዚአብሔር በብርቱ የተጠቀመበት የዴቪድ ሞርጋን የልጅ ልጅ ልጅ በሆነችው በኔታ ሮውላንድ ቤት አሳለፍን። ስለ እርሱ እንዲህ ይባላል፦ አንድ ሌሊት «እንደ በግ ተኝቶ እንደ አንበሳ ነቃ፤ ከሁለት ዓመት በኋላ ደግሞ እንደ አንበሳ ተኝቶ እንደ በግ ነቃ።» ኔታና ባሏ ዊን አሁን ግሩም እንስሳት የሆኑትን የሻየር ዝርያ ያላቸውን የጋሪ ፈረሶች ያረባሉ።

የግሪኖክ ጉባኤ በአሜሪካ ከተደረጉት ከሁለቱ የተለየ ነበር፤ ሆኖም እርሱም እጅግ የተባረከ ነበር። ከተናጋሪዎቹ አንዱ በስብከቱ ላይ ታላቅ ቅባት ያለበት ምእመን፣ የቀድሞ ወዳጄ ዮሪ ሪቻርድስ ነበር። በወጣትነቱ ጌታ እስኪይዘው ድረስ በወንጀል ሕይወት ይኖር ነበር። ክፉኛ ይንተባተብ ነበር፤ ማንበብና መጻፍም የሚችለው በጥቂቱ ብቻ ነበር። ሆኖም ለመጀመሪያ ጊዜ ሳይንተባተብ በተናገረበት ስብሰባ ላይ ተገኝቼ ነበር — ታላቅ ተአምር — ከዚያም በኋላ በታላቅ ቅባት ብዙ ጊዜ ሲሰብክ ሰምቼዋለሁ። ግሪኖክም ከዚህ የተለየ አልነበረም!

ለመነቃቃት ልቡን ሲያፈስስ በዚህ ውድ አረጋዊ ቅዱስ ላይ እንዴት ያለ ቅባት አርፎ ነበር! ከቀድሞ መጋቢዎቹ የአንዱን ቃል ሲጠቅስም እንዴት ያለ ተጽዕኖ አሳደረ፦ «እግዚአብሔር መነቃቃትን የማይልከው ከምሕረቱ የተነሣ ነው — ላልተዘጋጀ ሕዝብ!»

በዚያ ጉባኤ ላይ 70ኛ የልደት ቀኔን በኬክና አብረውኝ ጉባኤውን ካዘጋጁት ጋር በመልካም ኅብረት አከበርሁ። እንደ ገና በዚህ አገልግሎት ላይና በትሕትና በጌታ ፊት በሚመላለሰው በግሬግ ላይ የእግዚአብሔርን እጅ እያየን ነበር።