ጸሎት — ቅዱስና የልዕልና መብት

እኔ የአንድ ቀን ፍጥረት ነኝ፤ ፍላጻ በአየር ውስጥ አልፎ እንደሚሄድ በሕይወት ውስጥ አልፌ የምሄድ። ከእግዚአብሔር የመጣሁና ወደ እግዚአብሔር የምመለስ መንፈስ ነኝ፤ ከታላቁ ገደል በላይ ለአፍታ የማንዣብብ፤ ከጥቂት ጊዜ በኋላ ከእንግዲህ አልታይም፤ ወደማይለወጠው ዘላለም እወድቃለሁ! አንድ ነገር ብቻ ማወቅ እሻለሁ፤ ወደ ሰማይ የሚወስደውን መንገድ፣ ያንንም የደስታ ዳርቻ በሰላም እንዴት እንደምደርስበት። እግዚአብሔር ራሱ መንገዱን ሊያስተምር ዝቅ አለ፤ ለዚህም ዓላማ ከሰማይ መጣ። በመጽሐፍ ጽፎታል። ኦ፣ ያን መጽሐፍ ስጡኝ! በማንኛውም ዋጋ የእግዚአብሔርን መጽሐፍ ስጡኝ! ጌታ ሆይ፣ ቃልህ ይህ አይደለምን፦ «ማንም ጥበብ ቢጎድለው እግዚአብሔርን ይለምን? አንተ ሳትነቅፍ በልግስና ትሰጣለህ። ፈቃድህን ሊያደርግ የሚወድ ቢኖር እርሱ ያውቃል ብለሃል። እኔ ላደርግ እወዳለሁ፤ ፈቃድህን አሳውቀኝ።»—ጆን ዌስሊ።

«ጸሎት» የሚለው ቃል ወደ እግዚአብሔር የመቅረብን እጅግ ሰፊና እጅግ ሁሉን አቀፍ መንገድ ይገልጣል። የአምልኮን ገጽታ ጎልቶ እንዲታይ ያደርጋል። ከእግዚአብሔር ጋር ኅብረትና መነጋገር ነው። በእግዚአብሔር ደስ መሰኘት ነው። ወደ እግዚአብሔር መግባት ነው። «ልመና» ደግሞ ይበልጥ የተወሰነና ይበልጥ የጠነከረ የጸሎት ዓይነት ነው፤ ከግል ጉድለት ስሜት ጋር አብሮ የሚሄድ፣ ለሚያስጨንቅ ጉድለት የሚሆነውን አቅርቦት አጥብቆ በመፈለግ ብቻ የተወሰነ ነው።

«ልመና» እጅግ የሚያስፈልግን፣ ጉድለቱም በብርቱ የሚሰማን አንድ ነገር አጥብቆ በመማጸን ረገድ የጸሎት ነፍስ ራሱ ነው።

«ምልጃ» በጸሎት መስፋት ነው፤ ከራስ ወደ ሌሎች በስፋትና በሙላት መውጣት ነው። በመጀመሪያ ትርጉሙ ግን ማዕከሉ ለሌሎች መጸለይ አይደለም፤ ይልቁንም የአጸላለዩን ነጻነት፣ ድፍረትና የልጅነት መተማመን ያመለክታል። ነፍስ ወደ እግዚአብሔር ስትቀርብ ያላት የመተማመን ተጽዕኖ ሙላት ነው፤ በመቅረቡም በልመናዎቹም ወሰን የሌለውና የማያመነታ ነው። ይህ ተጽዕኖና ይህ በልበ ሙሉነት መታመን ለሌሎች ሊውል ይገባዋል።

ጸሎት ሁልጊዜና በየትም ስፍራ ወደ እግዚአብሔር አብ በቀጥታና በመተማመን መቅረብና ከእርሱ መለመን ነው። የጸሎት ሁሉ አብነት በሆነው ሁሉን አቀፍና ፍጹም ጸሎት ውስጥ «በሰማያት የምትኖር አባታችን ሆይ» ተብሏል። በአልዓዛር መቃብር ኢየሱስ ዓይኖቹን ወደ ላይ አንሥቶ «አባት ሆይ» አለ። በሊቀ ካህናት ጸሎቱም ኢየሱስ ዓይኖቹን ወደ ሰማይ አንሥቶ «አባት ሆይ» አለ። ጸሎቱ ሁሉ ግላዊ፣ የቅርብና እንደ ልጅ ለአባት የሚቀርብ ነበር። ደግሞም ጸሎቱ ብርቱ፣ ልብ የሚነካና በእንባ የታጀበ ነበር። እነዚህን የጳውሎስን ቃላት አንብብ፦ «እርሱም በስጋው ወራት ከሞት ሊያድነው ወደሚችል ከብርቱ ጩኸትና ከእንባ ጋር ጸሎትንና ምልጃን አቀረበ፥ እግዚአብሔርንም ስለ መፍራቱ ተሰማለት» (ዕብራውያን 5:7)።

እንዲሁም በሌላ ስፍራ (ያዕቆብ 1:5) «መለመን» ጸሎት ሆኖ ተገልጦ እናገኛለን፦ «ከእናንተ ግን ማንም ጥበብ ቢጎድለው፥ ሳይነቅፍ በልግስና ለሁሉ የሚሰጠውን እግዚአብሔርን ይለምን፥ ለእርሱም ይሰጠዋል።»

«እግዚአብሔርን መለመን» እና ከጌታ «መቀበል» — በቀጥታ ወደ እግዚአብሔር ማመልከት፣ ያለ መካከለኛ ከእግዚአብሔር ጋር መገናኘት — ጸሎት ይህ ነው።

በዮሐንስ 5:13 ስለ ጸሎት ይህን ቃል እናገኛለን፦

«በእርሱ ዘንድ ያለን ድፍረት ይህ ነው፤ እንደ ፈቃዱ አንዳች ብንለምን ይሰማናል። የምንለምነውንም ሁሉ እንዲሰማልን ብናውቅ ከእርሱ የለመነውን ልመና እንደ ተቀበልን እናውቃለን።»

በፊልጵስዩስ 4:6 ስለ ጸሎት እነዚህን ቃላት እናገኛለን፦

«በነገር ሁሉ በጸሎትና በምልጃ ከምስጋና ጋር በእግዚአብሔር ዘንድ ልመናችሁን አስታውቁ እንጂ በአንዳች አትጨነቁ።»

ስለ ጸሎት የእግዚአብሔር ፈቃድ ምንድን ነው? ከሁሉ አስቀድሞ፣ እንድንጸልይ የእግዚአብሔር ፈቃድ ነው። ኢየሱስ ክርስቶስ «ሳይታክቱም ዘወትር ሊጸልዩ እንዲገባቸው የሚል ምሳሌን ነገራቸው»።

ጳውሎስ የእግዚአብሔር ሕዝብ ሊያደርጓቸው ስለሚገቡ የመጀመሪያ ነገሮች ለወጣቱ ለጢሞቴዎስ ይጽፋል፤ ከመጀመሪያዎቹም መካከል ቀዳሚ አድርጎ ጸሎትን ያስቀምጣል፦ «እንግዲህ ከሁሉ በፊት ልመናና ጸሎት ምልጃም ምስጋናም ስለ ሰዎች ሁሉ ይደረግ ዘንድ እመክራለሁ» (1ኛ ጢሞቴዎስ 2:1)።

ጳውሎስ ከእነዚህ ቃላት ጋር በማያያዝ የእግዚአብሔር ፈቃድ፣ ለሰዎች ሁሉ መዳን የሆነው የኢየሱስ ክርስቶስ ቤዛነትና መካከለኛነትም ሁሉም በዚህ በጸሎት ጉዳይ ውስጥ በሕያው ሁኔታ የተያያዙ እንደ ሆኑ ይናገራል። በዚህም ሐዋርያዊ ሥልጣኑና የነፍሱ ጭንቀት ከእግዚአብሔር ፈቃድና ከክርስቶስ ምልጃ ጋር ተባብረው «ወንዶች በስፍራ ሁሉ … እንዲጸልዩ» ይፈቅዳሉ።

አዲስ ኪዳን ጸሎትን ምን ያህል ደጋግሞ እንደሚያነሣ ተመልከት፦ «በጸሎት ጽኑ»፤ «ሳታቋርጡ ጸልዩ»፤ «ከማመስገን ጋር በጸሎት እየነቃችሁ ለእርሱ ትጉ»፤ «ትጸልዩም ዘንድ በመጠን ኑሩ»፤ የክርስቶስ የመለከት ጥሪም «ትጉና ጸልዩ» የሚል ነበር። ሰዎች እንዲጸልዩ የእግዚአብሔር ፈቃድ ካልሆነ እነዚህና ሌሎችም ምንድን ናቸው?

ጸሎት የእግዚአብሔርን ፈቃድ ያሟላል፣ ውጤታማ ያደርገዋል፣ ከእርሱም ጋር ይተባበራል፤ የዚህም ፈቃድ ሉዓላዊ ግዛት በስፋቱና በኃይሉ ከኢየሱስ ክርስቶስ ስርየት ጋር ጎን ለጎን የሚሄድ ነው። እርሱ በዘላለም መንፈስ «በእግዚአብሔር ጸጋ ስለ ሰው ሁሉ ሞትን» ቀመሰ። እኛም በዘላለም መንፈስ፣ በእግዚአብሔር ጸጋ ስለ ሰው ሁሉ እንጸልያለን።

ነገር ግን በእግዚአብሔር ፈቃድ እየጸለይሁ እንደ ሆነ እንዴት አውቃለሁ? ለመጸለይ የሚደረግ እውነተኛ ሙከራ ሁሉ ለእግዚአብሔር ፈቃድ የሚሰጥ ምላሽ ነው። ምናልባት የተንተባተበና በሰው አስተማሪዎች ያልተቃና ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን ለፈቃዱ በመታዘዝ የሚደረግ ስለ ሆነ በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት አለው። እንድጸልይ ለሚያዝዘኝ ለእግዚአብሔር መንፈስ አነሣሽነት ራሴን አሳልፌ ብሰጥ፣ የዚያ ጸሎት ዝርዝሮችና ልመናዎች ሁሉ እንድጸልይ ከሚፈቅደው ከእርሱ ፈቃድ ጋር ይስማማሉ።

ጸሎት ትንሽ ነገር አይደለም፤ የራስ ወዳድነትና ጥቃቅን ጉዳይም አይደለም። የአንድን ሰው ጥቃቅን ጥቅሞች ብቻ የሚመለከት አይደለም። ከሁሉ ያነሰው ጸሎት እንኳ በእግዚአብሔር ፈቃድ እየሰፋ ሄዶ ዓለማትን ሁሉ ይነካል፤ ጥቅሞችን ሁሉ ይጠብቃል፤ የሰውን ታላቅ ሀብትና የእግዚአብሔርንም ታላቅ መልካም ነገር ያበዛል። እግዚአብሔር ሰዎች እንዲጸልዩ እጅግ ስለሚያስብ ጸሎትን እንደሚመልስ ቃል ገብቷል። ብንጸልይ አንድ ጠቅላላ ነገር እንደሚያደርግ ቃል አልገባም፤ ነገር ግን የምንጸልይለትን ያንኑ ነገር እንደሚያደርግ ቃል ገብቷል።

ኢየሱስ እንዳስተማረው ጸሎት በዋና ዋና ገጽታዎቹ ወደ ሕይወት ግንኙነቶች ሁሉ ይገባል። ወንድማማችነትን ይቀድሳል። ለአይሁዳዊ መሠዊያ የጸሎት ምልክትና ስፍራ ነበረ። አይሁዳዊው መሠዊያውን ለእግዚአብሔር አምልኮ ለየው። ኢየሱስ ክርስቶስ ግን የጸሎትን መሠዊያ ወስዶ ለወንድማማችነት አምልኮ ይለየዋል። ክርስቶስ መሠዊያውን እንዴት ያነጻዋል! እንዴትስ ያሰፋዋል! ከተራ ሥርዓት ክልል እንዴት አውጥቶ፣ በጎነቱ በመጸለይ ድርጊት ብቻ ሳይሆን ወደ ሰዎች በሚያንቀሳቅሰን መንፈስ እንዲሆን ያደርገዋል! ለሰዎች ያለን መንፈስ የጸሎት ሕይወት ክፍል ነው። ከእግዚአብሔር ጋር በሰላም ከመሆናችን በፊት ከሰዎች ጋር በሰላም መሆን፣ ቢቻልም እነርሱ ከእኛ ጋር በሰላም እንዲሆኑ ማድረግ አለብን። ከሰዎች ጋር መታረቅ ከእግዚአብሔር ጋር የመታረቅ ቀዳሚ ነው። መንፈሳችንና ቃላችን እግዚአብሔርን ከማቀፋቸው በፊት ሰዎችን ማቀፍ አለባቸው። ከወንድማማቾች ጋር አንድ መሆን ከእግዚአብሔር ጋር አንድ ከመሆን ይቀድማል። «እንግዲህ መባህን በመሠዊያው ላይ ብታቀርብ፥ በዚያም ወንድምህ አንዳች በአንተ ላይ እንዳለው ብታስብ፥ በዚያ በመሠዊያው ፊት መባህን ትተህ ሂድ፥ አስቀድመህም ከወንድምህ ጋር ታረቅ፥ በኋላም መጥተህ መባህን አቅርብ» (ማቴዎስ 5:23)።

አለመጸለይ ዓመፅ፣ አለመስማማትና ሥርዓተ አልበኝነት ነው። በእግዚአብሔር የሥነ ምግባር አገዛዝ ውስጥ ጸሎት በግዑዙ ዓለም እንዳለው የስበት ሕግ ብርቱና ሩቅ ደራሽ ነው፤ ነገሮችንም በተገቢ ስፍራቸውና በሕይወት ለማቆየት እንደ ስበት አስፈላጊ ነው።

በተራራው ስብከት ውስጥ ጸሎት የያዘው ስፍራ ክርስቶስ ለጸሎት የሰጠውን ግምትና በትምህርቱ ውስጥ ያለውን ክብደት ያሳያል። ብዙ አስፈላጊ መርሆች በአንድ ወይም በሁለት ቍጥር ብቻ ተብራርተዋል። ስብከቱ መቶ አሥራ አንድ ቍጥሮች አሉት፤ ከእነርሱም አሥራ ስምንቱ በቀጥታ፣ ሌሎችም በተዘዋዋሪ ስለ ጸሎት ናቸው።

ጸሎት በእግዚአብሔር አሠራር ዘመናት ሁሉ ለእያንዳንዱ የእግዚአብሔር ልጅ የእግዚአብሔርን መምሰል ዋና ዋና መርሆች አንዱ ነበረ። የክርስቶስ ሥራ አዳዲስ ግዴታዎችን መፍጠር አልነበረም፤ ይልቁንም ዋናና ከጥንት የነበሩትን ግዴታዎች መመለስ፣ እንደ ገና መቅረጽ፣ መንፈሳዊ ማድረግና ማጽናት ነበረ።

በሙሴ ዘንድ የጸሎት ታላላቅ ገጽታዎች ጎልተው ይታያሉ። እርሱ ነፋስን ፈጽሞ አይጎስምም፤ የይስሙላ ውጊያም አይዋጋም። የዚያ ከባድና ብርቱ ሕይወቱ እጅግ ከባዱና ብርቱው ሥራ ጸሎት ነበረ። በነፍሱ እጅግ ጽኑ ትጋት ዘወትር በዚያ ላይ ይገኛል። ከእግዚአብሔር ጋር ያን ያህል የቀረበ ቢሆንም፣ ቅርበቱ የጸሎትን አስፈላጊነት አላቀለለውም። ይህ ቅርበት ስለ ጸሎት ባሕርይና አስፈላጊነት ይበልጥ ጥርት ያለ ማስተዋልን ብቻ አመጣለት፤ የመጸለይን ታላቅ ግዴታ እንዲያይና የጸሎትን ታላላቅ ውጤቶች እንዲያገኝም መራው። እስራኤል ካለፈችባቸው ቀውሶች አንዱን፣ የሕዝቡ ህልውና ራሱ በአደጋ ላይ የወደቀበትን ጊዜ መለስ ብሎ ሲያስታውስ እንዲህ ይጽፋል፦ «አርባ ቀንና አርባ ሌሊት በእግዚአብሔር ፊት ወደቅሁ።» ድንቅ ጸሎት፣ ድንቅም ውጤት! ሙሴ ድንቅ ጸሎት መጸለይን ያውቅ ነበር፤ እግዚአብሔርም ድንቅ ውጤት መስጠትን ያውቅ ነበር።

የመጽሐፍ ቅዱስ ቃል ኃይል ሁሉ ጸሎት በእግዚአብሔር ላይ ተጽዕኖ እንደሚያደርግ፣ በሌላ በማንኛውም መንገድ ሊገኙ የማይችሉትንና ካልጸለይን እግዚአብሔር የማይሰጣቸውን ሞገሶች ከእግዚአብሔር እንደሚያስገኝ በሚያስተምረው ትምህርት ላይ ያለንን እምነት ለመጨመር ነው። የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ሁሉ እግዚአብሔር ጸሎትን እንደሚሰማና እንደሚመልስ የሚገልጠውን ታላቅ እውነት ያስረዳል። እግዚአብሔር በመጽሐፉ ካሉት ታላላቅ ዓላማዎቹ አንዱ፣ ለዚህ ዘመንና ለዘላለም የሚያስፈልጉንን ነገሮች ከእግዚአብሔር የመለመንን ታላቅ አስፈላጊነት፣ ዋጋ የማይወጣለትን ክብርና ፍጹም አስፈላጊነት በማይፋቅ ሁኔታ በልባችን ላይ ማተም ነው። በሚቻለው ምክንያት ሁሉ ያሳስበናል፤ በጥቅማችንም ሁሉ ይገፋፋናል፣ ያስጠነቅቀናልም። ጸሎት እንደሚመለስ ማረጋገጫ አድርጎ ለእኛ መልካም አሳልፎ ወደ ሰጠን ወደ ገዛ ልጁ ይጠቁመናል፤ እግዚአብሔር አባታችን እንደ ሆነ፣ ምድራውያን ወላጆች ለልጆቻቸው ሊያደርጉ ከሚችሉትና ከሚፈቅዱት እጅግ በሚበልጥ ሁኔታ ሁሉን ሊያደርግልንና ሁሉን ሊሰጠን እንደሚችል ያስተምረናል።

ራሳችንን በሚገባ እንረዳ፤ ይህንንም ታላቅ የጸሎት ሥራ ደግሞ እንረዳ። ታላቁና ብቸኛው ሥራችን ጸሎት ነው፤ በሚያስር ኃይል ሁሉ ካልተቆራኘንበት በቀር ፈጽሞ በሚገባ አናደርገውም። በሚገባ ለማድረግ የሚያስችሉትን ምርጥ ሁኔታዎች ሳናዘጋጅ ፈጽሞ በሚገባ አናደርገውም። ሰይጣን ከመልካም ጸሎት የተነሣ እጅግ ብዙ ጉዳት ስለ ደረሰበት፣ አፈጻጸሙን ለማሽመድመድ ተንኰለኛ፣ ብልጣ ብልጥና አጥማጅ የሆኑ ዘዴዎቹን ሁሉ ይጠቀማል።

ልናገኘው በምንችለው ማሰሪያ ሁሉ ራሳችንን ከጸሎት ጋር በገመድ ማሰር አለብን። በጊዜና በስፍራ ልል መሆን ለሰይጣን በር መክፈት ነው። በትንንሾቹ ነገሮች እንኳ ትክክለኛ፣ ፈጣን፣ የማያወላውልና ጥንቁቅ መሆን ራሳችንን በክፉው ላይ ማጠናከር ነው።

ጸሎት በራሱ በእግዚአብሔር መሐላ በእግዚአብሔር መሠረቶች ድንጋዮች ውስጥ ተቀምጧል፤ እንደ ጓደኛውም ዘላለማዊ ነው፦ «ሁልጊዜም ስለ እርሱ ይጸልያሉ።» የእግዚአብሔርን ሥራ የሚያራምድና በብርቱ ወደ ፊት እንዲገሠግሥ የሚያደርግ ዘላለማዊ ቅድመ ሁኔታ ይህ ነው። ሰዎች ስለ እርሱ ሁልጊዜ ሊጸልዩ ይገባቸዋል። ብርታቱ፣ ውበቱና ግሥጋሤው በጸሎታቸው ውስጥ ነው። ኃይሉ በመጸለይ ኃይሉ ላይ ብቻ ነው። ከመጸለይ ችሎታው በቀር ኃይል በሌላ በምንም አይገኝም። «ቤቴ ለአሕዛብ ሁሉ የጸሎት ቤት ትባላለች»። በጸሎት ላይ የተመሠረተ ነው፤ በዚያው መንገድም ይቀጥላል።

ጸሎት መብት ነው፤ ቅዱስና የልዕልና መብት። ጸሎት ግዴታ ነው፤ ከሁሉ ይበልጥ የሚያስርና ከሁሉ ይበልጥ የግድ የሆነ፣ ከእርሱ ጋር አጥብቆ ሊያቆራኘን የሚገባ ግዴታ። ነገር ግን ጸሎት ከመብት በላይ፣ ከግዴታም በላይ ነው። መንገድ ነው፤ መሣሪያ ነው፤ ቅድመ ሁኔታ ነው። አለመጸለይ ከፍ ያለ ወይም ጣፋጭ መብትን ከመጠቀምና በእርሱ ደስ ከመሰኘት ከመቅረት እጅግ የበለጠ ማጣት ነው። አለመጸለይ ግዴታን ከመጣስ እንኳ እጅግ አስፈላጊ በሆኑ መስኮች መውደቅ ነው።

ጸሎት የእግዚአብሔርን ርዳታ ለማግኘት የተወሰነ ቅድመ ሁኔታ ነው። ይህ ርዳታ እንደ እግዚአብሔር ችሎታ ብዙ ዓይነትና ወሰን የሌለው ነው፤ እንደ ሰውም ጉድለት የተለያየና የማያልቅ ነው። ጸሎት እግዚአብሔር የሰውን ጉድለት የሚሞላበት መንገድ ነው። ጸሎት መልካም ነገር ሁሉ ከእግዚአብሔር ወደ ሰው፣ መልካም ነገርም ሁሉ ከሰዎች ወደ ሰዎች የሚፈስስበት መስመር ነው። እግዚአብሔር የክርስቲያን አባት ነው። መለመንና መስጠት በዚያ ግንኙነት ውስጥ ይገኛሉ።

በዚህ ታላቅ የጸሎት ሥራ ይበልጥ በቀጥታ የሚመለከተው ሰው ነው። የሰውን አእምሮ በጸሎት ማሠራት አእምሮውን ያከብረዋል። የጸሎት ሹመትና ሥራ የሰው አእምሮ ሊሰማራበት ከሚችለው ሁሉ እጅግ መለኮታዊው ተግባር ነው። ጸሎት የሰውን አእምሮ ያበራዋል። ከፍተኛው ማስተዋል ጸሎትን ይደግፋል። ከሁሉ የበለጠ ጠቢብ ሰው ከሁሉ አብዝቶና ከሁሉ አሳምሮ የሚጸልየው ነው። ጸሎት የእግዚአብሔርን መምሰል ብቻ ሳይሆን የጥበብም ትምህርት ቤት ነው።

ጸሎት የሚዳሰስ፣ የሚደነቅና የሚታይ ሥዕል አይደለም። ውበት፣ ቀለም፣ ቅርጽ፣ አቋም፣ ምናብ ወይም የተፈጥሮ ተሰጥኦ አይደለም። እነዚህ ነገሮች ከባሕርዩም ሆነ ከአካሄዱ ጋር ግንኙነት የላቸውም። ቅኔም ሙዚቃም አይደለም። አነሣሽነቱና ዜማው ከሰማይ ይመጣሉ። ጸሎት የመንፈስ ነው፤ አንዳንድ ጊዜም መንፈስን ይይዛል፤ ከፍ ባሉና በተቀደሱ ዓላማዎችና ውሳኔዎችም መንፈስን ያነሣሣል።