በብሉይ ኪዳን የነበሩ የሚጸልዩ ቅዱሳን (የቀጠለ)

ጳጳስ ላምበትና ዌይንራይት በጃፓን፣ በኦሳካ ከተማ ታላቅ የሜቶዲስት ኤፒስኮፓል ሚስዮን ነበራቸው። አንድ ቀን ከዚያ በኋላ ፕሮቴስታንቶች በከተማዪቱ ውስጥ ምንም ስብሰባ እንዳያደርጉ ከበላይ ባለ ሥልጣናት ትእዛዝ ወጣ። ላምበትና ዌይንራይት የቻሉትን ሁሉ አደረጉ፤ ከፍተኛዎቹ ባለ ሥልጣናት ግን እልኸኞችና ፈጽሞ የማይመለሱ ሆኑ። ከዚያም ወደ ጸሎት እልፍኝ ገቡ። የእራት ሰዓት ደረሰ፤ አንዲት ጃፓናዊት ልጃገረድ ወደ ማዕድ ልትጠራቸው መጣች፤ እርሷ ግን በጸሎቱ ኃይል ተሸንፋ ወደቀች። ወይዘሮ ላምበት ምን እንደ ተፈጠረ ለማወቅ መጣች፤ እርሷም በዚያው ኃይል ተሸንፋ ወደቀች። ከዚያም ተነሥተው ወደ ሚስዮኑ አዳራሽ ሄዱ፤ ከፈቱትም፤ ወዲያውኑም ስብሰባ ጀመሩ። እግዚአብሔር በጉባኤው ላይ ወረደ፤ ከከተማዪቱ ባለ ሥልጣናት ልጆች ሁለቱ ወደ መሠዊያው ቀርበው ዳኑ። በማግስቱ ጠዋት ሥልጣን ከያዙት ባለ ሥልጣናት አንዱ ወደ ሚስዮኑ መጥቶ «ስብሰባዎቻችሁን ቀጥሉ፤ የሚያስተጓጕላችሁ የለም» አለ። የኦሳካ ዕለታዊ ጋዜጣም «የክርስቲያኖች አምላክ ትናንት ማታ ወደ ከተማዪቱ መጣ» የሚል ርዕስ በግዙፍ ፊደላት ይዞ ወጣ።—ቄስ ኤች. ሲ. ሞሪሰን

በዓሣ ሆድ ውስጥ ሆኖ የጸለየው ዮናስ ራሳቸውን ለጸሎት ከሰጡት ከእነዚህ የብሉይ ኪዳን ታላላቅ ሰዎች ሌላ አስደናቂ ምሳሌ ያሳየናል። ይህ ዮናስ የተባለው የጌታ ነቢይ ከእግዚአብሔርና ከተግባሩ ስፍራ የኮበለለ ሰው ነበር። ወደ ክፉዋ ነነዌ የማስጠንቀቂያ መልእክት ይዞ እንዲሄድ ተልኮ ነበር፤ እግዚአብሔርም «ክፋታቸው ወደ ፊቴ ወጥቶአልና» ብሎ በእነርሱ ላይ እንዲጮኽ አዝዞት ነበር። ዮናስ ግን በፍርሃትም ይሁን በሌላ ምክንያት እግዚአብሔርን ለመታዘዝ እንቢ አለ፤ ከእግዚአብሔርም ፊት ሸሽቶ ወደ ተርሴስ በምትሄድ መርከብ ተሳፈረ። ያንን አስፈሪ ተልእኮ የሰጠው ያው አምላክ በዚያች መርከብ ውስጥ በተሸሸገ ጊዜ ዓይኑን በእርሱ ላይ እንዳደረገ የሚያሳየውን ግልጽ እውነት የዘነጋ ይመስላል። መርከቢቱ ወደ ተርሴስ እየተጓዘች ሳለ ማዕበል ተነሣ፤ እግዚአብሔርንም ለማብረድና መርከቢቱንና በውስጧ ያሉትን ሁሉ ከጥፋት ለማዳን ዮናስን ወደ ባሕር ለመጣል ተወሰነ። እግዚአብሔር ግን ከመጀመሪያው ጀምሮ ከዮናስ ጋር እንደ ነበረ አሁንም በዚያ ነበረ። ዮናስን ለማስቆም፣ ከተግባሩ ስፍራ የሚያደርገውን ሽሽት ለማክሸፍ፣ የእግዚአብሔርንም ዓላማዎች ለመፈጸም እንዲረዳ ለማዳን ዮናስን የሚውጥ ታላቅ ዓሣ አዘጋጅቶ ነበር።

በዚያ ታላቅ ጭንቅ ውስጥ፣ በዓሣው ሆድ ውስጥ ሆኖ እንግዳ ነገር እያሳለፈ እግዚአብሔርን የጠራው ዮናስ ነበር፤ እግዚአብሔርም ሰማው፤ ዓሣውም በየብስ ላይ እንዲተፋው አደረገ። ከዚህ አስፈሪ ስፍራ ሊያድነው የሚችል ምን ኃይል ሊኖር ይችላል? ተስፋ በሌለው ሁኔታ የጠፋ፣ «በሲኦል ሆድ» ውስጥ ያለ፣ እንደ ሞተና እንደ ተኰነነ የሚቈጠር ይመስል ነበር። እርሱ ግን ይጸልያል — ሌላ ምን ማድረግ ይችላል? ይህም ቀደም ሲል በመከራ ውስጥ በነበረ ጊዜ ያደርገው የነበረው ልማዱ ነው።

«ከጭንቀቴ የተነሣ ወደ እግዚአብሔር ጮኽሁ፥ እርሱም ሰማኝ፤ ከሲኦል ሆድ ውስጥ ሆኜ ጮኽሁ፥ አንተም ቃሌን ሰማህ።»

እግዚአብሔርም ዓሣውን አዘዘው፤ ዮናስንም በየብስ ላይ ተፋው።

እንደ ሌሎቹ ሁሉ እርሱም ጸሎትን ከተሳለው ስእለት ጋር አቈራኘ፤ በጸሎቱ እንዲህ ይላልና፦ «እኔ ግን በምስጋና ድምፅ እሠዋልሃለሁ፤ የተሳልሁትን እከፍላለሁ። ማዳን የእግዚአብሔር ነው።»

ዮናስን «ከሲኦል ሆድ» ያወጣው ብርቱ ኃይል ጸሎት ነበር። ጸሎት፣ ብርቱ ጸሎት፣ ፍጻሜውን አስገኘ። ዮናስ ከተግባሩ የመሸሽ ኃጢአት ቢኖርበትም ጸሎት እግዚአብሔርን ታማኝ ያልሆነውን ዮናስን ለመታደግ አመጣው፤ እግዚአብሔርም ጸሎቱን ሊከለክለው አልቻለም። እግዚአብሔርን የሚያቅተው ነገር ስለሌለ ጸሎትንም የሚያቅተው ነገር የለም።

ዮናስ በዓሣው ሆድ ውስጥ ሆኖ ያቀረበውና መልስ ያገኘው ያ ጸሎት በብርቱ ውጤቶቹ የኢየሱስ ክርስቶስ ከሙታን በመነሣቱ ለተገለጠው ተአምራዊ ኃይል የብሉይ ኪዳን ምሳሌ ሆነ። ጌታችን በዮናስ ጸሎትና ትንሣኤ እውነትነት ላይ የእውነትን ማኅተሙን አትሞበታል።

ከእነዚህ የእግዚአብሔር ብርቱ የማዳን ሥራዎች ይበልጥ ቀላል የሆነ ምንም ነገር የለም። ጸሎት በቀጥታና በቀላሉ ከእግዚአብሔር ጋር የሚያገናኝ መሆኑን ያህል ግልጽ የሆነ ምንም ነገር የለም። የጸሎት ብቸኛ ዋጋውና ትርጕሙ እግዚአብሔር ጸሎትን በመስማቱና በመመለሱ ታላቅ እውነታ ላይ መሆኑን ያህል የጠራ ምንም ነገር የለም። የብሉይ ኪዳን ቅዱሳን ይህን አጥብቀው ያምኑ ነበር። በሕይወታቸው ውስጥ ያለማቋረጥና ጎልቶ የሚታየው አንዱ እውነታ ይህ ነው። በመሠረቱ የጸሎት ሰዎች ነበሩ።

የጸሎትን ጥበብ የሚያስተምር ትምህርት ቤት ምንኛ እጅግ ያስፈልገናል! ይህ ከጥበቦች ሁሉ ቀላሉና ከኃይሎች ሁሉ ብርቱው ነገር ሁልጊዜ የመረሳት ወይም የመበላሸት አደጋ ላይ ነው። ከእናታችን ጕልበት በራቅን መጠን ከእውነተኛው የጸሎት ጥበብ እንርቃለን። ከዚያ በኋላ የምንቀበለው ትምህርትና ከዚያ በኋላ የሚያስተምሩን መምህራን ሁሉ የጸሎትን ትምህርት ያስረሱናል። በብሉይ ኪዳን ዘመን ሰዎች በሚገባ ይጸልዩ የነበሩት ቀላል ሰዎች ስለ ነበሩና በቀላል ዘመን ስለ ኖሩ ነው። እንደ ሕፃናት ነበሩ፤ የሕፃንነት ጠባይ በነበረው ዘመን ኖሩ፤ የሕፃን እምነትም ነበራቸው።

በጸሎት ልማዳቸው የታወቁትን የብሉይ ኪዳን ቅዱሳን ስንጠቅስ፣ ከሁሉ በላይ የጸሎት ሰው የነበረውን ዳዊትን በምንም መንገድ ልንዘነጋው አይገባም። «በማታና በጥዋት በቀትርም እጸልያለሁ፥ ድምፄንም ከፍ አድርጌ እጮኻለሁ» ሲል እንሰማዋለንና ጸሎት ለእርሱ ልማድ ነበር። ለእስራኤል ጣፋጭ መዝሙረኛ ጸሎት እንግዳ ሥራ አልነበረም። ወደ እግዚአብሔር የሚወስደውን መንገድ ያውቅ ነበር፤ በዚያም መንገድ ብዙ ጊዜ ይገኝ ነበር። «ኑ፥ እንስገድ፥ እንደፋም፤ በፈጠረን በእግዚአብሔር ፊት እንንበርከክ» የሚለውን እጅግ ውድና ልብ የሚነካ ጥሪውን መስማታችን አያስደንቅም። እግዚአብሔርን ጸሎትን ሊመልስ የሚችል ብቸኛው አካል አድርጎ ያውቀው ነበር፦ «ጸሎትን የምትሰማ ሆይ፥ ሥጋ ሁሉ ወደ አንተ ይመጣል።»

ዳዊት በከባድ ኃጢአቱ ለእግዚአብሔር ጠላቶች የስድብ ምክንያት ስለ ሰጠ እግዚአብሔር ከቤርሳቤህ የተወለደውን ሕፃን በቀሠፈ ጊዜ፣ ስለ ሕፃኑ ሕይወት እግዚአብሔርን እየለመነ ለሳምንት ያህል በጸሎት ተጠምዶ ብናገኘው አያስደንቅም። የሕይወቱ ልማድ በቤቱ በደረሰው በዚህ ታላቅ ችግር ጊዜ ራሱን ገለጠ፤ ሕፃኑም እንዲድን ሲጾምና ሲጸልይ እናገኘዋለን። እግዚአብሔር ልመናውን መከልከሉ የዳዊትን የጸሎት ልማድ ጉዳይ ፈጽሞ አይነካውም። የለመነውን ባይቀበልም እንኳ በእግዚአብሔር ላይ ያለው እምነቱ በጥቂቱም እንኳ አልተናወጠም። እውነታው እግዚአብሔር የዚያን ሕፃን ልጅ ሕይወት ባይሰጠውም ከዚያ በኋላ ሌላ ልጅ፣ ሰሎሞንን፣ ሰጠው። ስለዚህ ምናልባት ኋለኛው ልጅ ስለ እርሱ ከጸለየለት ሕፃን ይልቅ እጅግ የሚበልጥ በረከት ሆኖለት ይሆናል።

ከዚህ የጸሎት ወቅት ጋር በቅርብ የተያያዘውን፣ ናታን በእግዚአብሔር ትእዛዝ ዳዊት የፈጸማቸውን ሁለቱን ታላላቅ ኃጢአቶች — ምንዝርናንና ነፍስ ግድያን — በገለጠ ጊዜ ዳዊት ያቀረበውን የንስሐ ጸሎት ልንዘነጋ አይገባም። ዳዊት ወዲያውኑ ክፋቱን አምኖ ናታንን «በድያለሁ» አለው። በኃጢአቱ ላይ የተሰማውን ጥልቅ ኀዘን፣ የተሰበረ መንፈሱንና እውነተኛ ንስሐውን ለማየት የኃጢአት ኑዛዜ፣ ጥልቅ ራስን ማዋረድና ጸሎት ዋነኞቹ ክፍሎቹ የሆኑበትን መዝሙር 51ን ማንበብ ብቻ ይበቃል።

ዳዊት ኃጢአትን ይቅር የሚል አምላክ የት እንደሚገኝ ያውቅ ነበር፤ በትጋት፣ በቅንነትና በንስሐ በቀረበ ጸሎትም ዳግመኛ ተቀባይነት አገኘ፤ የማዳን ደስታም ተመለሰለት። ኃጢአተኞች ሁሉ ወደ መለኮታዊው ሞገስ የሚመጡት እንዲሁ ነው፤ ይቅርታን የሚያገኙትም እንዲሁ ነው፤ አዲስ ልብን የሚያገኙትም እንዲሁ ነው።

የመዝሙረ ዳዊት መጽሐፍ በሙሉ ጸሎትን ወደ ፊት ያመጣል፤ ይህን የመጻሕፍት የአምልኮ መጽሐፍ ስናነብ ጸሎት በዓይናችን ፊት በየስፍራው ተሞልቶ ይታያል።

በብሉይ ኪዳን ዘመን በጸለዩ ሰዎች ዝነኛ ዝርዝር ውስጥ ሰሎሞንም እንኳ ሊዘነጋ አይገባም። ጕድለታቸው ምንም ይሁን ምን፣ ጸሎትን የሚሰማውን አምላክ አልረሱም፤ የጸሎትን አምላክ መፈለግንም አላቋረጡም። ይህ ጠቢብ ሰው በኋለኛው ዘመኑ ከእግዚአብሔር ቢርቅም፣ ፀሐዩም በደመና ውስጥ ብትጠልቅም፣ በንግሥናው መጀመሪያ ላይ ሲጸልይ እናገኘዋለን።

ሰሎሞን መሥዋዕት ለማቅረብ ወደ ገባዖን ሄደ — ይህም ጸሎት ሁልጊዜ ከመሥዋዕት ጋር በቅርብ ተባብሮ ይሄድ እንደ ነበረ ያሳያል — በዚያም ሳለ ጌታ በሌሊት ራእይ ለሰሎሞን ተገልጦ «የምሰጥህን ለምን» አለው። ቀጥሎ የሆነው ነገር የሰሎሞን ጠባይ ከምን እንደ ተሠራ ያሳያል። ልመናው ምን ነበር?

«አቤቱ አምላኬ፥ በአባቴ ፋንታ ባሪያህን አንግሠኸዋል፤ እኔም ታናሽ ብላቴና ነኝ፤ መውጫንና መግቢያን አላውቅም።»

«ባሪያህም ከብዛቱ የተነሣ ሊቈጠርና ሊመጠን በማይቻል፥ በመረጥኸው በታላቁ ሕዝብህ መካከል ነው።»

«እንግዲህ ሕዝብህን ያስተዳድር ዘንድ፥ መልካሙንና ክፉውንም ይለይ ዘንድ ለባሪያህ አስተዋይ ልብ ስጠው፤ ይህን ታላቅ ሕዝብህን ያስተዳድር ዘንድ ማን ይችላል?»

እንዲህ ያለ ጸሎት ከማቅረቡ የተነሣ የሚከተለው መጻፉ አያስደንቀንም፦

«ሰሎሞንም ይህን ነገር ስለ ለመነ ነገሩ ጌታን ደስ አሰኘው።»

«እግዚአብሔርም አለው፦ ይህን ነገር ስለ ለመንህ፥ ለራስህም ረጅም ዕድሜ ስላልለመንህ፥ ለራስህም ባለጠግነትን ስላልለመንህ፥ የጠላቶችህንም ነፍስ ስላልለመንህ፥ ነገር ግን ፍርድን ትለይ ዘንድ ለራስህ ማስተዋልን ስለ ለመንህ፥»

«እነሆ፥ እንደ ቃልህ አደረግሁ፤ እነሆ፥ ጥበበኛና አስተዋይ ልብ ሰጥቼሃለሁ፤ ስለዚህ ከአንተ በፊት እንደ አንተ ያለ አልነበረም፥ ከአንተም በኋላ እንደ አንተ ያለ አይነሣም።»

«ደግሞም ያልለመንኸውን ባለጠግነትንና ክብርን ሰጥቼሃለሁ፤ ስለዚህ በዘመንህ ሁሉ ከነገሥታት እንደ አንተ ያለ አይኖርም።»

ይህ እንዴት ያለ ጸሎት ነው! እንዴት ያለ ራስን ዝቅ ማድረግና ቀላልነት ነው! «እኔም ታናሽ ብላቴና ነኝ።» የሚያስፈልገውን ያንን አንድ ነገር እንዴት ለይቶ ጠየቀ! ከለመነውም ይልቅ ምን ያህል አብልጦ እንደ ተቀበለ ተመልከት!

በቤተ መቅደሱ መቀደስ ጊዜ ያቀረበውን አስደናቂ ጸሎት ተመልከት። ምናልባት ይህ በእግዚአብሔር ቃል ውስጥ ከተጻፉት ጸሎቶች ሁሉ ረጅሙ ሳይሆን አይቀርም። ምንኛ ሁሉን አቀፍ፣ ቀጥተኛና ብርቱ ነው! ሰሎሞን የእግዚአብሔርን ቤት መሠረት ከጸሎት በቀር በሌላ በምንም ላይ ሊጥል አልደፈረም። እግዚአብሔርም ቀድሞ እንደ ሰማው ይህንንም ጸሎት ሰማ፦ «ሰሎሞንም መጸለዩን በፈጸመ ጊዜ እሳት ከሰማይ ወረደ፥ የእግዚአብሔርም ክብር ቤቱን ሞላው»፤ እግዚአብሔር እንዲሁ ይህን የአምልኮ ቤትና የሚጸልየውን ንጉሥ ሰሎሞንን እንደ ተቀበለ መሰከረ።

ራሳቸውን ለጸሎት የሰጡት የእነዚህ የብሉይ ኪዳን ቅዱሳን ዝርዝር እየቀጠልን በሄድን መጠን ይረዝማል፤ ሁሉንም በሰፊው ለመመልከትም እጅግ ረጅም ነው። ነገር ግን የታላቁ የወንጌል ነቢይ የኢሳይያስና የሚያለቅሰው ነቢይ የኤርምያስ ስሞች ከቍጥር ሊወጡ አይገባም። ሌሎችም ገና ሊጠቀሱ ይችላሉ። እነዚህ ግን ይበቃሉ፤ በስማቸውም ዝርዝሩን ልንዘጋ እንችላለን። የብሉይ ኪዳንን መጻሕፍት በጥንቃቄ የሚያነቡ ሰዎች የጸሎትን ጉዳይ በአእምሮአቸው ይያዙ፤ በእነዚያ ቀደምት ዘመናት በነበሩ ሰዎች አእምሮና ሕይወት ውስጥ ጸሎት ምን ያህል ታላቅ ስፍራ ይዞ እንደ ነበረ ያያሉ።