በብሉይ ኪዳን የነበሩ የሚጸልዩ ቅዱሳን

መንፈስ ቅዱስ ለሚጸልየው ቅዱስ የማይሞት ተስፋን ብሩህነትና የማይጠፋ ዝማሬን ዜማ ይሰጠዋል፤ በጥምቀቱና ከልብ ጋር በሚያደርገው ኅብረት የሌሎች ነገሮች ጣዕም እስኪሰለች፣ ሌሎችም ራእዮች እስኪደበዝዙና እስኪርቁ ድረስ ይበልጥ ጣፋጭና ይበልጥ ሰፊ የሆኑ የሰማይ ራእዮችን ይሰጠዋል። የምድር ዜማ ሁሉ የማይስማማና ዝማሬ አልባ እስኪሆን ድረስ የሌሎች ዓለማትን ዜማዎች በሰው ልብ ውስጥ ያኖራል።—ቄስ ኢ. ኤም. ባውንድስ

የብሉይ ኪዳን ታሪክ ስለ ሚጸልዩ ቅዱሳን በሚነገሩ ታሪኮች የተሞላ ነው። በእነዚያ ቀደምት ዘመናት የነበሩት የእስራኤል መሪዎች በጸሎት ልማዳቸው የታወቁ ነበሩ። በሕይወታቸው ውስጥ ጎልቶ የሚታየው አንዱ ነገር ጸሎት ነው።

ለመጀመር ያህል፣ የሰማይ አካላት እንኳ ለጸሎት የተገዙበትን በኢያሱ ምዕራፍ 10 ያለውን ታሪክ ተመልከት። በእስራኤላውያንና በጠላቶቻቸው መካከል ረጅም ውጊያ እየተካሄደ ነበር፤ ሌሊቱ በፍጥነት እየቀረበ ሳለ ለጌታ ሠራዊት ድሉን ለማረጋገጥ ጥቂት ተጨማሪ የቀን ብርሃን ሰዓታት እንደሚያስፈልጉ በታወቀ ጊዜ፣ ያ ጽኑው የእግዚአብሔር ሰው ኢያሱ በጸሎት ክፍተቱን ለመሙላት ቆመ። የእግዚአብሔር ሕዝብ የታላቁን ድል ሙሉ ፍሬ ሳያጭድ ፀሐይ በምዕራብ በፍጥነት እያዘቀዘቀ ነበር፤ ኢያሱም በዚያ ሰዓት ምን ያህል ነገር እንደ ተንጠለጠለ አይቶ በእስራኤል ፊትና በእስራኤል ጆሮ እንዲህ ብሎ ጮኸ፦ «አንተ ፀሐይ፥ በገባዖን ላይ ቁም፤ አንተም ጨረቃ፥ በኤሎን ሸለቆ ላይ።» የጌታም ሕዝብ በጌታ ጠላቶች ላይ እስኪበቀሉ ድረስ በዚህ በሚጸልየው የእግዚአብሔር ሰው ትእዛዝ ፀሐይ በእርግጥ ቆመ፤ ጨረቃም ከጉዞዋ ተገታች።

ያዕቆብ ሌሊቱን ሙሉ ከመጸለዩ በፊት ፍጹም የጽድቅ ምሳሌ አልነበረም። ቢሆንም የጸሎት ሰው ነበር፤ በጸሎት አምላክም ያምን ነበር። ስለዚህ በተጨነቀ ጊዜ እግዚአብሔርን በጸሎት ለመጥራት ፈጣን ሆኖ እናገኘዋለን። ዔሳውን ፈርቶ ከቤቱ እየሸሸ ወደ ዘመዱ ወደ ላባ ቤት ይሄድ ነበር። ሌሊት በመጣ ጊዜ በእንቅልፍ ለማረፍ ወደ አንድ ስፍራ ደረሰ፤ ተኝቶም ሳለ ከምድር እስከ ሰማይ በተዘረጋ መሰላል ላይ የእግዚአብሔር መላእክት ሲወጡና ሲወርዱበት የሚያይበትን ድንቅ ሕልም አለመ። ከእንቅልፉ በነቃ ጊዜ «በእውነት እግዚአብሔር በዚህ ስፍራ አለ፤ እኔም አላወቅሁም» ብሎ ለመናገር መገደዱ አያስደንቅም።

በዚያን ጊዜም ሁሉን ከሚችል አምላክ ጋር እጅግ የተወሰነ ቃል ኪዳን ገባ፤ በጸሎትም ለእግዚአብሔር ስእለት ተሳለ፤ እንዲህም አለ፦ «እግዚአብሔር ከእኔ ጋር ቢሆን፥ በምሄድበትም በዚህ መንገድ ቢጠብቀኝ፥ የምበላውን እንጀራ የምለብሰውንም ልብስ ቢሰጠኝ፥ ወደ አባቴም ቤት በደኅና ብመለስ፥ እግዚአብሔር አምላኬ ይሆናል፤ ለሐውልትም የተከልሁት ይህ ድንጋይ የእግዚአብሔር ቤት ይሆናል፤ ከምትሰጠኝም ሁሉ ከአሥር አንድ በእርግጥ እሰጥሃለሁ።»

ያዕቆብ በእግዚአብሔር ላይ ፈጽሞ እንደሚደገፍ በጥልቅ ተሰምቶት፣ ከሁሉ በላይም የእግዚአብሔርን እርዳታ በመሻት፣ ስለ ጥበቃ፣ ስለ በረከትና ስለ መመሪያ ያቀረበውን ጸሎት ከተቀደሰ ስእለት ጋር አቈራኘው። እንዲሁ ያዕቆብ ወደ እግዚአብሔር ያቀረበውን ጸሎት በስእለት ደገፈው።

ያዕቆብ በላባ ቤት ሲቀመጥ ሃያ ዓመት አለፈ፤ ከሴቶች ልጆቹም ሁለቱን አገባ፤ እግዚአብሔርም ልጆችን ሰጠው። በሀብትም እጅግ በዛ፤ ያንንም ስፍራ ትቶ ወዳደገበት ቤት ለመመለስ ቈረጠ። ወደ ቤቱ በቀረበ ጊዜ፣ ብዙ ዓመታት ቢያልፉም ቍጣው ያልበረደለትን ወንድሙን ዔሳውን መገናኘት እንዳለበት ትዝ አለው። እግዚአብሔር ግን «ወደ አባትህ ቤትና ወደ ዘመዶችህ ተመለስ፤ እኔም ከአንተ ጋር እሆናለሁ» ብሎት ነበር። በዚህ አስጨናቂ ጊዜ የእግዚአብሔር የተስፋ ቃልና ከብዙ ጊዜ በፊት የተሳለው ስእለት ወደ አእምሮው እንደ መጡ አያጠራጥርም፤ ሌሊቱንም ሁሉ በጸሎት ለማሳለፍ ራሱን ሰጠ። በዚህ ስፍራ፣ ያዕቆብ በመጨረሻ ድል እስኪያገኝ ድረስ መልአኩ ሌሊቱን ሙሉ ከእርሱ ጋር የታገለበት ያ እንግዳና ሊገለጽ የማይችል ታሪክ በፊታችን ይቀርባል። «ካልባረክኸኝ አልለቅህም።» በዚያም ጊዜ በዚያም ስፍራ ለትጋቱ፣ ለግፊቱና ለጽኑ ጸሎቱ መልስ እንዲሆን በግሉ እጅግ ተባረከ፤ ስሙም ተለወጠ። ከዚህም በላይ ግን እግዚአብሔር ከያዕቆብ ምኞት ቀድሞ ሄደ፤ የተቈጣውን የዔሳውን ልብ በሚያስደንቅ ሁኔታ አራራው፤ እነሆም፣ ያዕቆብ በማግስቱ ባገኘው ጊዜ የዔሳው ቍጣ ፈጽሞ በርዶ ነበር፤ የበደለውንም ወንድሙን በደግነት ለመያዝ ከያዕቆብ ጋር ተሽቀዳደመ። በዔሳው ልብ ውስጥ ለታየው ለዚህ አስደናቂ ለውጥ ጸሎትን የሚተው ምንም ማብራሪያ አጥጋቢ አይሆንም።

በእስራኤል ኃያል አማላጅና የእግዚአብሔር ሰው የነበረው ሳሙኤል የእናቱ የጸሎት ፍሬ ነበር። ሐና የጽኑ ጸሎትን ባሕርይና ጥቅም የምታሳይ የማትረሳ ምሳሌ ናት። ወንድ ልጅ አልተወለደላትም ነበር፤ ወንድ ልጅም እጅግ ትናፍቅ ነበር። ነፍሷ ሁሉ በምኞቷ ውስጥ ነበረች። ስለዚህ የእግዚአብሔር ካህን ዔሊ ወደ ነበረበት ወደ አምልኮ ቤት ሄደች፤ በልቧ ላይ በተጫነው ሸክም ክብደት እየተንገዳገደች ራሷን እስክትስት ድረስ ተውጣ ነበር፤ በእውነትም የሰከረች ትመስል ነበር። ምኞቷ በቃል ሊገለጽ የማይችል እጅግ ጥልቅ ነበር። «ነፍሷን በእግዚአብሔር ፊት በጸሎት አፈሰሰች።» የማይታለፉ የተፈጥሮ እንቅፋቶች በመንገዷ ላይ ነበሩ፤ እርሷ ግን ክፍሉ እንደሚያመለክተው «ጸሎቷን አበዛች»፤ ሸክሙ በእግዚአብሔር የቀለለለት ልቧና ብሩህ ፊቷ ለጸሎቷ የተሰጠውን መልስ እስኪመሰክሩ ድረስ ቀጠለች፤ ሳሙኤልም በምታውቀው እምነት የእርሷ ሆነ፤ አንድ ሕዝብም በእምነት ታደሰ።

ሳሙኤል የተወለደው ለሐና የስእለት ጸሎት መልስ ሆኖ ነው፤ የምትጸልይን ሴትና የተቀበለችውን መልስ የሚመለከተውን ይህን ታሪክ ስንመረምር፣ እግዚአብሔር ልመናዋን ቢሰጣት ብላ ከእርሱ ጋር የገባችው የተቀደሰ ቃል ኪዳን ከቍጥር ሊወጣ አይገባውምና። በያዕቆብ 5:15 «የእምነትም ጸሎት ድውዩን ያድናል» በሚለው ስፍራ ጸሎት ተብሎ የተተረጐመው ቃል ስእለት ማለት መሆኑ ትርጉም ያለው ነው። ስለዚህ በከፍተኛው የእምነት መልኩ ያለው ጸሎት ሰውን በሙሉ እንደ መሥዋዕት መባ አድርጎ የሚያቀርብ ጸሎት ነው። እንዲሁም ሰውን ራሱንና ያለውን ሁሉ ፈጽሞ በማይታጠፍ፣ በተወሰነና በማስተዋል በተደረገ ስእለት፣ ለሰማይ ባለ በማይጠፋና በሚነድ ምኞት ለእግዚአብሔር መስጠት — ራስን ለእግዚአብሔር እንዲህ የመስጠት አቋም ጸሎትን እጅግ ይረዳል። ሶምሶን ሃይማኖታዊ ጠባዩን ስንመረምር በተወሰነ መጠን እንቆቅልሽ ነው። እጅግ ከባድ ከሆኑት ስሕተቶቹ ሁሉ መካከል ግን ጸሎትን የሚሰማውን አምላክ ያውቅ ነበር፤ ከእግዚአብሔርም ጋር እንዴት እንደሚነጋገር ያውቅ ነበር።

እስራኤል የቱንም ያህል ርቀው ቢሄዱ፣ የቱንም ያህል ጥልቅ ቢወድቁ፣ በየቱንም ያህል የብረት ሰንሰለት ቢታሰሩ፣ ወደ እግዚአብሔር ያሰሙት ጩኸት ርቀቱን በቀላሉ ያቋርጥ፣ ጥልቁን ይደርስበት፣ ሰንሰለቱንም ይሰብር ነበር። ጸሎት ሁልጊዜ እግዚአብሔርን ለመታደጋቸው እንደሚያመጣ፣ እግዚአብሔርም ለሕዝቡ ሊያደርገው የሚሳነው ምንም ነገር እንደሌለ ሁልጊዜ የሚማሩትና ሁልጊዜም የሚረሱት ትምህርት ነበር። የእግዚአብሔርን ቅዱሳን ሁሉ በተለያዩ ጊዜያት በአንድም በሌላም መንገድ በጭንቅ ውስጥ ሆነው እናገኛቸዋለን። ሆኖም ጭንቃቸው ብዙ ጊዜ የታላቅ ድላቸው አብሣሪ ነው። ጭንቃቸው በምንም ምክንያት ቢመጣ ወይም ምንም ዓይነት ቢሆን፣ የቱንም ያህል አስከፊ ቢሆን፣ ከየትኛውም ምንጭ ቢመጣ፣ ምንም ዓይነት ባሕርይ ቢኖረው፣ ጸሎት ሊያወጣቸው የማይችልበት ጭንቅ የለም። የሶምሶን ታላቅ ብርታት ከጭንቁ አላሳረፈውም፣ አላወጣውምም። መጻሕፍት የሚሉትን አንብብ፦

«ወደ ሌሒም በመጣ ጊዜ ፍልስጥኤማውያን እየጮኹ ተገናኙት፤ የእግዚአብሔርም መንፈስ በኃይል ወረደበት፤ በክንዱም ላይ የነበረው ገመድ በእሳት እንደ ተቃጠለ የተልባ እግር ሆነ፤ እስራቱም ከእጁ ተፈታ።»

«አዲስም የአህያ መንጋጋ አገኘ፤ እጁንም ዘርግቶ ወሰደው፤ በእርሱም አንድ ሺህ ሰው ገደለ።»

«ሶምሶንም፦ በአህያ መንጋጋ ክምር በክምር ላይ፥ በአህያ መንጋጋ አንድ ሺህ ሰው ገደልሁ አለ።»

«መናገሩንም በፈጸመ ጊዜ መንጋጋውን ከእጁ ጣለ፤ ያንም ስፍራ ራማትሌሒ ብሎ ጠራው።»

«እጅግም ተጠማ፤ ወደ እግዚአብሔርም ጮኾ፦ ይህን ታላቅ መድኃኒት በባሪያህ እጅ ሰጠህ፤ አሁንስ በጥም እሞታለሁን? ባልተገረዙትስ እጅ እወድቃለሁን? አለ።»

«እግዚአብሔር ግን በመንጋጋው ውስጥ የነበረውን ጕድጓድ ሰነጠቀ፤ ከእርሱም ውኃ ወጣ፤ በጠጣም ጊዜ መንፈሱ ተመለሰለት፥ ተነቃቃም።»

በታላቅ ጭንቅ ውስጥ በነበሩ ጊዜ እንዲህ ያሉት ሰዎች አእምሮአቸው ሳያስቡት ወደ እግዚአብሔር በጸሎት እንዴት እንደሚዞር የሚያሳይ ሌላ ታሪክ በዚሁ እንግዳ የብሉይ ኪዳን ሰው ሕይወት ውስጥ አለን። በኑሮአቸው የቱንም ያህል ከሥርዓት የወጡ ቢሆኑ፣ ከእግዚአብሔር የቱንም ያህል ቢርቁ፣ መከራ በመጣባቸው ጊዜ የቱንም ያህል ኃጢአተኞች ቢሆኑ፣ እነዚህ ሰዎች ሳያቋርጡ እንዲያድናቸው እግዚአብሔርን ይጠሩ ነበር፤ በአብዛኛውም ንስሐ በገቡ ጊዜ እግዚአብሔር ጩኸታቸውን ሰምቶ ልመናቸውን ሰጣቸው። ይህ ታሪክ የሚመጣው በሶምሶን ሕይወት መጨረሻ ላይ ሲሆን ሕይወቱ እንዴት እንደ ተፈጸመ ያሳየናል።

ታሪኩን በመሳፍንት ምዕራፍ 16 እንደ ተጻፈ አንብብ። ሶምሶን ከአረማዊቷ ሴት ከደሊላ ጋር ተቈራኝቶ ነበር፤ እርሷም ከፍልስጥኤማውያን ጋር ተመሳጥራ የታላቁን ብርታቱን ምንጭ ለማወቅ ፈለገች። ሦስት ጊዜ ተከታትላ አልተሳካላትም፤ በመጨረሻ ግን በጭቅጨቃዋና በሴትነት ብልሃቷ ሶምሶን ያንን ድንቅ ምሥጢር እንዲገልጥላት አግባባችው። ስለዚህ ሳይጠረጥር በአንድ ሰዓት የብርታቱ ምንጭ ፈጽሞ ተቈርጦ በማያውቀው ጸጉሩ ውስጥ እንደ ሆነ ገለጠላት፤ እርሷም ጸጉሩን በማስቈረጥ ታላቁን የሰውነት ኃይሉን አሳጣችው። ፍልስጥኤማውያንን ጠራች፤ እነርሱም መጥተው ዓይኖቹን አወጡ፤ በሌላም መንገድ አንገላቱት።

ፍልስጥኤማውያን ለጣዖት አምላካቸው ለዳጎን ታላቅ መሥዋዕት ለማቅረብ በተሰበሰቡ ጊዜ፣ እንዲያጫውታቸው ሶምሶንን አስጠሩት። እርሱም የእነዚህ የእርሱና የእግዚአብሔር ጠላቶች መሳለቂያ ሆኖ በዚያ በቆመ ጊዜ የሆነው ታሪክ ይህ ነው፦

«ሶምሶንም እጁን ይዞ የሚመራውን ብላቴና፦ እደገፍባቸው ዘንድ ቤቱ የቆመባቸውን ምሰሶዎች እዳስሳቸው ዘንድ ተወኝ አለው።»

«ቤቱም በወንዶችና በሴቶች ተሞልቶ ነበር፤ የፍልስጥኤማውያንም መኳንንት ሁሉ በዚያ ነበሩ፤ ሶምሶንም ሲጫወት የሚመለከቱ ሦስት ሺህ የሚያህሉ ወንዶችና ሴቶች በሰገነቱ ላይ ነበሩ።»

«ሶምሶንም ወደ እግዚአብሔር ጮኾ፦ ጌታ እግዚአብሔር ሆይ፥ እባክህ አስበኝ፤ አምላኬ ሆይ፥ ስለ ሁለቱ ዓይኖቼ ፍልስጥኤማውያንን በአንድ ጊዜ እበቀል ዘንድ፥ እባክህ በዚህ ጊዜ ብቻ አበርታኝ አለ። ሶምሶንም ቤቱ የቆመባቸውንና የተደገፈባቸውን ሁለቱን መካከለኛ ምሰሶዎች፥ አንዱን በቀኝ እጁ ሌላውንም በግራ እጁ ያዘ።»

«ሶምሶንም፦ ከፍልስጥኤማውያን ጋር ልሙት አለ። በሙሉ ኃይሉም ተጐነበሰ፤ ቤቱም በመኳንንቱና በውስጡ በነበሩት ሕዝብ ሁሉ ላይ ወደቀ። በሞቱም የገደላቸው ሙታን በሕይወቱ ከገደላቸው በዙ።»