ጳውሎስ፣ የጸሎት አስተማሪ

ከመቶ ተኩል ዓመት በፊት የነበረው ታላቅ መምህር የማደሊው ፍሌቸር ለወጣት የሥነ መለኮት ተማሪዎች ትምህርት ይሰጥ ነበር። እርሱ ከዌስሊ የሥራ ባልደረቦች አንዱና እጅግ ቅዱስ ባሕርይ የነበረው ሰው ነበር። ስለ እግዚአብሔር ቅዱስ መንፈስ ሙላት፣ ወይም እግዚአብሔር ሕዝቡ እንዲኖራቸው ስላሰበው ኃይልና በረከት ከመሰሉት ከእግዚአብሔር ቃል ታላላቅ ርእሶች በአንዱ ላይ አስተምሮ ሲጨርስ፣ ትምህርቱን ዘግቶ፦ «ይህ ንድፈ ሐሳቡ ነው፤ አሁን ተግባሩን የምትሹ ወደ ክፍሌ ኑ!» ይል ነበር። ተማሪዎቹም ደጋግመው መጻሕፍታቸውን ዘግተው ወደ ክፍሉ ይሄዱ ነበር፤ በዚያም የአንድ ሰዓቱን ንድፈ ሐሳብ የአንድ ወይም የሁለት ሰዓት ጸሎት ይከተለው ነበር።—ቄስ ሂውበርት ብሩክ።

ጳውሎስ ለሚጽፍላቸውና ለሚናገራቸው ሰዎች ስለ ጸሎት ያቀረበው ጥሪ ምንኛ አጣዳፊ፣ ብርቱ፣ የማያቋርጥና ልብ የሚነካ ነበር! ለጢሞቴዎስ ሲጽፍ፦ «ከሁሉ በፊት ልመናና ጸሎት ምልጃም ምስጋናም ስለ ሰዎች ሁሉ ይደረግ ዘንድ እመክራለሁ» ይላል። ይህ ለቤተ ክርስቲያን ቀዳሚው አደራና እውነት እንዲሆን ማለቱ ነበር። ከሁሉ በፊት፣ ከነገር ሁሉ አስቀድሞ፣ ከነገር ሁሉ ፊት ቀድሞ፣ የክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን የምትጸልይ ቤተ ክርስቲያን፣ ስለ ሰዎች የምትጸልይ፣ ስለ ሰዎችም ሁሉ የምትጸልይ ልትሆን ይገባት ነበር። የፊልጵስዩስ ሰዎችንም እንዲህ ብሎ አዘዛቸው፦ «በነገር ሁሉ በጸሎትና በምልጃ ከምስጋና ጋር በእግዚአብሔር ዘንድ ልመናችሁን አስታውቁ እንጂ በአንዳች አትጨነቁ።» ቤተ ክርስቲያን በአንዳች ልትጨነቅ አይገባም። በነገር ሁሉ ጸሎት መደረግ አለበት። ስለ እርሱ ለመጸለይ የሚያንስ ምንም ነገር አልነበረም። እግዚአብሔርም ድል ሊያደርገው የማይችል እጅግ ታላቅ ነገር አልነበረም።

ጳውሎስ በተሰሎንቄ ላለችው ቤተ ክርስቲያን ሲጽፍ ይህን እንደ ሕያውና እጅግ አስፈላጊ ትእዛዝ አድርጎ ይደነግጋል፦ «ሁልጊዜ ደስ ይበላችሁ፤ ሳታቋርጡ ጸልዩ፤ በሁሉ አመስግኑ፤ ይህ ወደ እናንተ የእግዚአብሔር ፈቃድ ነውና።» ቤተ ክርስቲያን ራሷን ለማያቋርጥ ጸሎት መስጠት አለባት። በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ጸሎት ፈጽሞ ሊቋረጥ አይገባውም ነበር። በምድር ላይ ስላለችው ቤተ ክርስቲያኑ የእግዚአብሔር ፈቃድ ይህ ነበር።

ጳውሎስ ራሱ ለጸሎት የተሰጠ ብቻ አልነበረም፤ የጸሎትን እጅግ አስፈላጊነት በሚያሳይ መንገድ ዘወትርና በትጋት ጸሎትን ያሳስብ ነበር። በዘመኑ የነበረችውን ቤተ ክርስቲያን ጸሎትን አጥብቆ ያሳስብ ብቻ ሳይሆን፣ የማያቋርጥ ጸሎትንም አጥብቆ ይመክር ነበር። «በጸሎት እየነቃችሁ ለእርሱ ትጉ» የሚለው ቃል ስለ ጸሎት የሰጣቸው ምክሮች ሁሉ ዋና ቃና ነበር። «በጸሎትና በልመናም ሁሉ ዘወትር … ጸልዩ» እያለ ይህን አስፈላጊ ጕዳይ በሕዝቡ ላይ አጥብቆ ያስጨንቅ ነበር። «እንግዲህ … እፈቅዳለሁ» ይላል — ማለትም፦ እመክራለሁ፣ ፍላጎቴ ይህ ነው፣ በዚህ ጥያቄ ላይ ያለኝ አሳብ ይህ ነው — «ወንዶች በስፍራ ሁሉ አለ ቍጣና አለ ክፉ አሳብ … እንዲጸልዩ»። እርሱ ራሱ በዚህ ዓይነት ይጸልይ ስለ ነበር፣ ለሚያገለግላቸው ሰዎች ይህን አጥብቆ ለማሳሰብ ይችል ነበር።

ጳውሎስ በሹመትም፣ በሁሉ ዘንድ በታወቀና በተቀበለው እውቅናም መሪ ነበር። በዚህ አገልግሎቱ ብዙ ኃያላን ኃይሎች ነበሩት። እጅግ የታወቀውና ሥር ነቀሉ መለወጡ ታላቅ ኃይል ነበረ፤ ለማጥቃትም ለመከላከልም ውጊያ የተሟላ የጦር መሣሪያ ግምጃ ቤት ነበረ። ለሐዋርያነት የተጠራበት ጥሪም ግልጽ፣ ብሩህና አሳማኝ ነበረ። ይሁን እንጂ ለአገልግሎቱ ታላላቆቹን ፍሬዎች ያስገኙት እጅግ መለኮታዊ ኃይሎች እነዚህ አልነበሩም። የጳውሎስ ጎዳና ከሌላ ከማናቸውም ኃይል ይልቅ በጸሎት ይበልጥ በግልጽ ተቀረጸ፤ ሥራውም በጸሎት ይበልጥ በኃይል ተከናወነ።

እንግዲህ በስብከቱና በጽሑፉ ለጸሎት እንዲህ ያለ ታላቅ ስፍራ መስጠቱ አያስደንቅም። ከዚህ ሌላ ሊሆን አይጠበቅም ነበር። ጸሎት በግል ሕይወቱ ከፍተኛው ተግባር እንደ ነበረ ሁሉ፣ በትምህርቱም ያንኑ ከፍ ያለ ስፍራ ያዘ። በጸሎት ያሳየው ምሳሌ ስለ ጸሎት ለሚያስተምረው ትምህርት ኃይል ጨመረለት። ተግባሩና ትምህርቱ ጎን ለጎን የሚሄዱ መስመሮች ነበሩ። በሁለቱ መካከል ምንም አለመጣጣም አልነበረም።

ጳውሎስ በጸሎት ቀዳሚ እንደ ነበረ ሁሉ የሐዋርያት ዋነኛ ነበረ። የሐዋርያት የመጀመሪያው ከሆነ፣ ለዚያ ፍጻሜ ጸሎት አስተዋጽኦ አድርጓል። ስለዚህ የጸሎት አስተማሪ ለመሆን ይበልጥ ብቁ ነበረ። ጸሎቱ ጸሎት ምን እንደ ሆነና ጸሎት ምን ማድረግ እንደሚችል ሌሎችን ለማስተማር አዘጋጀው። በዚህም ምክንያት ሕዝቡ ጸሎትን ቸል እንዳይሉ አጥብቆ ለማሳሰብ ብቁ ነበረ። በጸሎት ላይ እጅግ ብዙ ነገር የተመሠረተ ነበርና።

በጸሎት ቀዳሚ የሆነው በዚህ ምክንያት ነበር። ከማንም ይልቅ ብዙ የቅዱሳን ጸሎት በእርሱ ላይ ያተኮረ ስለ ነበረ በሐዋርያነት ቀዳሚ ሆነ። የሰማዕትነት አክሊል በሰማይ መንግሥት ክብር ውስጥ ከፍተኛው አክሊል ነበረ፤ ይህን የሰማዕትነት አክሊል በራሱ ላይ የደፋው ግን ጸሎት ነበረ።

ሕዝቡን መጸለይ ሊያስተምር የሚወድድ ሰው በመጀመሪያ እርሱ ራሱ ለጸሎት የተሰጠ መሆን አለበት። ሌሎችን ጸሎት የሚያሳስብ ሰው በመጀመሪያ እርሱ ራሱ የጸሎትን መንገድ መርገጥ አለበት። ሰባኪዎችም በሚጸልዩበት መጠን ልክ ለሚሰብኩላቸው ሰዎች ጸሎትን ለማሳሰብ ይነሣሣሉ። ደግሞም ሰባኪዎች በሚጸልዩበት መጠን ልክ ስለ ጸሎት ለመስበክ ብቁ ይሆናሉ። ይህ አመክንዮ እውነት ከሆነ፣ በዚህ በዘመናችን ስለ ጸሎት የሚሰበከው ስብከት እጅግ ጥቂት የሆነበት ምክንያት ሰባኪዎች የሚጸልዩ ሰዎች ስላልሆኑ ነው ብሎ መደምደም ትክክል አይሆንምን?

በዚህ የጸጋ ዘመን የጸሎትን ፍጹም አስፈላጊነትና የሚያስገኛቸውን ዕድሎች ጥያቄ ሁሉ ጳውሎስ ለጸሎት ባለው አቋም ላይ ልንመሠርተው እንችላለን። የግል ብርታት፣ የጠንካራ ፈቃድ ኃይል፣ ጥልቅ እምነቶች፣ የግል ትምህርትና ችሎታ፣ መለኮታዊው ጥሪና መለኮታዊው ኃይል — ከእነዚህ አንዱ ወይም ሁሉም በአንድነት የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ያለ ጸሎት መምራት ቢችሉ ኖሮ፣ በአመክንዮ ጸሎት አላስፈላጊ በሆነ ነበር። ጥልቅ እግዚአብሔርን መምሰልና ለከፍ ያለ ዓላማ የማይናወጥ መሰጠት፣ ለኢየሱስ ክርስቶስ ያለ ብርቱ ታማኝነት — ከእነዚህ አንዱ ወይም ሁሉም ያለ ትጉ ጸሎት ሊኖሩ ቢችሉ፣ ወይም የቤተ ክርስቲያንን መሪ ከጸሎት አስፈላጊነት በላይ ከፍ ሊያደርጉት ቢችሉ ኖሮ፣ ጳውሎስ ጸሎትን ከመጠቀም በላይ በሆነ ነበር። ነገር ግን ታላቁና ብዙ ስጦታ የነበረው፣ ሞገስ ያገኘውና ራሱን የሰጠው ጳውሎስ የማያቋርጥ ጸሎት እንደሚያስፈልገው ከተሰማው፣ የጸሎት ጥያቄና አስፈላጊነት አጣዳፊና አስገዳጅ መሆኑን ከተገነዘበ፣ ቤተ ክርስቲያንም ሳታቋርጥ እንድትጸልይ የሚጮኽና የሚያስገድድ ጕዳይ መሆኑ ከተሰማው፣ እንግዲያስ እርሱና በሐዋርያነት የነበሩት ወንድሞቹ በሁሉ ዘንድ በሚደረግ ኃያል ጸሎት ሊረዱ ይገባቸው ነበር።

የጳውሎስ ጸሎት፣ ትእዛዛቱና ቤተ ክርስቲያን እንድትጸልይ ያሳሰበበት አጣዳፊነት፣ ጸሎት በዓለም ውስጥ ታላቅ የሞራል ኃይል፣ በወንጌል መስፋፋትና ማደግ እንዲሁም በግል እግዚአብሔርን መምሰል ዕድገት ውስጥ የማይቀርና የማይነጠል ምክንያት እንደ ሆነ የሚያሳይ እጅግ አሳማኝ ማስረጃ ነው። በጳውሎስ አመለካከት ያለ ጸሎት የቤተ ክርስቲያን መከናወን፣ ያለ ጸሎትም እግዚአብሔርን መምሰል አልነበረም፤ እንዲያውም ያለ ብዙ ጸሎት አልነበረም። ዕጣን ከጥናው እየነደደ እንደሚወጣ ጸሎት ከሕይወቷ የሚፈስስባት ቤተ ክርስቲያን፣ እንዲሁም መዓዛ ያለው ዕጣን እንደሚነድ ጸሎት ከባሕርዩ፣ ከሕይወቱና ከልማዱ ግርማ ባለው፣ በሚታይና በራሱ በሚፈልቅ መንገድ የሚነድበት አመራር — ለእግዚአብሔር የሚሆነው አመራር ይህ ነበር።

በስፍራ ሁሉ መጸለይ፣ በነገር ሁሉ መጸለይ፣ በጸሎት መጽናት፣ ሳያቋርጡም መጸለይ — ጳውሎስ ስለ ጸሎት መለኮታዊ ጥቅምና ባሕርይ እንደ ተርጓሚ ሆኖ እንዲህ ተናገረ።

ጢሞቴዎስ ለጳውሎስ እጅግ ውድ ነበረ፤ ፍቅራቸውም የጋራ ነበረ፤ በመካከላቸው ባለው መመሳሰል ሁሉም ይበልጥ ጠነከረ። ጳውሎስ በጢሞቴዎስ ውስጥ መንፈሳዊ ተተኪው ለመሆን፣ ቢያንስ ለቤተ ክርስቲያን መመሥረትና መበልጸግ አስፈላጊ የሆኑት የታላላቅ መንፈሳዊ መርሆችና ኃይሎች ባለ አደራና መሪ ለመሆን የሚያበቁትን ባሕርያት አገኘ። እነዚህን ቀዳሚና ሕያው እውነቶች በጢሞቴዎስ ላይ አጽንቶ ሊያሳስብና በውስጡ ሥር ሊያስይዛቸው ፈለገ። ጳውሎስ ጢሞቴዎስን መሠረታዊና ሕያው እውነቶች በአደራ ሊሰጡት የሚገባ፣ በታማኝነት የሚጠብቃቸውና ሳይነኩ ለመጪው ዘመን የሚያስተላልፋቸው ሰው አድርጎ ቈጠረው። ስለዚህ በ1ኛ ጢሞቴዎስ 2:1 የሚገኘውን ይህን ለዘመናት ሁሉ የሚሆን የጸሎት አደራ ለጢሞቴዎስ ይሰጠዋል።

ወደ ፊት ከመቀጠላችን በፊት ይህን እናስተውል፤ ጳውሎስ የጻፈው በቀጥታ በመንፈስ ቅዱስ ቍጥጥር ሥር ሆኖ ነው፤ መንፈስ ቅዱስ ጳውሎስን ከስሕተት ጠበቀው፣ ጳውሎስ ያስተማራቸውንም እውነቶች አመለከተው። እኛ ቅዱሳት መጻሕፍት ሙሉ በሙሉ በእግዚአብሔር መንፈስ አነሣሽነት የተጻፉ መሆናቸውን በጥቂቱ እንኳ ሳንደራደር አጽንተን እንይዛለን፤ የጳውሎስ ጽሑፎችም የእነዚያ ቅዱሳት መጻሕፍት ክፍልና አካል እንደ መሆናቸው፣ የጳውሎስ መልእክቶች የቅዱሳት መጻሕፍት ወይም የእግዚአብሔር ቃል ክፍሎች ናቸው። ይህ እውነት ከሆነ፣ ጳውሎስ ያጸናው የጸሎት ትምህርት የመንፈስ ቅዱስ ትምህርት ነው። መልእክቶቹ የእግዚአብሔር ቃል ናቸው፤ በእግዚአብሔር መንፈስ አነሣሽነት የተጻፉ፣ እውነተኞችና መለኮታዊ ሥልጣን ያላቸው ናቸው። ስለዚህ ጳውሎስ ያስተማረው ጸሎት ሁሉን የሚችል እግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያኑ እንድትቀበለው፣ እንድታምነውና እንድትፈጽመው የሚወድደው ትምህርት ነው።

ስለዚህ እነዚህ ለጢሞቴዎስ የተነገሩት ቃላት በእግዚአብሔር መንፈስ አነሣሽነት የተሰጡ ቃላት ነበሩ። ይህ የቅዱስ መጽሐፍ ክፍል ፍንጭ ከመስጠት እጅግ የሚበልጥ ነው፤ ስለ ጸሎት ከሚሰጥ ሰፊና ባዶ ንድፍም እጅግ የላቀ ነው። ስለ ጸሎት፣ ሰዎች እንዴት ሊጸልዩ እንደሚገባቸው፣ የሥራ ሰዎች እንዴት ሊጸልዩ እንደሚገባቸው እጅግ አስተማሪ፣ ሰዎችም ሊጸልዩ የሚገባቸውን ምክንያቶች በተመለከተ እጅግ ኃይለኛ በመሆኑ በብርቱና በአጽንዖት ሊያሳስብ ይገባዋል።

ጳውሎስ ስለ ጸሎት ለጢሞቴዎስ የተናገረው ቃል ይህ ነው፦

«እንግዲህ ከሁሉ በፊት ልመናና ጸሎት ምልጃም ምስጋናም ስለ ሰዎች ሁሉ ይደረግ ዘንድ እመክራለሁ፤»

«እግዚአብሔርን በመምሰልና በጭምትነት ሁሉ ጸጥና ዝግ ያለ ሕይወት እንድንኖር ስለ ነገሥታትና በሥልጣን ስላሉ ሁሉ ይጸለይ።»

«ይህ በመድኃኒታችን በእግዚአብሔር ፊት መልካምና የተወደደ ነው፤»

«እርሱም ሰዎች ሁሉ እንዲድኑ ወደ እውነትም እውቀት እንዲደርሱ ይወድዳል።»

«አንድ እግዚአብሔር አለና፥ በእግዚአብሔርና በሰውም መካከል ያለው መካከለኛው ደግሞ አንድ አለ፥ እርሱም ሰው የሆነ ክርስቶስ ኢየሱስ ነው፤»

«ራሱንም ለሁሉ ቤዛ ሰጠ፥ ይህም በገዛ ዘመኑ ምስክርነቱ ነበረ። እንግዲህ ወንዶች በስፍራ ሁሉ አለ ቍጣና አለ ክፉ አሳብ የተቀደሱትን እጆች እያነሱ እንዲጸልዩ እፈቅዳለሁ።»

በዚህ የጸሎት ክፍል ጳውሎስ በዘመናት ሁሉ የሚኖር የእያንዳንዱ ክርስቲያን ርስትና ተግባር የሆነውን ገልጦልናል። በታላቁ የጸሎት ሥራ ውስጥ «ቫዴ ሜኩም» (ሁልጊዜ ከእጅ የማይለይ መመሪያ) ነው። የጸሎትን ብርታትና ዘርፈ ብዙነት ያሳየናል። በጊዜ ቅደም ተከተልም ሆነ በማንኛውም ብልጫ ከተግባራት ሁሉ ቀዳሚው ጸሎት ነው። በሥራዎች ሁሉ ውስጥ ቀዳሚ መሆን አለበት። ጸሎት በትርጕሙና በኃይሉ እጅግ አስገዳጅና አስፈላጊ ከመሆኑ የተነሣ ከመንፈሳዊ እሴቶች መካከል ቀዳሚ ሆኖ ይቆማል። የማይጸልይ ሰው ፈጽሞ ምንም አይደለም። እርሱ ከንቱ ነው፤ ከከንቱም ያነሰ ነው። ስለ ክርስቶስ፣ ስለ እግዚአብሔርና ስለ ሰማይ ሲታሰብ ከዜሮ በታች ነው። ጳውሎስ ጸሎትን ከቀዳሚ ነገሮች መካከል አንዱ አድርጎ ከሌሎች ነገሮች ጋር በእኩል ደረጃ ብቻ አላስቀመጠውም፤ በሙሉ ልቡ ከቀዳሚዎቹ ቀዳሚ አድርጎ እስከ ግንባር ቀደሙ ድረስ ያስቀምጠዋል። «ከሁሉ በፊት … እመክራለሁ።»

ትምህርቱ መጸለይ በምድር ላይ ካሉት ነገሮች ሁሉ እጅግ አስፈላጊው እንደ ሆነ ነው። ጸሎት ቀዳሚነትን እንዲያገኝ ሌላው ሁሉ ሊገታና ወደ ኋላ ሊል ይገባዋል። ቀዳሚ አድርገው፤ ቀዳሚነቱንም ጠብቅ። ትግሉ በጸሎት ቀዳሚነት ላይ ነው። ሽንፈትና ድል በዚህ በአንድ ነገር ውስጥ ናቸው። ጸሎትን ሁለተኛ ማድረግ ዘውዱን መግፈፍ ነው። ጸሎትን ማሰርና ማጥፋት ነው። ጸሎት ቀዳሚ ከሆነ እግዚአብሔር ቀዳሚ ይሆናል፤ ድልም የተረጋገጠ ይሆናል። ጸሎት በሕይወት ውስጥ ወይ ይነግሣል፣ ወይ ከዙፋኑ ይወርዳል። የትኛው ይሁን?

እንደ ጳውሎስ አባባል «ልመናና ጸሎት ምልጃም ምስጋናም» — እነዚህ የጸሎት ክፍሎችና የጸሎት ዓይነቶች ሁሉ — ስለ ሰዎች ሊቀርቡ ይገባቸዋል። ጸሎት ስለ ነገሮች፣ ስለ ነገሮች ሁሉ፣ ስለ ምድራዊ መልካም ነገር ሁሉ፣ ስለ መንፈሳዊ በረከትና ጸጋ ሁሉ ይቀርባል፤ በዚህ አቅጣጫ ግን ጳውሎስ ወደ ጸሎት ከፍተኛ ፍሬዎችና ዓላማዎች ከፍ ይላል። ሰዎች በጸሎት ሊነኩ ይገባቸዋል። መልካማቸው፣ ባሕርያቸው፣ ኑሯቸውና ዕጣ ፈንታቸው ሁሉ በጸሎት ውስጥ ተካትተዋል። በዚህ ረገድ ጸሎት በከፍተኛው መንገድ ይጓዛል፤ ከፍ ያለውን ግቡንም ይከተላል። እኛ ከነገሮች፣ ከበረከቶችና ከስጦታዎች፣ ሰዎችን ከሚነኩ ጕዳዮችና ነገሮች ጋር እንተዋወቃለን፤ እንስማማለንም፤ እዚህ ግን ሰዎች ራሳቸው የጸሎት ዓላማ ሆነው ቀርበዋል። ይህ ጸሎትን ያሰፋዋል፤ ያከብረዋልም። ሰዎች በሁኔታቸው ስፋትና ርዝመት ሁሉ በኃያሉ የጸሎት እጅ ተይዘው ሊቆዩ ይገባቸዋል።

የጳውሎስ ትምህርት ጸሎት በመሠረቱ የውስጣዊ ባሕርይ ጕዳይ ነው የሚል ነው። በውስጣችን ያለው መንፈስ ይጸልያል። ስለዚህ የጳውሎስን መመሪያ ልብ በል፦ «እንግዲህ ወንዶች በስፍራ ሁሉ አለ ቍጣ … እንዲጸልዩ እፈቅዳለሁ።» «ቍጣ» የሚለው ቃል በጭማቂ የሚያብጡትን የተክሎችንና የፍሬዎችን ተፈጥሯዊ ውስጣዊ እንቅስቃሴ የሚያመለክት ቃል ነው። ተፈጥሯዊ ጭማቂዎቹ በፀደይ ሙቀት ሕይወት ያገኛሉ፤ ወደ ላይም ይወጣሉ። ሰውም በውስጡ እንደ ተክል ፈሳሽ ወደ ላይ የሚወጡ ተፈጥሯዊ ጭማቂዎች አሉት። ግለት፣ ሙቀት፣ የስሜትና የምኞት ደረጃዎች ሁሉ፣ የስሜት ልክ ሁሉ ሲነኩ በራሳቸው ይነሣሉ። ከእነርሱ ተጠንቀቅ፤ ግታቸውም። ሰው እነዚህ ተፈጥሯዊ ስሜቶች በውስጡ እየተነሡ፣ እየተኰተኰቱ፣ እየተንከባከቡና እየቀጠሉ ሳሉ መጸለይ አይችልም። ጸሎት ከእነዚህ ነጻ መሆን አለበት። «አለ ቍጣ።» ከዚህ የላቀ፣ የተሻለና የከበረ መነሣሣት ጸሎትን ወደ ላይ ሊያነሣው ይገባል። «ቍጣ» ጸሎትን ያዋርዳል፣ ያደናቅፋል፣ ያፍናል።

«አለ» (ማለትም «ያለ») የሚለው ቃል ምንም አለመጠቀምን፣ ምንም ግንኙነት አለማድረግን፣ መለየትንና መራቅን ያመለክታል። ተፈጥሯዊው ያልታደሰው ልብ በመጸለይ ውስጥ ምንም ድርሻ የለውም። ሙቀቱና ተፈጥሯዊ ጭማቂዎቹ ሁሉ ጸሎትን ይመርዛሉ፤ ያጠፋሉም። የጸሎት ባሕርይ ከተፈጥሮ ይጠልቃል። በተፈጥሮ፣ በደጉና በበጎው ተፈጥሮ እንኳ ልንጸልይ አንችልም።

ጸሎት የባሕርይ እውነተኛ መፈተኛ ነው። በሁኔታዎቻችን ውስጥ ያለን ታማኝነትና ለግንኙነቶቻችን ያለን እውነተኛነት ብዙ ጊዜ በጸሎተኛነታችን ይገለጣሉ። አንዳንድ ሁኔታዎች ጸሎትን ይወልዳሉ። ጸሎትን የሚያበቅልና የሚያጐለምስ አፈር ናቸው። በአንዳንድ ሁኔታዎች ውስጥ መጸለይ እጅግ ተገቢ ይመስላል። በአንዳንድ ሁኔታዎች አለመጸለይ ልበ ደንዳናነትና የማይስማማ ነገር ይመስላል። ረዳት አጥተንና መፍትሔ ሳናገኝ፣ ወይም ማጽናኛ ተነፍገን ሳለን የሚመጡት የሕይወት ታላላቅ ማዕበሎች ለጸሎት ተፈጥሯዊና የእግዚአብሔር መግቦት ያዘጋጃቸው ሁኔታዎች ናቸው።

መበለትነት ታላቅ ኀዘን ነው። ለሌሎች እንደሚመጣ ሁሉ ለቅዱሳት ሴቶችም ይመጣል። ቅዱሳት የሆኑ እውነተኛ መበለቶች አሉ። እነርሱ ሊከበሩ ይገባቸዋል፤ ኀዘናቸውም መለኮታዊ ነው። እግዚአብሔርን መምሰላቸው መዓዛ ያለው ነው፤ በቈሰለው ልባቸውም ይበራል። ጳውሎስ እንዲህ ያሉትን መበለቶች እንዲህ ይገልጻቸዋል፦

«ብቻዋንም ኖራ በእውነት ባልቴት የምትሆን በእግዚአብሔር ተስፋ ታደርጋለች፥ ሌትና ቀንም በልመና በጸሎትም ጸንታ ትኖራለች፤ ቅምጥሊቱ ግን በሕይወትዋ ሳለች የሞተች ናት።»

በሁለት ዓይነት ሴቶች መካከል ያለው አስገራሚ ልዩነት ይህ ነው። አንዲቱ ሌትና ቀን ራሷን ለልመና ትሰጣለች። ሌላዪቱ በቅምጥልነት ትኖራለች፤ በመንፈስም የሞተች ናት። ስለዚህ ጳውሎስ እውነተኛዋን መበለት በጸሎት ታላቅ እንደ ሆነች አድርጎ ይገልጻታል። ከእምነቷና ከብቸኝነቷ የተወለደው ጸሎቷ ኃያል ኃይል ነው። ቀንና ሌሊት ጸሎቷ ሳያቋርጥ ወደ እግዚአብሔር ይወጣል። የመበለት ልብ በጸሎት መንገድ፣ በብርቱና በማይታክት ጸሎት ሲገኝ ወደ እግዚአብሔር የሚቀርብ ኃያል ልመና ነው።

ሊጠኑ ከሚገባቸው የጳውሎስ አስገራሚ ትእዛዛት አንዱ ይህ ነው፦ «በጸሎት ጽኑ»፤ የተሻሻለው ትርጉም (ሪቫይዝድ ቨርሽን) ደግሞ «በጸሎት ጸንታችሁ ኑሩ» ይለዋል፤ ይህም ጳውሎስ ጸሎትን የሚገልጽበት ነው። ቃሉ በጸሎት መቆየትን፣ መኖርን፣ መጽናትንና መታመንን፣ አጥብቆ መያዝን፣ እስከ መጨረሻው በብርታት መቆየትን፣ በብርታት፣ በመሰጠትና በቋሚነት ትኩረት መስጠትን፣ ያለማቋረጥም መጠንቀቅን ያመለክታል።

መጸለይ ሥራ ነው፤ የዕድሜ ልክ ሥራ ነው፤ በትጋት፣ በግለትና በድካም ሊከተሉት የሚገባ ሥራ ነው። የክርስቲያን ከሁሉ የሚበልጥ ሥራ ጸሎት ነው። እጅግ የሚማርክ፣ እጅግ ሰማያዊና እጅግ የሚያተርፍ ሥራው ነው። ጸሎት እጅግ ከፍ ያለና የሚገባው ክብርና ትርጕም ያለው ሥራ ስለ ሆነ «ሳታቋርጡ» ሊፈጸም ይገባዋል። ይኸውም ፋታ ሳይሰጡና ሳይዝሉ፣ በትጋትና ያለ ዕረፍት መከተል ነው። ለጸሎት ብርታታችንን ሁሉ ልንሰጥ ይገባናል። ነገሮችን ሁሉ ሊሸፍን፣ በስፍራ ሁሉ ሊገኝ፣ በወቅቶች ሁሉ ሊኖር፣ ሁልጊዜና በየትም ስፍራ ሁሉን ሊያቅፍ ይገባዋል።

በኤፌሶን 3 በሚገኘው አስደናቂ ጸሎት ሰፊ የሆነ ሃይማኖታዊ ልምድ እንዲገኝ ይጸልያል። በዚያ በኢየሱስ ክርስቶስ ስም ለእግዚአብሔር ተንበርክኮ፣ እግዚአብሔር እነዚህ የኤፌሶን አማኞች በልምዳቸው ያለፉት ዘመናት ቅዱሳን ከደረሱበት የመጨረሻ ዳርቻ እጅግ አልፈው እንዲሄዱ እንዲሰጣቸው ይለምናል። «እስከ እግዚአብሔርም ፍጹም ሙላት ድረስ ትሞሉ ዘንድ» — ይህ እጅግ ታላቅና እጅግ ክቡር ልምድ ከመሆኑ የተነሣ የዘመናችንን ቅዱስ ራሱን ያዞረዋል፤ ወደ እነዚያ ሰማያዊ ከፍታዎች ቀና ብሎ ለማየት ወይም ወደማይመረመሩት ጥልቆች ወደ ታች ለማየት ይፈራል። ጳውሎስ ደግሞ «ከምንለምነው ወይም ከምናስበው ሁሉ ይልቅ እጅግ አብልጦ ሊያደርግ ለሚቻለው» አሳልፎ ይሰጠናል። ይህ ስለ ጸሎት የሚያስተምረው ትምህርት ናሙና ነው።

ጳውሎስ ለፊልጵስዩስ ቤተ ክርስቲያን ሲጽፍ ሁኔታውን ይተርካል፤ የጸሎትንም የመለወጥ ኃይል እንዲህ ያሳያል፦

«አንዳንዶች ከቅንአትና ከክርክር እንኳ ሌሎች ግን ከበጎ ፈቃድ የተነሣ ክርስቶስን ይሰብኩታል፤»

«እነዚያ ግን በእስራቴ ላይ መከራን ሊያመጡብኝ መስሎአቸው፥ ለወገናቸው የሚጠቅም ፈልገው በቅን አሳብ ሳይሆኑ ስለ ክርስቶስ ያወራሉ።»

«እነዚህ ወንጌልን መመከቻ ለማድረግ እንደ ተሾምሁ አውቀው በፍቅር ይሰብካሉ።»

«ምን አለ? ቢሆንም በሁሉ ጎዳና፥ በማመካኘት ቢሆን ወይም በቅንነት ቢሆን፥ ክርስቶስ ይሰበካል ስለዚህም ደስ ብሎኛል። ወደ ፊትም ደግሞ ደስ ይለኛል።»

«ይህ በጸሎታችሁና በኢየሱስ ክርስቶስ መንፈስ መሰጠት ለመዳኔ እንዲሆንልኝ አውቃለሁና፤»

«ይህ ናፍቆቴ ተስፋዬም ነውና፤ በአንድ ነገር እንኳ አላፍርም ነገር ግን በህይወት ብኖር ወይም ብሞት፥ ክርስቶስ በግልጥነት ሁሉ እንደ ወትሮው አሁን ደግሞ በስጋዬ ይከብራል።»

ድፍረትን በእነርሱ ጸሎት ያገኝ ነበር፤ መሸማቀቅና ኀፍረትም በጸሎታቸው ይከለከሉለት ነበር፤ ጳውሎስ በሕይወት ቢኖርም ቢሞትም ክርስቶስ በጳውሎስ በኩልና በእርሱ አማካይነት በክብር ይከብር ነበር።

በቆሮንቶስ፣ በኤፌሶን ወይም በፊልጵስዩስ በሚገኙት በእነዚህ ጥቅሶች ሁሉ የተሻሻለው ትርጉም እጅግ ብርቱ የሆነውን የጸሎት ዓይነት፣ ማለትም «ልመና»ን እንደሚሰጠን ልብ ሊባል ይገባል። ጳውሎስ የሚጠይቀው የቅዱሳንን ብርቱ፣ ግላዊ፣ ትጉና የማያቋርጥ ጸሎት ነው፤ እነርሱም ጸሎታቸው ታላቁን ወርቃማ ፍሬ እንዲያፈራ ለጸሎታቸው ልዩ ብርታት፣ ትኩረት፣ ጊዜና ልብ መስጠት አለባቸው።

ለቈላስይስ ክርስቲያኖች ስለ ጸሎት የተሰጠው አጠቃላይ መመሪያ ለይቶ የተነገረ ሆኖ እስከ ግል ልመና ድረስ ይሾላል፦ «ከማመስገን ጋር በጸሎት እየነቃችሁ ለእርሱ ትጉ። በዚያን ጊዜም ስለ እርሱ ደግሞ የታሰርሁበትን የክርስቶስን ምሥጢር እንድንነግር እግዚአብሔር የቃሉን ደጅ ይከፍትልን ዘንድ ስለ እኛ ደግሞ ጸልዩ። ልናገር እንደሚገባኝ ያህል እገልጠው ዘንድ ጸልዩልኝ።»

ጳውሎስ የዕብራውያን መልእክት ጸሐፊ ነው ተብሎ ይታመናል። በዚያም የክርስቶስን ጸሎት ባሕርይ የሚመለከት ቃል እናገኛለን፤ ይህም የእውነተኛ ጸሎትን ክፍሎች በተመለከተ ምሳሌ የሚሆን፣ የሚመራና ሥልጣን ያለው ነው። ቃሎቹ ምንኛ ጥልቅ ድምፅ አላቸው! ሰው ከቶ እንዳልጸለየ የጸለየው፣ ሆኖም ሰው እንዴት እንደሚጸልይ ሊያስተምር የጸለየው የእርሱ ጸሎት ምንኛ ልብ የሚነካና ምንኛ ግርማ ያለው ነበር! «እርሱም በስጋው ወራት ከሞት ሊያድነው ወደሚችል ከብርቱ ጩኸትና ከእንባ ጋር ጸሎትንና ምልጃን አቀረበ፥ እግዚአብሔርንም ስለ መፍራቱ ተሰማለት።» የኢየሱስ ክርስቶስ ጸሎት የማንነቱን እጅግ ታላላቅ ኃይሎች ያንቀሳቅስ ነበር። በመስቀል ላይ ስለ ሰው ልጆች ኃጢአት ራሱን ከማቅረቡ በፊት ያቀረባቸው መሥዋዕቶቹ ጸሎቶቹ ነበሩ። የጸሎት መሥዋዕት ራስን የመሠዋት ቀዳሚ ምልክትና መያዣ ነው። በመስቀል ላይ ከመሞታችን በፊት በጸሎት እልፍኞቻችን መሞት አለብን።