ጸሎትና የተስፋ ቃሎች (የቀጠለ)

የቅዱሳት መጻሕፍት የተስፋ ቃል ሁሉ የእግዚአብሔር ጽሑፍ ነው፤ በፊቱም «እንደ ተናገርህ አድርግ» በሚል ተገቢ ልመና ልንማጸንበት እንችላለን። ፈጣሪ በእውነቱ ላይ የሚደገፈውን ፍጥረቱን አያታልልም፤ ከዚህም እጅግ በላይ፣ የሰማዩ አባት ለገዛ ልጁ የሰጠውን ቃል አያፈርስም። «ተስፋ ያስደረግኸኝን ለባሪያህ የተናገርኸውን ቃል አስብ» የሚለው እጅግ የሚያሸንፍ ልመና ነው። ድርብ ክርክር ነው፦ ቃልህ ነው፤ አትጠብቀውምን? ልትፈጽመው ካልሆነ ስለ ምን ተናገርኸው? በእርሱ ተስፋ አስደርገኸኛል፤ አንተው ራስህ በውስጤ የወለድኸውን ተስፋ ታሳፍራለህን?

— ቻርልስ ስፐርጀን

ታላላቅ የተስፋ ቃሎች ፍጻሜያቸውን የሚያገኙት በጸሎት መሥመር ነው። ጸሎትን ያነሣሣሉ፤ በጸሎትም አማካይነት የተስፋ ቃሎቹ ወደ ሙሉ ፍጻሜያቸው ይፈስሳሉ፤ እጅግ የበሰለ ፍሬያቸውንም ያፈራሉ።

በሕዝቅኤል ሠላሳ ስድስተኛው ምዕራፍ ያለው፣ ሙሉ፣ የበሰለና እጅግ ባለጠጋ ፍሬውን በአዲስ ኪዳን ያገኘው ግሩምና የሚቀድስ የተስፋ ቃል፣ የተስፋ ቃል ጸሎትን እንዴት እንደሚጠብቅ የሚያሳይ ምሳሌ ነው፦

«ጥሩ ውኃንም እረጫችኋለሁ እናንተም ትጠራላችሁ፤ ከርኵሰታችሁ ሁሉ ከጣዖቶቻችሁም ሁሉ አነጻችኋለሁ።»

«አዲስ ልብ እሰጣችኋለሁ፥ በውስጣችሁም አዲስ መንፈስ አኖራለሁ፤ የድንጋዩንም ልብ ከሥጋችሁ አወጣለሁ የሥጋንም ልብ እሰጣችኋለሁ።»

«መንፈሴንም በውስጣችሁ አኖራለሁ፥ በትእዛዜም እንድትሄዱ፥ ፍርዴንም እንድትጠብቁ እንድታደርጉትም አደርጋችኋለሁ።»

«ለአባቶቻችሁም በሰጠኋት ምድር ትኖራላችሁ፤ ሕዝብም ትሆኑኛላችሁ፥ እኔም አምላክ እሆናችኋለሁ።»

ስለዚህ የተስፋ ቃልና ስለዚህ ሥራ እግዚአብሔር በግልጽ እንዲህ ይላል፦

«ደግሞ ይህን አደርግላቸው ዘንድ የእስራኤል ቤት ይለምኑኛል።»

ሰዎች ስለ እነዚህ ባለጠጋ ነገሮች በእውነት በጸለዩ መጠን ወደዚህ እጅግ ታላቅና ክቡር የተስፋ ቃል ይበልጥ በሙላት ገብተዋል፤ ይህ የተስፋ ቃል በመጀመሪያውም ሆነ በመጨረሻው ውጤቱ፣ በሂደቶቹም ሁሉ ሲፈጸም፣ ሙሉ በሙሉ በጸሎት ላይ የተመሠረተ ነውና።

«አዲስ ፍጹም ልብ ስጠኝ፣ ከጥርጣሬ፣ ከፍርሃትና ከሐዘን የጸዳ፤ በክርስቶስ የነበረውን አሳብ አካፍለኝ፣ መንፈሴም ከአንተ ጋር ይጣበቅ።»

«ኦ፣ ይህን የድንጋይ ልብ አርቀው! ግዛትህን አይቀበልም፣ ሊቀበልም አይችልም፤ ከእንግዲህ በውስጤ አይቆይ፤ ኦ፣ ይህን የድንጋይ ልብ አስወግድ!»

ከንፈሮቹ ያን የከበረ የፍጹም የፍቅርና የንጽሕና ልብ ስጦታ በተሰበረ መንፈስ በጸሎት ፈልገው በማያውቁ ሰው ውስጥ ማንም አዲስ ልብ በመለኮታዊ ሕይወት ትርታ ከቶ ተመትቶ አያውቅም። የመንፈስ ቅዱስን መምጣትና በውስጡ መኖር በጋለ ጸሎት ከቶ ባልጠራ የሰው ልብ ግዛት ውስጥ እግዚአብሔር መንፈሱን ከቶ አላኖረም። የማይጸልይ መንፈስ ከንጹሕ ልብ ጋር ዝምድና የለውም። ጸሎትና ንጹሕ ልብ እጅ ለእጅ ተያይዘው ይሄዳሉ። የልብ ንጽሕና ጸሎትን ይከተላል፤ ጸሎት ደግሞ በኢየሱስ ክርስቶስ ደም የነጻ ልብ ተፈጥሯዊና በራሱ የሚፈልቅ ፍሰት ነው።

በዚህ ረገድ የእግዚአብሔር የተስፋ ቃሎች ሁልጊዜ የግልና የተለዩ መሆናቸው ልብ ይባል። ለሁሉ የተነገሩ፣ ያልተወሰኑ ወይም ግልጽ ያልሆኑ አይደሉም። በጅምላ ከብዙ ሕዝብና ከሰዎች ወገኖች ጋር የሚያያዙ አይደሉም፤ ይልቁንም ለግለሰቦች የተነገሩ ናቸው። ከሰዎች ጋር በግል ይሠራሉ። እያንዳንዱ አማኝ የተስፋውን ቃል የራሱ አድርጎ ሊጠይቀው ይችላል። እግዚአብሔር ከእያንዳንዱ ሰው ጋር በግል ይሠራል። ስለዚህ እያንዳንዱ ቅዱስ የተስፋ ቃሎችን ሊፈትናቸው ይችላል። «አሁንም በዚህ ፈትኑኝ፥ ይላል እግዚአብሔር።» ለሁሉ በሚሆን አጠቃላይ አነጋገር መናገርም ሆነ በድብዝዝነት ውስጥ መጥፋት አያስፈልግም። የሚጸልይ ቅዱስ እጁን በተስፋው ቃል ላይ የመጫንና የራሱ አድርጎ የመጠየቅ መብት አለው፤ በተለይ ለእርሱ የተሰጠ፣ የአሁኑንና የሚመጣውን ፍላጎቱን ሁሉ እንዲያቅፍ የታሰበ የተስፋ ቃል ነውና።

«መከራ ቢከብበን፣ አደጋም ቢያስፈራን፣ ወዳጆች ሁሉ ቢከዱን፣ ጠላቶችም ሁሉ ቢተባበሩብን፣

አንድ ነገር ያጸናናል፣ ምንም ቢመጣብን፤ የተስፋ ቃሉ ያረጋግጥልናል፦ እግዚአብሔር ያዘጋጃል።»

ኤርምያስ በአንድ ወቅት ስለ እስራኤል ምርኮና ስለ ፍጻሜው ሲናገር፣ ሁሉን ስለሚችል አምላክ ተናግሮ እንዲህ አለ፦ «በባቢሎን ሰባ ዓመት በተፈጸመ ጊዜ እጐበኛችኋለሁ፥ ወደዚህም ስፍራ እመልሳችሁ ዘንድ መልካሙን ቃሌን እፈጽምላችኋለሁ።»

ነገር ግን ይህ ብርቱና ግልጽ የእግዚአብሔር የተስፋ ቃል የተስፋ ቃሉን ከጸሎት ጋር ከሚያጣምሩ ከእነዚህ ቃላት ጋር ተያይዞ ነበር፦ «እናንተም ትጠሩኛላችሁ፥ ሄዳችሁም ወደ እኔ ትጸልያላችሁ፥ እኔም እሰማችኋለሁ። ትፈልጉኛላችሁ፤ በፍጹም ልባችሁም በፈለጋችሁኝ ጊዜ ታገኙኛላችሁ።» ይህም የተስፋ ቃሉ ለመፈጸሙ በጸሎት ላይ የተመሠረተ እንደ ነበረ በግልጽ የሚያመለክት ይመስላል።

በዳንኤል መጽሐፍም ይህን መዝገብ እናገኛለን፦ «እኔ ዳንኤል በኢየሩሳሌም መፍረስ የሚፈጸመው የዓመታት ቍጥር ሰባ ዓመት እንደ ሆነ ወደ ነቢዩ ወደ ኤርምያስ የመጣውን የእግዚአብሔርን ቃል በመጻሕፍት አስተዋልሁ። በጾምና ማቅ በመልበስ በአመድም ላይ በመቀመጥ በጸሎትና በልመና እፈልገው ዘንድ ፊቴን ወደ ጌታ አምላክ አቀናሁ።»

ስለዚህ ዳንኤል የምርኮው ዘመን ሊያበቃ ሲቃረብ፣ የተስፋው ቃል እንዲፈጸምና ምርኮው እንዲያበቃ ራሱን ለብርቱ ጸሎት ሰጠ። የባቢሎንን ምርኮ ሰንሰለት የሰበረው፣ እስራኤልን ነጻ ያወጣውና የእግዚአብሔርን የጥንት ሕዝብ ወደ ትውልድ አገሩ የመለሰው በኤርምያስ በኩል የተሰጠው የእግዚአብሔር የተስፋ ቃልና የዳንኤል ጸሎት ነበሩ። የእግዚአብሔርን ዓላማ ለመፈጸምና ዕቅዶቹን ሥራ ላይ ለማዋል የተስፋ ቃልና ጸሎት አብረው ሄዱ።

እግዚአብሔር የሚመጣው መሲሕ ቀዳሚ መንገድ ጠራጊ እንደሚኖረው በነቢያቱ በኩል ተስፋ ሰጥቶ ነበር። በእስራኤል ስንት ቤቶችና ስንት ማኅፀኖች ይህ ታላቅ ክብር ወደ እነርሱ እንዲመጣ ናፍቀው ይሆን! ምናልባት ይህን ታላቅ ማዕረግና በረከት በጸሎት ለማግኘት ይጥሩ የነበሩት ዘካርያስና ኤልሳቤጥ ብቻ ነበሩ። ቢያንስ መልአኩ የዚህን ታላቅ ሰው መምጣት ለዘካርያስ ባበሰረው ጊዜ «ጸሎትህ ተሰምቶልሃል» እንዳለው እናውቃለን። በዚያን ጊዜ በነቢያት የተነገረው የእግዚአብሔር ቃልና የሽማግሌው ካህንና የሚስቱ ጸሎት መጥምቁ ዮሐንስን ወደ ደረቀው ማኅፀንና ልጅ ወደሌለበት ወደ ዘካርያስና ኤልሳቤጥ ቤት አመጡት።

በሐዋርያዊ ሹመቱ ላይ ተቀርጾ ለጳውሎስ የተሰጠው የተስፋ ቃል — በኢየሩሳሌም ከታሰረ በኋላ በንጉሥ አግሪጳ ፊት ራሱን ሲከላከል እንደ ተረከው — እንዲህ የሚል ነበር፦ «ከሕዝብና ከአሕዛብ አድንሃለሁ፤ ወደ እነርሱ እልክሃለሁ።» ጳውሎስ ይህን የተስፋ ቃል እንዴት እንዲሠራ አደረገው? የተስፋ ቃሉንስ እንዴት እውን አደረገው? መልሱ ይኸው ነው። ከአይሁድም ከአሕዛብም በሆኑ ሰዎች ተቸግሮ፣ በእነርሱም እጅግ ተጨንቆ ሳለ፣ በሮሜ ላሉ ወንድሞቹ አጥብቆ ጸሎትን እየለመነ ይጽፋል፦

«ወንድሞች ሆይ፥ ስለ እኔ ወደ እግዚአብሔር እየጸለያችሁ ከእኔ ጋር ትጋደሉ ዘንድ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስና በመንፈስ ፍቅር እለምናችኋለሁ፤

በይሁዳ ካሉት ከማያምኑ እድን ዘንድ።»

የእነርሱ ጸሎት ከእርሱ ጸሎት ጋር ተባብሮ መዳኑንና ደኅንነቱን ማስገኘት፣ ደግሞም ሐዋርያዊውን የተስፋ ቃል ሕያው ማድረግና ሙሉ በሙሉ እንዲፈጸም ማድረግ ነበረበት።

ሁሉም ነገር በእግዚአብሔር ቃልና በጸሎት ሊቀደስና ሊፈጸም ይገባዋል። እነዚህን የተስፋ ቃሎች በጸሎት ሥራ ላይ ካላዋልናቸውና ሙሉና ሕይወት ሰጪ ውኃቸውን ወደ ልባችን ካልተቀበልን፣ ጥልቁና ሰፊው የእግዚአብሔር የተስፋ ወንዝ ወደ ገዳይ ረግረጋማ ጭጋግ ይለወጣል ወይም በማጥ ውስጥ ይጠፋል።

ለደቀ መዛሙርቱ የተሰጠው የመንፈስ ቅዱስ ተስፋ በጣም ጎልቶ በሚታይ መንገድ «አብ የሰጠውን የተስፋ ቃል» ነበር፤ ነገር ግን የተፈጸመው ለብዙ ቀናት ከቀጠለና በጽናት ከተደረገ ጸሎት በኋላ ብቻ ነበር። ደቀ መዛሙርቱ ከላይ ኃይል እንደሚለብሱ የተሰጠው የተስፋ ቃል ግልጽና የተወሰነ ነበር፤ ነገር ግን ያንን የመንፈስ ቅዱስ ኃይል ለመቀበል ቅድመ ሁኔታ ሆኖ «ከላይ ኃይል እስክትለብሱ ድረስ በኢየሩሳሌም ከተማ ቆዩ» ተብለው ታዘዙ። የተስፋው ቃል መፈጸም በዚያ «መቆየት» ላይ የተመሠረተ ነበር። የዚህ «ኃይል የመልበስ» ተስፋ በጸሎት ጸና። ጸሎት ወደ ክቡር ውጤቶቹ አትሞ አደረሰው። ስለዚህም «እነዚህ ሁሉ ከሴቶችና ከኢየሱስ እናት ከማርያም ከወንድሞቹም ጋር በአንድ ልብ ሆነው ለጸሎት ይተጉ ነበር» ተብሎ ተጽፎ እናገኛለን። እነርሱ በተስፋው ቃል እርግጠኝነት ላይ ተስፋቸውን አሳርፈው እየጸለዩ ሳሉ መንፈስ ቅዱስ በላያቸው መውረዱና ሁሉም «መንፈስ ቅዱስ ሞላባቸው» መባሉ ትርጉም ያለው ነው። የተስፋ ቃሉና ጸሎቱ እጅ ለእጅ ተያይዘው ሄዱ።

ኢየሱስ ክርስቶስ ይህን ታላቅና የተወሰነ የተስፋ ቃል ለደቀ መዛሙርቱ ከሰጠ በኋላ ወደ ላይ ዐረገ፤ በአባቱም ቀኝ በክብርና በኃይል ስፍራ ተቀመጠ። ሆኖም መንፈስ ቅዱስን ለመላክ የሰጠው የተስፋ ቃል የተፈጸመው በዙፋን መቀመጡ ብቻ አልነበረም፤ በተስፋው ቃል ብቻም አልነበረም፤ ነቢዩ ኢዩኤል ስለ መንፈስ መምጣት ብሩህ ቀን በታላቅ ሐሴት አስቀድሞ በመናገሩም አልነበረም። የመንፈስ መምጣት በዚህ ዓለም ለእግዚአብሔር ጉዳይ ብቸኛው ተስፋ በመሆኑም አልነበረም። እነዚህ ሁሉን የሚችሉና ሁሉን የሚማርኩ ምክንያቶች ሁሉ ለመንፈስ ቅዱስ መምጣት ቀጥተኛ የሆነ የሚያሠራ ምክንያት አልነበሩም። መፍትሔው የሚገኘው በደቀ መዛሙርቱ አቋም ውስጥ ነው። መልሱ የሚገኘው ደቀ መዛሙርቱ ከሴቶቹ ጋር በዚያ ሰገነት ላይ በልባዊ፣ በተወሰነና በማያቋርጥ ጸሎት ብዙ ቀናት ማሳለፋቸው ላይ ነው። ያን ዝነኛ የበዓለ ሃምሳ ቀን ያመጣው ጸሎት ነበር። ያን ጊዜ እንደ ነበረ አሁንም ሊሆን ይችላል። ያው ዓይነት ጸሎት ቢኖር ጸሎት በዚህ ዘመንም በዓለ ሃምሳን ሊያመጣ ይችላል፤ የተስፋው ቃል ኃይሉንና ሕያውነቱን አልጨረሰምና። «አብ የሰጠው የተስፋ ቃል» ለዛሬዎቹ ደቀ መዛሙርትም ገና የጸና ነው።

ጸሎት — ብርቱ ጸሎት፣ በአንድነት የተደረገ፣ የቀጠለና ልባዊ ጸሎት — ለሁለት ሳምንት ገደማ ተደርጎ መንፈስ ቅዱስን በበዓለ ሃምሳ ክብርና ኃይል ወደ ቤተ ክርስቲያንና ወደ ዓለም አመጣ። ብርቱ፣ የቀጠለና በአንድነት የሚደረግ ጸሎትም አሁን ያንኑ ያደርጋል።

«ጌታ አምላክ፣ መንፈስ ቅዱስ ሆይ፣ በዚህች በተወደደች ሰዓት፣ በበዓለ ሃምሳ ቀን እንደ ወረድህ፣ በኃይልህ ሁሉ ውረድ።»

«በአንድ ልብ ተሰብስበናል፣ በተወሰነልን ስፍራ፤ የጌታችንን የተስፋ ቃል እንጠብቃለን፣ የጸጋን ሁሉ መንፈስ።»

ደግሞም የእግዚአብሔር የተስፋ ቃሎች በማንኛውም ዓይነትና ደረጃ ላሉ ኃጢአተኞች በእኩል ደረጃ እርግጥና የጸኑ እንደ ሆኑ፣ በእውነተኛ ንስሐ ገቢዎች ሁሉ ልባዊ ጩኸትም እውንና እውነት እንደሚሆኑ ሳይጠቀስ ማለፍ የለበትም። ለአማኞች የተሰጡት የተስፋ ቃሎች ለጸሎታቸው መልስ ሆነው እንደሚፈጸሙ ሁሉ፣ ያልዳኑ ሰዎች ንስሐ ገብተው እግዚአብሔርን ሲፈልጉ ለእነርሱ የተሰጡት መለኮታዊ የተስፋ ቃሎችም ልባቸው ለተሰበረ ኃጢአተኞች ጸሎት መልስ ሆነው እንደሚፈጸሙ እንዲሁ እውነት ነው። ጌታ ፍርሃቱን ለማረጋጋት ለሐናንያ «እነሆ፥ እርሱ ይጸልያልና» ባለው ጊዜ፣ በይሁዳ ቤት በነበሩት በእነዚያ የጨለማና የጭንቀት ቀናት የጠርሴሱ ሳውል ጸሎቶች መሠረት የይቅርታና የሰላም ተስፋ ነበር።

የምሕረትና የብዙ ይቅርታ ተስፋ በኢሳይያስ በኩል እግዚአብሔርን ከመፈለግና እርሱን ከመጥራት ጋር ተቆራኝቷል፦

«እግዚአብሔር በሚገኝበት ጊዜ ፈልጉት፥ ቀርቦም ሳለ ጥሩት።»

«ክፉ ሰው መንገዱን፥ በደለኛም ሰው አሳቡን ይተው፤ ወደ እግዚአብሔርም ይመለስ፥ እርሱም ይምረዋል፤ ወደ አምላካችንም ይመለስ፥ ምሕረቱ ብዙ ነውና።»

የሚጸልይ ኃጢአተኛ ምሕረትን የሚቀበለው፣ ጸሎቱ በደለኛ ኃጢአተኞችን ይቅር የማለት መብት ያለው እርሱ በሰጠው የይቅርታ ተስፋ ላይ የተመሠረተ ስለ ሆነ ነው። እግዚአብሔርን በንስሐ የሚፈልግ ሰው ምሕረትን የሚያገኘው ጌታን በንስሐና በእምነት ለሚፈልጉ ሁሉ የተወሰነ የምሕረት ተስፋ ስላለ ነው። ጸሎት ለምትፈልግ ነፍስ ሁልጊዜ ይቅርታን ያመጣል። ብዙው ይቅርታ የተመሠረተው እግዚአብሔር ለኃጢአተኛው በሰጠው የተስፋ ቃል እውን በሆነው ተስፋ ላይ ነው።

መዳን ለሚያምን ሰው ተስፋ የተደረገለት ቢሆንም፣ የሚያምን ኃጢአተኛ ሁልጊዜ የሚጸልይ ኃጢአተኛ ነው። እግዚአብሔር ለማይጸልይ የሃይማኖት ተከታይ ምንም የተስፋ ቃል እንደሌለው ሁሉ፣ ለማይጸልይ ኃጢአተኛም የይቅርታ ተስፋ የለውም። «እነሆ፥ እርሱ ይጸልያልና» የሚለው ቃል የቅንነት የማይስት ምልክትና ኃጢአተኛው እግዚአብሔርን ለማግኘት በትክክለኛው መንገድ እየሄደ ለመሆኑ ማስረጃ ብቻ አይደለም፤ የብዙ ይቅርታ የማይስት ትንቢትም ነው። ኃጢአተኛውን እንደ መለኮታዊው የተስፋ ቃል እንዲጸልይ አድርገው፤ ያን ጊዜ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ቀርቧል። ለሚመለሰው አባካኝ ልጅ ከሁሉ የተሻለው ምልክት ኃጢአቱን መናዘዙና በአባቱ ቤት ከሁሉ ዝቅ ያለውን ስፍራ መለመን መጀመሩ ነው።

ለምስኪኑ ኃጢአተኛ ተስፋ የሚሰጠው የምሕረት፣ የይቅርታና የልጅነት መለኮታዊ የተስፋ ቃል ነው። ይህ እንዲጸልይ ያበረታታዋል። ይህ በጭንቀቱ ውስጥ «የዳዊት ልጅ፥ ኢየሱስ ሆይ፥ ማረኝ» ብሎ እንዲጮኽ ያንቀሳቅሰዋል።

«የተስፋ ቃልህ ብቸኛ ልመናዬ ነው፤ በእርሱ ደፍሬ እቀርባለሁ፤ ሸክም የከበደውን ነፍስ ወደ አንተ ትጠራለህ፤ ጌታ ሆይ፣ እኔም እንደዚያ ነኝ።»

ለቅዱሳን የተሰጡት የተስፋ ቃሎች እንዴት ሰፊ ናቸው! ለድሆች፣ ልባቸው ለተራበ፣ ለጠፉና በውድቀት ለተበላሹ ኃጢአተኞች የተሰጡት የተስፋ ቃሎች እንዴት ታላቅ ናቸው! ጸሎትም ሁሉንም የሚያቅፍና የሚፈትን በቂ ክንድ አለው። እነዚህ የእግዚአብሔር የተስፋ ቃሎች ለነፍሳት ሁሉ እንዴት ታላቅ ማበረታቻ ናቸው! እምነታችንን የምናሳርፍበት መሬት እንዴት የጸና ነው! ለጸሎት እንዴት የሚያነሣሡ ናቸው! በጸሎት ልመናችንን የምንመሠርትበት እንዴት ያለ ጽኑ መሬት ነው!

«ጌታ መልካምን ተስፋ ሰጥቶኛል፤ ቃሉ ተስፋዬን ያጸናል፤ ሕይወቴ እስካለ ድረስ ጋሻዬና ዕድል ፈንታዬ ይሆናል።»