የተመለሰ ጸሎት

ሎርድ ዎልዝሊ «የወታደር የኪስ መጽሐፍ» በተባለው መጽሐፉ፣ አንድ ወጣት መኮንን ወደ ፊት ለመገስገስ ቢፈልግ እጅግ አደገኛ ለሆኑት ተግባራት በፈቃዱ ራሱን ማቅረብና ሕይወቱን አደጋ ላይ ለመጣል የሚያገኘውን አጋጣሚ ሁሉ መጠቀም እንዳለበት ይናገራል። ከጥቂት ዓመታት በፊት ያረፈው ጆን ማኬንዚ የተባለ የኢየሱስ ክርስቶስ በጎ ወታደር በእግዚአብሔር አገልግሎት ያሳየው እንዲህ ያለውን መንፈስና ድፍረት ነበር። ገና ልጅ ሳለና በውጭ አገር የሚስዮን መስክ ለመሥራት ሲናፍቅ፣ አንድ ምሽት በኤልጂን ከተማ በሎሲ ወንዝ ዳርቻ «የእመቤቶች መንገድ» በሚባለው መንሸራሸሪያ ላይ ባለ አንድ ዛፍ ሥር ተንበርክኮ ይህን ጸሎት አቀረበ፦ «ጌታ ሆይ፣ በምድር ላይ እጅግ ጨለማ ወደ ሆነው ስፍራ ላከኝ።» እግዚአብሔርም ሰማው፤ ወደ ደቡብ አፍሪካም ላከው። በዚያም አስቀድሞ በለንደን ሚስዮናውያን ማኅበር ሥር፣ ከዚያም በብሪታንያ መንግሥት ሥር በቤቹዋናላንድ ተወላጆች መካከል የመጀመሪያው ነዋሪ ኮሚሽነር ሆኖ ለብዙ ዓመታት ደከመ።

— ጄ. ኦ. ስትራዘርስ

ጸሎትን ከደረቁና ከሞቱ ነገሮች ክልል አውጥቶ የሕይወትና የኃይል ነገር የሚያደርገው የተመለሰ ጸሎት ነው። ነገሮችን የሚያስፈጽመው፣ የነገሮችን ተፈጥሯዊ አቅጣጫ የሚለውጠውና ሁሉንም ነገር እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ የሚያስተካክለው የጸሎት መልስ ነው። ጸሎትን ከአክራሪነት ክልል የሚያወጣውና የሕልም ዓለም ቅዠት ወይም ተራ ምናብ ከመሆን የሚያድነው የጸሎት መልስ ነው። ጸሎትን ለእግዚአብሔርና ለሰው ኃይል የሚያደርገው፣ ጸሎትንም እውነተኛና መለኮታዊ የሚያደርገው የጸሎት መልስ ነው። ያልተመለሱ ጸሎቶች የአለማመን ማሠልጠኛ ትምህርት ቤቶች ናቸው፤ ማታለያና መረበሻ፣ በእግዚአብሔርና በሰው ፊትም ድፍረት ናቸው።

የጸሎት መልሶች በትክክል መጸለያችንን የሚያረጋግጡልን ብቸኛ ዋስትናዎች ናቸው። በጸሎት ውስጥ ምንኛ አስደናቂ ኃይል አለ! በዚህ ዓለም ምን ያህል ስፍር ቍጥር የሌላቸው ተአምራትን ይሠራል! ለሚጸልዩ ሰዎች ምን ያህል ስፍር ቍጥር የሌለው ጥቅም ያስገኝላቸዋል! ታዲያ በሚሊዮን የሚቈጠረው ተራ ጸሎት መልስ ለማግኘት እንደ ለማኝ የሚንከራተተው ለምንድር ነው?

በሚሊዮን የሚቈጠሩት ያልተመለሱ ጸሎቶች በእግዚአብሔር ፈቃድ ምሥጢር የሚፈቱ አይደሉም። እኛ የሉዓላዊ ኃይሉ መጫወቻዎች አይደለንም። እርሱም ጸሎትን ለመመለስ በሰጣቸው አስደናቂ የተስፋ ቃሎቹ «የማስመሰል» ጨዋታ እየተጫወተ አይደለም። ማብራሪያው በሙሉ የሚገኘው በተሳሳተ አጸላለያችን ውስጥ ነው። «እንለምናለን አንቀበልምም፤ በክፉ እንለምናለንና።» ያልተመለሱ ጸሎቶች ሁሉ ወደ ውቅያኖስ ቢጣሉ ሊሞሉት ጥቂት ይቀራቸው ነበር። የእግዚአብሔር ልጅ ሆይ፣ መጸለይ ትችላለህን? ጸሎቶችህ ይመለሳሉን? ካልተመለሱ፣ ለምን አይመለሱም? የተመለሰ ጸሎት የእውነተኛ ጸሎትህ ማስረጃ ነው።

ከመጽሐፍ ቅዱስ አንጻር የጸሎት ውጤታማነት የሚገኘው በጸሎት መልስ ላይ ብቻ ነው። የጸሎት ጥቅም «ዓለማትን የሚያንቀሳቅሰውን ክንድ ያንቀሳቅሳል» በሚለው በሕዝብ ዘንድ በታወቀ አባባል በሚገባ ከፍ ብሎ ተገልጿል። ጥርጥር የሌላቸውን የጸሎት መልሶች ማግኘት ምኞቶቻችንን ከማርካት አንጻር አስፈላጊ ብቻ ሳይሆን በክርስቶስ መኖራችንን የሚያሳይ ማስረጃም ነው። ከዚህም የተነሣ አስፈላጊነቱ ይበልጥ ይጨምራል። የመጸለይ ድርጊት ብቻውን ከእግዚአብሔር ጋር ላለን ግንኙነት መፈተኛ አይደለም። የመጸለይ ድርጊት በእውነት የሞተ ሥርዓት ሊሆን ይችላል። የልማድ ተራ ድግግሞሽ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን መጸለይና ግልጽ መልሶችን መቀበል — አንድ ወይም ሁለት ጊዜ ሳይሆን በየዕለቱ — ይህ እርግጠኛው መፈተኛ ነው፤ ከኢየሱስ ክርስቶስ ጋር ያለን ሕያው ትስስር የሚገለጥበት የጸጋ ነጥብም ነው።

በዚህ ረገድ የጌታችንን ቃል አንብብ፦

«በእኔ ብትኖሩ ቃሎቼም በእናንተ ቢኖሩ የምትወዱትን ሁሉ ለምኑ ይሆንላችሁማል።»

ለእግዚአብሔርም ለሰውም የጸሎት መልስ ከጸሎታችን ሁሉ እጅግ አስፈላጊው ክፍል ነው። ቀጥተኛና የማያሳስት የጸሎት መልስ የእግዚአብሔር ህልውና ማስረጃ ነው። እግዚአብሔር ሕያው መሆኑን፣ አምላክ መኖሩን፣ ለፍጥረታቱ የሚያስብና በጸሎት ወደ እርሱ ሲቀርቡ የሚሰማቸው አስተዋይ አካል መሆኑን ያረጋግጣል። እግዚአብሔር መኖሩን ከጸሎትና ከመልሱ የበለጠ ግልጽና አሳማኝ ማስረጃ የለም። የኤልያስ ልመና ይህ ነበር፦ «አቤቱ፥ ስማኝ፤ ይህ ሕዝብ አንተ እግዚአብሔር አምላክ እንደ ሆንህ ያውቅ ዘንድ ስማኝ።»

እግዚአብሔርን የሚያከብረው የጸሎት ክፍል የጸሎት መልስ ነው። ያልተመለሱ ጸሎቶች የሚጸልዩትን በጨለማ፣ በጥርጣሬና በግራ መጋባት የሚተዉ፣ ለማያምነውም ሰው ምንም ማሳመኛ የማይሰጡ ዲዳ ንግርቶች ናቸው። ለጸሎት ውጤታማነትን የሚሰጠው የመጸለይ ድርጊት ወይም አቋም አይደለም። ሥራውን የሚሠሩት በእግዚአብሔር ፊት በፍጹም ዝቅታ በሰውነት መደፋት፣ ለእግዚአብሔር በግለት ወይም በጸጥታ የሚቀርብ ንግግር፣ የጸሎታችን አነጋገር ልዩ ውበትና ቅኔያዊነት አይደሉም። ጸሎትን ውጤታማ የሚያደርገው በጸሎት ውስጥ የሚደረደረው አስደናቂ የክርክርና የአንደበተ ርቱዕነት ብዛት አይደለም። ከእነዚህ አንዱም ሆነ ሁሉም እግዚአብሔርን የሚያከብሩ ነገሮች አይደሉም። ለስሙ ክብርን የሚያመጣው መልሱ ነው።

ኤልያስ በቀርሜሎስ ከፍታዎች ላይ በነፍሱ እሳትና ብርታት ሁሉ እስከ ዛሬ ድረስ ቢጸልይ፣ ምንም መልስ ባይሰጠው ኖሮ ለእግዚአብሔር ምንም ክብር ባልመጣ ነበር። ጴጥሮስ ከዶርቃ ሬሳ ጋር ራሱን ዘግቶ ራሱ በጕልበቱ እንደ ተንበረከከ እስኪሞት ድረስ ቢቆይ፣ መልስ ባይመጣ ኖሮ ለእግዚአብሔር ክብር ወይም ለሰው መልካም ነገር ባልተከተለ ነበር፤ ጥርጣሬ፣ ጥፋትና ድንጋጤ ብቻ በተከተለ ነበር።

የጸሎት መልስ ከእግዚአብሔር ጋር ትክክለኛ ግንኙነት እንዳለን የሚያሳምን ማስረጃ ነው። ኢየሱስ በአልዓዛር መቃብር አጠገብ እንዲህ አለ፦

«አባት ሆይ፥ ስለ ሰማኸኝ አመሰግንሃለሁ።»

«ሁልጊዜም እንድትሰማኝ አወቅሁ፤ ነገር ግን አንተ እንደ ላክኸኝ ያምኑ ዘንድ በዚህ ዙሪያ ስለ ቆሙት ሕዝብ ተናገርሁ።»

የጸሎቱ መልስ ከእግዚአብሔር የመላኩ ማረጋገጫ ነበር፤ ልክ የኤልያስ ጸሎት መልስ ልጇን ከሞት ላስነሣላት ሴት ማረጋገጫ እንደ ሆነላት። እርሷም፦ «አሁን አንተ የእግዚአብሔር ሰው እንደ ሆንህ በዚህ አወቅሁ» አለች። ከሁሉን ቻዩ እግዚአብሔር ዘንድ እጅግ ፈጣን መግቢያና እጅግ ብዙ የጸሎት መልሶች ያሉት ሰው በእግዚአብሔር ዘንድ ከሁሉ የላቀ ሞገስ ያለው ነው።

ጸሎት በማይለወጥ ሕግ፣ እንዲያውም ከሕግ በላይ በሆነ — ማንነት ባለው አምላክ ፈቃድ፣ የተስፋ ቃልና ሀልዎት — ወደ እግዚአብሔር ያርጋል። መልሱም በእግዚአብሔር የተስፋ ቃል ሁሉ፣ በእውነቱ፣ በኃይሉና በፍቅሩ ሁሉ ወደ ምድር ይመለሳል።

ስለ ጸሎት መልስ ግድ አለማለት አለመጸለይ ነው። በጸሎት ውስጥ ምንኛ ብዙ ብክነት አለ! መልስ ያልተመለሰላቸው፣ መልስ ያልተናፈቀላቸውና መልስ ያልተጠበቀላቸው ስፍር ቍጥር የሌላቸው ጸሎቶች ቀርበዋል! እግዚአብሔር በቀጥታና በገሃድ ሳይሆን በተዘዋዋሪና በውስጣችን ብቻ በሚሰማ መንገድ ይመልሳል በሚል የሐሰት የማጽናኛ ምክንያት፣ የሐሰት እምነትን ስናሳድግና የኪሳራችንንና መጸለይ ያለመቻላችንን ኀፍረት ስንሸፍን ኖረናል። ሂደቱንም ውጤቱንም ፈጽሞ በማናውቀው በሆነ ዓይነት የአስማት ብልሃት የተሻልን ሆነናል ብለን ራሳችንን አሳምነናል። እግዚአብሔር በቀጥታ እንዳልመለሰልን እያወቅን፣ እግዚአብሔር በማይዳሰስ መንገድ፣ ውጤቱም በማይታወቅ ሁኔታ፣ የተሻለ ነገር ሰጥቶናል በሚል አታላይ ቅባት ራሳችንን አጽናንተናል። ወይም ደግሞ ያንን ሊሰጠን የእግዚአብሔር ፈቃድ አይደለም በማለት መንፈሳዊ ስንፍናችንን አባብለናል፣ አሳድገነዋልም። እምነት ግን ጸሎትን መመለስ የእግዚአብሔር ፈቃድ መሆኑን ለእግዚአብሔር ጸሎተኞች ያስተምራቸዋል። እግዚአብሔር በእውነት የሚጸልዩትን የእውነተኛ ልጆቹን ጸሎቶች ሁሉ፣ እያንዳንዱንም ጸሎት ይመልሳል።

«ጸሎት የጨለመውን ደመና ያስወግዳል፣ ጸሎት ያዕቆብ ያየውን መሰላል ይወጣል፤ ለእምነትና ለፍቅር ልምምድን ይሰጣል፣ ከላይም በረከትን ሁሉ ያወርዳል።»

መጽሐፍ ቅዱስ ሁልጊዜ አጽንዖት የሚሰጠው ለጸሎት መልስ ነው። ከእግዚአብሔር ዘንድ የሚመጣ ነገር ሁሉ ለጸሎት መልስ ሆኖ ይሰጣል። እግዚአብሔር ራሱ፣ ሀልዎቱ፣ ስጦታዎቹና ጸጋው — አንዱም ሁሉም — የሚገኙት በጸሎት ነው። እግዚአብሔር ከሰዎች ጋር የሚገናኝበት መንገድ ጸሎት ነው። በጸሎት ውስጥ እጅግ እውነተኛው ነገር፣ ዋነኛ ግቡም፣ የሚያስገኘው መልስ ነው። በጸሎት ቃላትን ብቻ መደጋገም፣ መቍጠሪያ መቍጠር፣ ከሚገባው በላይ እንደሚደረግ የትሩፋት ሥራ የጸሎትን ቃላት ብቻ ማብዛት — በጸሎቶች ብዛት ውስጥ የሚያስገኝ ብቃት እንዳለ ያህል — ከንቱ ማታለል፣ ባዶ ነገርና የማይጠቅም አገልግሎት ነው። ጸሎት በቀጥታ የሚያነጣጥረው መልስን በማግኘት ላይ ነው። ዓላማው ይህ ነው። ሌላ ግብ የለውም።

ከእግዚአብሔር ጋር ኅብረት በርግጥ በጸሎት ውስጥ አለ። በዚያ በመንፈስ ቅዱስ በኩል ከአምላካችን ጋር ጣፋጭ ኅብረት አለ። በጸሎት ውስጥ ጣፋጭ፣ ባለጠጋና ብርቱ የሆነ በእግዚአብሔር ደስ መሰኘት አለ። በውስጠኛው ነፍስ ያሉት የመንፈስ ጸጋዎች በጸሎት ይመገባሉ፤ በዚህ መንፈሳዊ ልምምድ ሕያው ሆነው ይጠበቃሉ፣ በዕድገታቸውም ይበረታታሉ። ነገር ግን ከእነዚህ የጸሎት ጥቅሞች አንዱም ሆነ ሁሉም የጸሎትን ዋነኛ ግብ በውስጣቸው አልያዙም። መልካም ነገርና ጸጋ ሁሉ ወደ ነፍሳችንና ወደ ሥጋችን የሚፈስበት በመለኮት የተሾመ መስመር ጸሎት ነው።

«እግዚአብሔር ሊሰጥ ያቀዳቸውን በረከቶች ያደርስ ዘንድ ጸሎት ተሹሟል።»

ጸሎት ምድራዊውና መንፈሳዊው መልካም ነገር ሁሉ የሚገኝልን መንገድ ሆኖ በመለኮት የተሾመ ነው። ጸሎት በራሱ ግብ አይደለም። ሠርተነው የምናርፍበት፣ ያደረግነውና ራሳችንን የምናደንቅበት ነገር አይደለም። ወደ ግብ የሚያደርስ መንገድ ነው። በምላሹ አንድ ነገር የሚያመጣልን የምናደርገው ነገር ነው፤ ያለዚያም ጸሎቱ ዋጋ ቢስ ነው። ጸሎት ሁልጊዜ የሚያልመው መልስ ማግኘትን ነው።

በተመለሰ ጸሎት ባለጠጎችና ብርቱዎች፣ መልካሞችና ቅዱሳን፣ ቸሮችና ርኅሩኆች እንሆናለን። ጥቅም የሚያመጣልን የጸሎት ተራ አፈጻጸም፣ አቋሙ ወይም ቃላቱ አይደሉም፤ ይልቁንም በቀጥታ ከሰማይ የሚላከው መልስ ነው። በግልጽ የምናውቃቸው እውነተኛ የጸሎት መልሶች እውነተኛ መልካም ነገር ያመጡልናል። ይህ ለራስ ብቻ ወይም ለራስ ወዳድ ዓላማዎች ብቻ መጸለይ አይደለም። የጸሎት ቅድመ ሁኔታዎች በተፈጸሙበት ዘንድ ራስ ወዳድ ባሕርይ ሊኖር አይችልም።

የሰው ተፈጥሮ የሚበለጽገው በእነዚህ በተመለሱ ጸሎቶች ነው። የተመለሰ ጸሎት ከእግዚአብሔር ጋር ወደማያቋርጥና በግልጽ ወደሚታወቅ ኅብረት ያመጣናል፤ ምስጋናን ያነቃል ያሰፋልም፤ የውዳሴንም ዜማና ከፍ ያለ መነሣሣት ያነሣሣል። የተመለሰ ጸሎት በጸሎታችን ውስጥ ያለው የእግዚአብሔር ማኅተም ነው። ከሰማይ ጋር የሚደረግ ልውውጥ ነው፤ ከማይታየውም ጋር ግንኙነትን ያጸናል፣ እውን ያደርጋልም። ጸሎታችንን እንሰጣለን፤ በምትኩም መለኮታዊ በረከትን እንቀበላለን። እግዚአብሔር ጸሎታችንን በሚያስተሰርየው ደም በኩል ይቀበላል፤ በምላሹም ራሱን፣ ሀልዎቱንና ጸጋውን ይሰጣል።

ቅዱሳት የልብ ዝንባሌዎች ሁሉ በተመለሱ ጸሎቶች ይነካሉ። በጸሎት መልሶች ቅዱሳት መርሆች ሁሉ ይበስላሉ፤ እምነት፣ ፍቅርና ተስፋም በተመለሰ ጸሎት ይበለጽጋሉ። መልሱ በእውነተኛ ጸሎት ሁሉ ውስጥ ይገኛል። መልሱ በጸሎት ውስጥ እንደ ግብ፣ እንደ ተገለጠ ምኞት አጥብቆ ይገኛል፤ መጠበቁና መፈጸሙም ለጸሎት ጽናትንና እውንነትን ይሰጣሉ። ጸሎቱን ጸሎት የሚያደርገውና ወደ ራሱ ማንነት የሚገባው የመልሱ እውነታ ነው። ለጸሎት መልስ አለመፈለግ ምኞትን፣ ግብንና ልብን ከጸሎት ያወጣል። ጸሎትን ለዲዳ ጣዖታት ብቻ የሚስማማ የሞተና እንደ ግንድ የደነዘዘ ነገር ያደርገዋል። ጸሎትን ወደ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ክልል የሚያመጣውና የተፈጸመ ምኞት፣ ፍለጋና ጉዳይ የሚያደርገው መልሱ ነው፤ ሥጋና ደም የሚያለብሰው፣ በእውነተኛው የጸሎት ሕይወት ሁሉ የሚመታ፣ በመስጠትና በመቀበል፣ በመለመንና በመመለስ የአባትነት ግንኙነቶች ሁሉ የበለጸገ እውነተኛ ጸሎት የሚያደርገውም እርሱ ነው።

መልካም ነገር ሁሉ በእግዚአብሔር እጅ ነው። ያ መልካም ነገር ሁሉን በሚያስተሰርየው ብቃቱ ምክንያት፣ በስሙ በመለመን፣ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ በኩል ወደ እኛ ይመጣል። ሌሎቹ የዚህ ዓይነት ትእዛዛት ሁሉ የሚጠቃለሉበት አንዱና ብቸኛው ትእዛዝ «ለምኑ፥ ፈልጉ፥ አንኳኩ» የሚለው ነው። አንዱና ብቸኛው የተስፋ ቃልም የእርሱ አቻ፣ አስፈላጊ ተመጣጣኙና ውጤቱ ነው፦ «ይሰጣችሁማል — ታገኙማላችሁ — ይከፈትላችሁማል።»

እግዚአብሔር ከጸሎትና ከመስማቱ፣ ከመመለሱም ጋር እጅግ የተቈራኘ ከመሆኑ የተነሣ ባሕርያቱ ሁሉና ሁለንተናው በዚያ ታላቅ እውነታ ላይ ያተኮሩ ናቸው። ይህም በባሕርዩ ልዩ ቸር፣ እጅግ መልካምና በኃይል የሚስብ መሆኑን ይለየዋል። «ጸሎትን የምትሰማ ሆይ፥ ሥጋ ሁሉ ወደ አንተ ይመጣል።»

«ጌታ ሆይ፣ ምሕረትህ የታመነ ነው፣ የማይናወጥ ዓለት ነው፤ ሺህ የተስፋ ቃሎች የፍቅርህን ጽናት ያውጃሉ።»

የእግዚአብሔር ቃል ለጸሎት መልስ ዋስ ሆኖ የሚቆም ብቻ ሳይሆን የእግዚአብሔር ባሕርያት ሁሉ ለዚያው ግብ በአንድነት ይሠራሉ። ጸሎትን ለመመለስ በገባቸው ቃሎች ውስጥ የእግዚአብሔር እውነተኛነት ተይዟል። ጥበቡ፣ ታማኝነቱና ቸርነቱ በዚህ ውስጥ አሉ። በችግር ጊዜ የሚጠሩትን ሰዎች ጸሎት የመመለስ ታላቅ ግብ ለማስፈጸም የእግዚአብሔር ወሰን የለሽና የማይታጠፍ ቅንነት ዋስ ሆኗል። ፍትሕና ምሕረት የጸሎትን መልስ ለማረጋገጥ አንድ ሆነው ይዋሐዳሉ። እግዚአብሔር ኃጢአትን ይቅር ለማለትና ከኃጢአት ርኵሰት ለማንጻት በሚሰጠው ብርቱ የተስፋ ቃል ውስጥ የእግዚአብሔር ፍትሕ ራሱ ወደ ሥራ መግባቱና ከእግዚአብሔር ታማኝነት ጋር ጎን ለጎን መቆሙ ትልቅ ትርጕም አለው፦

«በኃጢአታችን ብንናዘዝ ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን የታመነና ጻድቅ ነው።»

እግዚአብሔር ከሰው ጋር ያለው ንጉሣዊ ግንኙነት ከሥልጣኑ ሁሉ ጋር፣ ከአባትነት ግንኙነቱና ከርኅራኄው ሁሉ ጋር ተባብሮ የጸሎትን መልስ ያረጋግጣል።

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለጸሎት መልስ ፈጽሞ ራሱን አስገዝቷል። «አብም ስለ ወልድ እንዲከበር በስሜ የምትለምኑትን ሁሉ አደርገዋለሁ።» ያ መልስ እግዚአብሔር አብን የሚያከብር ሲሆን የጸሎት መልስ ምንኛ የተረጋገጠ ነው! ኢየሱስ ክርስቶስም በሰማይ ያለውን አባቱን ለማክበር ምንኛ ይጓጓል! ሁልጊዜና በየትም ስፍራ ለአብ ክብርን የሚያመጣውን ጸሎት ለመመለስ እጅግ ከመጓጓቱ የተነሣ፣ በስሙ የቀረበ አንድም ጸሎት በእርሱ አይከለከልም ወይም ቸል አይባልም። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለእምነታችን አዲስ ማረጋገጫ በመስጠት ደግሞ እንዲህ ይላል፦ «ማናቸውንም ነገር በስሜ ብትለምኑ እኔ አደርገዋለሁ።» ዳግመኛም እንዲህ ይላል፦ «የምትወዱትን ሁሉ ለምኑ ይሆንላችሁማል።»

«ነፍሴ ሆይ፣ ልመናሽን አዘጋጂ፣ ኢየሱስ ጸሎትን መመለስ ይወዳል፤ እንድትጸልዪ ራሱ አዞሻል፣ ስለዚህ እምቢ አይልሽም።»