ክፍሎች 15-21

15. ከዚያ አንድ ዓመት ገደማ በኋላ፣ ማለትም በ1742፣ ሌላ የመዝሙር መጽሐፍ አሳተምን። ክርክሩ በዚያን ጊዜ ጣራ ደርሶ ስለ ነበረ፣ በዚህ ጉዳይ ላይ ከቀድሞው ሁሉ ይበልጥ በስፋት ተናገርን። ስለዚህም በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ያሉት እጅግ ብዙ መዝሙሮች ይህንኑ ርእስ በግልጽ ይዳስሳሉ። መቅድሙም እንዲሁ ያደርጋል፤ መቅድሙ አጭር ስለ ሆነ ሙሉውን ባስገባው ክፉ አይሆንም፦

«(1.) በክርስቲያናዊ ፍጽምና ላይ ያለው አጠቃላይ ጭፍን ጥላቻ በዋናነት የመነጨው ምናልባት የነገሩን ምንነት በተሳሳተ መንገድ ከመረዳት ይሆናል። በዚህ ሕይወት ውስጥ መልካም ከማድረግና የእግዚአብሔርን ሥርዓቶች ሁሉ ከመፈጸም ነጻ የሚያደርግ፣ ወይም ከአላዋቂነት፣ ከስሕተት፣ ከፈተናና ከሥጋና ከደም ጋር የግድ ተያይዘው ከሚመጡ ሺህ ድካሞች ነጻ የሚያወጣ ፍጽምና እንደሌለ በፈቃደኝነት እንቀበላለን፤ ዘወትርም እናውጃለን።

«(2.) በመጀመሪያ፦ በዚህ ሕይወት የእግዚአብሔርን ሥርዓቶች ሁሉ ከመፈጸም፣ ወይም ጊዜ ሳለን ለሰው ሁሉ — ‹ይልቁንም ለሃይማኖት ቤተ ሰዎች› ቢሆንም — መልካም ከማድረግ ነጻ የሚያደርግ ፍጽምና እንደሌለ የምንቀበለው ብቻ ሳይሆን አጥብቀን እንሟገትለታለን። በደሙ ቤዛነትን አሁን ገና ያገኙት በክርስቶስ ያሉ ሕፃናት ብቻ ሳይሆኑ ‹ወደ ፍጹም ሰው ያደጉትም› ጭምር፣ አጋጣሚ ባገኙ ቍጥር ‹እርሱን ለማሰብ እንጀራ እንዲበሉና ወይን እንዲጠጡ›፣ ‹መጻሕፍትን እንዲመረምሩ›፣ በልከኝነትም በጾምም ‹ሥጋቸውን እየጎሰሙ እንዲያስገዙ›፣ ከሁሉም በላይ ደግሞ በስውርም በታላቅ ማኅበርም ነፍሳቸውን በጸሎት እንዲያፈስሱ የግድ እንደሚገባቸው እናምናለን።

«(3.) ሁለተኛ፦ በዚህ ሕይወት ለመዳን አስፈላጊ ባልሆኑ ነገሮች ከአላዋቂነት ወይም ከስሕተት፣ ወይም ከልዩ ልዩ ፈተናዎች፣ ወይም የሚጠፋው ሥጋ ነፍስን ይብዛም ይነስም ከሚጫንባቸው ቍጥር ከሌላቸው ድካሞች ፈጽሞ የሚያድን ፍጽምና እንደሌለ እናምናለን። በጭቃ ቤት የሚኖር ማንም ሰው ከሥጋ ድካም ወይም ከብዙ ነገሮች አለማወቅ ፈጽሞ ነጻ እንደ ሆነ ለመገመት፣ ወይም ማንም ሊሳሳት ወይም በልዩ ልዩ ፈተና ሊወድቅ የማይችል እንደ ሆነ ለማሰብ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ምንም መሠረት ልናገኝ አንችልም።

«(4.) ‹ፍጹም የሆነ› ስትሉ ታዲያ ማንን ማለታችሁ ነው? ‹በክርስቶስ ኢየሱስ የነበረ ይህ አሳብ› ያለበትን፣ ‹እርሱ እንደ ተመላለሰ› እንዲሁ የሚመላለሰውን ማለታችን ነው፤ ‹እጁ ንጹሕ ልቡም ንጹሕ የሆነ› ሰውን፣ ወይም ‹ሥጋንና መንፈስን ከሚያረክስ ሁሉ› የነጻውን፤ ‹ማሰናከያም የለበትም› የተባለለትንና በዚህም ምክንያት ‹ኃጢአትን የማያደርገውን›። ይህንንም ትንሽ በዝርዝር ለመግለጽ፦ ‹ፍጹም ሰው› በሚለው በዚያ መጽሐፍ ቅዱሳዊ አገላለጽ፣ እግዚአብሔር ‹ከርኵሰታችሁ ሁሉ ከጣዖቶቻችሁም ሁሉ አጠራችኋለሁ፤ ከርኵሰታችሁም ሁሉ አድናችኋለሁ› የሚለውን የታመነ ቃሉን የፈጸመለትን ሰው እንረዳለን። በዚህም እግዚአብሔር ‹በሥጋ፣ በነፍስና በመንፈስ ሁለንተናውን የቀደሰውን›፣ ‹እርሱ በብርሃን› የሚመላለሰውን፣ ‹ጨለማም ከቶ የሌለበትን፣ ‹የልጁም የኢየሱስ ክርስቶስ ደም ከኃጢአት ሁሉ› ያነጻውን› ሰው ማለታችን ነው።

«(5.) ይህ ሰው አሁን ለሰው ልጆች ሁሉ፦ ‹ከክርስቶስ ጋር ተሰቅዬአለሁ፤ እኔም አሁን ሕያው ሆኜ አልኖርም ክርስቶስ ግን በእኔ ይኖራል› ብሎ ሊመሰክር ይችላል። ‹የጠራው እግዚአብሔር ቅዱስ እንደ ሆነ› እርሱም በልቡም ‹በኑሮውም ሁሉ› ቅዱስ ነው። ‹ጌታ አምላኩን በፍጹም ልቡ ይወዳል›፤ ‹በፍጹም ኃይሉም› ያገለግለዋል። ‹ባልንጀራውን›፣ ማንኛውንም ሰው፣ ‹እንደ ነፍሱ ይወዳል›፤ እንዲያውም ‹ክርስቶስ እንደ ወደደን› ይወዳል፤ በተለይም ‹አብንና ወልድን ስላላወቁ የሚበድሉትንና የሚያሳድዱትን› ይወዳቸዋል። በእርግጥም ነፍሱ ሁለንተናዋ ፍቅር ናት፤ ‹ምሕረትን፥ ርኅራኄን፥ ቸርነትን፥ ትህትናን፥ የዋህነትን፥ ትዕግሥትን› ተሞልታለች። ሕይወቱም ከዚህ ጋር ይስማማል፤ ‹የእምነትን ሥራ፣ የተስፋን መታገሥ፣ የፍቅርን ድካም› የተሞላ ነው። ‹በቃል ቢሆን ወይም በሥራ የሚያደርገውን ሁሉ› ‹በጌታ በኢየሱስ ስም›፣ በፍቅሩና በኃይሉ፣ ‹ያደርገዋል›። በአንድ ቃል፣ የእግዚአብሔርን ፈቃድ ‹በሰማይ እንደ ሆነች እንዲሁ በምድር› ያደርጋል።

«(6.) ፍጹም ሰው መሆን ማለት ይህ ነው፦ ‹ሁለንተናን መቀደስ›፤ (የሊቀ ጳጳሱን የኡሸርን ቃላት ለመጠቀም) ‹ሐሳብን፣ ቃልንና ሥራን ሁሉ በክርስቶስ በኩል ለእግዚአብሔር ደስ የሚያሰኝ መንፈሳዊ መሥዋዕት አድርጎ ዘወትር እስኪያቀርብ ድረስ በእግዚአብሔር ፍቅር ፈጽሞ የሚንበለበል ልብ› እንዲኖረን ነው። በልባችን ሐሳብ ሁሉ፣ በአንደበታችን ቃል ሁሉ፣ በእጃችን ሥራ ሁሉ ‹ከጨለማ ወደሚደነቅ ብርሃኑ የጠራንን የእርሱን ምስጋና› መግለጥ ነው። እኛም ጌታ ኢየሱስን በቅንነት የሚፈልጉ ሁሉም እንዲሁ ‹በአንድነት ፍጹማን› እንድንሆን ምነው በተቻለ!»

ከመጀመሪያ ጀምሮ የሰበክነውና ዛሬም የምንሰብከው ትምህርት ይህ ነው። በእርግጥ ከየአቅጣጫው በመመልከትና በአንድ በኩል ከእግዚአብሔር ቃል፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከእግዚአብሔር ልጆች ልምምድ ጋር ደጋግመን በማነጻጸር፣ የክርስቲያናዊ ፍጽምናን ምንነትና ባሕርያት ይበልጥ ጠልቀን አየን። ነገር ግን በመጀመሪያውና በመጨረሻው አመለካከታችን መካከል አሁንም ቢሆን ምንም ዓይነት ተቃርኖ የለም። ስለ እርሱ የነበረን የመጀመሪያ ግንዛቤ ይህ ነበር፦ «በክርስቶስ የነበረ አሳብ» እንዲኖረን፣ «እርሱ እንደ ተመላለሰ» እንድንመላለስ፤ በእርሱ የነበረው አሳብ ሁሉ እንዲኖረንና ሁልጊዜም እርሱ እንደ ተመላለሰ እንድንመላለስ፤ በሌላ አነጋገር፣ በውስጥም በውጭም ለእግዚአብሔር መሰጠት፣ በልብም በኑሮም ፈጽሞ ለእርሱ መሰጠት። አሁንም ያለን ግንዛቤ ያው ነው፤ ምንም አልተጨመረበትም፣ ምንም አልተቀነሰበትም።

16. በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ስለዚሁ ነገር የሚናገሩት መዝሙሮች ሁሉንም ለመገልበጥ እጅግ ብዙ ናቸው። ከሦስቱ ከፊሉን ብቻ እጠቅሳለሁ፦—

ከኃጢአት የምታድን አዳኝ ሆይ፣ እጠብቃለሁ፣

ኢየሱስ የፈውስ ስምህ መሆኑን ልረዳ፤

በፍቅር ፍጹም ስሆን ልተው እሻለሁ፣

ያለኝን፣ የምችለውን፣ የሆንሁትንም ሁሉ፤

በታመነው ቃልህ ላይ ተደግፌ እኖራለሁ፦

«ባሪያም እንደ ጌታው ይሆናል» በሚለው ተስፋ።

ውድ ሕይወትህ ስለ እርሱ የተሰጠውን፣

ያን የጸጋ ዓላማ በእኔ ፈጽምልኝ፤

ከዓመፅ ሁሉ ፈጽመህ ተቤዠኝ፣

መልሰኝ፣ ለሰማይም ብቁ አድርገኝ።

እድፌን ሁሉ ካላነጻኸው፣

መከራህም እምነቴም ከንቱ ነው።

እኔ በሕይወት እንድኖር አልሞትህምን፣

ከእንግዲህ ለራሴ ሳይሆን ለአንተ?

ሥጋዬን፣ ነፍሴንና መንፈሴን እንድሰጥ

ስለ እኔ ራሱን ለሰጠው ለእርሱ?

እንግዲያስ ና፣ መምህሬና አምላኬ ሆይ፣

በውድ ደምህ የገዛኸውን ውሰድ ለራስህ።

የራስህ ልዩ ባሪያ አድርገህ ያዘኝ፣

ስለ እውነትህና ስለ ምሕረትህ ብለህ፤

የከበረ ስምህን በእኔ ቀድስ፤

በዚች ቅጽበት የአንተ አድርገህ ውሰደኝ፤

ለውጠኝ፣ ፈጽመህም አንጻኝ፤

ለአንተ ብቻ ልኑር፣ ለአንተም ልሙት። (ገጽ 80።)

ከዓለም ተመርጬ አሁን ብቆም፣

በመለኮታዊ ጽድቅ ተሸልሜ፤

ወደ ተስፋይቱ ምድር ገብቼ፣

አዳኙን የእኔ ብዬ በእውነት ብጠራ፤

የሚቀድሰውን መንፈስ አፍስስ፣

ጥሜን እንዲያረካ፣ አጥቦም እንዲያነጻኝ፤

አዳኝ ሆይ፣ ያ የጸጋ ዝናብ አሁን

ይውረድ፣ ከኃጢአትም ንጹሕ ያድርገኝ።

ከኃጢአት እድፍ ሁሉ አንጻኝ፤

ጣዖቶቼ ሁሉ ተጥለው ይወገዱ፤

ከክፉ አሳብ ሁሉ አጥራኝ፣

ከራስ ወዳድነትና ከትዕቢት ርኵሰት ሁሉ።

የሥጋዊ አእምሮን ጠላትነት

ከሥጋዬ በአንድ ጊዜ አስወግድ፤

ለፈቃድህ የተገዛ ገር ልብን ስጠኝ፣

ንጹሕና እምነትና ፍቅር የሞላበት ልብ።

ምነው አሁን ከኃጢአት ተፈትቼ፣

ቃልህን እስከ ጥግ ድረስ ብለማመድ፣

ተስፋ ወደ ሰጠኸው ወደ እረፍትህ ብገባ፤

ወደ ፍጹም ፍቅርህ ከነዓን ብራመድ!

አሁን የፍጽምናን ከፍታ ልድረስ!

አሁን ወደ ምንምነት ልውደቅ፤

በዓይኔ ከምንም ያነስሁ ልሁን፣

ክርስቶስ ሁሉ በሁሉ መሆኑ ይሰማኝ ዘወትር። (ገጽ 258።)

ጌታ ሆይ፣ አምናለሁ፣ የጸጋህ ሥራ

በነፍስ ውስጥ ፍጹም ነው፤

ፊትህን የሚያይ ልቡ ንጹሕ ነው፣

መንፈሱም ሙሉ ጤና አግኝቷል።

በቃልህ ከደዌ ሁሉ፣

ከርኵስ በሽታ ሁሉ፣

ድኖ ወደ ፍጹም ጤና ተመልሷል፣

ወደ ፍጹም ቅድስና፤

በክቡር ነጻነት ይመላለሳል፣

ለኃጢአት ፈጽሞ ሞቷል፤

እውነቱ፣ ወልዱ፣ አርነት አውጥቶታል፣

በእውነትም ነጻ ነው።

በነፍሱ ሁሉ ክብርህ ያበራል፣

ነፍሱ ፈጽማ ታድሳለች፣

በመለኮታዊ ጽድቅ ተሸልማ፣

እግዚአብሔርን ለብሳ በእርሱም ተሞልታለች።

ሕዝብህ ሁሉ የሚለማመዱት

እረፍቱ፣ ሕይወቱ፣ ሰላሙ ይህ ነው፤

ፍቅር የፍጻሜ ማሰሪያ ነው፣

ነፍሳቸውም ሁለንተናዋ ፍቅር ነው።

የወንጌል ጸጋ የደስታ ድምፅ ሆይ!

ክርስቶስ በእኔ ይገለጣል፤

እኔ፣ አዎን እኔ፣ ፊቱን አያለሁ፣

እዚሁ ቅዱስ እሆናለሁ!

አሁን የጭቃውን ቤት ይጎበኛል፣

የወደፊት ማደሪያውን ያናውጣል፤—

ጌታ ሆይ፣ በዚች የደስታ ቀን

ወደ መቅደስህ ምነው ብትመጣ!

አምላኬ ሆይ ና፣ ራስህን ግለጥ፣

ይህን ታላቅ ባዶነት ሁሉ ሙላ፤

መንፈሴን መሙላት የምትችል አንተ ብቻ ነህ፤

ና፣ አምላኬ ሆይ፣ አምላኬ!

ፈጽም፣ ፈጽም ታላቁን ምኞቴን፣

እንደ ዘላለም ወሰን የለሽ የሆነውን!

ስጠኝ፣ ነፍሴ የምትሻውን ሁሉ ስጠኝ፣

በአንተ ያለውን ሁሉ፣ ሁሉንም! (ገጽ 298።)

17. ሰኞ ጁን 25 ቀን 1744 የመጀመሪያው ጉባኤያችን ተጀመረ፤ ስድስት ቀሳውስትና ሰባኪዎቻችን ሁሉ ተገኝተው ነበር። በማግሥቱ ጠዋት የመቀደስን፣ ወይም የፍጽምናን፣ ትምህርት በጥሞና ተመለከትን። ስለ እርሱ የቀረቡት ጥያቄዎችና የተሰጡት መልሶች ፍሬ ነገር የሚከተለው ነበር፦—

«ጥያቄ፦ መቀደስ ማለት ምንድር ነው?

«መልስ፦ በእግዚአብሔር መልክ ‹ለእውነትም በሚሆኑ ጽድቅና ቅድስና› መታደስ ነው።

«ጥ፦ ፍጹም ክርስቲያን መሆን ምንን ያመለክታል?

«መ፦ እግዚአብሔርን በፍጹም ልባችን፣ በፍጹም አሳባችንና በፍጹም ነፍሳችን መውደድን ያመለክታል። (ዘዳግም 6:5።)

«ጥ፦ ይህ ውስጣዊ ኃጢአት ሁሉ ተወግዷል ማለት ነውን?

«መ፦ ያለ ጥርጥር፤ አለዚያማ ‹ከርኵሰታችን ሁሉ ዳንን› ልንባል እንዴት እንችላለን? (ሕዝቅኤል 36:29።)»

ሁለተኛው ጉባኤያችን ኦገስት 1 ቀን 1745 ተጀመረ። በማግሥቱ ጠዋት ስለ መቀደስ እንደሚከተለው ተነጋገርን፦—

«ጥ፦ ውስጣዊ መቀደስ የሚጀምረው መቼ ነው?

«መ፦ ሰው በጸደቀበት ቅጽበት ነው። (ነገር ግን ሁለንተናው እስኪቀደስ ድረስ ኃጢአት፣ አዎን የኃጢአት ሁሉ ዘር፣ በውስጡ ይቀራል።) ከዚያ ጊዜ ጀምሮ አማኝ ቀስ በቀስ ለኃጢአት እየሞተ በጸጋ ያድጋል።

«ጥ፦ ይህ በተለምዶ የሚሰጠው ሞት ትንሽ ሲቀረው ብቻ ነውን?

«መ፦ ከዚያ ቀደም ብለው ለማይጠብቁት እንዲያ አይደለም።

«ጥ፦ ታዲያ ከዚያ ቀደም ብለን ልንጠብቀው እንችላለንን?

«መ፦ ለምን አንጠብቅም? ምንም እንኳ (1.) እስካሁን ያወቅናቸው አብዛኞቹ አማኞች ሞት እስኪቀርብ ድረስ እንዲህ እንዳልተቀደሱ፤ (2.) ቅዱስ ጳውሎስ መልእክቶቹን ከጻፈላቸው ሰዎች መካከል በዚያን ጊዜ እንዲህ የነበሩት ጥቂቶች ብቻ እንደ ሆኑ፤ (3.) እርሱም ራሱ የቀደሙትን መልእክቶቹን በጻፈበት ጊዜ እንዲህ እንዳልነበረ ብንቀበልም፣ ይህ ሁሉ እኛ ዛሬ እንዲህ ልንሆን እንደማንችል አያረጋግጥም።

«ጥ፦ ስለ መቀደስ በምን ዓይነት መንገድ መስበክ ይገባናል?

«መ፦ ወደ ፊት ለማይገሠግሡት ጭራሽ ለማለት ይቻላል አንሰብክም፤ ለሚገሠግሡት ግን ሁልጊዜ በተስፋ ቃል መልክ፣ ሁልጊዜም ከመንዳት ይልቅ በመሳብ ነው።»

ሦስተኛው ጉባኤያችን ማክሰኞ ሜይ 13 ቀን 1746 ተጀመረ።

በዚህ ጉባኤ፣ በበሰለ አሳብ ስናስብበት የሚቀነስ ወይም የሚለወጥ ነገር በውስጣቸው ይገኝ እንደ ሆነ ለማየት፣ የሁለቱን ቀደምት ጉባኤዎች ቃለ ጉባኤ በጥንቃቄ አነበብን። ነገር ግን ቀደም ብለን በተስማማንበት ነገር ላይ በምንም ረገድ ለውጥ ለማድረግ ምክንያት አላየንም።

አራተኛው ጉባኤያችን ማክሰኞ ጁን 16 ቀን 1747 ተጀመረ። የፍጽምናን ትምህርት የማያምኑ አያሌ ሰዎች ተገኝተው ስለ ነበሩ፣ ትምህርቱን ከመሠረቱ ጀምረን ለመመርመር ተስማማን።

ለዚህም እንዲህ የሚል ጥያቄ ቀረበ፦

«ከእኛ የተለየ አመለካከት ያላቸው ወንድሞቻችን ስለ ሙሉ ቅድስና ምን ያህሉን ይቀበላሉ?

«መ፦ እነርሱ (1.) ሰው ሁሉ በሞት ሰዓት ፈጽሞ መቀደስ እንዳለበት፤ (2.) እስከዚያ ድረስ አማኝ በየዕለቱ በጸጋ እያደገ ወደ ፍጽምና ይበልጥ እየቀረበ እንደሚሄድ፤ (3.) ዘወትር ወደ እርሱ መገሥገሥ እንዳለብንና ሌሎችም ሁሉ እንዲሁ እንዲያደርጉ መምከር እንደሚገባን ይቀበላሉ።

«ጥ፦ እኛስ ለእነርሱ በምን እንስማማላቸዋለን?

«መ፦ እኛ (1.) በእምነት ከሞቱት ብዙዎቹ፣ አዎን ካወቅናቸው አብዛኞቹ፣ ከመሞታቸው ትንሽ ቀደም ብሎ እስኪሆን ድረስ በፍቅር ፍጹማን እንዳልሆኑ፤ (2.) ቅዱስ ጳውሎስ የተቀደሱ የሚለውን ቃል ለጸደቁት ሁሉ ዘወትር እንደሚጠቀምበት፤ (3.) በዚህ ቃል ብቻውን ‹ከኃጢአት ሁሉ የዳኑ› ማለትን የሚያስበው ጨርሶ ቢሆን እንኳ እጅግ አልፎ አልፎ እንደ ሆነ፤ (4.) ስለዚህም ሙሉ በሙሉ፣ ፈጽሞ፣ ወይም ተመሳሳይ ቃል ሳይጨመርበት በዚያ ትርጉም መጠቀሙ ተገቢ እንዳልሆነ፤ (5.) በመንፈስ አነሣሽነት የጻፉት ጸሐፊዎች ስለ ጸደቁት ወይም ለጸደቁት ዘወትር ማለት ይቻላል እንደሚናገሩ፣ ፈጽመው ስለ ተቀደሱት ወይም ለእነርሱ ግን እጅግ አልፎ አልፎ እንደሚናገሩ [ይኸውም ሌሎችን ሳይጨምሩ ለእነርሱ ብቻ ለይተው ማለት ነው፤ ከሌሎች ጋር አንድ ላይ አድርገው ግን ዘወትር ማለት ይቻላል ይናገሩአቸዋል]፤ (6.) ስለዚህም ስለ መጽደቅ ሁኔታ ዘወትር ማለት ይቻላል መናገር እንደሚገባን፣ ‹ቢያንስ በሙሉና በግልጽ ቃላት ስለ ሙሉ ቅድስና› ግን አልፎ አልፎ [አልፎ አልፎ መሆኑን እቀበላለሁ፤ ቢሆንም በአንዳንድ ስፍራዎች እጅግ በተደጋጋሚ፣ በብርቱና በግልጽ] መናገር እንደሚገባን እንቀበላለን።

«ጥ፦ እንግዲያስ የምንለያይበት ነጥብ ምንድር ነው?

«መ፦ ይህ ነው፦ ከሞት ሰዓት በፊት ከኃጢአት ሁሉ ለመዳን መጠበቅ ይገባናልን?

«ጥ፦ ለዚህ — እግዚአብሔር ከኃጢአት ሁሉ እንደሚያድነን — ግልጽ የመጽሐፍ ቅዱስ ተስፋ ቃል አለን?

«መ፦ አለ፦ ‹እርሱም እስራኤልን ከኃጢአቱ ሁሉ ይቤዠዋል።› (መዝሙር 130:8።)

«ይህም በሕዝቅኤል ትንቢት ይበልጥ በሰፊው ተገልጿል፦ ‹ጥሩ ውኃንም እረጫችኋለሁ እናንተም ትጠራላችሁ፤ ከርኵሰታችሁ ሁሉ ከጣዖቶቻችሁም ሁሉ አጠራችኋለሁ፤ ከርኵሰታችሁም ሁሉ አድናችኋለሁ።› (ሕዝቅኤል 36:25, 29።)

ከዚህ የበለጠ ግልጽ የሆነ ተስፋ ቃል ሊኖር አይችልም። ሐዋርያውም፦ ‹የዚህ ተስፋ ቃል ካለን፥ በእግዚአብሔር ፍርሃት ቅድስናን ፍጹም እያደረግን ሥጋንና መንፈስን ከሚያረክስ ሁሉ ራሳችንን እናንጻ› ብሎ በሰጠው ምክር ወደዚሁ በግልጽ ይጠቁማል። (2ኛ ቆሮንቶስ 7:1።) እንደዚሁ ግልጽና ቁርጥ ያለው ደግሞ ያ ጥንታዊ ተስፋ ቃል ነው፦ ‹አምላክህ እግዚአብሔር አምላክህን እግዚአብሔርን በፍጹም ልብህ በፍጹም ነፍስህ እንድትወድድ ልብህንና የዘርህን ልብ ይገርዛል።› (ዘዳግም 30:6።)

«ጥ፦ ታዲያ ከዚህ ጋር የሚስማማ ቃል በአዲስ ኪዳን ውስጥ ይገኛልን?

«መ፦ ይገኛል፤ ደግሞም እጅግ ግልጽ በሆኑ ቃላት ተቀምጧል። 1ኛ ዮሐንስ 3:8 እንዲህ ይላል፦ ‹ስለዚህ የዲያብሎስን ሥራ እንዲያፈርስ የእግዚአብሔር ልጅ ተገለጠ›፤ የዲያብሎስን ሥራ — ያለ አንዳች ገደብና ልክ፤ ኃጢአትም ሁሉ የዲያብሎስ ሥራ ነው። ከዚህ ጋር ተመሳሳይ የሆነው የቅዱስ ጳውሎስ ቃል ነው፦ ‹ክርስቶስ ቤተ ክርስቲያንን ወደዳት፥ ስለ እርስዋም ራሱን አሳልፎ ሰጠ፤ እድፈት ወይም የፊት መጨማደድ ወይም እንዲህ ያለ ነገር ሳይሆንባት ቅድስትና ያለ ነውር ትሆን ዘንድ ክብርት የሆነችን ቤተ ክርስቲያን ለራሱ እንዲያቀርብ ፈለገ።› (ኤፌሶን 5:25-27።)

«በሮሜ ምዕራፍ ስምንት ቍጥር 3 እና 4 ላይ ያለው ቃሉም ያንኑ ያስረዳል፦ ‹እግዚአብሔር ልጁን ላከ፤ ይህም እንደ መንፈስ ፈቃድ እንጂ እንደ ሥጋ ፈቃድ በማንመላለስ በእኛ የሕግ ትእዛዝ እንዲፈጸም ነው።› [ሮሜ 8:3, 4]

«ጥ፦ ከኃጢአት ሁሉ ለመዳን ለመጠበቅ አዲስ ኪዳን ሌላ ተጨማሪ መሠረት ይሰጣልን?

«መ፦ ያለ ጥርጥር ይሰጣል፤ ከብርቱ ማረጋገጫዎች ጋር እኩል በሆኑት በእነዚያ ጸሎቶችና ትእዛዛት ውስጥ ይሰጣል።

«ጥ፦ የትኞቹን ጸሎቶች ማለትህ ነው?

«መ፦ ለሙሉ ቅድስና የቀረቡ ጸሎቶችን ነው፤ እንዲህ ያለ ነገር ባይኖር ኖሮ እነዚህ ጸሎቶች በእግዚአብሔር ላይ ማፌዝ ብቻ በሆኑ ነበር። በተለይም እነዚህ ናቸው፦ (1.) ‹ከክፉም አድነን።› ይህ ሲፈጸም፣ ከክፉ ሁሉ ስንድን፣ የሚቀር ኃጢአት ሊኖር አይችልም። (2.) ‹ስለ እነዚህም ብቻ አልለምንም፥ በቃላቸው በእኔ ስለሚያምኑት ደግሞ እንጂ፤ ሁሉም አንድ እንዲሆኑ፤ አባት ሆይ፥ አንተ በእኔ እንዳለህ እኔም በአንተ፥ እነርሱ ደግሞ በእኛ አንድ እንዲሆኑ፤ እኔ በእነርሱ አንተም በእኔ፥ በአንድነት ፍጹማን እንዲሆኑ።› (ዮሐንስ 17:20-23።) (3.) ‹በፍቅር ተተክላችሁና ተመሥርታችሁ፥ ስፋቱና ርዝመቱ ጥልቀቱና ከፍታው ምን ያህል እንደ ሆነ ከቅዱሳን ሁሉ ጋር ለመረዳት፥ ከመታወቅም የሚያልፈውን የክርስቶስን ፍቅር ለማወቅ እንድትችሉ፥ እስከ እግዚአብሔርም ሙላት ሁሉ ድረስ እንድትሞሉ እንዲሰጣችሁ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ አምላክና አባት ፊት እንበረከካለሁ።› (ኤፌሶን 3:14 ወዘተ።) (4.) ‹የሰላምም አምላክ ራሱ ሁለንተናችሁን ይቀድስ፤ መንፈሳችሁም ነፍሳችሁም ሥጋችሁም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመጣ ጊዜ ያለ ነቀፋ ፈጽመው ይጠበቁ።› (1ኛ ተሰሎንቄ 5:23።)

«ጥ፦ ለዚሁ ዓላማ የተሰጠ ምን ትእዛዝ አለ?

«መ፦ (1.) ‹የሰማዩ አባታችሁ ፍጹም እንደ ሆነ እናንተ ፍጹማን ሁኑ።› (ማቴዎስ 5:48።) (2.) ‹ጌታ አምላክህን በፍጹም ልብህ በፍጹም ነፍስህም በፍጹም አሳብህም ውደድ።› (ማቴዎስ 22:37።) ነገር ግን የእግዚአብሔር ፍቅር ልብን ሁሉ ከሞላው፣ በዚያ ምንም ኃጢአት ሊኖር አይችልም።

«ጥ፦ ነገር ግን ይህ ከሞት ሰዓት በፊት መፈጸም እንዳለበት እንዴት ይታወቃል?

«መ፦ (1.) ለሙታን ሳይሆን ለሕያዋን ከሚሰጠው ከትእዛዝ ባሕርይ ራሱ ይታወቃል። ስለዚህ ‹እግዚአብሔርን በፍጹም ልብህ ውደድ› ማለት፣ ስትሞት ይህን ታደርጋለህ ማለት ሊሆን አይችልም፤ በሕይወት ሳለህ ማለት ነው እንጂ።

«(2.) ግልጽ ከሆኑ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች ይታወቃል፦ (ሀ.) ‹ሰዎችን ሁሉ የሚያድን የእግዚአብሔር ጸጋ ተገልጦአልና፤ ይህም ጸጋ ኃጢአተኝነትንና ዓለማዊ ምኞትን ክደን በአሁኑ ዘመን ራሳችንን በመግዛትና በጽድቅ እግዚአብሔርንም በመምሰል እንድንኖር ያስተምረናል፤ የታላቁን የአምላካችንንና የመድኃኒታችንን የኢየሱስ ክርስቶስን ክብር መገለጥ እንጠባበቃለን፤ መድኃኒታችንም ከዓመፅ ሁሉ እንዲቤዠን፥ መልካሙንም ለማድረግ የሚቀናውን ገንዘቡም የሚሆነውን ሕዝብ ለራሱ እንዲያነጻ፥ ስለ እኛ ነፍሱን ሰጥቶአል።› (ቲቶ 2:11-14።) (ለ.) ‹የመዳን ቀንድ አስነሣልን፤ ለአባቶቻችን ምሕረትን ሊያደርግ፥ ለአባታችን ለአብርሃም የማለውን መሐላ ሊያስብ፥ ከጠላቶቻችን እጅ ድነን በፊቱ በቅድስናና በጽድቅ ዕድሜያችንን ሁሉ ያለ ፍርሃት እናገለግለው ዘንድ ሊሰጠን።› (ሉቃስ 1:69 ወዘተ።)

«ጥ፦ ይህን ያገኙ ሰዎች ምሳሌ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ አለን?

«መ፦ አዎን፤ ቅዱስ ዮሐንስና እርሱ ስለ እነርሱ፦ ‹በፍርድ ቀን ድፍረት ይሆንልን ዘንድ ፍቅር በዚህ ከእኛ ጋር ተፈጽሞአል፤ እርሱ እንዳለ እኛ ደግሞ እንዲሁ በዚህ ዓለም ነንና።› ያላቸው ሁሉ ናቸው። (1ኛ ዮሐንስ 4:17።)

«ጥ፦ አሁን እንደዚህ ያለ አንድ ምሳሌ ልታሳየን ትችላለህን? እንዲህ ፍጹም የሆነው ሰው የት አለ?

«መ፦ ይህን ለሚጠይቁ አንዳንዶች እንዲህ ብሎ መመለስ ይቻል ይሆናል፦ እዚህ አንድ ሰው ባውቅ እንኳ አልነግራችሁም፤ የምትጠይቁት ከፍቅር የተነሣ አይደለምና። እናንተ እንደ ሄሮድስ ናችሁ፤ ሕፃኑን የምትፈልጉት ልትገድሉት ብቻ ነው።

«ነገር ግን ይበልጥ በቀጥታ እንመልሳለን፦ የማያከራክሩ ምሳሌዎች ጥቂት፣ ምናልባትም ምንም፣ የሚሆኑበት ብዙ ምክንያቶች አሉ። ሰውየው ራሱ ሁሉ የሚያነጣጥሩበት ዒላማ ሆኖ ቢቆም ምን ያህል ችግር ባመጣበት ነበር! ለተቃዋሚዎችስ ምን ያህል የማይጠቅም በሆነ ነበር! ‹ሙሴንና ነቢያትንም የማይሰሙ ከሆነ›፣ ክርስቶስንና ሐዋርያቱንም፣ ‹ከሙታንም እንኳ አንድ ቢነሣ አያምኑም›።

«ጥ፦ ከኃጢአት ሁሉ ድነናል በሚሉ ሰዎች ላይ በስውር ቅሬታ የማሳደር ዝንባሌ የለብንምን?

«መ፦ ሊኖረን መቻሉ በጣም ይቻላል፤ ይህም በብዙ ምክንያቶች ነው፦ በከፊል እነዚህ ሰዎች የሚሉትን ሆነው ባይገኙ ሊጎዱ ስለሚችሉ ነፍሳት ደኅንነት ከማሰብ፤ በከፊል ከእኛ ከፍ ያለ ደረጃ ደርሰናል በሚሉት ላይ ካለ ስውር የቅናት ዓይነት፤ በከፊልም የእግዚአብሔርን ሥራዎች ለማመን ልባችን በተፈጥሮው ዳተኛና ዝግጁ ካለመሆኑ ነው።

«ጥ፦ በፍቅር ፍጹማን እስክንሆን ድረስ በእምነት ደስታ መኖርን ለምን አንቀጥልም?

«መ፦ በእርግጥም ለምን አንቀጥልም? ቅዱስ ኀዘን ይህን ደስታ አያጠፋውምና፤ በመስቀል ሥር ሳለን እንኳ፣ ከክርስቶስ መከራ በጥልቅ ስንካፈል እንኳ፣ በማይነገር ደስታ ሐሤት ልናደርግ እንችላለንና።»

ከእነዚህ ጥቅሶች የእኔና የወንድሜ አስተያየት ምን እንደ ነበረ ብቻ ሳይሆን፣ በ1744፣ 45፣ 46 እና 47 ከእኛ ጋር በኅብረት የነበሩት ሰባኪዎች ሁሉ አስተያየት ምን እንደ ነበረ ያለ ጥርጥር ይታያል። ከእነዚህ ጉባኤዎች በአንዱም እንኳ አንድ የተቃውሞ ድምፅ እንደ ነበረን አላስታውስም፤ ይልቁንም በተገናኘን ጊዜ ማንም ምንም ጥርጣሬ ቢኖረው፣ ከመለያየታችን በፊት ሁሉም ተወግደው ነበር።

18. በ1749 ወንድሜ «መዝሙራትና ቅዱሳት ግጥሞች» የተሰኙ ሁለት ቅጾች አሳተመ። ከመታተማቸው በፊት ስላላየኋቸው፣ በውስጣቸው ያልተቀበልኋቸው አንዳንድ ነገሮች ነበሩ። በዚህ ርእስ ላይ ያሉትን መዝሙሮች በአብዛኛው ግን ፈጽሞ ተቀበልኋቸው፤ ከእነርሱም ጥቂት ስንኞች ከዚህ በታች ተያይዘዋል፦—

ጌታ ሆይ ና፣ በዚህ ተገለጥ፣

የዲያብሎስንም ሥራ ሁሉ አፍርስ፤

አሁን ያለ ኃጢአት በእኔ ተገለጥ፣

በዘላለም ደስታም ሙላ፤

ብፁዕ ፊትህን አሳይ፤

መገኘትህ ፍጹም ቀን ነው። (ቅጽ 1፣ ገጽ 203።)

ልታድነኝ ፈጥነህ ና፣

የአንተ የሆነውን በዚች ቅጽበት ያዝ፤

የሚቅበዘበዘውን መንፈሴን ወደ ቤቱ ሰብስብ፣

በፍጹም ሰላምም ጠብቀው።

ከእንግዲህ እንዲንከራተት ሳይፈቀድለት

በምድር ሁሉ ላይ ተበትኖ፣

የፍቅርህን እስረኛ ያዘው፣

በእግዚአብሔርም ውስጥ ዘግተህ አኑረኝ! (ገጽ 247።)

እስረኞችህን ፍታ፣ ሰላምህን ስጠን፤

ኀዘናችንና ኃጢአታችን በቅጽበት ያከትማል።

ያ ቅጽበት አሁን ይሁን! ልመናችንን ተቀበል፣

የአሁኑ ቤዛችንና አጽናኛችን አንተ ነህ! (ቅጽ 2፣ ገጽ 124።)

አብሮኝ ከተወለደው ከዚህ ኃጢአት አድነኝ፤

ቀንበሩ አሁን ይሰበር፤

ለዘላለም የአንተ አድርገኝ።

የፍጹም ባሕርይህ ተካፋይ፣

አሁን በአንተ ውስጥ ልሁን

አዲስ፣ ኃጢአት የሌለበት ፍጥረት። (ገጽ 156።)

ጌታ ሆይ፣ መልሰኝ፣ አሁንም መልሰኝ፣

መንፈሴን ለቀንበርህ አስገዛ፤

ያን ዕንቍ እንዳገኝ አሁን ስጠኝ፣

የየዋህና የዝግተኛ መንፈስን።

የታወከውን ልቤን ጸጥ አድርግ፣ ጸጥ አድርግ፤

ያንን ሁለተኛ እረፍት ላግኝ፤

ከሥራዬ ለዘላለም ላርፍ፣

በቅድስና ፍጹም ሆኜ። (ገጽ 162።)

በዚህ በተወደደ ሰዓት ና፣

ሰማያዊ መንግሥትህን አምጣ!

በክቡር ኃይል ሙላን፤

የኃጢአትን ዘር እየነቀልህ። (ገጽ 168።)

ለኃጢአተኞች የታረድህ ውድ በግ ሆይ፣ ና፣

የሚያነጻውን ጐርፍ አምጣ፤

እድፍን ሁሉ ያጥብ ዘንድ

ኃያሉን ደምህን በላያችን አፍስስ።

በነፍሳችን ውስጥ ጠልቆ ይግባ

አብሮን እንደ ተወለደው ኃጢአት ጥልቀት፤

የቆሰለውን መንፈስ ሁሉ ፈውስ፣

ለምጻሙንም ሁሉ አንጻ! (ገጽ 171።)

የተስፋ እስረኞች ሆይ፣ ተነሡ፣

ጌታችሁም ሲገለጥ እዩ፤

እነሆ! በፍቅር ክንፎች ይበራል፣

ቤዛነትንም ያቀርባል።

በደሙ ያለውን ቤዛነት

እንድትቀበሉ ይጠራችኋል፤

«ወደ እኔ ኑ፣ ወደ ይቅር ባዩ አምላክ፤

እመኑ» ይላል፣ «እመኑ!»

ኢየሱስ ሆይ፣ ወደ አንተ እንመለከታለን፣

ከኃጢአት ቅሪት እስክንድን ድረስ፣

አብሮ የተወለደውን የጨቋኙን ቀንበር እንጥላለን፣

ሰንሰለቱንም እንወረውራለን።

ተፈጥሮአችን ከእንግዲህ

በእኛ ላይ አይገዛም፤

ኃይሉን በእምነት እንጨብጣለን፣

ለዘላለም የሚያድነውን። (ገጽ 188።)

ሕይወታችን ኢየሱስ ሆይ፣ በእኛ ተገለጥ፣

ሞትህን በየዕለቱ በምንሞት በእኛ፤

ፈጻሚ መሆንህን ግለጥ፤

ሕይወት ሰጪ መንፈስህን እፍ በል!

የተሰወረውን ምሥጢር ግለጥ፣

ሁለተኛውን ስጦታ ስጥ፤

ክቡር ማንነትህን በእኔ ግለጥ፣

በሚጠባበቅ ልብ ሁሉ ውስጥ። (ገጽ 195።)

በእርሱ ሰላም አለን፣ በእርሱ ኃይል አለን!

በጨለማው ሰዓት ሁሉ በጸጋው ተጠብቀን፣

በፈተናችን ሁሉ ይጠብቀናል፣ እንድንለማመድ

ፍጹም ማዳኑን፣ የፍቅሩን ሙላት።

የደስታውን ቃል ተናገር፣ ነጻ እንድንሆን እዘዝ!

ጌታ ሆይ፣ ለእኔስ በረከት የለህምን?

የሰጠኸውን ሰላም በዚች ቅጽበት አካፍለኝ፣

ፍቅር ሆይ፣ ሰማይህን በልቤ ውስጥ ክፈት! (ገጽ 324።)

የእነዚህ መዝሙሮች ሁለተኛ እትም በ1752 ታተመ፤ ከጥቂት የፊደል ስሕተቶች እርማት በቀር ያለ ምንም ለውጥ ነበር።

እነዚህን ጥቅሶች ይበልጥ ያሰፋሁት፣ እስከ ዛሬ ድረስ እኔም ወንድሜም የሚከተሉትን አጥብቀን እንደ ያዝን ከዚህ ማንም ሊቃወመው በማይችል ሁኔታ ስለሚታይ ነው፦ (1.) ክርስቲያናዊ ፍጽምና ከኃጢአት ሁሉ መዳንን የሚያጠቃልል የእግዚአብሔርና የባልንጀራችን ፍቅር መሆኑን፤ (2.) ይህ የሚገኘው በእምነት ብቻ መሆኑን፤ (3.) የሚሰጠውም በቅጽበት፣ በአንድ አፍታ መሆኑን፤ (4.) ልንጠብቀው የሚገባን በሞት ጊዜ ሳይሆን በየቅጽበቱ መሆኑን፤ የተወደደው ሰዓት አሁን፣ የዚህ መዳን ቀን አሁን መሆኑን።

19. በ1759 በተደረገው ጉባኤ፣ የአመለካከት ልዩነት ሳይታወቅ በመካከላችን ሾልኮ እንዳይገባ አንዳች አደጋ እንዳለ ስለ ተረዳን፣ ይህን ትምህርት እንደ ገና በሰፊው ተመለከትነው፤ ብዙም ሳይቆይ «ስለ ክርስቲያናዊ ፍጽምና አሳቦች» የተሰኘውን ጽሑፍ የሚከተለውን ማስታወቂያ በመቅድሙ አድርጌ አሳተምሁ፦—

«የሚከተለው ጽሑፍ በምንም ዓይነት የማንንም ሰው የማወቅ ጉጉት ለማርካት የታሰበ አይደለም። ትምህርቱን የሚያጣጥሉትንና የሚያፌዙበትን በመቃወም ትምህርቱን በሰፊው ለማስረዳት የታሰበ አይደለም፤ አይደለም፣ ልባውያን ሰዎች እንኳ ሊያነሡአቸው የሚችሉትን በእርሱ ላይ የሚቀርቡትን ብዙ ተቃውሞዎች ለመመለስም አይደለም። እዚህ ላደርገው ያሰብሁት ሁሉ በዚህ ጉዳይ ላይ ያለኝን አመለካከት በቀላሉ መግለጥ ነው፤ እኔ እንደ ተረዳሁት ክርስቲያናዊ ፍጽምና ምንን እንደሚያጠቃልልና ምንን እንደማያጠቃልል መግለጥ፣ ከርእሱም ጋር የተያያዙ ጥቂት ተግባራዊ ምልከታዎችንና መመሪያዎችን መጨመር ነው።

«እነዚህ አሳቦች በመጀመሪያ በጥያቄና መልስ መልክ ስለ ተሰበሰቡ፣ በዚያው መልክ እንዲቀጥሉ ተውኋቸው። ከሃያ ዓመት በላይ ይዤአቸው የኖርሁት አሳቦች ያው ናቸው።

«ጥያቄ፦ ክርስቲያናዊ ፍጽምና ምንድር ነው?

«መልስ፦ እግዚአብሔርን በፍጹም ልባችን፣ በፍጹም አሳባችን፣ በፍጹም ነፍሳችንና በፍጹም ኃይላችን መውደድ ነው። ይህም ምንም የተሳሳተ ጠባይ፣ ፍቅርን የሚቃረን ምንም ጠባይ፣ በነፍስ ውስጥ እንደማይቀር፣ አሳብ፣ ቃልና ተግባር ሁሉም በንጹሕ ፍቅር እንደሚገዙ ያመለክታል።

«ጥ፦ ይህ ፍጽምና ድካምን፣ አላዋቂነትንና ስሕተትን ሁሉ ያስወግዳል ብለህ ታረጋግጣለህን?

«መ፦ ዘወትር የማረጋግጠው የዚህን ፍጹም ተቃራኒ ነው፤ ሁልጊዜም እንዲሁ አድርጌአለሁ።

«ጥ፦ ነገር ግን አሳብ፣ ቃልና ሥራ ሁሉ በንጹሕ ፍቅር እየተገዛ፣ ሰውየው በዚያው ጊዜ ለአላዋቂነትና ለስሕተት የተጋለጠ እንዴት ሊሆን ይችላል?

«መ፦ በዚህ ውስጥ ምንም ተቃርኖ አላይም፦ ‹ሰው በንጹሕ ፍቅር ተሞልቶ አሁንም ለስሕተት የተጋለጠ ሊሆን ይችላል።› በእርግጥ ይህ የሚሞተው የማይሞተውን እስኪለብስ ድረስ ከተጨባጭ ስሕተቶች ነጻ እሆናለሁ ብዬ አልጠብቅም። ይህ ነፍስ በሥጋና በደም ውስጥ ከማደሯ የሚመጣ ተፈጥሮአዊ ውጤት እንደ ሆነ አምናለሁ። አሁን ማሰብ የምንችለው ከቀረው አካላችን ጋር እኩል በተጎዱት በእነዚያ የሥጋ ብልቶች አማካይነት ብቻ ነውና። ስለዚህም ይህ የሚበሰብሰው የማይበሰብሰውን እስኪለብስ ድረስ አንዳንድ ጊዜ በስሕተት ከማሰብ ልንድን አንችልም።

«ነገር ግን ይህን አሳብ ከዚህም አልፈን ልንወስደው እንችላለን። የፍርድ ስሕተት የተግባር ስሕተትን ሊያስከትል ይችላል። ለምሳሌ፦ ደ ሬንቲ ከአስተዳደጉ በመጣ ጭፍን አመለካከት ሥጋን ስለ መግደል ምንነት የተሳሳተው ስሕተት፣ የብረት መታጠቂያ ወደ መታጠቅ የተግባር ስሕተት አደረሰው። በጸጋ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ባሉት ሰዎች ዘንድ እንኳ እንዲህ ያሉ ሺህ ምሳሌዎች ሊኖሩ ይችላሉ። ሆኖም ቃልና ተግባር ሁሉ ከፍቅር በሚመነጭበት ስፍራ፣ እንዲህ ያለው ስሕተት በትክክለኛው ትርጉም ኃጢአት አይደለም። ቢሆንም የእግዚአብሔርን ፍትሕ ጥብቅነት ሊቋቋም አይችልም፤ የማስተስረያውን ደም ይፈልጋል እንጂ።

«ጥ፦ በኦገስት 1758 በብሪስቶል የተሰበሰቡት ወንድሞቻችን ሁሉ በዚህ ጉዳይ ላይ የሰጡት ውሳኔ ምን ነበር?

«መ፦ በእነዚህ ቃላት ተገልጾ ነበር፦ (1.) ሰው ሁሉ በሕይወት እስካለ ድረስ ሊሳሳት ይችላል። (2.) የአስተያየት ስሕተት የተግባር ስሕተትን ሊያስከትል ይችላል። (3.) እንዲህ ያለው ስሕተት ሁሉ ፍጹሙን ሕግ መተላለፍ ነው። ስለዚህ፣ (4.) እንዲህ ያለው ስሕተት ሁሉ የማስተስረያው ደም ባይኖር ኖሮ ለዘላለም ፍርድ ባጋለጠ ነበር። (5.) ከዚህም የተነሣ እጅግ ፍጹማን የሆኑት እንኳ ለተጨባጭ መተላለፋቸው ጭምር የክርስቶስ ብቃት ዘወትር ያስፈልጋቸዋል፤ ስለ ወንድሞቻቸውም ስለ ራሳቸውም ‹በደላችንን ይቅር በለን› ሊሉ ይችላሉ።

«ይህም በሌላ መንገድ ፈጽሞ ሊብራራ የማይችል የሚመስለውን ነገር በቀላሉ ያብራራል፤ ይኸውም ስለ ፍቅር ከፍተኛ ደረጃ ስንናገር የማይሰናከሉ ሰዎች፣ ያለ ኃጢአት ስለ መኖር ግን ለመስማት አለመፈለጋቸውን ነው። ምክንያቱም ሰዎች ሁሉ ለስሕተት የተጋለጡ መሆናቸውን፣ ይህም በፍርድ ብቻ ሳይሆን በተግባርም ጭምር እንደ ሆነ ያውቃሉ። ነገር ግን ፍቅር የተግባር ብቸኛ መነሻ ከሆነ ይህ ኃጢአት እንዳልሆነ አያውቁም፣ ወይም አያስተውሉም።

«ጥ፦ ነገር ግን ያለ ኃጢአት የሚኖሩ ከሆነ፣ ይህ የመካከለኛን አስፈላጊነት አያስቀርምን? ቢያንስ በክህነት አገልግሎቱ ክርስቶስ ከእንግዲህ እንደማያስፈልጋቸው ግልጽ አይደለምን?

«መ፦ ከቶ አይደለም። እንደ እነዚህ ሰዎች የክርስቶስ አስፈላጊነት የሚሰማው የለም፤ እንደ እነርሱም ፈጽሞ በእርሱ የሚደገፍ የለም። ክርስቶስ ለነፍስ ሕይወትን የሚሰጠው ከራሱ ለይቶ ሳይሆን በራሱ ውስጥና ከራሱ ጋር ነውና። ስለዚህም ቃሉ በየትኛውም የጸጋ ደረጃ ላይ ላሉ ሰዎች ሁሉ እኩል እውነት ነው፦ ‹ቅርንጫፍ በወይኑ ግንድ ባይኖር ከራሱ ፍሬ ሊያፈራ እንዳይቻለው፥ እንዲሁ እናንተ ደግሞ በእኔ ባትኖሩ አትችሉም፤ ያለ እኔ› (ወይም ከእኔ ተለይታችሁ) ‹ምንም ልታደርጉ አትችሉም።›

«በየትኛውም ደረጃ ክርስቶስ በሚከተሉት ረገዶች ያስፈልገናል፦ (1.) የምንቀበለው ጸጋ ምንም ይሁን ምን ከእርሱ የተሰጠ ነጻ ስጦታ ነው። (2.) የምንቀበለው እርሱ የገዛው እንደ ሆነ፣ እርሱ ስለ ከፈለው ዋጋ ብቻ ነው። (3.) ይህን ጸጋ የምናገኘው ከክርስቶስ ብቻ ሳይሆን በእርሱ ውስጥ ነው። ፍጽምናችን ከራሱ ሥር በሚመጣ ጭማቂ እንደሚለመልም ዛፍ ፍጽምና አይደለምና፤ ነገር ግን ቀደም ሲል እንደ ተባለው ከወይን ግንዱ ጋር ተባብሮ ፍሬ እንደሚያፈራ፣ ከእርሱ ሲለይ ግን እንደሚደርቅና እንደሚጠወልግ ቅርንጫፍ ፍጽምና ነው። (4.) ጊዜያዊ፣ መንፈሳዊና ዘላለማዊ በረከቶቻችን ሁሉ እርሱ ስለ እኛ በሚያቀርበው ምልጃ ላይ የተመሠረቱ ናቸው፤ ይህም የክህነት አገልግሎቱ አንዱ ክፍል ነው፤ ስለዚህም ሁልጊዜ እኩል ያስፈልገናል። (5.) ከሰዎች እጅግ የተሻሉት እንኳ ያላደረጉትን ነገር፣ ጕድለታቸውን (አንዳንዶች ያለ አግባብ ሳይሆን እንደሚሉት)፣ የፍርድና የተግባር ስሕተታቸውን፣ ልዩ ልዩ ዓይነት እንከናቸውንም ለማስተስረይ በክህነት አገልግሎቱ ክርስቶስ አሁንም ያስፈልጋቸዋል። እነዚህ ሁሉ ከፍጹሙ ሕግ ማፈንገጦች ናቸውና፤ ስለዚህም ማስተስረያ ያስፈልጋቸዋል። ቢሆንም በትክክለኛው ትርጉም ኃጢአቶች እንዳልሆኑ ከቅዱስ ጳውሎስ ቃል ሊታይ ይችላል ብለን እናስባለን፦ ‹ሌላውን የሚወድ ሕግን ፈጽሞታልና፤ ፍቅር የሕግ ፍጻሜ ነው።› (ሮሜ 13:10።) እንግዲህ ስሕተቶችና ከሚበሰብሰው የሥጋ ሁኔታ የግድ የሚመነጩ ድካሞች ሁሉ በምንም መንገድ ፍቅርን አይቃረኑም፤ ስለዚህም በመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም ኃጢአት አይደሉም።

«በዚህ ጉዳይ ላይ ራሴን ትንሽ ይበልጥ ለማብራራት፦ (1.) በትክክለኛው ትርጉም ኃጢአት የሚባለው (ይኸውም የታወቀን ሕግ በፈቃድ መተላለፍ) ብቻ ሳይሆን፣ ያለ አግባብ ኃጢአት የሚባለውም (ይኸውም የታወቀን ወይም ያልታወቀን መለኮታዊ ሕግ ያለ ፈቃድ መተላለፍ) የማስተስረያውን ደም ይፈልጋል። (2.) ከሟችነት የማይለዩት የአላዋቂነትና የስሕተት ተፈጥሮአዊ ውጤቶች ናቸው ብዬ የማስባቸውን እነዚህን ያለ ፈቃድ የሚፈጸሙ መተላለፎች የሚያስቀር ፍጽምና በዚህ ሕይወት እንደሌለ አምናለሁ። (3.) ስለዚህ ራሴን የምቃረን እንዳልመስል ኃጢአት የሌለበት ፍጽምና የሚለውን አገላለጽ ፈጽሞ አልጠቀምበትም። (4.) በእግዚአብሔር ፍቅር የተሞላ ሰው አሁንም ለእነዚህ ያለ ፈቃድ ለሚፈጸሙ መተላለፎች የተጋለጠ እንደ ሆነ አምናለሁ። (5.) እንደዚህ ያሉትን መተላለፎች ከፈለግህ ኃጢአቶች ልትላቸው ትችላለህ፤ እኔ ግን ከላይ በተጠቀሱት ምክንያቶች እንዲህ አልላቸውም።

«ጥ፦ ኃጢአቶች ለሚሏቸውና ለማይሏቸው ምን ምክር ትሰጣለህ?

«መ፦ ኃጢአቶች የማይሏቸው ሰዎች፣ እነርሱ ራሳቸው ወይም ሌሎች ሰዎች ያለ መካከለኛ ወሰን በሌለው ፍትሕ ፊት ሊቆሙ በሚችሉበት ሁኔታ ውስጥ እንዳሉ ፈጽሞ አያስቡ። ይህ እጅግ ጥልቅ የሆነ አላዋቂነትን፣ ወይም እጅግ ከፍ ያለ ትዕቢትንና ድፍረትን ያሳያል።

«ኃጢአቶች የሚሏቸው ደግሞ እነዚህን ጕድለቶች በትክክለኛው ትርጉም ኃጢአት ከሚባሉት ጋር እንዳያደባልቁ ይጠንቀቁ።

«ነገር ግን ይህን እንዴት ያስወግዱታል? ሁሉም ያለ ልዩነት ኃጢአቶች ከተባሉ፣ እነዚህ ከእነዚያ እንዴት ይለያሉ? ማንኛውም ኃጢአት ከፍጽምና ጋር አብሮ ሊኖር ይችላል ብለን ብንፈቅድ፣ አሳቡን ያ አባባል እውነት ሊሆን በሚችልባቸው በእነዚያ ጕድለቶች ብቻ የሚወስኑት ጥቂቶች ይሆናሉ ብዬ እጅግ እፈራለሁ።

«ጥ፦ ነገር ግን ለስሕተት መጋለጥ ከፍጹም ፍቅር ጋር እንዴት አብሮ ሊኖር ይችላል? በፍቅር ፍጹም የሆነ ሰው በየቅጽበቱ በፍቅር ተጽዕኖ ሥር አይደለምን? ከንጹሕ ፍቅርስ ማንኛውም ስሕተት ሊመነጭ ይችላልን?

«መ፦ እመልሳለሁ፦ (1.) ብዙ ስሕተቶች ከንጹሕ ፍቅር ጋር አብረው ሊኖሩ ይችላሉ፤ (2.) አንዳንዶቹም ሳይታሰብ ከእርሱ ሊመነጩ ይችላሉ፤ ማለቴ፣ ፍቅር ራሱ ወደ ስሕተት ሊያዘነብለን ይችላል። ከእግዚአብሔር ፍቅር የሚመነጨው ንጹሑ የባልንጀራ ፍቅር በደልን አይቆጥርም፤ ሁሉን ያምናል፥ ሁሉን ተስፋ ያደርጋል። እንግዲህ ይህ ጠባይ ራሱ — የማይጠራጠር፣ ስለ ሰዎች ሁሉ መልካሙን ለማመንና ተስፋ ለማድረግ ዝግጁ የሆነው — አንዳንድ ሰዎችን ከእውነተኛ ማንነታቸው የተሻሉ አድርገን እንድናስብ ሊያደርገን ይችላል። እንግዲህ ሳይታሰብ ከንጹሕ ፍቅር የሚመነጭ ግልጽ ስሕተት ይህ ነው።

«ጥ፦ ፍጽምናን ከልክ በላይ ከፍ ወይም ዝቅ ከማድረግ እንዴት እንጠበቃለን?

«መ፦ መጽሐፍ ቅዱስን አጥብቀን በመያዝና መጽሐፍ ቅዱስ ከፍ ያደረገውን ያህል ብቻ ከፍ በማድረግ ነው። ከዚህ ከፍ ያለም ዝቅ ያለም አይደለም፦— ንጹሑ የእግዚአብሔርና የሰው ፍቅር፤ እግዚአብሔርን በፍጹም ልባችንና በፍጹም ነፍሳችን፣ ባልንጀራችንንም እንደ ራሳችን መውደድ። ልብንና ኑሮን የሚገዛ፣ በጠባዮቻችን፣ በቃሎቻችንና በተግባሮቻችን ሁሉ ውስጥ የሚዘልቅ ፍቅር ነው።

«ጥ፦ አንድ ሰው ይህን አግኝቷል እንበል፤ ስለ እርሱ እንዲናገር ትመክረዋለህን?

«መ፦ በመጀመሪያ ምናልባት ራሱን መግታት ይቸግረው ይሆናል፤ እሳቱ በውስጡ እጅግ የሚነድ ይሆናልና፤ የጌታን ቸርነት ለማውራት ያለው ምኞት እንደ ጐርፍ ይወስደዋልና። በኋላ ግን ሊገታ ይችል ይሆናል፤ ያን ጊዜም እግዚአብሔርን ለማያውቁ ስለ እርሱ አለመናገር ይመከራል (ምናልባት እንዲቃወሙና እንዲሳደቡ ብቻ ያነሣሣቸዋል)፤ ለሌሎችም ያለ አንዳች ልዩ ምክንያት፣ ያለ አንዳች በጎ ዓላማ አለመናገር ይመከራል። ያን ጊዜም የትምክህትን መልክ ሁሉ ለማስወገድ፣ ክብሩን ሁሉ ለእግዚአብሔር እየሰጠ በጥልቅ ትሕትናና አክብሮት ለመናገር የተለየ ጥንቃቄ ማድረግ ይገባዋል።

«ጥ፦ ነገር ግን ፈጽሞ ዝም ማለት፣ ስለ እርሱ ጨርሶ አለመናገር የተሻለ አይሆንምን?

«መ፦ ዝም በማለቱ፣ እግዚአብሔር በነፍሱ ውስጥ የሠራውን በአማኞች መካከል እንኳ በቀላሉ ቢገልጥ በተፈጥሮና በግድ የሚከተሉትን ብዙ መስቀሎች ሊያስወግድ ይችል ይሆናል። ስለዚህ እንዲህ ያለው ሰው ከሥጋና ከደም ጋር ቢማከር ፈጽሞ ዝም ባለ ነበር። ነገር ግን ይህ በንጹሕ ሕሊና ሊደረግ አይችልም፤ ያለ ጥርጥር ሊናገር ይገባዋልና። ሰዎች መብራትን ከዕንቅብ በታች ሊያኖሩት አያበሩም፤ ሁሉን የሚያውቀው እግዚአብሔርማ ይልቁን እንዲህ አያደርግም። እንዲህ ያለውን የኃይሉንና የፍቅሩን መታሰቢያ የሚያቆመው ከሰው ልጆች ሁሉ ሊሰውረው አይደለም። ይልቁንም ልባቸው ቅን ለሆኑት የጋራ በረከት እንዲሆን ያስበዋል። በዚህም የዚያን አንድ ሰው ደስታ ብቻ ሳይሆን፣ ሌሎችም ያንኑ በረከት እንዲከተሉ ማነቃቃትንና ማበረታታትን ያቅዳል። ፈቃዱ ‹ብዙዎች እንዲያዩት›፣ ደስ እንዲላቸውም፣ ‹በእግዚአብሔርም እንዲታመኑ› ነው። ደግሞም የጸደቁትን ሰዎች ምኞት፣ ከዚህ ይበልጥ ከፍ ያለ መዳንን ተለማምደዋል ብለው ከሚያምኑአቸው ሰዎች ጋር ከመነጋገር የበለጠ የሚያነቃቃ ከሰማይ በታች ምንም ነገር የለም። ይህ ያን መዳን በፊታቸው በግልጽ ያስቀምጠዋል፤ ለእርሱ ያላቸውንም ረኃብና ጥም ይጨምራል፤ እንዲህ የዳነው ሰው ራሱን በዝምታ ቢቀብር ኖሮ ይህ ጥቅም ፈጽሞ በጠፋ ነበር።

«ጥ፦ ነገር ግን እንዲህ ስለ መዳን በሚናገሩ ሰዎች ላይ አብዛኛውን ጊዜ የሚደርሱትን እነዚህን መስቀሎች የምንከላከልበት መንገድ የለምን?

«መ፦ በአማኞች ውስጥ እንኳ ይህን ያህል ተፈጥሮ ቀርቶ ሳለ፣ ፈጽሞ ሊከለከሉ የማይችሉ ይመስላል። ነገር ግን በየስፍራው ያለው ሰባኪ (1.) እንዲህ ከሚናገሩት ሁሉ ጋር በግልጽ ቢነጋገር፣ (2.) ምክንያታዊ ማስረጃ ያለላቸው ሰዎች ኢፍትሐዊ ወይም ደግነት የጎደለው አያያዝ እንዳይደርስባቸው ቢጥር፣ አንድ ነገር ሊደረግ ይችል ነበር።

«ጥ፦ ምክንያታዊ ማስረጃ ምንድር ነው? ከኃጢአት ሁሉ የዳነን ሰው በእርግጠኝነት እንዴት ልናውቅ እንችላለን?

«መ፦ እግዚአብሔር መናፍስትን የመለየትን ተአምራዊ ስጦታ ሊሰጠን ካልወደደ በቀር፣ እንዲህ የዳነን ሰው (አይደለም፣ የጸደቀን ሰው እንኳ) ያለ ስሕተት ልናውቅ አንችልም። ነገር ግን የሚከተሉት ለማንኛውም አስተዋይ ሰው በቂ ማስረጃዎች እንደሚሆኑ፣ የሥራውን እውነተኛነትም ሆነ ጥልቀት ለመጠራጠር ጥቂት ስፍራ ብቻ እንደሚተዉ እናስባለን፦ (1.) ከዚህ ከታሰበው ለውጥ በፊት ለተወሰነ ጊዜ ስለ ነበረው አርአያነት ያለው ኑሮ ግልጽ ማስረጃ ቢኖረን። ይህ ‹ስለ እግዚአብሔር እንደማይዋሽ›፣ ነገር ግን ከተሰማው አብልጦም አሳንሶም እንደማይናገር እንድናምን ምክንያት ይሰጠናል፤ (2.) ለውጡ የተፈጸመበትን ጊዜና ሁኔታ የማይነቀፍ ጤናማ ቃል ተጠቅሞ በግልጽ ቢያስረዳ፤ (3.) ከዚያ በኋላ ያለው ቃሉና ተግባሩ ሁሉ ቅዱስና ነቀፋ የሌለበት ሆኖ ቢታይ።

«የነገሩ አጭር ድምር ይህ ነው፦ (1.) ይህ ሰው እንደማይዋሽ ለማመን ብዙ ምክንያት አለኝ፤ (2.) በእግዚአብሔር ፊት እንዲህ ብሎ ይመሰክራል፦ ‹ምንም ኃጢአት አይሰማኝም፤ የሚሰማኝ ፍቅር ብቻ ነው፤ ሳላቋርጥ እጸልያለሁ፣ ደስ ይለኛል፣ አመሰግናለሁም፤ እንደ ጸደቅሁ ሁሉ ፈጽሜ እንደ ታደስሁም ግልጽ የሆነ ውስጣዊ ምስክር አለኝ።› እንግዲህ ይህን ግልጽ ምስክርነት የምቃወምበት ምንም ነገር ከሌለኝ፣ ማመን ምክንያታዊ ግዴታዬ ነው።

«‹ነገር ግን እርሱ ፈጽሞ የተሳሳተባቸውን በርካታ ነገሮች አውቃለሁ› ብሎ መቃወም ምንም አይጠቅምም። በሥጋ ያሉ ሁሉ ለስሕተት የተጋለጡ እንደ ሆኑ፣ የፍርድ ስሕተትም አንዳንድ ጊዜ የተግባር ስሕተትን ሊያስከትል እንደሚችል ተቀብለናልና፤ ምንም እንኳ በዚህ ፈቃድ ክፉ ጥቅም እንዳይደረግ ታላቅ ጥንቃቄ ሊደረግ የሚገባ ቢሆንም። ለምሳሌ፦ በፍቅር ፍጹም የሆነ ሰው እንኳ ስለ ሌላ ሰው ሊሳሳት ይችላል፤ በአንድ ጉዳይም ያን ሰው ከእውነተኛው ይበልጥ ወይም ያነሰ በደለኛ አድርጎ ሊያስበው ይችላል። ስለዚህም እውነቱ ከሚጠይቀው ይበልጥ ወይም ያነሰ ክብደት ሊናገረው ይችላል። በዚህም ትርጉም (ምንም እንኳ የቅዱስ ያዕቆብ ዋና አሳብ ይህ ባይሆንም) ‹ሁላችን በብዙ ነገር እንሰናከላለን›። ስለዚህ ይህ እንዲህ የሚናገረው ሰው ፍጹም እንዳልሆነ በምንም መንገድ ማስረጃ አይደለም።

«ጥ፦ ነገር ግን በድምፅ፣ በመውደቅ ወይም በድንገተኛ አደጋ ቢደነግጥ ወይም ቢርበተበት፣ ይህ ማስረጃ አይሆንምን?

«መ፦ አይሆንም፤ ነፍስ በእግዚአብሔር ላይ በጸጥታ ተደግፋ በፍጹም ሰላም ስትኖር ሰው ሊደነግጥ፣ ሊንቀጠቀጥ፣ መልኩ ሊለወጥ ወይም በሌላ መንገድ በሥጋው ሊታወክ ይችላልና። እንዲያውም ልብ በፍጹም ፍቅር ከእግዚአብሔር ጋር ተጣብቆ፣ ፈቃድም ፈጽሞ ለእርሱ ተገዝቶ ሳለ፣ አእምሮ ራሱ በጥልቅ ሊጨነቅ፣ እጅግ ሊያዝን፣ ግራ ሊጋባና በኀዘንና በጭንቀት እስከ ጣር ድረስ ሊጫን ይችላል። ከእግዚአብሔር ልጅ ከራሱ ጋር እንዲህ አልነበረምን? እርሱ የተሸከመውን ጭንቀት፣ ሥቃይና ጣር ከሰው ልጆች ማንም ይታገሣልን? ቢሆንም እርሱ ኃጢአትን አላወቀም።

«ጥ፦ ነገር ግን ንጹሕ ልብ ያለው ሰው ደስ የሚያሰኝን ምግብ ደስ ከማያሰኘው ሊመርጥ፣ ወይም በጥብቅ አስፈላጊ ያልሆነውን ማንኛውንም የስሜት ደስታ ሊጠቀም ይችላልን? የሚችል ከሆነ ከሌሎች በምን ይለያሉ?

«መ፦ ደስ የሚያሰኝን ምግብ በመብላት በእነዚህና በሌሎች መካከል ያለው ልዩነት ይህ ነው፦ (1.) ደስተኞች ለመሆን ከእነዚህ ነገሮች አንዳቸውም አያስፈልጋቸውም፤ በውስጣቸው የደስታ ምንጭ አላቸውና። እግዚአብሔርን ያዩታል፤ ይወዱታልም። ስለዚህ ሁልጊዜ ደስ ይላቸዋል፤ በነገር ሁሉም ያመሰግናሉ። (2.) ሊጠቀሙባቸው ይችላሉ፤ ነገር ግን አይፈልጓቸውም። (3.) በቁጠባ ይጠቀሙባቸዋል፤ ስለ ነገሩ ራሱ ብለውም አይደለም። ይህን ካስቀደምን በኋላ በቀጥታ እንመልሳለን፦— እንዲህ ያለው ሰው ከኃጢአት ያልዳኑትን ከሚከተል አደጋ ውጭ ደስ የሚያሰኝን ምግብ ሊጠቀም ይችላል። ደስም እንዲለን ሁሉን አትርፎ የሚሰጠንን እግዚአብሔርን ብቻ እያየ፣ ምስጋናን ለመጨመር እንደ መንገድ አድርጎ፣ እኩል ጤናማ ቢሆንም ደስ ከማያሰኘው ምግብ ይልቅ ሊመርጠው ይችላል። በዚሁ መርሕ አበባ ሊያሸት፣ ወይም አንድ ዘለላ ወይን ሊበላ፣ ወይም በእግዚአብሔር ያለውን ደስታ የማያሳንስ ነገር ግን የሚጨምር ሌላ ማንኛውንም ደስታ ሊወስድ ይችላል። ስለዚህ በፍቅር ፍጹም የሆነ ሰው ለጋብቻና ለዓለማዊ ሥራ ብቁ አይሆንም ልንል አንችልም፤ ወደዚያ ቢጠራ ከቀድሞው ሁሉ ይበልጥ ብቁ ይሆናል፤ ሁሉን ያለ ችኮላ ወይም ያለ ጭንቀት፣ ያለ አንዳች የመንፈስ መበታተን ሊያደርግ ይችላልና።

«ጥ፦ ነገር ግን ሁለት ፍጹማን ክርስቲያኖች ልጆች ቢወልዱ፣ በወላጆቹ ውስጥ ኃጢአት ከሌለ ልጆቹ እንዴት በኃጢአት ሊወለዱ ይችላሉ?

«መ፦ ይህ ሊሆን የሚችል እንጂ ሊሆን የሚጠበቅ ጉዳይ አይደለም፤ ተከስቶ ያውቅ ወይም ወደ ፊት ይከሰት እንደ ሆነ እጠራጠራለሁ። ነገር ግን ይህን ትቼ እመልሳለሁ፦ ኃጢአት በእኔ ላይ የተላለፈው ከወለዱኝ በቀጥታ ሳይሆን ከመጀመሪያው አባቴ ነው። ‹በአዳም ሁሉ ሞቱ፤ በአንዱ ሰው አለመታዘዝ ሰዎች ሁሉ ኃጢአተኞች ሆኑ›፤ የተከለከለውን ፍሬ በበላ ጊዜ በወገቡ የነበሩ ሰዎች ሁሉ፣ ያለ አንዳች ልዩነት።

«በአትክልት ሥራ ውስጥ የዚህ አስደናቂ ምሳሌ አለን፦ በዱር ፖም ግንድ ላይ የተዳቀሉ ቅርንጫፎች እጅግ ጥሩ ፍሬ ያፈራሉ፤ ነገር ግን የዚህን ፍሬ ፍሬ ዘር ብትዘራ ውጤቱ ምን ይሆናል? እስከ ዛሬ ከተበሉት የዱር ፖሞች ሁሉ ያልተለየ ጎምዛዛ የዱር ፖም ያፈራሉ።

«ጥ፦ ነገር ግን ፍጹም የሆነው ሰው ከሌሎች ይልቅ፣ ከተራ አማኞች ይልቅ፣ አብልጦ የሚያደርገው ምንድር ነው?

«መ፦ ምናልባት ምንም ላይሆን ይችላል፤ የእግዚአብሔር አሠራር በውጫዊ ሁኔታዎች ከልሎት ሊሆን ይችላልና። ምናልባትም ስለ እግዚአብሔር ገንዘቡን ለመክፈልና ራሱን እንኳ ለመክፈል ቢመኝና ቢናፍቅም፣ እንደ ሌሎች ያን ያህል ላያደርግ ይችላል፤ ቢያንስ በውጫዊ፦ ያን ያህል ብዙ ቃላት አይናገርም፤ ያን ያህል ብዙ ሥራም አይሠራም። ጌታችንም ራሱ ከአንዳንድ ሐዋርያቱ ይልቅ ያን ያህል ብዙ ቃላት አልተናገረም፤ ያን ያህል ብዙ፣ አይደለም፣ ያን ያህል ታላላቅ ሥራዎችንም አልሠራም። (ዮሐንስ 14:12።) ታዲያ ምን ይሁን? ይህ የበለጠ ጸጋ እንደሌለው ማስረጃ አይደለም፤ እግዚአብሔርም ውጫዊውን ሥራ የሚመዝነው በዚህ ነው። እርሱን ስሙት፦ ‹እውነት እላችኋለሁ፥ ይህች ድሀ መበለት ከሁሉ ይልቅ አብልጣ ጣለች›። በእውነት፣ ይህ ድሀ ሰው በጥቂት ተሰባባሪ ቃላቱ ከሁሉ ይልቅ አብልጦ ተናገረ። በእውነት፣ ቀዝቃዛ ጽዋ ውኃ የሰጠች ይህች ድሀ ሴት ከሁሉ ይልቅ አብልጣ አደረገች። ‹በመልክ መፍረድን› ተዉ፤ ‹ቅን ፍርድ መፍረድንም› ተማሩ!

«ጥ፦ ነገር ግን — በቃሉም ሆነ በጸሎቱ ምንም ኃይል አይሰማኝም — ይህ በእርሱ ላይ ማስረጃ አይሆንምን?

«መ፦ አይሆንም፤ ምናልባት ጥፋቱ የራስህ ሊሆን ይችላልና። ከእነዚህ እንቅፋቶች አንዳቸው በመንገድ ላይ ቢኖሩ በዚያ ምንም ኃይል ሊሰማህ አይችልም፦ (1.) የራስህ የነፍስ ሙትነት። ሙታን የነበሩት ፈሪሳውያን ‹ማንም ከቶ እንዲህ ያልተናገረውን› የእርሱን ቃል እንኳ ኃይል አልተሰማቸውም። (2.) ንስሐ ያልተገባበት የአንዳች ኃጢአት በደል በሕሊና ላይ መኖሩ። (3.) በእርሱ ላይ ያለ ማንኛውም ዓይነት ጭፍን ጥላቻ። (4.) እርሱ እገኝበታለሁ የሚለው ሁኔታ ሊደረስበት እንደሚችል አለማመንህ። (5.) እንዳገኘው ለማሰብ ወይም ለመቀበል ዝግጁ አለመሆን። (6.) እርሱን ከልክ በላይ ማክበር ወይም እንደ ጣዖት ማየት። (7.) ራስህንና የራስህን ፍርድ ከልክ በላይ ማክበር። ከእነዚህ አንዳቸው ቢኖሩ፣ በሚናገረው በማንኛውም ነገር ኃይል ባይሰማህ ምን ያስደንቃል? ነገር ግን ሌሎች አይሰማቸውምን? የሚሰማቸው ከሆነ ክርክርህ መሬት ይወድቃል። የማይሰማቸው ከሆነ ደግሞ፣ ከእነዚህ እንቅፋቶች አንዳቸውም በእነርሱም መንገድ ላይ የሉምን? በዚህ ላይ ማንኛውንም ክርክር ከመገንባትህ በፊት ይህን እርግጠኛ መሆን አለብህ፤ ያን ጊዜም እንኳ ክርክርህ የሚያረጋግጠው ጸጋና ስጦታዎች ሁልጊዜ አብረው እንደማይሄዱ ብቻ ነው።

«‹ነገር ግን እርሱ ስለ ፍጹም ክርስቲያን ካለኝ አሳብ አይደርስም።› ምናልባትም ማንም ደርሶበት አያውቅም፤ ወደ ፊትም አይደርስበትም። አሳብህ ከመጽሐፍ ቅዱሳዊው መግለጫ ሊያልፍ፣ ወይም ቢያንስ ከእርሱ ሊያፈነግጥ ይችላልና። መጽሐፍ ቅዱስ በእርሱ ውስጥ ከሚያካትተው የበለጠ፣ ወይም ቢያንስ መጽሐፍ ቅዱስ የማያካትተውን አንድ ነገር ሊያካትት ይችላል። መጽሐፍ ቅዱሳዊ ፍጽምና ልብን የሚሞላ፣ ቃልንና ተግባርን ሁሉ የሚገዛ ንጹሕ ፍቅር ነው። አሳብህ ከዚህ የበለጠ ወይም ከዚህ የተለየ ነገር ቢያካትት መጽሐፍ ቅዱሳዊ አይደለም፤ ያን ጊዜም በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት ፍጹም የሆነ ክርስቲያን ወደ እርሱ ባይደርስ ምንም አያስደንቅም።

«ብዙዎች በዚህ ማሰናከያ እንደሚሰናከሉ እፈራለሁ። ፍጹም ስለ ሆነ ሰው ባላቸው አሳብ ውስጥ በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት ሳይሆን በራሳቸው ምናብ የፈለጉትን ያህል ቅመሞች ያካትታሉ፤ ከዚያም ያንን የምናብ አሳብ የማያሟላውን ማንኛውንም ሰው እንዲህ ያለ መሆኑን በቀላሉ ይክዳሉ።

«ስለዚህ ቀላሉን መጽሐፍ ቅዱሳዊ መግለጫ ዘወትር በዓይናችን ፊት ለማኖር ይበልጥ ጥንቃቄ ማድረግ ይገባናል። በልብና በኑሮ ውስጥ ብቻውን የሚነግሥ ንጹሕ ፍቅር፦— መጽሐፍ ቅዱሳዊ ፍጽምና በሙሉ ይህ ነው።

«ጥ፦ ሰው ይህን እንዳገኘ ራሱን መቼ ሊፈርድ ይችላል?

«መ፦ ከመጽደቁ በፊት ከተለማመደው ይልቅ እጅግ በጠለቀና በጠራ ወቀሳ አብሮት ስለ ተወለደው ኃጢአት ፈጽሞ ከተወቀሰ በኋላ፣ ቀስ በቀስም ያን ኃጢአት እየገደለ መሄዱን ከተለማመደ በኋላ፣ ለኃጢአት ፍጹም ሞትን፣ በእግዚአብሔር ፍቅርና መልክም ሙሉ መታደስን ሲለማመድ ነው፤ ይህም ሁልጊዜ ደስ እስኪለው፣ ሳያቋርጥ እስኪጸልይ፣ በነገር ሁሉም እስኪያመሰግን ድረስ ነው። ይህን ስል ‹ፍቅርን ብቻ እንጂ ኃጢአትን አለመሰማት› በቂ ማስረጃ ነው ማለቴ አይደለም። አያሌ ሰዎች ነፍሳቸው ፈጽማ ከመታደሷ በፊት ይህን ለተወሰነ ጊዜ ተለማምደዋል። ስለዚህ መጽደቁን እንደሚመሰክርለት ሁሉ ሙሉ ቅድስናውንም በግልጽ የሚመሰክርለት የመንፈስ ምስክርነት እስኪጨመርበት ድረስ ማንም ሥራው ተፈጽሟል ብሎ ማመን አይገባውም።

«ጥ፦ ታዲያ አንዳንዶች በእውነቱ ሳይቀደሱ እንዲህ እንደ ተቀደሱ የሚያስቡት ከምን የተነሣ ነው?

«መ፦ ከዚህ የተነሣ ነው፦ በቀደሙት ምልክቶች ሁሉ አይፈርዱም፤ ነገር ግን በከፊሎቹ ወይም አሻሚ በሆኑ ሌሎች ምልክቶች ይፈርዳሉ። ነገር ግን ሁሉንም ተከትሎ በዚህ ጉዳይ የተታለለ ሰው አንድም ምሳሌ አላውቅም። በዓለም ላይ አንድም ሊኖር እንደማይችል አምናለሁ። ሰው ከጸደቀ በኋላ አብሮት ስለ ተወለደው ኃጢአት በጥልቅና በሙላት ቢወቀስ፤ ከዚያም ኃጢአቱን ቀስ በቀስ እየገደለ መሄዱን፣ ቀጥሎም በእግዚአብሔር መልክ ሙሉ መታደስን ቢለማመድ፤ በጸደቀ ጊዜ ከተፈጸመው እጅግ እጅግ በሚበልጠው በዚህ ለውጥ ላይ የመታደሱ ግልጽና ቀጥተኛ ምስክር ቢጨመር፣ እግዚአብሔር ሊዋሽ እንደማይቻል ሁሉ ይህ ሰው በዚህ ሊታለል እንደማይቻል እፈርዳለሁ። እውነተኛ ሰው መሆኑን የማውቀው አንድ ሰው እነዚህን ነገሮች ቢመሰክርልኝም፣ ያለ በቂ ምክንያት ምስክርነቱን ልጥለው አይገባኝም።

«ጥ፦ ይህ ለኃጢአት መሞትና በፍቅር መታደስ ቀስ በቀስ የሚሆን ነው ወይስ በቅጽበት?

«መ፦ ሰው ለተወሰነ ጊዜ በመሞት ላይ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን ነፍስ ከሥጋ እስከምትለይበት ቅጽበት ድረስ በትክክለኛው አነጋገር አይሞትም፤ በዚያችም ቅጽበት የዘላለምን ሕይወት ይኖራል። እንደዚሁም ለተወሰነ ጊዜ ለኃጢአት በመሞት ላይ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን ኃጢአት ከነፍሱ እስኪለይ ድረስ ለኃጢአት የሞተ አይደለም፤ በዚያችም ቅጽበት የፍቅርን ሙሉ ሕይወት ይኖራል። ሥጋ በሚሞትበት ጊዜ የሚደረገው ለውጥ ከዚያ በፊት ካወቅነው ከማንኛውም ለውጥ የተለየ ዓይነት፣ ወሰን በሌለው መጠንም የሚበልጥ፣ አዎን እስከዚያ ጊዜ ድረስ ሊታሰብ የማይቻል እንደ ሆነ ሁሉ፣ ነፍስ ለኃጢአት በምትሞትበት ጊዜ የሚፈጸመውም ለውጥ ከቀድሞው ሁሉ የተለየ ዓይነት፣ ወሰን በሌለው መጠንም የሚበልጥ፣ ሰውም እስኪለማመደው ድረስ ሊያስበው የማይችለው ነው። ቢሆንም በጸጋ፣ በክርስቶስ እውቀት፣ በእግዚአብሔር ፍቅርና መልክ አሁንም ያድጋል፤ እስከ ሞት ብቻ ሳይሆን ለዘላለምም እንዲሁ ያድጋል።

«ጥ፦ ይህን ለውጥ እንዴት ልንጠብቀው ይገባናል?

«መ፦ በግድየለሽነት ወይም በስንፍና ሳይሆን፣ በብርቱና በሁሉን አቀፍ መታዘዝ፣ ትእዛዛትን ሁሉ በቅንዓት በመጠበቅ፣ በንቃትና በትጋት፣ ራሳችንን በመካድና መስቀላችንን ዕለት ዕለት በመሸከም፣ እንዲሁም በብርቱ ጸሎትና በጾም፣ የእግዚአብሔርንም ሥርዓቶች ሁሉ በቅርብ በመፈጸም ነው። ማንም በሌላ መንገድ ሊያገኘው (አዎን፣ ካገኘው በኋላ፣ በታላቅ መጠን እንኳ ከተቀበለው በኋላ ሊጠብቀው) ቢያልም፣ ራሱን ያታልላል። እውነት ነው፣ የምንቀበለው በቀላል እምነት ነው፤ ነገር ግን እርሱ በሠራው መንገድ በትጋት ሁሉ ካልፈለግነው በቀር እግዚአብሔር ያን እምነት አይሰጥም፤ ወደ ፊትም አይሰጥም።

«ይህ አሳብ በረከቱን የተቀበሉት ለምን ጥቂቶች እንደ ሆኑ የሚጠይቁትን ሊያረካ ይችላል። በዚህ መንገድ የሚፈልጉት ምን ያህል እንደ ሆኑ ጠይቅ፤ በቂ መልስም ታገኛለህ።

«በተለይ ጸሎት ጎድሏል። በእርሱ የሚተጋ ማን ነው? ስለዚሁ ነገር ከእግዚአብሔር ጋር የሚታገል ማን ነው? ስለዚህ ‹አትለምኑምና ለእናንተ አይሆንም፤ ወይም በክፉ ትለምናላችሁና›፤ ይኸውም ከመሞታችሁ በፊት እንድትታደሱ ትለምናላችሁ። ከመሞታችሁ በፊት! ይህ ያረካችኋልን? አይደለም፤ ነገር ግን አሁን እንዲፈጸም ለምኑ፤ ዛሬ፣ ዛሬ ተብሎ ሲጠራ ሳለ። ይህን ‹ለእግዚአብሔር ቀጠሮ መስጠት› አትበሉት። በእርግጥ ነገ እንደ ሆነ ሁሉ ዛሬም የእርሱ ጊዜ ነው። ሰው ሆይ፣ ፍጠን፣ ፍጠን! እንግዲህ፦

ነፍስህ በብርቱ ምኞት ትፍለቅ፣

ፍጹሙን ብፅዕና ለመለማመድ፤

የሚናፍቀው ልብህ በእሳት ይንደድ፣

በፍቅር ቀልጦ ለመዋሐድ!

«ጥ፦ ነገር ግን በፍቅር ፍጹማን እስክንሆን ድረስ በሰላምና በደስታ መኖርን ልንቀጥል አንችልምን?

«መ፦ በእርግጥ እንችላለን፤ የእግዚአብሔር መንግሥት እርስ በርሷ አትለያይምና፤ ስለዚህ አማኞች ተስፋ ቆርጠው ‹ሁልጊዜ በጌታ ደስ ከመሰኘት› አይታቀቡ። ቢሆንም አሁንም በውስጣችን ስለ ቀረው ኃጢአተኛ ተፈጥሮ በግልጽ ልናዝን እንችላለን። ስለዚህ የሚወጋ ስሜት፣ ከእርሱም ለመዳን ብርቱ ምኞት ቢኖረን መልካም ነው። ነገር ግን ይህ በየቅጽበቱ ወደ ብርቱ ረዳታችን ይበልጥ በቅንዓት እንድንሸሽ፣ ‹በክርስቶስ ኢየሱስ ከፍ ከፍ ያለውን የእግዚአብሔርን መጥራት ዋጋ› ለማግኘት ወደ ምልክቱ ይበልጥ አጥብቀን እንድንገሠግሥ ብቻ ሊያነሣሣን ይገባል። የኃጢአታችን ስሜት እጅግ በበዛ ጊዜ፣ የፍቅሩ ስሜት ከዚያ ይልቅ እጅግ ሊበዛ ይገባዋል።

«ጥ፦ እንዳገኙ የሚያስቡትን እንዴት ልንይዛቸው ይገባናል?

«መ፦ በቅንነት መርምሯቸው፤ እግዚአብሔር በልባቸው ያለውን ሁሉ እንዲያሳያቸውም አጥብቀው እንዲጸልዩ ምከሯቸው። በጸጋ ሁሉ እንዲበዙ የሚያሳስቡ እጅግ ብርቱ ምክሮችና ክፉን ሁሉ እንዲያስወግዱ የሚያስጠነቅቁ እጅግ ጠንካራ ማስጠንቀቂያዎች በአዲስ ኪዳን ሁሉ ውስጥ በጸጋ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ላሉት ተሰጥተዋል። ነገር ግን ይህ በታላቅ ርኅራኄ፣ ያለ አንዳች ጭካኔ፣ ኮስታራነት ወይም ምሬት ሊደረግ ይገባዋል። የቍጣን፣ የደግነት ማጣትን ወይም የንቀትን መልክ እንኳ በጥንቃቄ ልናስወግድ ይገባናል። እንዲህ መፈተኑን ለሰይጣን፣ ‹የዋህነቱን እናውቅ ዘንድ፣ ትዕግሥቱንም እንፈትን ዘንድ በስድብና በሥቃይ እንመርምረው› ብሎ መጮኹንም ለልጆቹ ተዉ። ለተሰጣቸው ጸጋ ታማኞች ከሆኑ በዚህ ምክንያት የመጥፋት አደጋ የለባቸውም፤ መንፈሳቸው ወደ እግዚአብሔር እስኪመለስ ድረስ በዚያ ስሕተት ቢቆዩ እንኳ አደጋ የለባቸውም።

«ጥ፦ ነገር ግን በጭካኔ ብንይዛቸው ምን ጉዳት ሊያደርስ ይችላል?

«መ፦ ወይ ተሳስተዋል፤ ወይ አልተሳሳቱም። ተሳስተው ከሆነ ነፍሳቸውን ሊያጠፋ ይችላል። ይህ የማይቻል ነገር አይደለም፤ አይደለም፣ የማይሆንም አይደለም። እስኪሰምጡና ዳግመኛ እስከማይነሡ ድረስ እጅግ ሊያስቈጣቸው ወይም ተስፋ ሊያስቈርጣቸው ይችላል። ካልተሳሳቱ ደግሞ እግዚአብሔር ያላሳዘናቸውን ሊያሳዝን፣ በራሳችንም ነፍስ ላይ ብዙ ጉዳት ሊያደርስ ይችላል። እነርሱን የሚነካ፣ በአንድ መልኩ የእግዚአብሔርን የዓይን ብሌን ይነካልና፤ ይህ ያለ ጥርጥር ነው። በእውነት በመንፈሱ የተሞሉ ከሆኑ፣ በደግነት ጕድለት ወይም በንቀት መያዛቸው የጸጋውን መንፈስ ጥቂት የማይባል ማክፋፋት ነው። በዚህም ደግሞ በራሳችን ውስጥ ክፉ ጥርጣሬንና ብዙ የተሳሳቱ ጠባዮችን እንመግባለን፤ እናበዛለንም። አንዱን ብቻ እንደ ምሳሌ ለመጥቀስ፦ በእነዚህ ጥልቅ የእግዚአብሔር ነገሮች ራሳችንን ዋና መርማሪዎች፣ ቁርጥ ፈራጆች አድርገን መሾም ምንኛ ራስን መቻል ነው! ለዚህ ሹመት ብቁ ነንን? ድካም እስከ ምን ድረስ እንደሚዘልቅ፣ ምን ወደ እርሱ ሊጠቃለል እንደሚችልና እንደማይችል፣ በሁሉም ሁኔታ ምን ከፍጹም ፍቅር ጋር አብሮ ሊኖር እንደሚችልና እንደማይችል በሁሉም ጉዳይ ልንወስን እንችላለንን? በመልክ፣ በእንቅስቃሴ፣ በድምፅ ቃና ላይ እንዴት ተጽዕኖ እንደሚያደርግ በትክክል ልንወስን እንችላለንን? የምንችል ከሆነ ያለ ጥርጥር ‹ሰዎቹ እኛ ነን፤ ጥበብም ከእኛ ጋር ትሞታለች።›

«ጥ፦ ነገር ግን ስላላመንናቸው ቢቀየሙ፣ ይህ በእነርሱ ላይ ሙሉ ማስረጃ አይሆንምን?

«መ፦ ያ ቅሬታ እንደ ዓይነቱ ነው፦ ቢቈጡ በእነርሱ ላይ ማስረጃ ነው፤ ቢያዝኑ ግን አይደለም። እውነተኛ የእግዚአብሔርን ሥራ ባናምንና በዚህም ከእርሱ ልናገኝ የምንችለውን ጥቅም ራሳችንን ብናሳጣ ሊያዝኑ ይገባቸዋል። የሁለቱም ውጫዊ መግለጫዎች እጅግ ተመሳሳይ ስለ ሆኑ ይህን ኀዘን በቀላሉ ቍጣ አድርገን ልንሳሳት እንችላለን።

«ጥ፦ ነገር ግን ሳያገኙ እንዳገኙ የሚያስቡትን ማጋለጥ መልካም አይደለምን?

«መ፦ በለዘበና በፍቅር በተሞላ ምርመራ ማድረጉ መልካም ነው። ነገር ግን በእነዚህ ላይ እንኳ በድል አድራጊነት መደሰት መልካም አይደለም። እንደዚህ ያለ ምሳሌ ብናገኝ ብዙ ምርኮ እንዳገኘ ሰው ደስ ቢለን እጅግ ስሕተት ነው። ይልቁንም ልናዝን፣ በጥልቅ ልንጨነቅ፣ ዓይኖቻችን እንባ እንዲያፈስሱ ልንተው አይገባንምን? እነሆ፣ እግዚአብሔር ፈጽሞ ለማዳን እንደሚችል የሚያሳይ ሕያው ማስረጃ የሚመስል አንድ ሰው ነበረ፤ ነገር ግን ወዮ፣ እንደ ተስፋነው አልሆነም። በሚዛን ተመዝኖ ቀልሎ ተገኘ! ታዲያ ይህ የደስታ ጉዳይ ነውን? ከንጹሕ ፍቅር በቀር ምንም ባናገኝ ሺህ ጊዜ አብልጠን ደስ ሊለን አይገባምን?

«‹ነገር ግን እርሱ ተታልሏል።› ታዲያ ምን ይሁን? በልቡ ከፍቅር በቀር ምንም እስካልተሰማው ድረስ ጉዳት የሌለው ስሕተት ነው። ብዙውን ጊዜ ታላቅ ጸጋን፣ ከፍ ያለ የቅድስናና የደስታ ደረጃን የሚያሳይ ስሕተት ነው። ይህ ልባቸው ቅን ለሆኑት ሁሉ የእውነተኛ ደስታ ምክንያት ሊሆን ይገባዋል፤ ስሕተቱ ራሱ ሳይሆን ለጊዜው ያስከተለው የጸጋ ከፍታ። ይህች ነፍስ ሁልጊዜ በክርስቶስ ደስተኛ፣ ሁልጊዜ በጸሎትና በምስጋና የተሞላች በመሆኗ ደስ ይለኛል። ምንም ርኩስ ጠባይ ሳይሆን ዘወትር ንጹሑ የእግዚአብሔር ፍቅር ብቻ ስለሚሰማው ደስ ይለኛል። ኃጢአትም ፈጽሞ እስኪጠፋ ድረስ ታግዶ ቢቆይ ደስ ይለኛል።

«ጥ፦ ታዲያ ሰው እንዲህ በመታለሉ ምንም አደጋ የለበትምን?

«መ፦ ምንም ኃጢአት በማይሰማው ጊዜ አደጋ የለበትም። ከዚያ በፊት አደጋ ነበረ፤ ወደ አዲስ ፈተናዎችም ሲገባ እንደ ገና አደጋ ይኖራል። ነገር ግን አሳቡን፣ ቃሉንና ተግባሩን ሁሉ የሚያንቀሳቅስ ከፍቅር በቀር ምንም እስካልተሰማው ድረስ ምንም አደጋ የለበትም፤ ደስተኛ ብቻ ሳይሆን ‹ሁሉን በሚችል አምላክ ጥላ ሥር› በሰላም ተጠብቋል፤ ስለ እግዚአብሔር ብለህ በተቻለው መጠን በዚያ ፍቅር እንዲኖር ተወው። እስከዚያው ግን፣ ፍቅሩ ቢቀዘቅዝና ኃጢአት እንደ ገና ቢያንሰራራ ስለሚመጣው አደጋ ብታስጠነቅቀው መልካም ታደርጋለህ፤ ይኸውም ተስፋን የመጣልና ገና ስላላገኘ ፈጽሞ አያገኘውም ብሎ የማሰብ አደጋ ነው።

«ጥ፦ ነገር ግን እስካሁን ማንም ካላገኘውስ? እንዲህ የሚያስቡ ሁሉ ተታልለው ቢሆኑስ?

«መ፦ ይህን አሳምነኝ፤ ከዚያ በኋላ ከቶ አልሰብከውም። ነገር ግን በትክክል ተረዳኝ፦ ማንኛውንም ትምህርት በዚህ ወይም በዚያ ሰው ላይ አልገነባም። ይህ ወይም ሌላ ማንኛውም ሰው ሊታለል ይችላል፤ እኔም አልናወጥም። ነገር ግን እስካሁን ፍጹም የተደረገ ማንም ከሌለ፣ እግዚአብሔር ፍጽምናን እንድሰብክ አልላከኝም።

«ተመሳሳይ ምሳሌ እንውሰድ፦ ለብዙ ዓመታት ‹አእምሮንም ሁሉ የሚያልፍ የእግዚአብሔር ሰላም አለ› ብዬ ሰብኬአለሁ። ይህ ቃል መሬት እንደ ወደቀ፣ በእነዚህ ሁሉ ዓመታት ማንም ይህን ሰላም እንዳላገኘ፣ ዛሬ የዚህ ሕያው ምስክር እንደሌለ አሳምነኝ፤ ከዚያ በኋላ ከቶ አልሰብከውም።

«‹ኦ፣ ነገር ግን አያሌ ሰዎች በዚያ ሰላም ሞተዋል።› ምናልባት ሊሆን ይችላል፤ እኔ ግን ሕያዋን ምስክሮች እፈልጋለሁ። በእርግጥ ይህ ወይም ያ ሰው ምስክር እንደ ሆነ ያለ ስሕተት እርግጠኛ መሆን አልችልም፤ ነገር ግን እንደዚህ ያሉ ሰዎች ፈጽሞ እንደሌሉ እርግጠኛ ብሆን ይህን ትምህርት መተው ይገባኛል።

«‹አልገባህም። በዚህ ፍቅር ከሞቱት አንዳንዶቹ ከመሞታቸው ብዙ ጊዜ በፊት ያጣጥሙት እንደ ነበር አምናለሁ። ነገር ግን የቀደመው ምስክርነታቸው እውነት እንደ ነበረ እርግጠኛ የሆንሁት ከመሞታቸው ጥቂት ሰዓታት በፊት ነበር።›

«ያን ጊዜም ቢሆን ያለ ስሕተት የሆነ እርግጠኝነት አልነበረህም፤ ምክንያታዊ እርግጠኝነት ግን ከዚያ በፊትም ሊኖርህ ይችል ነበር፤ የራስህን ነፍስ ሊያነቃቃና ሊያጽናና፣ ሌሎችንም ክርስቲያናዊ ዓላማዎች ሁሉ ሊያሟላ የሚችል እርግጠኝነት። ማንኛውም ሕያው ምስክር ቢኖር፣ ማንኛውም ቅን ሰው በእግዚአብሔር ፍቅርና ፍርሃት ከዚያ ሰው ጋር አንድ ሰዓት በመነጋገር እንዲህ ያለውን እርግጠኝነት ሊያገኝ ይችላል።

«ጥ፦ ነገር ግን ይህን ያህል ብዙ መጻሕፍት ስለ እርሱ የሚመሰክሩ ከሆነ፣ ማንም ያገኘው ቢሆን ወይም ባይሆን ምን ለውጥ ያመጣል?

«መ፦ ይህን ያህል ብዙ ሰባኪዎች በዚህ ያህል ብዙ ስፍራዎችና ለዚህ ያህል ረጅም ጊዜ እንዲህ በግልጽና በብርቱ የሰበኩትን በእንግሊዝ ማንም እንዳላገኘው ብረዳ፣ ሁላችንም የእነዚያን መጻሕፍት ትርጉም እንደ ተሳሳትን በግልጽ እረዳ ነበር፤ ስለዚህም ወደ ፊት እኔም ደግሞ ‹ኃጢአት እስከ ሞት ድረስ ይቀራል› ብዬ ማስተማር ይገባኛል።»

20. በ1762 በለንደን የእግዚአብሔር ሥራ እጅግ በዛ። እስከዚያ ድረስ ስለ እነዚህ ነገሮች ምንም ደንታ ያልነበራቸው ብዙዎች ስለ ጠፋው ሁኔታቸው በጥልቅ ተወቀሱ፤ ብዙዎች በክርስቶስ ደም ቤዛነትን አገኙ፤ ወደ ኋላ ካፈገፈጉትም ጥቂት ያልሆኑት ተፈወሱ፤ እግዚአብሔር ከኃጢአት ሁሉ እንዳዳናቸው ያመኑ ሰዎችም ቍጥራቸው ቀላል አልነበረም። ሰይጣን በስንዴው መካከል እንክርዳድን ለመዝራት እንደሚጥር በቀላሉ አስቀድሜ ስላየሁ፣ በተለይ ስለ ትዕቢትና ስለ ሐሰተኛ መንፈሳዊ ግለት አደጋውን እንዲያውቁ ብዙ ደከምሁ። በከተማ በቆየሁበት ጊዜም ትሑታንና ልከኞች ሆነው እንደ ቀጠሉ ተስፋ ለማድረግ ምክንያት ነበረኝ። ነገር ግን ልክ እንደ ሄድሁ ማለት ይቻላል ሐሰተኛ መንፈሳዊ ግለት ሰብሮ ገባ። ሁለት ወይም ሦስት ሰዎች የራሳቸውን ምናብ ከእግዚአብሔር የመጣ ግፊት አድርገው መውሰድ፣ ከዚያም ከቶ እንደማይሞቱ ማሰብ ጀመሩ፤ እነዚህም ሌሎችን ወደዚያው አመለካከት ለማምጣት በመድከማቸው ብዙ ጩኸትና ግራ መጋባት አስከተሉ። ብዙም ሳይቆይ እነዚሁ ሰዎች ከጥቂት ሌሎች ጋር ወደ ሌላ ከልክ ያለፈ ነገር ሮጡ፤ ሊፈተኑ እንደማይችሉ፣ ከእንግዲህ ሕመም እንደማይሰማቸው፣ የትንቢትና መናፍስትን የመለየት ስጦታም እንዳላቸው አሰቡ። በበልግ ወደ ለንደን በተመለስሁ ጊዜ ከእነርሱ አንዳንዶቹ ተግሣጹን ተቀበሉ፤ ሌሎቹ ግን ምክርን ከመቀበል አልፈው ነበር። እስከዚያው ግን ከየአቅጣጫው ማለት ይቻላል የነቀፋ ጐርፍ በእኔ ላይ መጣ፤ ከእነርሱ ዘንድ በየአጋጣሚው ስለምገታቸው፣ ከሌሎች ዘንድ ደግሞ፣ እንደሚሉት፣ ስለማልገታቸው። ይሁን እንጂ የጌታ እጅ አልተገታም፤ ይልቁንም ብዙና ብዙ ኃጢአተኞች ተወቀሱ፤ አንዳንዶቹ በየዕለቱ ማለት ይቻላል ወደ እግዚአብሔር ተመለሱ፤ ሌሎችም በፍጹም ልባቸው እንዲወዱት ተቻላቸው።

21. በዚህ ጊዜ ገደማ ከለንደን ራቅ ብሎ የሚኖር አንድ ወዳጄ እንዲህ ሲል ጻፈልኝ፦—

«ሰይጣን በክርስቶስ ስንዴ መካከል እንክርዳድ በመዝራቱ ከልክ በላይ አትደንግጥ። ሁልጊዜ እንዲሁ ነበር፤ በተለይ መንፈሱ በአስደናቂ ሁኔታ በሚፈስስበት ጊዜ፤ ለሺህ ዓመትም እስኪታሰር ድረስ ሁልጊዜ እንዲሁ ይሆናል። እስከዚያ ድረስ የክርስቶስን መንፈስ ሥራ ሁልጊዜ ይኮርጃል፤ ሊያከሽፈውም ይጥራል።

«የዚህ አንዱ አሳዛኝ ውጤት ሁልጊዜ በክፉው እቅፍ ውስጥ የሚያንቀላፋው ዓለም በመንፈስ ቅዱስ ሥራ ሁሉ ላይ ማፌዙ ነው።

«ነገር ግን እውነተኛ ክርስቲያኖች ምን ሊያደርጉ ይችላሉ? ለራሳቸው የሚገባውን ያህል ለማድረግ ቢፈልጉ፣ (1.) የተታለለች ነፍስ ሁሉ ነጻ እንድትወጣ ሊጸልዩ፤ (2.) በየውሃት መንፈስ ሊመልሷቸው ሊጥሩ፤ በመጨረሻም የሌሎች መታለል ‹ያለ እርሱ ጌታን ሊያይ የሚችል የለምና› የተባለለትን የነፍስን፣ የሥጋንና የመንፈስን ሁለንተናዊ ቅድስና ለመፈለግ ያላቸውን ቅንዓት እንዳያቀዘቅዘው በጸሎትም በንቃትም ከፍተኛ ጥንቃቄ ሊያደርጉ ይገባቸዋል።

«በእርግጥ ይህ ፍጹም አዲስ ፍጥረት ለዕብድ ዓለም ዕብደት ብቻ ነው። ቢሆንም የእግዚአብሔር ፈቃድና ጥበብ ነው። ሁላችንም እንፈልገው!

«ነገር ግን ይህን ትምህርት በሙላት ከሚያምኑት አንዳንዶቹ ሁሉን የሚችለውን አምላክ በመገደብ ብዙ ጊዜ ጥፋተኞች ይሆናሉ። እርሱ ስጦታዎቹን እንደ ወደደ ያከፋፍላል፤ ስለዚህ ሰው ከፍ ያለ የቅድስና መንፈስ መጠን ለመቀበል ብቁ ከመሆኑ በፊት ለተወሰነ ጊዜ አማኝ መሆን አለበት ብሎ ማረጋገጥ ጥበብም ትሕትናም አይደለም።

«የእግዚአብሔር የተለመደ አሠራር አንድ ነገር ነው፤ ሉዓላዊ ፈቃዱ ግን ሌላ ነው። ሥራውን ለማፋጠንም ለማዘግየትም ጥበብ ያለባቸው ምክንያቶች አሉት። አንዳንድ ጊዜ በድንገትና ሳይጠበቅ ይመጣል፤ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ለረጅም ጊዜ ከጠበቅነው በኋላ ብቻ ይመጣል።

«በእርግጥ ሰዎች በመለኮታዊ ሕይወት ጥቂት ብቻ የሚያድጉበት አንዱ ታላቅ ምክንያት የራሳቸው ቅዝቃዜ፣ ቸልተኝነትና አለማመን እንደ ሆነ ለብዙ ዓመታት አስተያየቴ ነበር። ይህንንም የምለው ስለ አማኞች ነው።

«የክርስቶስ መንፈስ በነገር ሁሉ ቅን ፍርድን ይስጠን፤ ‹እስከ እግዚአብሔርም ሙላት ሁሉ ድረስ ይሙላን›፤ እንዲሁም ‹ምንም የሚጎድለን ሳይኖር ፍጹማንና ምሉዓን› እንሆን ዘንድ።»