ክፍሎች 8-14

8. በቀጣዩ ኦገስት በጀርመን አገር ከአርቪድ ግራዲን ጋር ረጅም ውይይት አደረግሁ። ስለ ልምምዱ ከነገረኝ በኋላ «የእምነት ሙሉ ማረጋገጫ» ምን እንደ ሆነ በጽሑፍ እንዲገልጽልኝ ለመንሁት፤ እርሱም በሚከተሉት ቃላት ጻፈልኝ፦—

Requies in sanguine Christi; firma fiducia in Deum, et persuasio de gratia divina; tranquillitas mentis summa, atque serenitas et pax; cum absentia omnis desiderii carnalis, et cessatione peccatorum etiam internorum.

«በክርስቶስ ደም ማረፍ፤ በእግዚአብሔር ላይ የጸና መታመንና ሞገሱን እርግጠኛ ሆኖ ማወቅ፤ ከፍተኛው የአእምሮ ጸጥታ፣ እርጋታና ሰላም፤ ከሥጋዊ ምኞት ሁሉ መዳንና የውስጥ ኃጢአቶችን እንኳ ጨምሮ የኃጢአት ሁሉ መቆም።»

ቀድሞ እኔ ራሴ ከእግዚአብሔር ቃል የተማርሁትን፣ (ከጥቂት ወዳጆቼ ጋር ሆኜ) ለብዙ ዓመታት ስጸልይለትና ስጠባበቀው የነበረውን ነገር ከሕያው ሰው አፍ ስሰማ ይህ የመጀመሪያው ነበር።

9. በ1739 እኔና ወንድሜ «መዝሙራትና ቅዱሳት ግጥሞች» የተሰኘ መጽሐፍ አሳተምን። በብዙዎቹም ውስጥ አሳባችንን በብርቱና በግልጽ ገለጽን። ለምሳሌ በገጽ 24፦—

የተፈጥሮን ጎርፍ ሙሉ ፈሳሹን መልሰው፤

ሥራችን ሁሉ ያዘንብል ወደ አንተ፣

ወደ ምንጩ፤ ፍቅርህ መሪ ይሁን፣

ክብርህም ፍጻሜው ይሁን።

ያን ጊዜ ምድር ወደ ሰማይ መሰላል ትሆናለች፤

ስሜት ራሱ መንገዱን ያሳያል፤

ፍጥረታት ሁሉ ወደ አንተ ይመራሉ፣

የምንቀምሰውም ሁሉ እግዚአብሔር ይሆናል።

እንደ ገናም፦—

ጌታ ሆይ፣ በመንፈስህ ኃይል አስታጥቀኝ፣

በታላቁ ስምህ ተጠርቻለሁና፤

የሚባዝኑ አሳቦቼ በአንተ ይሰብሰቡ፣

የሥራዬ ሁሉ ግብ አንተ ሁን፤

ፍቅርህ በዘመኔ ሁሉ ይከተለኝ፣

ብቸኛ ሥራዬም ምስጋናህ ይሁን። (ገጽ 122።)

እንደ ገናም፦—

አንተን ጓጉቼ እለምናለሁ፣ እናፍቃለሁም፤

መለኮታዊው መርሕ እጅግ ብርቱ ነውና፣

በጣፋጭ ግድ ይዞኝ ይወጣል፣

የተቀደሰች ነፍሴ ሁሉ የአንተ እስክትሆን ድረስ፤

በመለኮት ጥልቅ ባሕር ውስጥ ሰጥማ፣

በአንተም ወሰን የለሽነት ጠፍታ! (ገጽ 125።)

ደግሞም አንድ ተጨማሪ፦—

ሰማያዊ አዳም ሆይ፣ መለኮታዊ ሕይወት፣

ባሕርዬን ወደ ባሕርይህ ለውጥ፤

በነፍሴ ሁሉ ተንቀሳቀስ፣ ተስፋፋም፣

ሁለንተናዬን አንቀሳቅሰህ ሙላው። (ገጽ 153።)

ለዚሁ ዓላማ የሚሆኑ ሌሎች ብዙ ክፍሎችን መጥቀስ ቀላል ነበር። ነገር ግን እነዚህ በዚያን ጊዜ አሳባችን ምን እንደ ነበረ ያለ አንዳች ማስተባበያ ለማሳየት በቂ ናቸው።

10. በተለይ በዚህ ርእሰ ጉዳይ ላይ የጻፍሁት የመጀመሪያው አነስተኛ ጽሑፍ በዚሁ ዓመት መገባደጃ ታተመ። ማንም ሳያነበው አስቀድሞ እንዳይጠላው «የሜቶዲስት መለያ ባሕርይ» የሚል ገለልተኛ ርእስ ሰጠሁት። በእርሱም ፍጹም ክርስቲያንን ገለጽሁ፤ በፊቱም «አሁን እንዳገኘሁ ወይም አሁን ፍጹም እንደ ሆንሁ አይደለም» የሚለውን አስቀመጥሁ። ከእርሱም ከፊሉን ምንም ሳልለውጥ ከዚህ በታች አያይዤዋለሁ፦—

«ሜቶዲስት ማለት ጌታ አምላኩን በፍጹም ልቡ፣ በፍጹም ነፍሱ፣ በፍጹም አሳቡና በፍጹም ኃይሉ የሚወድ ሰው ነው። እግዚአብሔር የልቡ ደስታና የነፍሱ ምኞት ነው፤ ነፍሱም ዘወትር እንዲህ እያለች ትጮኻለች፦ ‹በሰማይ ከአንተ በቀር ማን አለኝ? በምድርም ከአንተ በቀር የምሻው የለም።› አምላኬና ሁሉ ነገሬ! ‹አንተ የልቤ ጽናትና ለዘላለም እድል ፈንታዬ ነህ።› ስለዚህ በእግዚአብሔር ደስተኛ ነው፤ አዎን፣ ሁልጊዜ ደስተኛ ነው፤ ለዘላለም ሕይወት የሚፈልቅ የውኃ ምንጭ በውስጡ አለውና፤ ይህም ነፍሱን በሰላምና በደስታ ያጥለቀልቃታል። ፍጹም ፍቅር አሁን ፍርሃትን አውጥቶ ስለ ጣለ ሁልጊዜ ደስ ይለዋል። አዎን፣ ደስታው ፍጹም ነው፤ አጥንቶቹም ሁሉ እንዲህ ብለው ይጮኻሉ፦ ‹የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ አምላክና አባት ይባረክ፤ እንደ ምሕረቱ ብዛት ለሕያው ተስፋ፥ ለማይጠፋና እድፈት ለሌለበት ርስት ዳግመኛ ወለደኝ፤ ይህም ርስት በሰማያት ቀርቶልኛል።›

«እንዲህ ዘላለማዊነት የሞላበት ይህ ተስፋ ያለው እርሱም በሁሉ ያመሰግናል፤ ይህ (ምንም ይሁን ምን) በክርስቶስ ኢየሱስ ስለ እርሱ የእግዚአብሔር ፈቃድ እንደ ሆነ ያውቃልና። ስለዚህ ‹የእግዚአብሔር ፈቃድ መልካም ነው› እያለ ሁሉን ከእጁ በደስታ ይቀበላል፤ ቢሰጥም ቢነሣም የእግዚአብሔርን ስም በእኩል ይባርካል። በምቾትም ሆነ በሕመም፣ በበሽታም ሆነ በጤና፣ በሕይወትም ሆነ በሞት ሁሉን ለበጎ ለሚያደርገው ለእርሱ ከልቡ ጥልቅ ያመሰግናል፤ ሥጋውንና ነፍሱን ‹ለታመነ ፈጣሪ› እጅ እንደሚሰጥ አድርጎ ፈጽሞ በእጁ አደራ ሰጥቶአልና። ስለዚህ ‹በአንዳች አይጨነቅም›፤ ‹የሚያስጨንቀውን ሁሉ› ስለ እርሱ በሚያስበው ‹በእርሱ ላይ› ጥሎአልና፤ ‹ልመናውን ከምስጋና ጋር› ለእርሱ ካስታወቀ በኋላ ‹በነገር ሁሉ› በእርሱ ያርፋል።

«በእርግጥም ‹ሳያቋርጥ ይጸልያል›፤ በሁሉ ጊዜ የልቡ ቋንቋ ይህ ነው፦ ‹አፌ ያለ ድምፅ ወደ አንተ ነው፤ ዝምታዬም ወደ አንተ ይናገራል።› ልቡ በሁሉ ጊዜና በሁሉ ስፍራ ወደ እግዚአብሔር ከፍ ይላል። በዚህም በማንም ሰው ወይም በማንም ነገር ፈጽሞ አይደናቀፍም፤ ይልቁንም አይቋረጥም። በብቸኝነትም ሆነ ከሰዎች ጋር፣ በዕረፍትም፣ በሥራም ሆነ በጭውውት ልቡ ዘወትር ከጌታ ጋር ነው። ቢተኛም ቢነሣም ‹እግዚአብሔር በአሳቡ ሁሉ ነው›፤ የነፍሱን የፍቅር ዓይን በእርሱ ላይ አድርጎ፣ በየስፍራውም ‹የማይታየውን እንደሚያየው› ሆኖ ዘወትር ከእግዚአብሔር ጋር ይሄዳል።

«እግዚአብሔርንም ስለሚወድ ‹ባልንጀራውን እንደ ነፍሱ ይወዳል›፤ እያንዳንዱን ሰው እንደ ገዛ ነፍሱ ይወዳል። ጠላቶቹን፣ አዎን፣ የእግዚአብሔርንም ጠላቶች ይወዳል። ‹ለሚጠሉት መልካም ማድረግ› በአቅሙ ባይሆንለት እንኳ፣ ፍቅሩን ቢንቁትም፣ አሁንም ‹ቢበድሉትና ቢያሳድዱትም›፣ ‹ስለ እነርሱ መጸለይን› አያቋርጥም።

«እርሱ ‹ልበ ንጹሕ› ነውና። ፍቅር ልቡን ከምቀኝነት፣ ከክፋት፣ ከቍጣና ደግነት ከጎደለው ጠባይ ሁሉ አንጽቶታል። ‹ጠብ ከእርሱ ብቻ ከሚመጣበት› ከትዕቢትም አንጽቶታል፤ አሁንም ‹ምሕረትን፥ ርኅራኄን፥ ቸርነትን፥ ትህትናን፥ የዋህነትን፥ ትዕግሥትን› ለብሶአል። በእርግጥም በእርሱ በኩል ለጠብ የሚሆን ማናቸውም ምክንያት ሁሉ ተቈርጦአል። የሚመኘውን ነገር ማንም ሊወስድበት አይችልምና፤ ‹ዓለምንም በዓለምም ያሉትን አይወድም›፤ ነገር ግን ‹ምኞቱ ሁሉ ወደ እግዚአብሔርና ስሙን ወደ ማሰብ ነው›።

«ከዚህ ከአንዱ ምኞቱ ጋር የሚስማማው የሕይወቱ አንዱ ዓላማ ይህ ነው፤ ይኸውም ‹የራሱን ፈቃድ ሳይሆን የላከውን ፈቃድ ማድረግ› ነው። በሁሉ ጊዜና በሁሉ ስፍራ አንዱ ዓላማው ራሱን ደስ ማሰኘት ሳይሆን ነፍሱ የምትወደውን እርሱን ደስ ማሰኘት ነው። ጤናማ ዓይን አለው፤ ‹ዓይኑም ጤናማ ስለ ሆነች ሰውነቱ ሁሉ ብሩህ ነው። መብራት በደመቀ ብርሃን እንደሚያበራልህ በጭራሽ ብሩህ ይሆናል›። እግዚአብሔር ብቻውን ይነግሣል፤ በነፍሱ ውስጥ ያለው ሁሉ ‹ለእግዚአብሔር ቅዱስ› ነው። በልቡ ውስጥ እንደ ፈቃዱ ያልሆነ አንድም እንቅስቃሴ የለም። የሚነሣው አሳብ ሁሉ ወደ እርሱ ያመለክታል፤ ‹ለክርስቶስም ለመታዘዝ› ይማረካል።

«ዛፍ ከፍሬዋ ትታወቃለች። እግዚአብሔርን እንደሚወድ ‹ትእዛዛቱን ይጠብቃል›፤ ከትንሹ እስከ ታላቁ ድረስ አንዳንዶቹን ወይም አብዛኞቹን ብቻ ሳይሆን ሁሉን ይጠብቃል። ‹ሕግን ሁሉ ጠብቆ በአንዱ መሰናከል› አያረካውም፤ ይልቁንም በሁሉ ነገር ‹በእግዚአብሔርና በሰው ፊት ሁልጊዜ ነውር የሌለባት ሕሊና› አለችው። እግዚአብሔር የከለከለውን ሁሉ ይርቃል፤ እግዚአብሔር ያዘዘውን ሁሉ ያደርጋል። ልቡን አርነት ካወጣለት ወዲህ ‹በትእዛዛቱ መንገድ ይሮጣል›። እንዲህ ማድረግ ክብሩና ደስታው ነው፤ ‹የእግዚአብሔርን ፈቃድ በሰማይ እንደ ሆነች እንዲሁ በምድር ማድረግ› የዕለት ዕለት የደስታ አክሊሉ ነው።

«እንደዚሁም የእግዚአብሔርን ትእዛዛት ሁሉ በሙሉ ኃይሉ ይጠብቃል፤ መታዘዙ ከሚፈስበት ምንጭ፣ ከፍቅሩ፣ ጋር የተመጣጠነ ነውና። ስለዚህ እግዚአብሔርን በፍጹም ልቡ ስለሚወድ በፍጹም ኃይሉ ያገለግለዋል፤ ነፍሱንና ‹ሰውነቱን እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝና ሕያው ቅዱስም መሥዋዕት› አድርጎ ዘወትር ያቀርባል፤ ራሱን፣ ያለውን ሁሉና የሆነውን ሁሉ ለክብሩ ፈጽሞና ያለ አንዳች ማስቀረት ይሰጣል። ያሉትን መክሊቶች ሁሉ፣ የነፍሱን ኃይልና ችሎታ ሁሉ፣ የሰውነቱንም ብልት ሁሉ እንደ ጌታው ፈቃድ ዘወትር ይጠቀምባቸዋል።

«ስለዚህም ‹የሚያደርገውን ሁሉ ለእግዚአብሔር ክብር ያደርገዋል›። በማናቸውም ዓይነት ሥራው ሁሉ፣ ጤናማ ዓይን መያዝ የሚያመለክተውን ይህን ግብ ማለም ብቻ ሳይሆን በእርግጥ ያገኘዋል፤ ሥራውና ዕረፍቱ ልክ እንደ ጸሎቱ ሁሉ ይህን ታላቅ ግብ ያገለግላሉ። ‹በቤቱ ሲቀመጥም በመንገድ ሲሄድም›፣ ሲተኛም ሲነሣም በሚናገረውና በሚያደርገው ሁሉ የሕይወቱን አንድ ሥራ ያራምዳል። ልብሱን ቢለብስ፣ ቢሠራ፣ ቢበላና ቢጠጣ፣ ወይም ከሚያደክም ድካም ራሱን ቢያዝናና፣ ሁሉ በሰዎች መካከል ባለ ሰላምና በጎ ፈቃድ የእግዚአብሔርን ክብር ወደ ማስፋፋት ያዘነብላል። የማይለወጥ አንዱ ደንቡ ይህ ነው፦ ‹እግዚአብሔር አብን በእርሱ እያመሰገናችሁ፥ በቃል ቢሆን ወይም በሥራ የምታደርጉትን ሁሉ በጌታ በኢየሱስ ስም አድርጉት›።

«የዓለም ልማዶችም ‹በፊቱ ያለውን ሩጫ› ከመሮጥ ፈጽሞ አያግዱትም። ስለዚህ እሳትን በብብቱ መያዝ እንደማይችል ሁሉ ‹በምድር ላይ መዝገብ ሊሰበስብ› አይችልም። ለእግዚአብሔርም ሆነ ለሰው ብሎ መዋሸት እንደማይችል ሁሉ ባልንጀራውን ሊያማ አይችልም። በማንም ላይ ደግነት የጎደለው ቃል ሊናገር አይችልም፤ ፍቅር የከንፈሩን በር ይጠብቃልና። ‹ከንቱ ነገር› ሊናገር አይችልም፤ ‹ክፉ ቃል ከአፉ ከቶ አይወጣም›፤ ‹ለማነጽ የሚጠቅም› ያልሆነና ‹ለሚሰሙት ጸጋን› ለመስጠት የማይገባ ሁሉ እንደዚያው ነው። ነገር ግን ‹ንጹሕ የሆነውን ነገር ሁሉ፥ ፍቅር ያለበትን ነገር ሁሉ፥ መልካም ወሬ ያለበትን ነገር ሁሉ› ያስባል፣ ይናገራል፣ ያደርግማል፤ ‹በሁሉ የመድኃኒታችንን የእግዚአብሔርን ትምህርት ያስጌጣል›።»

ስለ ክርስቲያናዊ ፍጽምና ያለኝን አሳብ ለመጀመሪያ ጊዜ በሰፊው የገለጽሁባቸው ቃላት እነዚሁ ናቸው። ታዲያ (1.) ከ1725 ጀምሮ ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው፣ በተለይም ከመጽሐፍ ቅዱስ በቀር ሌላውን በንጽጽር ምንም ሳልመለከት homo unius libri, «የአንድ መጽሐፍ ሰው» መሆን ከጀመርሁበት ከ1730 ወዲህ ይበልጥ በቁርጠኝነት ያለምሁት ይህንኑ ነጥብ እንደ ሆነ ማየት ቀላል አይደለምን? (2.) ይህ ዛሬ የማምነውና የማስተምረው ያው ትምህርት እንደ ሆነ፣ ከሠላሳ ስምንት ዓመት በፊት አጥብቄ ለያዝሁት ለዚያ ውስጣዊም ሆነ ውጫዊ ቅድስና አንድም ነጥብ እንዳልጨመርሁ ማየት ቀላል አይደለምን? በእግዚአብሔር ጸጋ ከዚያ ጊዜ ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ ማስተማሬን የቀጠልሁትም ይኸው ነው፤ ከዚህ በታች ከተያያዙት ቅንጭብ ጽሑፎች ለማንኛውም አድልዎ የሌለው ሰው ይህ ግልጽ ይሆናል።

11. እስከ ዛሬ ድረስ ማንም ጸሐፊ በዚያ ጽሑፍ ላይ አንዳች ተቃውሞ እንዳቀረበ አላውቅም፤ ለተወሰነ ጊዜም በዚህ ጉዳይ ላይ ብዙ ተቃውሞ አላገኘሁም፤ ቢያንስ ከልባውያን ሰዎች አላገኘሁም። ከጊዜ በኋላ ግን ጩኸት ተነሣ፤ ጥቂት ያስገረመኝም በሃይማኖተኛ ሰዎች መካከል መነሣቱ ነበር፤ እነርሱም ፍጽምናን በስሕተት ገልጸሃል ሳይሆን «በምድር ላይ ፍጽምና የለም» ብለው አጥብቀው ተናገሩ፤ እንዲያውም ተቃራኒውን ስለ ተናገርን በእኔና በወንድሜ ላይ በብርቱ ተነሡብን። ከእነዚህ ሰዎች እንዲህ ያለ ኃይለኛ ጥቃት ይመጣል ብለን አልጠበቅንም ነበር፤ በተለይም በእምነት ስለ መጽደቅ ግልጽ አቋም ስለ ነበረን፣ መዳንንም ሁሉ ለእግዚአብሔር ጸጋ ብቻ ለመስጠት ስለምንጠነቀቅ። ከሁሉ ይበልጥ ያስገረመን ግን ክርስቶስ «ፈጽሞ ያድናል» ብለን በማረጋገጣችን፣ እርሱ በልባችን ብቻውን እንደሚነግሥና ሁሉን ለራሱ እንደሚያስገዛ አጥብቀን በመያዛችን «ክርስቶስን ታዋርዳላችሁ» መባላችን ነበር።

12. በ1740 መገባደጃ ይመስለኛል፣ በዚያን ጊዜ የለንደን ኤጲስ ቆጶስ ከነበሩት ከዶክተር ጊብሰን ጋር በኋይትሆል ተነጋገርሁ። በፍጽምና ምን ማለቴ እንደ ሆነ ጠየቁኝ። ያለ አንዳች ሽፋንና ማስቀረት ነገርኋቸው። መናገሬን ስጨርስ፣ «አቶ ዌስሊ፣ ማለትህ ይህ ብቻ ከሆነ ለዓለም ሁሉ አሳትመው። ከዚያ በኋላ የምትለውን ማንም ሊያስተባብል ቢችል በነጻነት ይሞክር» አሉኝ። እኔም «ጌታዬ፣ አደርገዋለሁ» ብዬ መለስሁ፤ እንደዚሁም ስለ ክርስቲያናዊ ፍጽምና የሚናገረውን ስብከት ጽፌ አሳተምሁ።

በዚህም (1.) ክርስቲያኖች በምን መልኩ ፍጹማን እንዳልሆኑ፣ (2.) በምን መልኩስ ፍጹማን እንደ ሆኑ ለማሳየት ጣርሁ።

«(1.) በምን መልኩ ፍጹማን እንዳልሆኑ። በእውቀት ፍጹማን አይደሉም። ካለማወቅ ነጻ አይደሉም፤ ከስሕተትም ነጻ አይደሉም። ማንም ሕያው ሰው ሁሉን አዋቂ እንዲሆን እንደማንጠብቅ ሁሉ ከቶ የማይሳሳት እንዲሆንም አንጠብቅም። ከድካሞችም ነጻ አይደሉም፤ ለምሳሌ ከአእምሮ ድካም ወይም ዝግታ፣ ከምናብ ያልተስተካከለ ፍጥነት ወይም ክብደት። በሌላ ዓይነት ደግሞ የቋንቋ አለመስተካከልና የአነጋገር አለመውበት እንደዚሁ ናቸው፤ በእነዚህም ላይ በጭውውት ወይም በጠባይ የሚታዩ ስም የሌላቸው ሺህ ጉድለቶችን መጨመር ይቻላል። መንፈሳቸው ወደ እግዚአብሔር እስኪመለስ ድረስ ማንም ከእንደነዚህ ያሉ ድካሞች ፈጽሞ ነጻ አይወጣም፤ እስከዚያም ድረስ ከፈተና ፈጽሞ ነጻ ለመውጣት ልንጠብቅ አንችልም፤ ‹ባሪያም ከጌታው አይበልጥም›ና። ነገር ግን በዚህ መልኩም በምድር ላይ ፍጹም የሆነ ፍጽምና የለም። የደረጃ ፍጽምና፣ ማለትም ዘወትር ማደግን የማይቀበል ፍጽምና የለም።

«(2.) እንግዲያስ በምን መልኩ ፍጹማን ናቸው? ልብ በሉ፤ አሁን የምንናገረው በክርስቶስ ስላሉ ሕፃናት ሳይሆን ስለ ጎለመሱ ክርስቲያኖች ነው። ነገር ግን በክርስቶስ ያሉ ሕፃናት እንኳ ኃጢአትን እስከማያደርጉ ድረስ ፍጹማን ናቸው። ይህን ቅዱስ ዮሐንስ በግልጽ ያረጋግጣል፤ በብሉይ ኪዳን ምሳሌዎችም ሊስተባበል አይችልም። ከጥንቶቹ አይሁድ ከሁሉ ይበልጥ ቅዱሳን የነበሩት አንዳንድ ጊዜ ኃጢአት ቢያደርጉስ ምን ይሁን? ከዚህ ተነሥተን ‹ክርስቲያኖች ሁሉ በሕይወት እስካሉ ድረስ ኃጢአትን ያደርጋሉ፣ ማድረግም አለባቸው› ብለን ልንደመድም አንችልም።

«ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱስ ‹ጻድቅ ሰው በቀን ሰባት ጊዜ ኃጢአት ይሠራል› አይልምን? አይልም። በእርግጥ ‹ጻድቅ ሰባት ጊዜ ይወድቃል› ይላል። ይህ ግን ፈጽሞ ሌላ ነገር ነው፤ አንደኛ፣ ‹በቀን› የሚለው ቃል በክፍሉ ውስጥ የለም። ሁለተኛ፣ በዚህ ስፍራ ወደ ኃጢአት ስለ መውደቅ ምንም አልተጠቀሰም። እዚህ የተጠቀሰው በጊዜያዊ መከራ መውደቅ ነው።

«ነገር ግን በሌላ ስፍራ ሰሎሞን ‹ኃጢአትን የማያደርግ ሰው የለም› ይላል። በሰሎሞን ዘመን እንዲህ እንደ ነበረ ጥርጥር የለውም፤ አዎን፣ ከሰሎሞን እስከ ክርስቶስ ድረስ ያን ጊዜ ኃጢአትን የማያደርግ ሰው አልነበረም። ነገር ግን ከሕግ በታች የነበሩት ሰዎች ሁኔታ ምንም ይሁን ምን፣ ወንጌል ከተሰጠ ወዲህ ‹ከእግዚአብሔር የተወለደ ሁሉ ኃጢአትን አያደርግም› ብለን ከቅዱስ ዮሐንስ ጋር ያለ ሥጋት ልናረጋግጥ እንችላለን።

«የክርስቲያኖች መብቶች ከአይሁድ ሥርዓት በታች ስለ ነበሩት ብሉይ ኪዳን በሚመዘግበው ነገር በምንም መንገድ ሊለኩ አይገባም፤ አሁን የዘመኑ ፍጻሜ ደርሶአልና፣ መንፈስ ቅዱስ አሁን ተሰጥቶአልና፣ ታላቁ የእግዚአብሔር መዳን አሁን በኢየሱስ ክርስቶስ መገለጥ ወደ ሰዎች መጥቶአልና። መንግሥተ ሰማያት አሁን በምድር ላይ ተመሥርታለች፤ ስለ እርሷም የእግዚአብሔር መንፈስ በጥንት ዘመን እንዲህ ብሎ ተናገረ (ዳዊት የክርስቲያናዊ ፍጽምና አርአያ ወይም መለኪያ ከመሆን እጅግ የራቀ ነውና)፦ ‹በዚያ ቀን ከእነርሱ መካከል ደካማ የሆነው እንደ ዳዊት ይሆናል፤ የዳዊትም ቤት በፊታቸው እንደ እግዚአብሔር መልአክ ይሆናል።› (ዘካርያስ 12:8።)

«ነገር ግን ሐዋርያት ራሳቸው ኃጢአት አድርገዋል፤ ጴጥሮስ በማስመሰል፣ ጳውሎስም ከበርናባስ ጋር በነበረው ብርቱ ክርክር። አደረጉ እንበል፤ ታዲያ ‹ከሐዋርያት ሁለቱ አንድ ጊዜ ኃጢአት ካደረጉ፣ በየዘመናቱ ያሉ ሌሎች ክርስቲያኖች ሁሉ በሕይወት እስካሉ ድረስ ኃጢአትን ያደርጋሉ፣ ማድረግም አለባቸው› ብለህ ትከራከራለህን? አይደለም፤ እንዲህ እንዳንናገር እግዚአብሔር ይጠብቀን። በእነርሱ ላይ የኃጢአት ግዴታ አልተጣለባቸውም፤ የእግዚአብሔር ጸጋ በእርግጥ ይበቃቸው ነበር። ዛሬም ለእኛ ይበቃናል።

«ነገር ግን ቅዱስ ያዕቆብ ‹ሁላችን በብዙ ነገር እንሰናከላለን› ይላል። እውነት ነው፤ ነገር ግን እዚህ የተነገረላቸው ሰዎች እነማን ናቸው? እግዚአብሔር ያልላካቸው እነዚያ ‹ብዙ አስተማሪዎች› ናቸው እንጂ ሐዋርያው ራሱ ወይም ማንኛውም እውነተኛ ክርስቲያን አይደለም። በሌሎች ጽሑፎች ሁሉ እንደዚሁም በመንፈስ አነሣሽነት በተጻፉት ጽሑፎች በተለመደ የአነጋገር ዘይቤ በተጠቀመበት ‹እኛ› በሚለው ቃል ውስጥ ሐዋርያው ራሱን ወይም ሌላውን እውነተኛ አማኝ ሊጨምር ፈጽሞ እንደማይችል ግልጽ ነው፤ አንደኛ፣ ከዘጠነኛው ቁጥር፦ ‹በእርሱ ጌታንና አብን እንባርካለን፤ በእርሱም እንደ እግዚአብሔር ምሳሌ የተፈጠሩትን ሰዎች እንረግማለን›። በእርግጥ እኛ ሐዋርያት አይደለንም! እኛ አማኞች አይደለንም! ሁለተኛ፣ ከክፍሉ በፊት ካሉት ቃላት፦ ‹ወንድሞቼ ሆይ፥ ከእናንተ ብዙዎቹ አስተማሪዎች አይሁኑ፥ የባሰውን ፍርድ እንድንቀበል ታውቃላችሁና፤ ሁላችን በብዙ ነገር እንሰናከላለንና›። እኛ! እነማን? ሐዋርያት ወይም እውነተኛ አማኞች አይደሉም፤ ነገር ግን በእነዚያ ብዙ በደሎች ምክንያት ‹የባሰውን ፍርድ› የሚቀበሉት ናቸው። እንዲያውም ሦስተኛ፣ ቁጥሩ ራሱ ‹ሁላችን እንሰናከላለን› የሚለው ስለ ሰዎች ሁሉ ወይም ስለ ክርስቲያኖች ሁሉ ሊነገር እንደማይችል ያረጋግጣል። በዚያው ቁጥር ወዲያው በመጀመሪያ የተጠቀሰው እኛ እንደ ተሰናከለ ያልተሰናከለ፣ ‹በቃል የማይሰናከል› ሰው ተጠቅሶአልና፤ ስለዚህም ከእነርሱ በግልጽ ተለይቶ ‹ፍጹም ሰው› ተብሎ ተጠርቶአል።

«ነገር ግን ቅዱስ ዮሐንስ ራሱ ‹ኃጢአት የለብንም ብንል ራሳችንን እናስታለን›፣ ደግሞም ‹ኃጢአትን አላደረግንም ብንል ሐሰተኛ እናደርገዋለን ቃሉም በእኛ ውስጥ የለም› ይላል።

«እመልሳለሁ፦ (1.) አሥረኛው ቁጥር የስምንተኛውን ትርጉም ይወስናል፤ በፊተኛው ቁጥር ያለው ‹ኃጢአት የለብንም ብንል› የሚለው በኋለኛው ቁጥር ባለው ‹ኃጢአትን አላደረግንም ብንል› በሚለው ተብራርቶአልና። (2.) እየተመረመረ ያለው ነጥብ ቀድሞ ኃጢአት አድርገናል ወይስ አላደረግንም የሚለው አይደለም፤ ከእነዚህም ቁጥሮች አንዱም አሁን ኃጢአት እንደምናደርግ ወይም እንደምንሠራ አያረጋግጥም። (3.) ዘጠነኛው ቁጥር ስምንተኛውንም አሥረኛውንም ያብራራል፦ ‹በኃጢአታችን ብንናዘዝ ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን የታመነና ጻድቅ ነው›። ‹የክርስቶስ ደም ከኃጢአት ሁሉ ያነጻል ብዬ ቀደም ብዬ አረጋግጫለሁ› እንዳለ ነው። ማንም ‹አያስፈልገኝም፤ የሚነጻ ኃጢአት የለብኝም› ሊል አይችልም። ‹ኃጢአት የለብንም›፣ ‹ኃጢአትን አላደረግንም ብንል ራሳችንን እናስታለን›፣ እግዚአብሔርንም ሐሰተኛ እናደርገዋለን፤ ነገር ግን ‹በኃጢአታችን ብንናዘዝ … የታመነና ጻድቅ ነው›፤ ‹ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን› ብቻ ሳይሆን ‹ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን›፣ ‹ሄደን ደግመን ኃጢአት እንዳንሠራ›። ስለዚህ ከቅዱስ ዮሐንስ ትምህርትና ከአዲስ ኪዳን አጠቃላይ ይዘት ጋር በመስማማት ይህን መደምደሚያ እናጸናለን፦ ክርስቲያን ኃጢአትን እስከማያደርግ ድረስ ፍጹም ነው።

«ይህ በክርስቶስ ሕፃን ቢሆን እንኳ የእያንዳንዱ ክርስቲያን የከበረ መብት ነው። ነገር ግን ሁለተኛ፣ ከክፉ አሳቦችና ከክፉ ጠባዮች ነጻ እስኪወጡ ድረስ በዚህ መልኩ ፍጹማን ናቸው ሊባል የሚችለው ስለ ጎለመሱ ክርስቲያኖች ብቻ ነው። አንደኛ፣ ከክፉ ወይም ከኃጢአተኛ አሳቦች። በእርግጥ ከየት ሊመነጩ ይችላሉ? ቢመነጩ ‹ከውስጥ ከሰው ልብ የሚወጣ ክፉ አሳብ› ነው። ስለዚህ ልብ ከእንግዲህ ክፉ ካልሆነ ክፉ አሳቦች ከእንግዲህ ከእርሱ አይወጡም፤ ‹መልካም ዛፍ ክፉ ፍሬ ማፍራት … አይቻለውም›ና።

«ከክፉ አሳቦች ነጻ እንደ ወጡ እንዲሁ ከክፉ ጠባዮችም ነጻ ወጥተዋል። ከእነዚህ እያንዳንዱ ከቅዱስ ጳውሎስ ጋር እንዲህ ሊል ይችላል፦ ‹ከክርስቶስ ጋር ተሰቅዬአለሁ፤ እኔም አሁን ሕያው ሆኜ አልኖርም ክርስቶስ ግን በእኔ ይኖራል›፤ — እነዚህ ቃላት ከውጫዊ ኃጢአት እንደዚሁም ከውስጣዊ ኃጢአት መዳንን በግልጽ ይገልጻሉ። ይህም በአሉታዊ መልክ፣ ‹አልኖርም›፣ ማለትም ክፉ ባሕርዬ፣ የኃጢአት ሥጋ፣ ተደምስሶአል፤ በአዎንታዊ መልክም፣ ‹ክርስቶስ በእኔ ይኖራል›፣ ስለዚህም ቅዱስ፣ ጻድቅና መልካም የሆነው ሁሉ፣ ተብሎ ተገልጾአል። በእርግጥም ‹ክርስቶስ በእኔ ይኖራል› እና ‹አልኖርም› የሚሉት ሁለቱ በማይለያይ ሁኔታ የተያያዙ ናቸው። ብርሃንም ከጨለማ ጋር ምን ኅብረት አለው? ክርስቶስስ ከቤልሆር ጋር ምን መስማማት አለው?

«ስለዚህ በእነዚህ ክርስቲያኖች ውስጥ የሚኖረው እርሱ ‹ልባቸውንም በእምነት› አንጽቶአል፤ ስለዚህም ክርስቶስን፣ ‹የክብር ተስፋ›፣ በውስጡ የያዘ ሁሉ ‹እርሱ ንጹሕ እንደ ሆነ ራሱን ያነጻል›። ከትዕቢት ነጽቶአል፤ ክርስቶስ በልቡ ትሑት ነበርና። ከምኞትና ከራስ ፈቃድ ንጹሕ ነው፤ ክርስቶስ የአባቱን ፈቃድ ማድረግን ብቻ ተመኝቶአልና። ከቍጣም፣ በተለመደው የቃሉ ትርጉም፣ ንጹሕ ነው፤ ክርስቶስ የዋህና ገር ነበርና። በተለመደው የቃሉ ትርጉም እላለሁ፤ ስለ ኃጢአተኛው እያዘነ በኃጢአት ላይ ይቈጣልና። በእግዚአብሔር ላይ በሚደረግ በደል ሁሉ ቅሬታ ይሰማዋል፤ ለበዳዩ ግን ርኅሩኅ ርኅራኄ ብቻ አለው።

«እንዲህ ኢየሱስ ሕዝቡን ከኃጢአታቸው ያድናቸዋል፤ ከውጫዊ ኃጢአቶች ብቻ ሳይሆን ከልባቸው ኃጢአቶችም። አንዳንዶች ‹እውነት ነው፤ ነገር ግን እስከ ሞት ድረስ አይደለም፤ በዚህ ዓለም አይደለም› ይላሉ። አይደለም፤ ቅዱስ ዮሐንስ እንዲህ ይላል፦ ‹በፍርድ ቀን ድፍረት ይሆንልን ዘንድ ፍቅር በዚህ ከእኛ ጋር ተፈጽሞአል፤ እርሱ እንዳለ እኛ ደግሞ እንዲሁ በዚህ ዓለም ነንና›። ሐዋርያው በዚህ ስፍራ ያለ አንዳች ማስተባበያ ስለ ራሱና ስለ ሌሎች ሕያዋን ክርስቲያኖች ይናገራል፤ ስለ እነርሱም በሞት ጊዜ ወይም ከሞት በኋላ ብቻ ሳይሆን ‹በዚህ ዓለም› ‹እንደ ጌታቸው› እንደ ሆኑ በግልጽ ያረጋግጣል።

«በመጀመሪያው ምዕራፍ ያሉት ቃላቱም ከዚህ ጋር ፍጹም ይስማማሉ፦ ‹እግዚአብሔር ብርሃን ነው ጨለማም በእርሱ ዘንድ ከቶ የለም። ነገር ግን እርሱ በብርሃን እንዳለ በብርሃን ብንመላለስ ለእያንዳንዳችን ኅብረት አለን፥ የልጁም የኢየሱስ ክርስቶስ ደም ከኃጢአት ሁሉ ያነጻናል›። ደግሞም፦ ‹በኃጢአታችን ብንናዘዝ ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን የታመነና ጻድቅ ነው›። እንግዲህ ሐዋርያው በዚህ ስፍራ በዚህ ዓለም ስለሚፈጸም መዳን እንደሚናገር ግልጽ ነው፤ የክርስቶስ ደም (በሞት ሰዓት ወይም በፍርድ ቀን) ያነጻል አይልምና፤ ነገር ግን በአሁኑ ጊዜ እኛን ሕያዋን ክርስቲያኖችን ‹ከኃጢአት ሁሉ ያነጻናል› ይላል። ማንኛውም ኃጢአት ቢቀር ከኃጢአት ‹ሁሉ› እንዳልነጻን እንዲሁ ግልጽ ነው። ማንኛውም ዓመፃ በነፍስ ውስጥ ቢቀር ነፍስ ከዓመፃ ‹ሁሉ› አልነጻችም። ማንም ደግሞ ይህ ስለ መጽደቅ ብቻ፣ ወይም ከኃጢአት በደል ስለ መንጻታችን ብቻ ነው አይበል፤ አንደኛ፣ ይህ ሐዋርያው በግልጽ የሚለያቸውን ነገሮች ማደባለቅ ነውና፤ እርሱ አስቀድሞ ‹ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን›፣ ከዚያም ‹ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን› ብሎ ይጠቅሳልና። ሁለተኛ፣ ይህ በሥራ መጽደቅን በተቻለው ብርቱ ትርጉም ማረጋገጥ ነውና፤ ውስጣዊ ቅድስናን ሁሉ እንደዚሁም ውጫዊ ቅድስናን ሁሉ ከመጽደቅ በፊት የግድ አስፈላጊ ማድረግ ነው። በዚህ የተነገረው መንጻት ከኃጢአት በደል ከመንጻት ሌላ ካልሆነ፣ ‹እርሱ በብርሃን እንዳለ በብርሃን› ከመመላለስ ቅድመ ሁኔታ በቀር ከበደል አንነጻም፣ ማለትም አንጸድቅም ማለት ነውና። እንግዲያስ የሚቀረው ክርስቲያኖች በዚህ ዓለም ከኃጢአት ሁሉ፣ ከዓመፃ ሁሉ እንደሚድኑ፣ አሁንም ኃጢአትን እስከማያደርጉና ከክፉ አሳቦችና ከክፉ ጠባዮች ነጻ እስኪወጡ ድረስ በዚህ መልኩ ፍጹማን እንደ ሆኑ ነው።»

እንዲህ ያለው ንግግር ቅሬታ ማስነሣቱ የማይቀር ነበር፤ ይህ ንግግር በሌሎች ዘንድ ከሁሉ የተሻሉ ክርስቲያኖች ተብለው የሚከበሩትንና ምናልባትም ራሳቸውን እንዲሁ የሚቈጥሩትን የብዙዎችን ተወዳጅ አመለካከት በቀጥታ ይቃረን ነበርና (እነዚህ ነገሮች እውነት ከሆኑ እነዚያ ሰዎች ፈጽሞ ክርስቲያኖች አልነበሩምና)፤ ቅሬታውም ቀላል አልነበረም። ስለዚህ ብዙ መልሶች ወይም ትችቶች ይጠበቁ ነበር፤ እኔ ግን በሚያስደስት ሁኔታ የጠበቅሁት ቀረ። አንዳችም እንደ ታየ አላውቅም፤ ስለዚህ በጸጥታ መንገዴን ቀጠልሁ።

13. ብዙም ሳይቆይ፣ በ1741 በጸደይ ይመስለኛል፣ ሁለተኛውን የመዝሙራት መጽሐፍ አሳተምን። ትምህርቱ አሁንም በብዙ ስለ ተሳሳተ፣ በዚህም ምክንያት በተዛባ መልኩ ስለ ተገለጸ፣ በዚህ ጉዳይ ላይ ይበልጥ ማብራራት እንደሚያስፈልግ አሰብሁ፤ ይህም በመጽሐፉ መቅድም ውስጥ እንደሚከተለው ተደረገ፦—

«ይህ ታላቅ የእግዚአብሔር ስጦታ፣ የነፍሳችን መዳን፣ በልባችን ላይ እንደ ገና የታተመው የእግዚአብሔር መልክ እንጂ ሌላ አይደለም። ይህም ‹አማኞች እንደ ፈጠራቸው መልክ በአእምሮአቸው መንፈስ መታደሳቸው› ነው። እግዚአብሔር አሁን ‹ልባቸውን በእምነት በማንጻት ምሳርን በዛፉ ሥር› አስቀምጦአል፤ ‹በመንፈስ ቅዱሱም መነሣሣት የልባቸውን አሳቦች ሁሉ አንጽቶአል›። እግዚአብሔርን እርሱ እንዳለ እንደሚያዩት ይህ ተስፋ ስላላቸው ‹እርሱ ንጹሕ እንደ ሆነ ራሳቸውን ያነጻሉ›፤ ‹የጠራቸው ቅዱስ እንደ ሆነ በኑሮአቸው ሁሉ ቅዱሳን ናቸው›። የሚደርሱበትን ሁሉ አሁን ደርሰውበታል ወይም በዚህ መልኩ አሁን ፍጹማን ሆነዋል ማለት አይደለም። ነገር ግን በየዕለቱ ‹ከኃይል ወደ ኃይል ይሄዳሉ›፤ አሁን ‹የጌታን ክብር እንደ መስተዋት እያዩ፣ መንፈስ ከሚሆን ጌታ እንደሚደረግ ያን መልክ ይመስሉ ዘንድ ከክብር ወደ ክብር ይለወጣሉ›።

«‹የጌታም መንፈስ ባለበት በዚያ አርነት አለ›፤ የዚህ ዓለም ልጆች ሰው ቢነግራቸው እንኳ የማያምኑት እንደዚህ ያለ ‹ከኃጢአትና ከሞት ሕግ› አርነት ነው። እንዲህ ‹ከእግዚአብሔር የተወለዱትን› ‹ልጁ አርነት አውጥቶአቸዋል›፤ ከዚያ ከታላቁ የኃጢአትና የምሬት ሥር፣ ከትዕቢት፣ አርነት አውጥቶአቸዋል። ‹ብቃታቸው› ሁሉ ‹ከእግዚአብሔር› እንደ ሆነ፣ ‹በአሳባቸው ሁሉ› ያለው እርሱ ብቻ እንደ ሆነ፣ ‹ስለ በጎ ፈቃዱ መፈለግንም ማድረግንም› በእነርሱ የሚሠራ እርሱ እንደ ሆነ ይሰማቸዋል። ‹የሚናገሩ እነርሱ አይደሉም›፤ ነገር ግን በእነርሱ ‹የሚናገር የአባታቸው መንፈስ ነው›፤ በእጃቸውም የሚደረገው ሁሉ ‹በእነርሱ የሚኖረው አብ እርሱ ሥራውን ይሠራል› እንደ ሆነ ይሰማቸዋል። ስለዚህ እግዚአብሔር ለእነርሱ ሁሉ በሁሉ ነው፤ እነርሱም በፊቱ ምንም አይደሉም። ከቅዱሱና ፍጹሙ የእግዚአብሔር ፈቃድ በቀር ምንም ስለማይመኙ ከራስ ፈቃድ ነጻ ወጥተዋል፤ በችግር ጊዜ መሟላትን፣ በሕመም ጊዜ ዕረፍትን [ይህ ከልክ በላይ ብርቱ ነው። ጌታችን ራሱ በሕመም ጊዜ ዕረፍትን ተመኝቶአል። ለመነውም፤ ነገር ግን በመገዛት ብቻ፦ ‹እኔ እንደምወድ አይሁን› እመኛለሁ፣ ‹አንተ እንደምትወድ›።]፣ ሕይወትን ወይም ሞትን ወይም ማንኛውንም ፍጥረት አይመኙም፤ ነገር ግን በውስጠኛው ነፍሳቸው ዘወትር ‹አባት ሆይ፥ ፈቃድህ ትሁን› እያሉ ይጮኻሉ። ከክፉ አሳቦች ነጻ ወጥተዋል፤ ስለዚህ ለአፍታ እንኳ ሊገቡባቸው አይችሉም። ቀድሞ ክፉ አሳብ ሲገባ ቀና ብለው ይመለከቱ ነበር፤ እርሱም ይጠፋ ነበር። አሁን ግን አይገባም፤ በእግዚአብሔር በተሞላች ነፍስ ውስጥ ለዚህ ስፍራ የለምና። በጸሎት ከመባዘን ነጻ ናቸው። ልባቸውን በእግዚአብሔር ፊት ይበልጥ በቀጥታ በሚያፈስሱበት ጊዜ ሁሉ ስላለፈው [ይህ እጅግ ከልክ በላይ ብርቱ ነው። ‹ስለሚባዝኑ አሳቦች› የሚለውን ስብከት ተመልከት።] ወይም ስለሌለው ወይም ስለሚመጣው ነገር ሳይሆን ስለ እግዚአብሔር ብቻ ያስባሉ። ባለፉት ጊዜያት የሚባዝኑ አሳቦች ዘልቀው ይገቡባቸው ነበር፤ ሆኖም እንደ ጢስ ይበንኑ ነበር፤ አሁን ግን ያ ጢስ ፈጽሞ አይነሣም። በአጠቃላይ ስለ ሁኔታቸውም ሆነ ስለ ማንኛውም የተለየ ተግባር ፍርሃትም ጥርጣሬም የላቸውም። [ብዙ ጊዜ እንዲህ ይሆናል፤ ነገር ግን ለተወሰነ ጊዜ ብቻ።] ‹ከቅዱሱ የተገኘው ቅባት› የሚያደርጉትንና የሚናገሩትን በየሰዓቱ ያስተምራቸዋል፤ [ለተወሰነ ጊዜ እንዲህ ሊሆን ይችላል፤ ሁልጊዜ ግን አይደለም።] ስለዚህም ስለ እርሱ ማመዛዘን አያስፈልጋቸውም። [አንዳንድ ጊዜ አያስፈልጋቸውም፤ በሌላ ጊዜ ግን ያስፈልጋቸዋል።] በአንድ መልኩ ከፈተናዎች ነጻ ወጥተዋል፤ ቍጥር የሌላቸው ፈተናዎች በዙሪያቸው ቢበሩም አያስጨንቋቸውምና። [አንዳንድ ጊዜ አያስጨንቋቸውም፤ በሌላ ጊዜ ግን ያስጨንቋቸዋል፤ ያውም በብርቱ።] በሁሉ ጊዜ ነፍሳቸው የተረጋጋችና ጸጥ ያለች ናት፤ ልባቸውም የጸናና የማይነቃነቅ ነው። እንደ ወንዝ የሚፈስሰው ሰላማቸው ‹አእምሮንም ሁሉ የሚያልፍ› ነው፤ ‹በማይነገርና ክብር በሞላበት ሐሴት ደስ ይላቸዋል›። ‹ለቤዛ ቀን› ‹በመንፈስ ታትመዋል›ና፤ ‹ያን ቀን› ጌታ የሚሰጣቸው ‹የጽድቅ አክሊል› ‹እንደ ተዘጋጀላቸው› በራሳቸው ውስጥ ምስክር አላቸው። [ከኃጢአት የዳኑ ሁሉ አይደሉም፤ ብዙዎቹ ገና አልደረሱበትም።]

«እንዲህ በፍቅር እስኪታደስ ድረስ እያንዳንዱ የዲያብሎስ ልጅ ነው ማለት አይደለም፤ በተቃራኒው፣ በክርስቶስ ብቃት ኃጢአቱ እንደ ተሰረየለት በእግዚአብሔር ላይ የጸና መታመን ያለው ሁሉ የእግዚአብሔር ልጅ ነው፤ በእርሱም ቢኖር የተስፋ ቃሎች ሁሉ ወራሽ ነው። እምነቱ ደካማ ስለ ሆነ፣ ወይም ነፍሱ ‹በልዩ ልዩ ፈተና› ‹እስክታዝን› ድረስ ‹በእሳት ስለ ተፈተነ›፣ መታመኑን በምንም መንገድ ሊጥል ወይም የተቀበለውን እምነት ሊክድ አይገባውም።

«ደግሞም አንዳንዶች እንዳደረጉት ይህ መዳን ሁሉ በአንድ ጊዜ ይሰጣል ብለን ለማረጋገጥ አንደፍርም። በእርግጥ እግዚአብሔር በልጆቹ ላይ የሚሠራው ቀስ በቀስ የሚሆን ሥራ እንዳለ ሁሉ ቅጽበታዊ ሥራም አለ፤ በአንድ ቅጽበት የኃጢአታቸውን ይቅርታ ግልጽ ስሜት ወይም የመንፈስ ቅዱስን ጸንቶ የሚኖር ምስክርነት የተቀበሉ የምስክሮች ደመና እንደማይጠፉም እናውቃለን። ነገር ግን የኃጢአት ስርየትን፣ ጸንቶ የሚኖረውን የመንፈስ ምስክርነትና አዲስ፣ ንጹሕ ልብን በአንድና በዚያው ቅጽበት የተቀበለ ሰው አንድም ምሳሌ በየትኛውም ስፍራ አናውቅም።

«በእርግጥ እግዚአብሔር እንዴት ሊሠራ እንደሚችል ልንናገር አንችልም፤ ነገር ግን የሚሠራበት አጠቃላይ መንገድ ይህ ነው፦ ቀድሞ ጻድቃን እንደ ሆኑ፣ ባለ ጠጎች እንደ ሆኑና ሀብት እንደ በዛላቸው፣ አንዳችም እንደማያስፈልጋቸው በራሳቸው የታመኑ ሰዎች ቃሉን በሚጠቀምበት በእግዚአብሔር መንፈስ ድሆችና የተራቆቱ እንደ ሆኑ ይወቀሳሉ። ያደረጓቸው ነገሮች ሁሉ ወደ አእምሮአቸው ይመጣሉ፤ በፊታቸውም በተራ ይደረደራሉ፤ ስለዚህም የእግዚአብሔር ቍጣ በራሳቸው ላይ ተንጠልጥሎ ያያሉ፤ የሲኦልም ፍርድ እንደሚገባቸው ይሰማቸዋል። በመከራቸው ወደ ጌታ ይጮኻሉ፤ እርሱም ኃጢአታቸውን እንዳስወገደላቸው ያሳያቸዋል፤ መንግሥተ ሰማያትንም በልባቸው ይከፍታል፤ ‹ጽድቅና ሰላም በመንፈስ ቅዱስም የሆነ ደስታ›ን። ኀዘንና ጭንቀት ሸሽተዋል፤ ‹ኃጢአትም› ከእንግዲህ በእነርሱ ላይ ‹አይገዛም›። በደሙ በሆነ እምነት እንዲያው እንደ ጸደቁ አውቀው ‹በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ› ‹በእግዚአብሔር ዘንድ ሰላም› አላቸው፤ ‹በእግዚአብሔር ክብርም ተስፋ ይመካሉ›፤ ‹የእግዚአብሔርም ፍቅር በልባቸው ፈስሶአል›።

«በዚህ ሰላም ለቀናት፣ ለሳምንታት ወይም ለወራት ይኖራሉ፤ ብዙውን ጊዜም ከእንግዲህ ጦርነት አናውቅም ብለው ያስባሉ፤ ከቀድሞ ጠላቶቻቸው አንዳንዶቹ፣ በብብታቸው ያሉ ኃጢአቶቻቸው ወይም ቶሎ የሚከባቸው ኃጢአት (ምናልባትም ቍጣ ወይም ምኞት)፣ እንደ ገና እስኪያጠቁአቸውና እንዲወድቁ አጥብቀው እስኪገፏቸው ድረስ። ያን ጊዜ እስከ መጨረሻው አንጸናም የሚል ፍርሃት ይነሣል፤ ብዙ ጊዜም እግዚአብሔር ረስቶአቸው እንደ ሆነ፣ ወይም ኃጢአታቸው ተሰርዮአል ብለው በማሰባቸው ራሳቸውን አታለው እንደ ሆነ ጥርጣሬ ይነሣል። በእነዚህ ደመናዎች ሥር፣ በተለይም ከዲያብሎስ ጋር ቢከራከሩ፣ ቀኑን ሙሉ እያለቀሱ ይሄዳሉ። ነገር ግን ጌታቸው ስለ ራሱ መልስ ሳይሰጥ ብዙ ጊዜ አይቆይም፤ የሚያጽናናቸውን፣ ‹የእግዚአብሔር ልጆች መሆናቸውን ከመንፈሳቸው ጋር› ዘወትር ‹የሚመሰክረውን› መንፈስ ቅዱስን ይልክላቸዋል። ያን ጊዜ በእርግጥ እንደ ትንሽ ሕፃን የዋሆች፣ ገሮችና ለመማር የተዘጋጁ ይሆናሉ። አሁንም ለመጀመሪያ ጊዜ የልባቸውን ጥልቀት ያያሉ፤ [ይህ መጽሐፍ ከሃያ አራት ዓመት በፊት ታትሞ ገና ባለበት ጊዜ፣ ማንም ይህ አዲስ ትምህርት ነው፣ ከዚህ በፊትም ፈጽሞ ያላስተማርሁት ነው ብሎ በፊቴ መሟገቱ የሚያስደንቅ አይደለምን? — [ይህ ማስታወሻ መጀመሪያ የታተመው በ1765 ነው። አርታኢ።]] ነፍስና እርሱ የፈጠረው መንፈስ በፊቱ እንዳይዝሉ እግዚአብሔር ቀድሞ ሊገልጥላቸው ያልፈቀደውን ጥልቀት። አሁን በዚያ ያሉትን የተሰወሩ ርኵሰቶች ሁሉ፣ የትዕቢትን፣ የራስ ፈቃድንና የሲኦልን ጥልቀት ያያሉ፤ ሆኖም ‹በዚህ እሳታዊ ፈተና መካከል እንኳ አንተ የእግዚአብሔር ወራሽ፣ ከክርስቶስም ጋር አብረህ ወራሽ ነህ› የሚል ምስክር በራሳቸው ውስጥ አላቸው፤ ይህም ራሳቸውን ለመርዳት አለመቻላቸውን በዚያን ጊዜ የሚሰማቸውን ብርቱ ስሜት፣ ‹በጽድቅና በእውነተኛ ቅድስና› ወደ መልኩ ሙሉ በሙሉ ለመታደስም የሚሰማቸውን ሊገለጽ የማይችል ረሃብ ዘወትር ያበረታዋል። ያን ጊዜ እግዚአብሔር የሚፈሩትን ሰዎች ምኞት ያስባል፤ ጤናማ ዓይንና ንጹሕ ልብ ይሰጣቸዋል፤ የራሱን መልክና ጽሕፈት በላያቸው ያትማል፤ በክርስቶስ ኢየሱስ አዲስ አድርጎ ይፈጥራቸዋል፤ ከልጁና ከተባረከው መንፈሱ ጋር ወደ እነርሱ ይመጣል፤ በነፍሳቸውም መኖሪያውን አድርጎ ‹የሰንበት ዕረፍት ለእግዚአብሔር ሕዝብ ቀርቶላቸዋል› ወደ ተባለለት ወደዚያ ዕረፍት ያገባቸዋል።»

በዚህ ስፍራ ልብ ከማለት አላልፍም፦ (1.) ይህ ስለ ክርስቲያናዊ ፍጽምና ከሰጠናቸው ማብራሪያዎች ሁሉ ይበልጥ ብርቱው መሆኑን፤ እንዲያውም በተያያዙት ማስታወሻዎች እንደ ተጠቀሰው ከአንድ በላይ በሆነ ነጥብ ከልክ በላይ ብርቱ መሆኑን። (2.) ከዚያ ወዲህ በዚህ ጉዳይ ላይ በግጥምም ሆነ በስድ ንባብ ያቀረብነው፣ በዚህ መቅድም ውስጥ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ያልተካተተ አንዳች ነገር እንደሌለ። ስለዚህ የአሁኑ ትምህርታችን ትክክልም ይሁን ስሕተት፣ ያም ሆኖ ከመጀመሪያው ያስተማርነው ያው ነው።

14. ከመጽሐፉ ራሱ ጥቅሶችን በማብዛት ለዚህ ተጨማሪ ማስረጃ መስጠት አያስፈልገኝም። በዚያ መጽሐፍ ውስጥ ካለው ከመጨረሻው መዝሙር ከፊሉን ብቻ መጥቀስ ይበቃል፦—

ጌታ ሆይ፣ ዕረፍት እንደ ቀረ አምናለሁ፣

ሕዝብህ ሁሉ የሚያውቁት፤

ንጹሕ ደስታ የሚነግሥበት ዕረፍት፣

አንተ ብቻ የምትወደድበት፤

የነፍሳችን ምኞት ሁሉ

በላይ ባለው ነገር የሚጸናበት፤

ጥርጣሬ፣ ሥቃይና ፍርሃት የሚያልቁበት፣

በፍጹም ፍቅር ተባርረው የሚወጡበት።

ከክፉ እንቅስቃሴ ሁሉ ነጻ ወጥተን፣

(ልጁ አርነት አውጥቶናልና፣)

በሲኦል ኃይላት ሁሉ ላይ እንረግጣለን፣

በክብር አርነት ሆነን።

በሕይወት መንገድ ላይ ተጠብቀን፣ ከሞት፣

ከምድርና ከሲኦል በላይ እንነሣለን፤

በፍቅር ፍጹማን ስንሆን

ለረጅም ጊዜ የፈለግናትን ገነት እናገኛለን።

ኦ፣ ያንን ዕረፍት አሁን ባውቀው፣

ባምን፣ ወደ እርሱም ብገባ!

አዳኝ ሆይ፣ አሁን፣ አሁን ኃይሉን ስጠኝ፣

ኃጢአት ማድረግንም ልተው!

ይህን ድንዳኔ ከልቤ አርቅ፣

ይህን አለማመን አስወግድ፤

የእምነትን ዕረፍት ስጠኝ፣

የፍቅርህን ሰንበት።

ና፣ አዳኜ ሆይ፣ ፈጥነህ ና፣

ወደ ነፍሴ ውረድ!

ከፍጥረትህ ከእንግዲህ አትራቅ፣

ፈጣሪዬና ፍጻሜዬ ሆይ።

ለእኔ ያዘጋጀኸው ብፅዕና

ከእንግዲህ አይዘግይ፤

ና፣ እጅግ ታላቅ ዋጋዬ ሆይ፣

ለአንተ ተብዬ አስቀድሜ የተፈጠርሁ።

ና፣ አብ፣ ወልድና መንፈስ ቅዱስ፣

ማደሪያህ አድርገህ አትመኝ!

የሆንሁት ሁሉ በአንተ ይጥፋ፤

ሁሉ በእግዚአብሔር ይጥፋ!

ከዚህ የበለጠ ግልጽ የሆነ ነገር ሊኖር ይችላልን? (1.) እዚህም ደግሞ ከመቼውም ጊዜ የተናገርነውን ያህል ሙሉና ከፍ ያለ መዳን እንዳለ፤ (2.) ይህም በእምነት ብቻ ሊቀበሉት የሚቻልና በአለማመን ብቻ የሚከለከል ተደርጎ እንደ ተነገረ፤ (3.) ይህ እምነት፣ በዚህም ምክንያት የሚያመጣው መዳን፣ በቅጽበት እንደሚሰጥ ተደርጎ እንደ ተነገረ፤ (4.) ያ ቅጽበት አሁን ሊሆን እንደሚችል፣ ሌላ አንዲት ቅጽበት መቆየት እንደማያስፈልገን፣ «አሁን»፣ በእርግጥም «አሁን»፣ «የተወደደው ሰዓት አሁን ነው፤ እነሆ፥ የመዳን ቀን አሁን ነው» — የዚህ የሙሉ መዳን ቀን — ተብሎ እንደ ታሰበ፤ በመጨረሻም፣ ማንም በሌላ መንገድ ቢናገር በመካከላችን አዲስ ትምህርት የሚያመጣው እርሱ እንደ ሆነ፤ — ይህ ሁሉ ግልጽ አይደለምን?