ክፍሎች 1-7

1. በሚከተሉት ገጾች ላይ ላደርገው ያሰብሁት ነገር፣ ለብዙ ዓመታት ቀስ በቀስ የክርስቲያናዊ ፍጽምናን ትምህርት ወደ መቀበል የመሩኝን እርምጃዎች ግልጽና ጥርት ያለ ማብራሪያ መስጠት ነው። ይህንንም ልባዊ ለሆኑት ሰዎች፣ «እውነትም በኢየሱስ እንዳለ» የሆነውን ሁሉ ማወቅ ለሚሹት ሁሉ ዕዳ አለብኝ። ደግሞም ስለዚህ ዓይነት ጥያቄ የሚያሳስባቸው እነዚሁ ብቻ ናቸው። ለእነዚህ ነገሩን እንዳለ ያለ አንዳች ሽፋን ልገልጽላቸው እወዳለሁ፤ ከአንዱ ዘመን ወደ ሌላው ምን እንዳሰብሁ፣ ለምንስ እንዲህ እንዳሰብሁ ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው ለማሳየት እየተጣጣርሁ።

2. በ1725፣ በሃያ ሦስተኛው ዓመቴ፣ የኤጲስ ቆጶስ ቴይለርን «የቅዱስ ኑሮና የቅዱስ ሞት ሥርዓትና ልምምዶች» የተሰኘውን መጽሐፍ አገኘሁ። የዚህን መጽሐፍ ልዩ ልዩ ክፍሎች ሳነብ እጅግ ልቤ ተነካ፤ በተለይም ስለ ዓላማ ንጽሕና የሚናገረው ክፍል። ወዲያውኑ ሕይወቴን ሁሉ፣ አሳቤን፣ ቃሌንና ሥራዬን ሁሉ ለእግዚአብሔር ለመቀደስ ቈረጥሁ፤ መካከለኛ መንገድ እንደሌለ፣ ነገር ግን የሕይወቴ ክፍል ሁሉ (አንዳንዱ ብቻ ሳይሆን) ለእግዚአብሔር ወይም ለራሴ፣ ይኸውም በውጤቱ ለዲያብሎስ፣ መሥዋዕት መሆን እንዳለበት ፈጽሞ ተረድቼ ነበርና።

ልባዊ የሆነ ማንም ሰው በዚህ ሊጠራጠር ወይም እግዚአብሔርን በማገልገልና ዲያብሎስን በማገልገል መካከል መካከለኛ መንገድ ሊያገኝ ይችላልን?

3. በ1726 የኬምፒስን «የክርስቲያን አርአያ» አገኘሁ። የውስጣዊ ሃይማኖት፣ የልብ ሃይማኖት ምንነትና ስፋት ከዚያ በፊት ታይቶኝ በማያውቅ ብርቱ ብርሃን አሁን ተገለጠልኝ። ሕይወቴን ሁሉ እንኳ ለእግዚአብሔር ብሰጥ (ይህን ማድረግና ከዚያ ወዲያ አለመሄድ ይቻላል ብንል) ልቤን፣ አዎን ልቤን ሁሉ ለእርሱ ካልሰጠሁ ምንም እንደማይጠቅመኝ አየሁ።

«የዓላማ ቅንነትና የፍቅር ንጽሕና»፣ ማለትም በምንናገረውና በምናደርገው ሁሉ አንድ ዓላማ፣ ጠባዮቻችንንም ሁሉ የሚገዛ አንድ ምኞት፣ በእርግጥ «የነፍስ ክንፎች» እንደ ሆኑ አየሁ፤ ያለ እነርሱም ነፍስ ወደ እግዚአብሔር ተራራ ፈጽሞ ልትወጣ አትችልም።

4. ከአንድ ወይም ከሁለት ዓመት በኋላ የአቶ ሎው «ክርስቲያናዊ ፍጽምና» እና «ልባዊ ጥሪ» የተሰኙት መጻሕፍት በእጄ ገቡ። እነዚህም ግማሽ ክርስቲያን መሆን ፈጽሞ የማይቻል መሆኑን ከቀድሞው ሁሉ ይበልጥ አሳመኑኝ፤ እኔም በጸጋው (ፍጹም አስፈላጊነቱ በጥልቅ ተሰምቶኝ ነበርና) ፈጽሞ ለእግዚአብሔር የተሰጠሁ ለመሆን፣ ነፍሴን፣ ሥጋዬንና ንብረቴን ሁሉ ለእርሱ ለመስጠት ወሰንሁ።

አስተዋይ የሆነ ማንም ሰው ይህ ነገሩን ከልክ በላይ ማራመድ ነው ይላልን? ወይስ ራሱን ስለ እኛ ለሰጠው ለእርሱ ራሳችንን፣ ያለንን ሁሉና የሆንነውን ሁሉ ከመስጠት ያነሰ ነገር ይገባዋል ይላልን?

5. በ1729 መጽሐፍ ቅዱስን አንዱና ብቸኛው የእውነት መለኪያ፣ የንጹሕ ሃይማኖትም ብቸኛ አርአያ አድርጌ ማንበብ ብቻ ሳይሆን ማጥናት ጀመርሁ። ከዚህም የተነሣ «በክርስቶስ ኢየሱስ የነበረ ይህ አሳብ» እንዲኖረን፣ «እርሱ እንደ ተመላለሰ ራሱ ደግሞ ሊመላለስ» እንደሚገባንም፣ ይኸውም በእርሱ ከነበረው አሳብ አንዳንዱን ክፍል ብቻ ሳይሆን ሁሉን እንዲኖረን፣ በብዙ ወይም በአብዛኛው ነገር ብቻ ሳይሆን በሁሉ ነገር እርሱ እንደ ተመላለሰ እንድንመላለስ የግድ አስፈላጊ መሆኑን ይበልጥ እየጠራ በሚሄድ ብርሃን አየሁ። በዚያን ጊዜ በአጠቃላይ ሃይማኖትን የተመለከትሁበት ብርሃን ይህ ነበር፤ ይኸውም ክርስቶስን ሳያቋርጡ መከተል፣ በውስጥም በውጭም ከጌታችን ጋር ፈጽሞ መመሳሰል ነው። ይህን ደንብ ወደ ራሴ ወይም ወደ ሌሎች ሰዎች ልምምድ ከማጣመም፣ ወይም ከታላቁ አርአያችን ጋር ካለመመሳሰል በትንሹ እንኳ ለራሴ ፈቃድ ከመስጠት በላይ የፈራሁት ነገር አልነበረም።

6. ጃንዩዋሪ 1 ቀን 1733 በቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን በዩኒቨርሲቲው ፊት «የልብ መገረዝ» በሚል ርእስ ሰበክሁ፤ ስለ እርሱም በእነዚህ ቃላት ገለጽሁ፦ «ቅዱሳት መጻሕፍት ቅድስና ብለው የሚጠሩት ያ ዘወትር የሚኖር የነፍስ ዝንባሌ ነው፤ ይህም በቀጥታ ከኃጢአት፣ ‹ሥጋንና መንፈስን ከሚያረክስ ሁሉ› መንጻትን ያመለክታል፤ ስለዚህም በክርስቶስ ኢየሱስ በነበሩት በጎ ምግባራት መዋብን፣ ‹የሰማዩ አባታችን ፍጹም እንደ ሆነ ፍጹማን› እስክንሆን ድረስ ‹በአእምሮአችን መንፈስ› መታደስን ያመለክታል።» (ቅጽ 5፣ ገጽ 203።)

በዚያው ስብከት እንዲህ አልሁ፦ «‹ፍቅር የሕግ ፍጻሜ ነው፤ የትእዛዝ ፍጻሜ ነው።› ፍቅር ‹ፊተኛውና ታላቁ› ትእዛዝ ብቻ ሳይሆን ትእዛዛት ሁሉ በአንድነት ነው። ‹ጽድቅ የሆነውን ነገር ሁሉ፥ ንጹሕ የሆነውን ነገር ሁሉ፥ … በጎነት ቢሆን ምስጋናም ቢሆን› — እነዚህ ሁሉ በዚህ በአንድ ቃል፣ በፍቅር፣ ተጠቃለዋል። በዚህ ፍጽምና፣ ክብርና ደስታ አለ። የሰማይና የምድር ንጉሣዊ ሕግ ይህ ነው፦ ‹በፍጹም ልብህ በፍጹምም ነፍስህ በፍጹምም አሳብህ በፍጹምም ኃይልህ ጌታ አምላክህን ውደድ።› አንዱ ፍጹም በጎ ነገር ብቸኛ የመጨረሻ ግባችሁ ይሁን። ስለ ራሱ ብላችሁ አንድን ነገር ብቻ ተመኙ፤ — ሁሉ በሁሉ በሆነው በእርሱ መደሰትን። ለነፍሳችሁ አንድ ደስታን ብቻ አስቡ፤ ይኸውም ከፈጠራቸው ከእርሱ ጋር መዋሐድን፤ ‹ኅብረታችንም ከአባት ጋር ከልጁም› ጋር መሆኑን፤ ‹ከጌታ ጋር› ‹በአንድ መንፈስ› መተባበርን። እስከ ዘመን ፍጻሜ ድረስ የምትከተሉት ዓላማ አንድ ብቻ ይሁን፤ — በዚህ ዘመንና በዘላለም በእግዚአብሔር መደሰት። ሌሎችን ነገሮች ወደዚህ እስከሚያደርሱ ድረስ ብቻ ተመኙ። ፍጥረትን ወደ ፈጣሪ እስከሚመራ ድረስ ውደዱ። ነገር ግን በምትራመዱበት እርምጃ ሁሉ ዓይናችሁ የሚያርፍበት የከበረ ግብ ይህ ይሁን። ፍቅርና አሳብ፣ ቃልና ሥራ ሁሉ ለዚህ የተገዛ ይሁን። የምትመኙትና የምትፈሩት ሁሉ፣ የምትፈልጉትና የምትሸሹት ሁሉ፣ የምታስቡት፣ የምትናገሩትና የምታደርጉት ሁሉ የሕልውናችሁ ብቸኛ ምንጭና ብቸኛ ፍጻሜ በሆነው በእግዚአብሔር ለምታገኙት ደስታ ይሁን።» (ዝኒ ከማሁ፣ ገጽ 207፣ 208።)

በእነዚህ ቃላትም ደመደምሁ፦ «የፍጹሙ ሕግ ድምር፣ የልብ መገረዝ ይህ ነው። መንፈስ ከፍቅሮቹ ሁሉ ጋር ወደ ሰጠው ወደ እግዚአብሔር ይመለስ። — ከእኛ ሌላ መሥዋዕትን አልፈለገም፤ ነገር ግን ሕያዉን የልብ መሥዋዕት መርጦአል። በቅዱስ ፍቅር ነበልባል በክርስቶስ በኩል ለእግዚአብሔር ዘወትር ይቅረብ። ማንም ፍጥረት ከእርሱ ጋር እንዲካፈል አይፈቀድለት፤ እርሱ ቀናተኛ አምላክ ነውና። ዙፋኑን ከሌላ ጋር አይካፈልም፤ ያለ ተቀናቃኝ ይነግሣል። እርሱን የመጨረሻ ግቡ ከሚያደርግ በቀር ምንም ዓላማ፣ ምንም ምኞት በዚያ አይግባ። ሞተው ሳሉ አሁንም የሚናገሩን እነዚያ የእግዚአብሔር ልጆች በአንድ ወቅት የተመላለሱበት መንገድ ይህ ነው፦ ‹ስሙን ለማመስገን እንጂ ለመኖር አትመኙ፤ አሳባችሁ፣ ቃላችሁና ሥራችሁ ሁሉ ወደ ክብሩ ያዘንብል።› ‹ከእርሱ በቀር ስለ ምንም ነገር ምንም እንዳትወዱ ነፍሳችሁ ለእርሱ ባለ ፍጹም ፍቅር ትሞላ።› ‹በሥራችሁ ሁሉ ንጹሕ የልብ ዓላማና ለክብሩ የጸና ትኵረት ይኑራችሁ።› ያን ጊዜ፣ ከዚያ በፊት ግን አይደለም፣ ‹በክርስቶስ ኢየሱስ የነበረ ይህ አሳብ› በእኛ ዘንድ ይሆናል፤ ይኸውም በልባችን እንቅስቃሴ ሁሉ፣ በአንደበታችን ቃል ሁሉ፣ በእጃችን ሥራ ሁሉ ‹ከእርሱ ጋር በተያያዘና ለፈቃዱ በመገዛት እንጂ ምንም ሳንከተል› ስንኖር ነው፤ እኛም ደግሞ ‹የራሳችንን ፈቃድ ሳይሆን የላከንን ፈቃድ› ለመፈጸም ብቻ ስናስብ፣ ስንናገርና ስናደርግ፤ ‹ብንበላም ብንጠጣም ማናቸውንም ነገር ብናደርግ› ሁሉን ‹ለእግዚአብሔር ክብር› ስናደርግ ነው።» (ዝኒ ከማሁ፣ ገጽ 211።)

ይህ ስብከት ከታተሙት ጽሑፎቼ ሁሉ የመጀመሪያው ሆኖ የተዘጋጀ መሆኑን ልብ ማለት ይቻላል። በዚያን ጊዜ የነበረኝ የሃይማኖት አመለካከት ይህ ነበር፤ ያን ጊዜም እንኳ ፍጽምና ብዬ ለመጥራት አላመነታሁም። ዛሬም ያለኝ አመለካከት ይኸው ነው፤ ምንም ጉልህ ጭማሪም ሆነ ቅናሽ የለበትም። ታዲያ መጽሐፍ ቅዱስን የሚያምን ማንም አስተዋይ ሰው በዚህ ውስጥ የሚቃወመው ምን ነገር አለ? መጽሐፍ ቅዱስን በግልጽ ሳይቃረን ምን ሊክድ ይችላል? ከእግዚአብሔርስ ቃል ሳያጎድል ምን ሊቀንስ ይችላል?

7. እኔና ወንድሜ (በፌዝ ሜቶዲስቶች ተብለው ከተጠሩት ከእነዚያ ወጣቶች ሁሉ ጋር) በ1735 መገባደጃ ወደ አሜሪካ በመርከብ እስክንሄድ ድረስ በዚሁ አሳብ ጸናን። በሳቫና ሳለሁ በሚቀጥለው ዓመት የሚከተሉትን ስንኞች ጻፍሁ፦—

ከፀሐይ በታች አንዳች ነገር ይኖር ይሆን፣

ልቤን ከአንተ ጋር ለመካፈል የሚታገል?

ወዮ! ከዚያ ነቅለህ ጣለው፤ ብቻህን ንገሥ፣

በዚያ ያለው የእንቅስቃሴ ሁሉ ጌታ ሆነህ!

በ1738 መጀመሪያ ከዚያ ስመለስ የልቤ ጩኸት እንዲህ የሚል ነበር፦

አቤቱ፣ ከንጹሕ ፍቅርህ በቀር ብቻውን

በነፍሴ ምንም እንዳይኖር ስጠኝ!

ፍቅርህ ሁለንተናዬን ይያዘኝ፣

ደስታዬ፣ መዝገቤና አክሊሌ ሆኖልኝ!

እንግዳ እሳትን ከልቤ አርቅልኝ፤

ሥራዬ፣ ቃሌ፣ አሳቤ ሁሉ ፍቅር ይሁንልኝ!

ማንም ይህን ተቃውሞ እንደ ነበረ ሰምቼ አላውቅም። በእርግጥስ ማን ሊቃወመው ይችላል? ይህ የእያንዳንዱ አማኝ ብቻ ሳይሆን በእውነት የነቃ የእያንዳንዱ ሰው ቋንቋ አይደለምን? ታዲያ እስከ ዛሬ ድረስ ከዚህ የበረታ ወይም የጠራ ምን ጻፍሁ?