6ኛው መጽሐፍ

1. በዚህ ዓለም ያለው ሁኔታችን በእርግጥ እንደ ሰማኸው ነው። ነገር ግን አደራ ስለ ተሰጡን ሰዎች እያንዳንዳቸው ስሌት እንድንሰጥ በምንገደድበት ጊዜ በወዲያኛው ዓለም የሚጠብቀንን ሁኔታ እንዴት እንችለዋለን? ቅጣታችን በኀፍረት ብቻ የሚወሰን አይደለምና፤ የዘላለም ቅጣት ደግሞ ይጠብቀናል። «ለዋኖቻችሁ ታዘዙና ተገዙ፤ እነርሱ ስሌትን እንደሚሰጡ አድርገው፥ … ስለ ነፍሳችሁ ይተጋሉ» የሚለውን ክፍል ቀደም ሲል አንድ ጊዜ የጠቀስሁት ቢሆንም፣ አሁን ደግሞ ዝም አልልም፤ የማስጠንቀቂያው ፍርሃት ነፍሴን ዘወትር ያናውጣታልና። አንዱን ብቻ፣ ያውም ከሁሉ የሚያንሰውን የሚያሰናክል ሰው «የወፍጮ ድንጋይ በአንገቱ ታስሮ ወደ ጥልቅ ባሕር መስጠም ይሻለው» ከሆነ፣ የወንድሞችንም ሕሊና የሚያቈስሉ ክርስቶስን ራሱን የሚበድሉ ከሆነ፣ አንድን ብቻ ወይም ሁለትን ወይም ሦስትን ሳይሆን እጅግ ብዙ ሕዝብን የሚያጠፉ ሰዎች አንድ ቀን ምን ይደርስባቸው ይሆን? ምን ዓይነትስ ቅጣት ይከፍሉ ይሆን? ልምድ ማጣትን እንደ ምክንያት ማቅረብ፣ ወይም ባለማወቅ መጠለል፣ ወይም ግድ ሆነብኝ ወይም ተገደድሁ ብሎ ማመካኘት አይቻልምና። እንዲያውም ይህ ቢቻል እንኳ፣ ኤጲስ ቆጶሳት ስለ ሌሎች ኃጢአት ከሚጠለሉበት ይልቅ ከእነርሱ በታች ካሉት አንዱ ስለ ራሱ ኃጢአት በዚህ መጠጊያ በቀላሉ ሊጠቀም ይችል ነበር። ለምን ብለህ ትጠይቃለህን? የሌሎችን አለማወቅ እንዲያቀና፣ የሚመጣባቸውንም ከዲያብሎስ ጋር የሚደረገውን ተጋድሎ አስቀድሞ እንዲያስጠነቅቃቸው የተሾመ ሰው አለማወቁን እንደ ምክንያት ማቅረብ ወይም «የመለከት ድምፅ ከቶ አልሰማሁም፤ ተጋድሎውንም አስቀድሞ አላየሁም» ማለት አይችልምና። ሕዝቅኤል እንደሚለው ለሌሎች መለከት እንዲነፋና ስለሚመጣባቸው አደጋ እንዲያስጠነቅቃቸው የተሾመው ለዚሁ ዓላማ ነውና። ስለዚህ የሚጠፋው ሰው አንድ ብቻ ቢሆን እንኳ ቅጣቱ የማይቀር ነው። «ሰይፍ በመጣ ጊዜ ጠባቂው ለሕዝቡ መለከቱን ባይነፋ ምልክትም ባይሰጣቸው፥ ሰይፍም መጥቶ ከእነርሱ አንድን ሰው ቢወስድ፥ ያ ሰው በኃጢአቱ ተወስዶአል፤ ደሙን ግን ከጠባቂው እጅ እፈልጋለሁ።»

2. እንግዲያስ ወደዚህ ወደማይቀር ቅጣት እኛን መገፋፋትህን ተው፤ ንግግራችን ስለ ሠራዊት ወይም ስለ መንግሥት አይደለምና፤ የመላእክትን በጎነት ስለሚሻ ሹመት ነው እንጂ። መንፈስ ቅዱስ ብቻውን እንዳይተወው፣ ደግሞም «እኔም አሁን ሕያው ሆኜ አልኖርም ክርስቶስ ግን በእኔ ይኖራል» ማለት ይችል ዘንድ የካህኑ ነፍስ ከፀሐይ ጨረር እንኳ ይልቅ ንጹሕ ልትሆን ይገባታልና። በምድረ በዳ የሚኖሩ፣ ከከተማና ከገበያ ስፍራ፣ በዚያም ካለው ሁከት ርቀው የሚኖሩ፣ ዘመናቸውንም ሁሉ በዕረፍትና በሰላም ወደብ የሚያሳልፉ ሰዎች እንኳ በዚያ የሕይወት ዓይነት ዋስትና ብቻ መታመንን ሳይወዱ፣ ይልቁንም ሌሎች ስፍር ቍጥር የሌላቸው ጥበቃዎችን በላዩ ጨምረው በየአቅጣጫው ራሳቸውን የሚያጥሩ፣ በሰው አቅም እስከተቻለ ድረስም በድፍረትና በማይቆሽሽ ንጽሕና ወደ እግዚአብሔር ይቀርቡ ዘንድ በታላቅ ጥንቃቄ ለመናገርና ለመሥራት የሚተጉ ከሆነ፣ የተሾመው ካህን ነፍሱን ከርኵሰት ሁሉ ነጥቆ ለማውጣትና መንፈሳዊ ውበቷን ሳይበከል ለመጠበቅ ምን ያህል ኃይልና ብርታት የሚያስፈልገው ይመስልሃል? ከእነርሱ እጅግ የሚበልጥ ንጽሕና ያስፈልገዋልና፤ ይበልጥ ንጽሕና የሚያስፈልገውም ሁሉ ዘወትር ራሱን በመካድና በብዙ ድካም ነፍሱን ለእነርሱ የማትደረስ ካላደረጋት በቀር ሊያረክሱት ለሚችሉ ከእነርሱ ይልቅ ለሚያስጨንቁ ፈተናዎች የተጋለጠ ነው። የፊት ውበት፣ የእንቅስቃሴ ግርማ፣ የተቀመጠ አረማመድና የሚቀለበስ ድምፅ፣ የተኳሉ ቅንድቦችና የተቀቡ ጕንጮች፣ የተራቀቀ የጠጕር ጕንጕንና ቀለም፣ የልብስ ውድነት፣ የተለያዩ የወርቅ ጌጦች፣ የከበሩ ዕንቍዎች ብርሃን፣ የሽቶ መዓዛ፣ ሴቶችም ራሳቸውን የሚሰጡባቸው ሌሎቹ ነገሮች ሁሉ፣ አእምሮ በብዙ ራስን የመግዛት ጥብቅነት በእነርሱ ላይ ካልጠነከረ በቀር ሊያወኩት በቂ ናቸውና። እንግዲህ በእንደዚህ ያሉ ነገሮች መታወክ ምንም የሚያስደንቅ አይደለም። ነገር ግን በሌላ በኩል ዲያብሎስ በእነዚህ ተቃራኒ በሆኑ ነገሮች የሰዎችን ነፍሳት መትቶ መጣል መቻሉ — ይህ እኛን በመደነቅና በግራ መጋባት የሚሞላ ጉዳይ ነው።

3. ከእነዚህ ወጥመዶች ያመለጡ አንዳንድ ሰዎች ከእነዚህ እጅግ በሚለዩ በሌሎች ወጥመዶች ከዚህ ቀደም ተይዘዋልና። ቸል የተባለ መልክ፣ ያልተበጠረ ጠጕር፣ የቆሸሸ ልብስ፣ ያልተቀባ ፊት፣ ቀላል ጠባይ፣ ተራ አነጋገር፣ ያልተቀመጠ አረማመድ፣ ያልተቀየጠ ድምፅ፣ የድህነት ኑሮ፣ የተናቀ፣ ደጋፊ የሌለውና ብቸኛ ሁኔታ እንኳ ተመልካቹን በመጀመሪያ ወደ ርኅራኄ፣ ቀጥሎም ወደ ፍጹም ጥፋት ስበውታል፤ ከቀደሙት መረቦች፣ ማለትም ከወርቅ ጌጦችና ከሽቶዎች፣ ከአልባሳትና ከእነርሱ ጋር ተያይዘው ከጠቀስኋቸው ከሌሎቹ ሁሉ ያመለጡ ብዙዎችም ከእነርሱ እጅግ በሚለዩት በእነዚህ በቀላሉ ወድቀው ጠፍተዋል። እንግዲያስ በድህነትም በባለጠግነትም፣ መልክን በማስዋብም ቸል በማለትም፣ በተቀመጠም ባልተቀመጠም ጠባይ፣ ባጭሩ በዘረዘርኋቸው በእነዚህ ሁሉ መንገዶች በተመልካቹ ነፍስ ውስጥ ጦርነት ሲነድድ፣ ተንኰሉም በየአቅጣጫው ሲከብበው፣ ይህን ያህል ወጥመዶች ከብበውት እያሉ እንዴት በነጻነት መተንፈስ ይችላል? ምን መሸሸጊያስ ሊያገኝ ይችላል — በእነርሱ በግድ እንዳይያዝ ማለቴ አይደለም (ይህ ፈጽሞ አስቸጋሪ አይደለምና) — ነፍሱን ከሚያረክሱ ሐሳቦች ሳትታወክ ይጠብቅ ዘንድ እንጂ?

ስፍር ቍጥር ለሌላቸው ክፉ ነገሮች ምክንያት የሆኑትን ክብሮች ደግሞ አልፋቸዋለሁ። ከሴቶች እጅ የሚመጡት ክብሮች የራስን መግዛት ብርታት ያጠፋሉና፤ አንድ ሰው እንደዚህ ያሉትን ዕቅዶች ዘወትር መጠበቅ ባያውቅ ብዙ ጊዜ ይገለብጡታል፤ ከወንዶች እጅ የሚመጡትን ክብሮች ደግሞ አንድ ሰው በታላቅ የአእምሮ ትልቅነት ካልተቀበላቸው በሁለት ተቃራኒ ስሜቶች ይያዛል፤ በባርነት በሚደረግ ሽንገላና በማይረባ ትዕቢት። ለሚደግፉት ሰዎች ለመለማመጥ ይገደዳል፤ ከእርሱ በታች ባሉት ላይ ግን ሌሎቹ ከሚሰጡት ክብር የተነሣ ይታበያል፤ ወደ እብሪት ገደልም ይነዳል። እነዚህን ነገሮች በእርግጥ ጠቅሰናል፤ ነገር ግን በእውነቱ ምን ያህል ጐጂ እንደ ሆኑ ማንም ያለ ልምድ በሚገባ ሊያውቅ አይችልም። በዓለም መካከል የሚመላለስ ሰው እነዚህን ወጥመዶች ብቻ ሳይሆን ከእነዚህ የሚበልጡና ይበልጥ የሚያታልሉ ወጥመዶችን ሊጋፈጥ ግድ ነውና። በብቸኝነት የሚረካ ሰው ግን ከዚህ ሁሉ ነጻ ነው፤ አንድ ቀን እንግዳ ሐሳብ እንደዚህ ያለ ምስል ቢፈጥርበት እንኳ፣ ምስሉ ደካማ ነው፤ ፈጥኖም ሊሸነፍ ይችላል፤ በዓይን ከማየት የሚመነጭ ማገዶ ከውጭ ወደ ነበልባሉ አይጨመርምና። ባሕታዊው የሚፈራው ለራሱ ብቻ ነውና፤ ወይም ሌሎችን እንዲጠብቅ ቢገደድ በቀላሉ የሚቈጠሩ ናቸው፤ ብዙዎች ቢሆኑም እንኳ በአብያተ ክርስቲያኖቻችን ካሉት ያነሱ ናቸው፤ በእነርሱ ላይ ለተሾመውም ስለ እነርሱ የሚያሳስበው ጭንቀት እጅግ ቀላል ነው፤ ቍጥራቸው ጥቂት ስለ ሆነ ብቻ ሳይሆን፣ ሁሉም ከዓለማዊ ጉዳዮች ነጻ ስለ ሆኑ፣ ሚስትም ልጆችም ሆኑ እንደዚህ ያለ የሚያሳስባቸው ነገር ስለሌላቸው ጭምር ነው፤ ይህም ለአለቆቻቸው እጅግ እንዲታዘዙ ያደርጋቸዋል፤ ከእነርሱም ጋር በአንድ መኖሪያ እንዲኖሩ ይፈቅድላቸዋል፤ ስለዚህ የመምህር የማያቋርጥ ክትትል በበጎነት ለማደግ ጥቂት የማይባል እገዛ ስለ ሆነ፣ አለቆቹ ጕድለቶቻቸውን በአንድ እይታ በትክክል አስተውለው ሊያርሟቸው ይችላሉ።

4. ከካህኑ በታች ካሉት ሰዎች መካከል ግን አብዛኞቹ በዚህ ሕይወት ጭንቀቶች የታሰሩ ናቸው፤ ይህም መንፈሳዊ ተግባሮችን ለመፈጸም ይበልጥ እንዲዘገዩ ያደርጋቸዋል። ስለዚህ የትምህርቱ ቃል ቢያንስ በመደጋገሙ ምክንያት በሚሰሙት ዘንድ ይያዝ ዘንድ መምህሩ (እንዲህ ለማለት ይቻላል) በየዕለቱ መዝራት ያስፈልገዋል። ከልክ ያለፈ ሀብት፣ የሥልጣን ብዛት፣ የቅምጥልነት ልጅ የሆነ ስንፍና፣ ከእነዚህም በተጨማሪ ሌሎች ብዙ ነገሮች የተዘራውን ዘር ያንቁታልና። ብዙ ጊዜም የእሾህ ጥቅጥቅ ማለት ዘሩ በአፈሩ ገጽ ላይ እንኳ እንዲወድቅ አይፈቅድም። ደግሞም ከልክ ያለፈ መከራ፣ የድህነት ጭንቀት፣ የማያቋርጥ ስድብና ከቀደሙት ተቃራኒ የሆኑ ሌሎች እንደዚህ ያሉ ነገሮች አእምሮን ስለ መለኮታዊ ነገሮች ከማሰብ ያርቁታል፤ ከሕዝቡም ኃጢአቶች ትንሿ ክፍል እንኳ ልትገለጥ አትችልም፤ አብዛኞቻቸውን በመልክ እንኳ በማያውቋቸው ሰዎች ረገድ ይህ እንዴት ሊሆን ይችላል?

የካህኑ ከሕዝቡ ጋር ያለው ግንኙነት ይህን ያህል ችግር አለበት። ነገር ግን አንድ ሰው ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ግንኙነት ቢመረምር፣ እነዚያ እንደ ምንም ሆነው ያገኛቸዋል፤ እነዚህ ይበልጥ ታላቅና ፍጹም የሆነ ትጋት ይሻሉና። ስለ ከተማይቱ ሁሉ — ስለ ከተማይቱ ለምን እላለሁ? ስለ ዓለም ሁሉ እንጂ — መልእክተኛ ሆኖ የሚቆም ሰው እግዚአብሔር በሕያዋን ብቻ ሳይሆን ያረፉትንም ጭምር በሁሉ ኃጢአት ላይ ምሕረት እንዲያደርግ ይጸልያልና። እንዲህ ያለው ሰው ምን ዓይነት ሰው ሊሆን ይገባዋል? እኔ በበኩሌ የሙሴና የኤልያስ ድፍረት እንኳ ለእንደዚህ ያለ ልመና በቂ አይደለም ብዬ አስባለሁ። ዓለም ሁሉ በአደራ እንደ ተሰጠውና እርሱ ራሱ የሰዎች ሁሉ አባት እንደ ሆነ ወደ እግዚአብሔር ይቀርባልና፤ ጦርነቶች በየስፍራው እንዲጠፉ፣ ሁከቶች እንዲበርዱ ይለምናል፤ ሰላምንና በረከትን፣ እያንዳንዱንም በአደባባይም በግልም ከሚከብቡት መከራዎች ሁሉ ፈጣን መዳንን ይጠይቃል፤ አለቆች ከተገዢዎቻቸው ሊበልጡ እንደሚገባቸው ሁሉ እርሱም ስለ እነርሱ በሚጸልይላቸው ሰዎች ሁሉ ላይ በሁሉ ነገር ሊበልጥ ይገባዋል።

መንፈስ ቅዱስን በሚጠራበት፣ እጅግ የሚያስፈራውን መሥዋዕት በሚያቀርብበትና የሁሉን የጋራ ጌታ ዘወትር በእጆቹ በሚዳስስበት ጊዜ ደግሞ፣ እስቲ ንገረኝ፣ ምን ማዕረግ እንሰጠዋለን? ምን ያህል ታላቅ ንጽሕናና ምን ያህል እውነተኛ እግዚአብሔርን መምሰል ልንጠይቅበት ይገባናል? በእነዚህ ነገሮች የሚያገለግሉት እጆች ምን ዓይነት ሊሆኑ እንደሚገባቸው፣ እንደዚህ ያሉትን ቃላት የሚናገረው አንደበቱም ምን ዓይነት ሊሆን እንደሚገባው አስብ፤ ይህን ያህል ታላቅ መንፈስ የምትቀበለው ነፍስስ በዓለም ካለው ነገር ሁሉ ይበልጥ ንጽሕትና ቅድስት ልትሆን አይገባትምን? በዚያን ጊዜ መላእክት በካህኑ አጠገብ ይቆማሉ፤ መቅደሱ ሁሉ በመሠዊያውም ዙሪያ ያለው ስፍራ በዚያ ላይ ለተኛው ለእርሱ ክብር በሰማያት ኃይላት ይሞላል። ይህም በዚያን ጊዜ ከሚፈጸሙት ሥርዓቶች ራሳቸው ሊረጋገጥ ይችላልና። ከዚህም በላይ አንድ ሰው እንዲህ ብሎ ሲተርክ እኔ ራሴ አንድ ጊዜ ሰምቻለሁ፤ ራእዮችን ማየት የለመዱ አንድ የተከበሩ ሽማግሌ እንዲህ ይነግሩት ነበር፤ በዚያን ጊዜ እንደዚህ ያለ ራእይ እንዲያዩ ተገብቷቸው፣ በድንገት ለእርሳቸው በተቻለ መጠን የሚያንጸባርቅ ልብስ የለበሱ ብዙ መላእክት መሠዊያውን ከበው፣ ወታደሮች በንጉሣቸው ፊት እንደሚታዩ ሆነው ሰግደው አዩ፤ እኔም በበኩሌ ይህን አምናለሁ። ደግሞም ሌላ ሰው ከሌላ ሰው ሰምቶ ሳይሆን ራሱ በጆሮውም በዓይኑም ምስክር ይሆን ዘንድ ተገብቶት እንዲህ ነገረኝ፤ ከዚህ ዓለም ሊለዩ ያሉ ሰዎች በንጹሕ ሕሊና የምሥጢራቱ ተካፋዮች ከሆኑ፣ የመጨረሻ እስትንፋሳቸውን ሊተነፍሱ በቀረቡ ጊዜ፣ ስለ ተቀበሉት ነገር መላእክት ይጠብቋቸዋል፤ ከዚህም ዓለም ይዘዋቸው ይሄዳሉ። አንተስ እንዲህ ወዳለ ቅዱስ ምሥጢር ነፍስን ለማስገባትና ክርስቶስ ከሌሎቹ ተጋባዦች ማኅበር ያስወጣውን የቆሸሸ ልብስ የለበሰውን ሰው ወደ ክህነት ክብር ለማሳደግ ገና አትንቀጠቀጥምን? የካህኑ ነፍስ በዓለም ሁሉ ላይ እንደሚያበራ ብርሃን ልታበራ ይገባታል። የእኔ ነፍስ ግን ከክፉ ሕሊናዬ የተነሣ እጅግ ታላቅ ጨለማ ስለ ተጋረደባት ዘወትር የተዋረደች ናት፤ ወደ ጌታዋም በድፍረት ቀና ብላ ማየት ከቶ አትችልም። ካህናት የምድር ጨው ናቸው። ነገር ግን ከልክ በላይ ልትወደኝ ከለመድኸው ከአንተ በቀር የማስተዋል ጕድለቴንና በነገር ሁሉ ልምድ ማጣቴን በቀላሉ የሚታገሥ ማን ነው? ካህኑ እንዲህ ላለ ከፍ ያለ አገልግሎት እንደ ተከበረ ሰው እንዲህ ንጹሕ መሆን ብቻ ሳይሆን፣ እጅግ አስተዋይና በብዙ ጉዳዮች የሠለጠነ ሊሆን ይገባዋልና፤ በዓለም ውስጥ እንደሚሠሩት ሰዎች የዚህን ሕይወት ጉዳዮች በሚገባ ሊያውቅ፣ ነገር ግን ተራሮችን ከሚኖሩባቸው ባሕታውያን ይልቅ ከሁሉም ነጻ ሊሆን ይገባዋል። ሚስቶች ካሏቸው፣ ልጆችን ከሚያሳድጉ፣ አገልጋዮች ካሏቸው፣ በሀብት ከተከበቡ፣ የሕዝብ ሹመት ከያዙና ተሰሚነት ካላቸው ሰዎች ጋር መቀላቀል ስለሚገባው፣ እርሱም ዘርፈ ብዙ ሰው ሊሆን ይገባዋል — ዘርፈ ብዙ ስል ሐሰተኛ ወይም ተለማማጭና ግብዝ ማለቴ አይደለም፤ ነገር ግን በብዙ ነጻነትና ድፍረት የተሞላ፣ የጉዳዩ ሁኔታ በሚጠይቅበት ስፍራ ራሱን በሚጠቅም መንገድ ማስማማት የሚያውቅ፣ ደግም ጠንካራም መሆን የሚችል ማለቴ ነው፤ በአደራ የተሰጡትን ሁሉ በአንድ ዓይነት ዘዴ መያዝ አይቻልምና፤ ሐኪሞች ለታማሚዎቻቸው ሁሉ አንድ ዓይነት ሕክምና ማድረጋቸው፣ መርከብ መሪም ከነፋሳት ጋር የሚታገልበትን አንድ መንገድ ብቻ ማወቁ መልካም አይደለምና። በእውነትም የማያቋርጡ ማዕበሎች ይህችን መርከባችንን ይከብቧታልና፤ እነዚህም ማዕበሎች ከውጭ ብቻ አያጠቁም፤ ከውስጥም ይነሣሉ እንጂ፤ ብዙ ዝቅ ብሎ መስማማትና ጥንቃቄም ያስፈልጋል፤ እነዚህ የተለያዩ ነገሮች ሁሉ አንድ ግብ አላቸው፤ የእግዚአብሔርን ክብርና የቤተ ክርስቲያንን መታነጽ።

5. ባሕታውያን የሚያደርጉት ተጋድሎ ታላቅ ነው፤ ድካማቸውም ብዙ ነው። ነገር ግን አንድ ሰው ጥረታቸውን ክህነትን በትክክል መፈጸም ከሚጠይቀው ጥረት ጋር ቢያነጻጽር፣ ልዩነቱ በንጉሥና በተራ ሰው መካከል ያለውን ርቀት ያህል ታላቅ ሆኖ ያገኘዋል። በዚያ ድካሙ በእርግጥ ታላቅ ቢሆንም፣ ተጋድሎው ለሥጋና ለነፍስ የጋራ ነውና፤ ይልቁንም አብዛኛው ክፍል የሚፈጸመው በሥጋ ሁኔታ ነው፤ ሥጋ ብርቱ ካልሆነ ደግሞ ፍላጎቱ ሳይዳብር ይቀራል፤ ወደ ተግባርም ሊወጣ አይችልም። የብርቱ ጾም ልማድ፣ በመሬት ላይ መተኛት፣ መትጋት፣ ከመታጠብ መከልከል፣ ታላቅ ድካምና ሥጋን ለማስጨነቅ የሚጠቀሙባቸው ሌሎቹ ዘዴዎች ሁሉ፣ እንዲህ የሚገሠጸው ሥጋ ብርቱ ባልሆነ ጊዜ ይተዋሉና። በዚህ ጉዳይ ግን የሚፈለገው የነፍስ ንጽሕና ነው፤ ብልጫውንም ለማሳየት የሥጋ ብርታት አያስፈልግም። በራሳችን ፈቃድ የምንሄድ፣ ወይም ትዕቢተኞች፣ ወይም ችኩሎች እንዳንሆን፣ ነገር ግን በመጠን የምንኖር፣ ጠንቃቆችና ሥርዓት ያለን፣ ቅዱስ ጳውሎስም የፍጹሙን ካህን ምስል የሞላባቸውን ሌሎቹን ሁሉ እንድንሆን የሥጋ ብርታት ምን ያበረክታል? ነገር ግን ስለ ባሕታዊው በጎነቶች ማንም ይህን ሊል አይችልም።

6. ነገር ግን በአስማተኞች ረገድ መንኰራኵሮች፣ ገመዶችና ሰይፎች የመሳሰሉ ብዙ መሣሪያዎች እንደሚያስፈልጉ፣ ፈላስፋው ግን ምንም የውጭ መሣሪያ ሳያስፈልገው ጥበቡን ሁሉ በአእምሮው ውስጥ አከማችቶ እንደሚይዝ፣ እንዲሁ በፊታችን ባለው ጉዳይ ነው። ባሕታዊው መልካም የሥጋ ሁኔታም ለሕይወቱ ዓይነት የሚስማማ ስፍራም ያስፈልገዋል፤ እንደዚህ ያሉት ሰዎች ከባልንጀሮቻቸው ጋር ከመገናኘት እጅግ ርቀው እንዳይሰፍሩ፣ የምድረ በዳ ስፍራዎች የሆነውንም ጸጥታ እንዲያገኙ፣ ከዚህም በላይ እጅግ ተስማሚ የሆነውን የአየር ጠባይ ሳያጡ እንዲደሰቱ ነው። በጾም ለደከመ ሥጋ የማይስማማ የአየር ጠባይን ያህል የማይታገሥ ነገር የለምና። ሁሉንም በገዛ እጃቸው ለማድረግ ስለሚጓጉ ልብሳቸውንና የዕለት ምግባቸውን ለማዘጋጀት ምን ያህል ለመድከም እንደሚገደዱ አሁን መናገር አያስፈልገኝም። ካህኑ ግን ፍላጎቱን ለማሟላት ከእነዚህ ነገሮች አንዱንም አይሻም፤ ስለ እነርሱም ግድ የለውም፤ ጕዳት በሌላቸው ነገሮች ሁሉ ይካፈላል፤ ጥበቡንም ሁሉ በአእምሮው ግምጃ ቤት አከማችቶ ይይዛል። አንድ ሰው የብቸኝነትን ሕይወትና ከብዙ ሰዎች ማኅበር መራቅን ቢያደንቅ፣ እኔ በበኩሌ እንዲህ ያለው ሕይወት የትዕግሥት ምልክት ነው እንጂ የነፍስ ሙሉ ብርታት በቂ ማስረጃ አይደለም እላለሁ። በወደብ ውስጥ መሪውን ይዞ የተቀመጠ ሰው ገና ስለ ሙያው እርግጠኛ ማስረጃ አይሰጥምና። ነገር ግን አንድ ሰው መርከቡን በባሕር መካከል በደኅና መምራት ቢችል፣ እጅግ ጥሩ መርከብ መሪ መሆኑን ማንም አይክድም።

7. ስለዚህ ባሕታዊው ለብቻው እንደሚኖር መጠን ሳይታወክ መቆየቱና ብዙና ታላላቅ ኃጢአቶችን አለመሥራቱ በምንም መንገድ ከልክ በላይ የሚያስደንቀን አይደለም። አእምሮውን የሚያበሳጩና የሚያነሣሡ ነገሮች አያጋጥሙትምና። ነገር ግን ራሱን ለብዙ ሕዝብ የሰጠና የብዙዎችን ኃጢአት ለመሸከም የተገደደ ሰው ጸንቶና ተረጋግቶ ቢቆም፣ ነፍሱንም ጸጥታ ውስጥ እንዳለ ሆኖ በማዕበል መካከል ቢመራ፣ እርሱ በሁሉ ዘንድ በትክክል ሊመሰገንና ሊደነቅ የሚገባው ሰው ነው፤ የግል ጀግንነቱን በቂ ማስረጃ አሳይቷልና። ስለዚህ እኔ የገበያ ስፍራንና የብዙ ሰዎችን መሰብሰቢያ የምሸሽ ሰው የሚከሱኝ ብዙዎች ባይኖሩኝ አንተ በበኩልህ አትደነቅ። ተኝቼ ሳለሁ ኃጢአት ባልሠራ፣ ሳልታገልም ባልወድቅ፣ ሳልዋጋም ባልመታ ልደነቅ አይገባኝምና። እስቲ ንገረኝ፣ በእኔ ላይ መናገርና ክፋቴን መግለጥ የሚችል ማን ነው? ይህ ጣሪያ ወይስ ይህች ክፍል? አይደለም፤ እነርሱ አንደበት አውጥተው መናገር አይችሉም። ጉዳዮቼን ከሁሉ ይበልጥ የምታውቀው እናቴስ? እርሷንማ በእርግጥ አልገናኛትም፤ ከቶም አልተጣላንም፤ ይህ ቢሆን እንኳ፣ የሚያስገድዳት ምክንያት ወይም ለእንደዚህ ያለ ድርጊት የሚገፋፋት ሰው ከሌለ፣ በምጥ ያማጠችውን፣ የወለደችውንና ያሳደገችውን ልጇን በሁሉ ፊት ለመስደብና ለመክሰስ ልበ ደንዳናና ለልጇ ፍቅር የጐደላት እናት የለችም። ይሁን እንጂ አንድ ሰው አእምሮዬን በጥንቃቄ ሊመረምር ቢፈልግ በዚያ ብዙ የተበላሸ ነገር ያገኛል። በሁሉ ፊት በምስጋና ልታከብረኝ በተለየ ሁኔታ የለመድኸው አንተም ይህን አታጣውም። እነዚህን ነገሮች የምናገረው ከትሕትና ብቻ እንዳልሆነ ለማወቅ፣ ይህ ጉዳይ በመካከላችን በተነሣ ጊዜ ምን ያህል ጊዜ እንዲህ እንዳልሁህ አስታውስ፦ «አንድ ሰው በቤተ ክርስቲያን የበላይ ጠባቂነት ወይም በባሕታዊ ሕይወት መከበርን እንድመርጥ ምርጫ ቢሰጠኝ የመጀመሪያውን ለመቀበል ሺህ ጊዜ ድምፄን እሰጥ ነበር። ይህን ሹመት በሚገባ መፈጸም የቻሉትን ብፁዓን ከማለት ከቶ አላቋረጥሁምና፤ ብፁዕ ብዬ የቈጠርሁትን ነገር በሚገባ ልካፈለው ብችል እንደማልሸሸው ማንም አይከራከርም። ነገር ግን ምን ላድርግ? ለቤተ ክርስቲያን የበላይ ጠባቂነት እንደዚህ የእኔ ሥራ ፈትነትና ቸልተኝነት የሚጐዳ ነገር የለም፤ ሌሎች ይህን እንደ አንድ ዓይነት ራስን መግዛት ይቈጥሩታል፤ እኔ ግን የግል ድካሜን የሚሸፍን መጋረጃ እንደ ሆነ እቈጥረዋለሁ፤ አብዛኞቹን ጕድለቶቼን ይሸፍናል፤ እንዲገለጡም አይፈቅድላቸውም። ከሥራ እንዲህ ያለ ታላቅ ነጻነት ማግኘትንና ጊዜውን በብዙ ዕረፍት ማሳለፍን የለመደ ሰው መልካም ተፈጥሮ ቢኖረውም እንኳ ልምድ በማጣቱ ይደናገራል፤ ይታወካልም፤ ሥራ ፈትነቱም ከተፈጥሮ ችሎታው ጥቂት ያልሆነውን ክፍል ያሳጣዋል። ከዚህም በላይ አእምሮው ቀርፋፋ ቢሆንና ስለ እነዚህ ብርቱ ፈተናዎችም ባያውቅ — ይህም የእኔ ሁኔታ ነው ብዬ አስባለሁ — የተቀበለውን ይህን አገልግሎት ከሐውልት በተሻለ አያከናውነውም። ስለዚህ ከዚያ ትምህርት ቤት ወጥተው ወደዚህ ታላቅ ፈተና ከመጡት መካከል የሚያበሩት ጥቂቶች ናቸው፤ አብዛኞቹ ግን ማንነታቸውን ይገልጣሉ፤ ይወድቃሉ፤ ብዙ መከራና ሥቃይም ይቀበላሉ፤ ይህም አያስደንቅም። ፈተናዎቹና ልምምዱ ስለ አንድ ዓይነት ነገር አይደሉምና። በሜዳ ላይ የሚታገለው ሰው ካልሠለጠኑት በምንም አይለይም። ወደዚህ ውድድር እንዲህ የሚገባ ሰው ክብርን ሊንቅ፣ ከቍጣ በላይ ሊሆን፣ በታላቅ ማስተዋልም ሊሞላ ይገባዋል። ነገር ግን የተገለለ ሕይወትን ለሚመርጥ ሰው እነዚህን ባሕርያት ለመለማመድ ዕድል የለውም። የቍጣውን ኃይል መቅጣትን ይለማመድ ዘንድ የሚያስቈጡት ብዙዎች የሉትምና፤ የብዙዎችንም ምስጋና መናቅን ይሠለጥን ዘንድ የሚያደንቁትና የሚያጨበጭቡለት የሉትም። በቤተ ክርስቲያን የሚያስፈልገውንም ማስተዋል በእነርሱ ረገድ የሚቈጥረው የለም። ስለዚህ በተግባር ልምድ ወዳላገኙባቸው ፈተናዎች በመጡ ጊዜ ይደናገራሉ፤ ራሳቸው ይዞራል፤ አቅመ ቢስ ይሆናሉ፤ በበጎነታቸውም ላይ ምንም ከመጨመር ይልቅ ይዘውት የመጡትን እንኳ ብዙ ጊዜ ያጣሉ።»

8. ባስልዮስ፦ ታዲያ ምን ይሁን? በማኅበረሰብ መካከል የሚመላለሱትን፣ ስለዚህ ዓለም ጉዳዮች የሚጨነቁትን፣ በክርክርና በስድብ የተካኑትን፣ ስፍር ቍጥር በሌለው ተንኰል የተሞሉትንና የቅምጥልነትን መንገድ የሚያውቁትን በቤተ ክርስቲያን አስተዳደር ላይ እንሹማቸውን?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ ውድ ወዳጄ ሆይ፣ ዝም በል! ስለ ክህነት በምንነጋገርበት ጊዜ እንደነዚህ ያሉትን ሰዎች በሐሳብህ እንኳ ልታስባቸው አይገባህም፤ ነገር ግን ከሁሉም ጋር ከተቀላቀሉና ከተገናኙ በኋላ ንጽሕናቸውን ሳያረክሱ፣ ከዓለማዊነት መራቃቸውን፣ ቅድስናቸውን፣ ጽናታቸውንና በመጠን መኖራቸውን ሳይናወጥ ለመጠበቅ፣ የባሕታውያን የሆኑትንም ሌሎቹን በጎነቶች ሁሉ ከእነርሱ በሚበልጥ መጠን ለመያዝ የሚችሉትን ብቻ ልታስብ ይገባሃል። ብዙ ጕድለቶች ያሉበት፣ ነገር ግን በብቸኝነቱ አማካይነት ሊሰውራቸው፣ ከማንም ጋር ስለማይገናኝም ሥራ እንዳይሠሩ ሊያደርጋቸው የሚችል ሰው፣ እርሱ ወደ ማኅበረሰብ በገባ ጊዜ መሣቂያ ከመሆን በቀር ምንም አያተርፍም፤ ከዚያም የሚበልጥ አደጋ ላይ ይወድቃል፤ የእግዚአብሔር መግቦት እንደዚህ ያለውን እሳት ከራሴ ላይ ፈጥኖ ባያርቀው ኖሮ እኔ ራሴ ይህን ልቀምሰው ተቃርቤ ነበር። በእንደዚህ ያለ ሹመት ላይ ያለ ሰው እጅግ ጐልቶ በሚታይ ስፍራ ስለ ተቀመጠ ከመታየት ሊያመልጥ አይቻለውምና፤ ይልቁንም ያን ጊዜ ነገር ሁሉ ይገለጣል፤ እሳትም የማዕድናትን ዓይነት እንደሚፈትን እንዲሁ የክህነት ሹመት ፈተና የሟች ሰዎችን ነፍሳት ይመረምራል፤ አንድ ሰው ቍጡ ወይም ንፉግ ወይም ዝናን የሚወድ ቢሆን፣ ትምክሕተኛ ወይም ሌላ እንደዚህ ያለ ቢሆን፣ ሁሉንም ይገልጣል፤ ጕድለቶቹንም ፈጥኖ ያራቍታል፤ ማራቈት ብቻ ሳይሆን ሥቃያቸውንና ብርታታቸውንም ይጨምራል። የሥጋ ቍስሎች ቢፋፉ ለመፈወስ ይበልጥ እንደሚያስቸግሩ፣ የአእምሮ ስሜቶችም ሲፋፉና ሲበሳጩ በተፈጥሮ ይበልጥ ይቈጣሉ፤ ያሉባቸውም ሰዎች ወደ ታላላቅ ኃጢአቶች ይነዳሉ። የማይገታቸውን ሰው ክብርን ወደ መውደድ፣ ወደ ትምክሕትና የዚህን ዓለም ሀብት ወደ መመኘት ያነሣሡታልና፤ ወደ ቅምጥልነትና ወደ ልል ኑሮ፣ ወደ ስንፍናም፣ ቀስ በቀስም ከእነዚህ ወደሚመነጩት ወደ ከፉ ክፋቶች ወደ ታች ይስቡታል። በማኅበረሰብ ውስጥ የአእምሮን ሚዛን ለማዛባትና ቀጥተኛ መንገዱን ለማሰናከል ኃይል ያላቸው ሁኔታዎች ብዙ ናቸውና፤ ከሁሉም አስቀድሞ ከሴቶች ጋር ያለው ግንኙነት ነው። ኤጲስ ቆጶሱ፣ ማለትም ስለ መንጋው ሁሉ የሚገደው ሰው፣ ለወንዶቹ ክፍል እየተጠነቀቀ ለኃጢአት ካለው ዝንባሌ የተነሣ የተለየ አስቀድሞ ማሰብ የሚያስፈልገውን የሴቶቹን ክፍል ቸል ማለት አይቻለውምና። የኤጲስ ቆጶስነት አስተዳደር የተሰጠው ሰው ለእነዚህ የሥነ ምግባር ጤንነት ከሌሎቹ በሚበልጥ መጠን ባይሆን እንኳ ባላነሰ መጠን ሊጠነቀቅ ይገባዋል። በታመሙ ጊዜ መጠየቅ፣ ባዘኑ ጊዜ ማጽናናት፣ ሥራ በፈቱ ጊዜ መገሠጽ፣ በተጨነቁም ጊዜ መርዳት ያስፈልጋልና፤ በእንደዚህ ያሉ ጉዳዮችም ሰውየው ራሱን በእጅግ ጥብቅ ጥበቃ ካልመሸገ ክፉው ለመቅረብ ብዙ ዕድሎችን ያገኛል። የአመንዝራይቱ ዓይን ብቻ ሳይሆን የጨዋይቱም ሴት ዓይን አእምሮን ይወጋል፤ ያውካልምና። ሽንገላ ያዳክመዋል፤ ውለታ በባርነት ይገዛዋል፤ የበጎ ነገር ሁሉ ምንጭ ሊባል የሚችለው የጋለ ፍቅርም በትክክል ለማይጠቀሙበት ሰዎች ስፍር ቍጥር ለሌላቸው ክፉ ነገሮች ምክንያት ይሆናል። የማያቋርጡ ጭንቀቶችም ከዚህ ቀደም የማስተዋልን ስለት አደንዝዘዋል፤ ቀላል የነበረውንም ከእርሳስ ይበልጥ አክብደዋል፤ ቍጣም እንደ ጢስ ገብቶ የውስጥ ሰውን ሁሉ ወርሶታል።

9. ከኀዘን ስለሚመጡት ጕዳቶች፣ ስለ ስድቡ፣ ስለ ነቀፋውና ከበላዮች፣ ከበታቾች፣ ከጥበበኞችና ከሰነፎች ስለሚመጣው ወቀሳ ማንም ለምን ይናገራል? ቅን ፍርድ የጐደላቸው ሰዎች በተለይ መንቀፍ ይወዳሉና፤ ምንም ዓይነት ምክንያት በቀላሉ አይቀበሉም። በእውነት የተመሰገነው ኤጲስ ቆጶስ ግን እነዚህን ቀላል አድርጎ ሊመለከታቸው አይገባውም፤ ይልቁንም በእርሱ ላይ ከሚያቀርቡት ክስ በሰው ሁሉ ፊት በታላቅ ትዕግሥትና የዋህነት ራሱን ሊያነጻ፣ ስለ ምክንያት የለሽ ነቀፋቸውም ከመቈጣትና ከመበሳጨት ይልቅ ይቅር ሊላቸው ይገባዋል። ቅዱስ ጳውሎስ በደቀ መዛሙርቱ መካከል በስርቆት እንዳይጠረጠር ፈርቶ ገንዘቡን የሚያስተዳድሩ ሌሎች ሰዎችን ካቆመ — «ስለምናገለግለው ስለዚህ ለጋስ ስጦታ ማንም እንዳይነቅፈን» ይላልና — እኛ ክፉ ጥርጣሬዎች ሐሰተኞች፣ እጅግ ምክንያት የለሾችና ከሐሳባችን እጅግ የራቁ ቢሆኑ እንኳ እነርሱን ለማስወገድ ሁሉን ልናደርግ እንዴት አይገባንም? ቅዱስ ጳውሎስ ከስርቆት እንደ ራቀ እኛ ከማናቸውም ኃጢአት እንዲሁ ፈጽመን የራቅን አይደለንምና፤ ይሁን እንጂ እርሱ ከዚህ ክፉ ልማድ እጅግ የራቀ ቢሆንም፣ የዓለምን ጥርጣሬ እጅግ የማይረባ፣ እንዲያውም የእብደት ቢሆንም ቸል አላለውም። ስለዚያ ብፁዕና ድንቅ ሰው እንደዚህ ያለ ጥርጣሬ ማሳደር እብደት ነበርና። ነገር ግን ጥርጣሬው ምክንያት የለሽ፣ አእምሮው የተስተካከለ ማንም ሰው ሊያስበው የማይችል ቢሆንም፣ የዚህን ጥርጣሬ ምክንያቶች ከማራቅ አልተቈጠበም፤ የብዙዎችን ሞኝነት አልናቀም፤ «ካደረግኋቸው ምልክቶች፣ በሕይወቴም ከታየው ትዕግሥት በኋላ፣ ሁላችሁም እያከበራችሁንና እያደነቃችሁን ሳላችሁ፣ እንደዚህ ያለውን ነገር በእኛ ላይ ለመጠርጠር በማን አእምሮ ውስጥ ተገኘ?» አላለም። ፈጽሞ ተቃራኒውን አደረገ እንጂ፤ ይህን የወረደ ጥርጣሬ አስቀድሞ አይቶና ጠብቆ ከሥሩ ነቀለው፤ ይልቁንም ጨርሶ እንዲያድግ አልፈቀደለትም። ለምን? «በጌታ ፊት ብቻ ያይደለ ነገር ግን በሰው ፊት ደግሞ መልካም የሆነውን እናስባለንና» ይላልና። እንግዲያስ መልካም ያልሆኑ የሚዛመቱ ወሬዎችን ለመንቀልና ለመከላከል ይህን ያህል፣ እንዲያውም ከዚህ የሚበልጥ ትጋት ልናደርግ ይገባናል፤ ከወዴት እንደሚመጡ ከሩቅ አስቀድመን ልናይ፣ የሚፈጠሩባቸውንም ምክንያቶች አስቀድመን ልናስወግድ ይገባናል እንጂ፣ ጸንተው በሰው ሁሉ አፍ የተለመዱ ርዕሶች እስኪሆኑ ድረስ ልንጠብቅ አይገባንም። ያን ጊዜ ወደፊት እነርሱን ማጥፋት ቀላል አይደለምና፤ እጅግ አስቸጋሪ፣ ምናልባትም የማይቻል ነው፤ ይህም የሚደረገው ብዙዎች ከተጐዱ በኋላ ስለ ሆነ ያለ ጕዳት አይሆንም። ነገር ግን የማይደረስበትን ነገር እስከ መቼ እያሳደድሁ እቀጥላለሁ? በዚህ ረገድ ያሉትን ችግሮች ሁሉ መዘርዘር ውቅያኖስን ከመለካት ሌላ አይደለምና። አንድ ሰው የሌሎችን ጕድለት ያርም ዘንድ ራሱን ከስሜት ሁሉ ቢያነጻ እንኳ (ይህም የማይቻል ነገር ነው)፣ ስፍር ቍጥር የሌላቸውን ፈተናዎች ለመቀበል ይገደዳል፤ የራሱም ድካሞች በተጨመሩ ጊዜ፣ እነሆ፣ የድካምና የጭንቀት ጥልቅ ገደል፣ በራሱም ሆነ በዙሪያው ባሉት ሰዎች ውስጥ ያሉትን ክፉ ነገሮች ለማሸነፍ የሚፈልግ ሰውም ሊቀበለው የሚገባው ሁሉ ይጠብቀዋል።

10. ባስልዮስ፦ ታዲያ አንተ አሁን ከድካም ነጻ ነህን? ብቻህን ስትኖርስ ምንም ጭንቀት የለብህምን?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ አሁንም እንኳ በእርግጥ አለብኝ። ሰው የሆነና ይህን አድካሚ ሕይወታችንን የሚኖር ሰው ከጭንቀትና ከተጋድሎ ነጻ መሆን እንዴት ይቻለዋል? ነገር ግን ሰው ወደ ወሰን የሌለው ውቅያኖስ መግባቱና ወንዝ መሻገሩ አንድ ዓይነት ነገር አይደለም፤ በእነዚህና በእነዚያ ጭንቀቶች መካከል ያለው ልዩነት እንዲሁ ታላቅ ነው። አሁን እንኳ ለሌሎች ጠቃሚ መሆን ብችል እኔ ራሴ እመኘው ነበር፤ ይህም የጸሎቴ ጉዳይ ይሆን ነበር። ነገር ግን ሌላውን መርዳት ባይቻል፣ ራሴን ከማዕበሉ ማዳንና ማትረፍ ቢቻለኝ እረካለሁ።

ባስልዮስ፦ ታዲያ ይህን ታላቅ ነገር አድርገህ ትቈጥረዋለህን? ለሌላ ለማንም ሳትጠቅም ትድናለህ ብለህስ ታስባለህን?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ በመልካምና በክብር ተናገርህ፤ እኔ ራሴ ለባልንጀራው መዳን ያልደከመ ሰው ሊድን ይችላል ብዬ ማመን አልችልምና፤ በወንጌል ያለውንም ያን ምስኪን ሰው መክሊቱን አለማጕደሉ ምንም አልጠቀመውም፤ ነገር ግን ስላላበዛውና እጥፍ አድርጎ ለጌታው ስላላመጣው ጠፋ። ይሁን እንጂ እንደዚህ ያለ ታላቅ ክብር ከተቀበልሁ በኋላ እጅግ ተበላሽቼ ራሴንና ሌሎችንም ባጠፋ ከሚሆንብኝ ይልቅ፣ ሌሎችን ስላላዳንሁ ስጠየቅ ቅጣቴ ቀለል ያለ ይሆናል ብዬ አስባለሁ። አሁን ቅጣቴ ከኃጢአቴ መጠን ጋር የሚመጣጠን እንደሚሆን ተስፋ አደርጋለሁና፤ ይህን ሹመት ከተቀበልሁ በኋላ ግን እጅግ ብዙዎችን ስለማሰናክልና ተጨማሪ ክብር ከተቀበልሁም በኋላ ያከበረኝን እግዚአብሔርን ስለማሳዝን፣ ቅጣቱ እጥፍ ወይም ሦስት እጥፍ ሳይሆን ብዙ እጥፍ እንዳይሆን እፈራለሁ።

11. ስለዚህም ምክንያት እግዚአብሔር እስራኤላውያንን ይበልጥ አጥብቆ ይከሳቸዋል፤ ከእርሱ ዘንድ ይህን ያህል ክብር ከመጣላቸው በኋላ ኃጢአት ስለ ሠሩ የሚበልጥ ቅጣት የሚገባቸው መሆናቸውንም ያሳያል፤ በአንድ ስፍራ «ከምድር ወገኖች ሁሉ እናንተን ብቻ አውቄአለሁ፤ ስለዚህ ስለ ኃጢአታችሁ ሁሉ እቀጣችኋለሁ» ይላል፤ ደግሞም «ከልጆቻችሁም ነቢያትን፥ ከጐበዞቻችሁም ናዝራውያንን አስነሣሁ» ይላል፤ ከነቢያት ዘመንም አስቀድሞ፣ ኃጢአቶች በምእመናን ላይ ከሚደርሱበት ይልቅ በካህኑ ላይ በሚደርሱበት ጊዜ እጅግ የከበደ ቅጣት እንደሚቀበሉ ሊያሳይ ፈልጎ፣ ለሕዝቡ ሁሉ የሚቀርበውን ያህል ታላቅ መሥዋዕት ለካህኑ እንዲቀርብ ያዝዛል፤ ይህም በእርሱ በኩል የክህነት ቍስሎች የሚበልጥ እርዳታ እንደሚያስፈልጋቸው የሚያረጋግጥ ማስረጃ ነው — ይኸውም የሕዝቡ ሁሉ በአንድነት የሚያስፈልገውን ያህል ነው፤ የከፉ ባይሆኑ ኖሮ የሚበልጥ እርዳታ ባላስፈለጋቸው ነበር፤ በተፈጥሮአቸውም የከፉ አይደሉም፤ ሊሠራቸው በሚደፍረው ካህን ክብር ምክንያት ይከብዳሉ እንጂ። ይህን አገልግሎት ስለሚፈጽሙት ወንዶች ብቻ ለምን እናገራለሁ? በክህነት ሹመት ምንም ድርሻ የሌላቸው የካህናት ሴቶች ልጆች እንኳ ከአባታቸው ክብር የተነሣ ሌሎች ስለሚሠሩት ስለ ዚያው ኃጢአት እጅግ የመረረ ቅጣት ይቀበላሉና፤ በደሉም በእነርሱና በምእመናን ሴቶች ልጆች ረገድ አንድ ዓይነት ነው፤ ይኸውም በሁለቱም ዝሙት ነው፤ ቅጣቱ ግን ለቀደሙት እጅግ የከበደ ነው። እግዚአብሔር ከሚገዙት ይልቅ በገዢው ላይ እጅግ የሚበልጥ ቅጣት እንደሚጠይቅ በምን ያህል የበዛ ማስረጃ እንደሚያሳይህ ታያለህን? የአንድን ሰው ሴት ልጅ ስለዚያ ሰው ብሎ ከሌሎች በበለጠ መጠን የሚቀጣ እርሱ፣ ለእርሷ ተጨማሪ ቅጣት ምክንያት ከሆነው ሰው ከሌሎች የሚጠይቀውን ያህል ቅጣት እንደማይጠይቅ፣ ይልቁንም እጅግ የሚከብድ ቅጣት እንደሚጠይቅ ጥርጥር የለውምና፤ ይህም እጅግ ትክክል ነው፤ ጕዳቱ እርሱን ራሱን ብቻ የሚመለከት አይደለምና፤ የደካሞችን ወንድሞችና ወደ እርሱ የሚመለከቱትንም ነፍሳት ያጠፋል እንጂ፤ ሕዝቅኤልም ይህን ለማሳየት ሲጽፍ የአውራ በጎችንና የበጎችን ፍርድ እርስ በርሱ ይለያል።

12. እንግዲያስ ምክንያታዊ ፍርሃት ያደረብን አይመስልህምን? ከተነገረውም በተጨማሪ፣ በነፍሴ ስሜቶች ፈጽሜ እንዳልዋጥ በእኔ በኩል ብዙ ድካም የሚያስፈልግ ቢሆንም፣ ድካሙን እታገሣለሁ፤ ተጋድሎውንም አልሸሽም። አሁንም እንኳ በከንቱ ውዳሴ እማረካለሁና፤ ነገር ግን ብዙ ጊዜ ራሴን እመልሳለሁ፤ እንደ ተማረክሁም በአንድ እይታ አስተውላለሁ፤ በባርነት የተገዛችውን ነፍሴን የምገሥጽበት ጊዜም አለ፤ ልክ የሌላቸው ምኞቶች አሁንም ይመጡብኛል፤ ነገር ግን የሥጋ ዓይኖቼ እሳቱን የሚመግብ ማገዶ ማግኘት ስለማይችሉ የሚያነድዱት ደካማ ነበልባል ብቻ ነው። የምነጋገረው ሰው ስለሌለኝ ማንንም ከመንቀፍ ወይም ማንም ሲነቀፍ ከመስማት ፈጽሜ የራቅሁ ነኝ፤ እነዚህ ግድግዳዎች በእርግጥ አንደበት አውጥተው አይናገሩምና፤ ይሁን እንጂ የሚያስቈጣ ባይኖርም እንኳ ቍጣን እንዲሁ ፈጽሞ መሸሽ አይቻልም። ብዙ ጊዜ የዓመፀኞች ሰዎችና የሠሩት ሥራ ትዝታ በመጣብኝ ጊዜ ልቤን ያፋፋዋልና። ነገር ግን ለዘለቄታው አይደለም፤ መቀጣጠሉን ፈጥኜ አጠፋዋለሁና፤ የራስን በደል ትቶ በባልንጀሮች በደል መጠመድ እጅግ የማይጠቅምና እጅግ የሚናቅ እንደ ሆነ እየነገርሁ ጸጥ እንዲል አሳምነዋለሁ። ነገር ግን ወደ ብዙ ሕዝብ መካከል ብመጣና ስፍር ቍጥር በሌላቸው ሁከቶች ብጠመድ፣ ከዚህ ማስጠንቀቂያ ልጠቀም ወይም እንዲህ የሚወቅሱኝን ሐሳቦች ልለማመድ አልችልም ነበር። ነገር ግን በጎርፍ ወይም በሌላ መንገድ ወደ ገደል የሚነዱ ሰዎች በመጨረሻ የሚሄዱበትን ጥፋት አስቀድመው ማየት እንደሚችሉ፣ ምንም የእርዳታ መንገድ ግን ማሰብ እንደማይችሉ፣ እንዲሁ እኔም ወደ ስሜቶቼ ታላቅ ሁከት በወደቅሁ ጊዜ ቅጣቴ በየዕለቱ ሲጨምር በአንድ እይታ ማየት እችላለሁ። ነገር ግን አሁን እንዳለሁ ራሴን መግዛትና በየአቅጣጫው የሚናወጡትን የዚህ ዓይነት ደዌዎች መገሠጽ እንደ ቀድሞው ቀላል አይሆንልኝም። ነፍሴ ደካማና ኮስማና ናት፤ በእነዚህ ስሜቶች ብቻ ሳይሆን ከሁሉም ይልቅ በሚመረው በምቀኝነት በቀላሉ ትሸነፋለችና። ስድብንም ሆነ ክብርን በልክ መሸከም አታውቅም። እነዚህ እጅግ ያስታብዩአታልና፤ እነዚያ ደግሞ ያዋርዷታል። እንግዲህ አረመኔ አራዊት በመልካም ሁኔታና በሙሉ ብርታት ላይ ሳሉ የሚዋጓቸውን፣ በተለይም ደካሞችና ችሎታ የሌላቸው ከሆኑ እንደሚያሸንፉ፣ አንድ ሰው ግን በራብ ቢያደክማቸው ቍጣቸውን እንደሚያስተኛና አብዛኛውን ብርታታቸውን እንደሚያጠፋ፣ ስለዚህም እጅግ ጀግና ያልሆነ ሰው እንኳ ተጋድሎውን ጀምሮ ከእነርሱ ጋር ሊዋጋ እንደሚችል፣ እንዲሁ የነፍስ ስሜቶችም ናቸው። የሚያደክማቸው ሰው ለቀና አእምሮ ያስገዛቸዋል፤ በጥንቃቄ የሚመግባቸው ግን ከእነርሱ ጋር የሚያደርገውን ውጊያ ያከብደዋል፤ ጊዜውንም ሁሉ በባርነትና በፍርሃት እስኪያሳልፍ ድረስ እጅግ አስፈሪ ያደርጋቸዋል።

እንግዲያስ የእነዚህ አራዊት ምግብ ምንድን ነው? የከንቱ ውዳሴ ምግብ ክብርና ጭብጨባ ነው፤ የትዕቢት ምግብ የሥልጣንና የኃይል ብዛት ነው፤ የምቀኝነት ምግብ የባልንጀሮች መልካም ስም ነው፤ የስስት ምግብ የቸሮች ልግስና ነው፤ ራስን ያለመግዛት ምግብ ቅምጥልነትና ከሴቶች ጋር የማያቋርጥ ግንኙነት ነው፤ ሌሎቹም ስሜቶች የየራሳቸው ምግብ አላቸው አይደለምን? እነዚህም ሁሉ ወደ ዓለም ብወጣ አጥብቀው ያጠቁኛል፤ ነፍሴንም ይቦጫጭቋታል፤ ይበልጥ አስፈሪዎች ይሆናሉ፤ ከእነርሱም ጋር የማደርገውን ውጊያ ያከብዱብኛል። እዚህ ተቀምጬ ሳለሁ ግን ይሸነፋሉ፤ ያም ቢሆን በታላቅ ጥረት ብቻ ነው፤ ይሁን እንጂ በዚያው ጊዜ በእግዚአብሔር ጸጋ በእርግጥ ይሸነፋሉ፤ ያን ጊዜም ከጩኸታቸው የከፋ ምንም ነገር አይኖርም። ስለዚህ ምክንያቶች በዚህች ክፍል እኖራለሁ፤ ለማንም የማልደረስ፣ ራሴን የቻልሁና ከሰው የማልቀላቀል ነኝ፤ የዚህ ዓይነት ስፍር ቍጥር የሌላቸውን ቅሬታዎች መስማትንም እታገሣለሁ፤ ደስ ብሎኝ ባጠፋቸው እወድ ነበር፤ ስለማልችልም ተበሳጭቻለሁ፤ አዝኛለሁም፤ ከሰዎች ጋር የምቀላቀል መሆንና በዚያው ጊዜ አሁን ባለሁበት ዋስትና መቆየት ለእኔ ቀላል አይደለምና። ስለዚህ እንደዚህ ባለ ታላቅ ችግር የተከበበውን ሰው ከመንቀፍ ይልቅ እንድትራራለት አንተንም እለምንሃለሁ።

ነገር ግን እስካሁን ልናሳምንህ አልቻልንም። ስለዚህ ሳልናገር የቀረሁትን ብቸኛውን ነገር የምነግርህ ጊዜ አሁን ደርሷል። ምናልባት ለብዙዎች የማይታመን ሊመስል ይችላል፤ ቢሆንም በዓለም ፊት ለማቅረብ አላፍርም፤ የሚነገረው ነገር የክፉ ሕሊናና የብዙ ኃጢአት ማስረጃ ቢሆንም፣ ሊፈርድብን ያለው እግዚአብሔር ሁሉን በትክክል ስለሚያውቅ፣ ሰዎች ባያውቁ ምን ጥቅም ያስገኝልናል? እንግዲያስ ገና ያልተነገረው ይህ ምንድን ነው? የኤጲስ ቆጶስነትን ጥርጣሬ ካካፈልኸኝ ከዚያ ቀን ጀምሮ መላ ሰውነቴ ብዙ ጊዜ ፈጽሞ ሊፈታ ተቃርቦ ነበር፤ ነፍሴን የያዛት ፍርሃትና ተስፋ መቍረጥ እንዲህ ያለ ነበርና፤ የክርስቶስን ሙሽራ ክብር፣ ቅድስናዋን፣ መንፈሳዊ ውበቷንና ጥበቧን፣ ግርማዋንም ባሰብሁና ከዚያም የራሴን ጕድለቶች በቈጠርሁ ጊዜ፣ ለእርሷም ለራሴም ማልቀስን አላቋርጥም ነበር፤ በማያቋርጥ ጭንቀትና ግራ መጋባት መካከልም እንዲህ እል ነበር፦ ታዲያ እንደዚህ ያለውን ሐሳብ ያቀረበ ማን ነው? የእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን እንዲህ ያለ ታላቅ ስሕተት ለምን ሠራች? ከሰዎች ሁሉ ለሚያንሰው ለእኔ ተላልፋ እንድትሰጥና እንዲህ ያለ ታላቅ ውርደት እንድትቀበል ጌታዋን ለምን እንዲህ አስቈጣች? እነዚህን ነገሮች ብዙ ጊዜ ለብቻዬ እያሰብሁ፣ የዚህንም ያህል አስከፊ ነገር ሐሳብ መሸከም ሳልችል፣ መብረቅ እንደ መታቸው ሰዎች ዲዳ ሆኜ፣ ማየትም መስማትም ሳልችል እቀር ነበር። ይህ የታላቅ አቅመ ቢስነት ሁኔታ በተወኝ ጊዜ — ያልፍ የነበረበት ጊዜ ነበርና — እንባና ተስፋ መቍረጥ ይተኩት ነበር፤ ከእንባው ጎርፍ በኋላ ደግሞ ፍርሃት እንደ ገና በእነርሱ ስፍራ ገብቶ አእምሮዬን ያውከው፣ ያደናግረውና ያናውጠው ነበር። ያለፈውን ጊዜ በእንደዚህ ያለ ማዕበል ውስጥ አሳልፍ ነበር፤ አንተ ግን ይህን አላወቅህም ነበር፤ ፍጹም በሆነ ጸጥታ ጊዜዬን የማሳልፍ መስሎህ ነበር፤ አሁን ግን የነፍሴን ማዕበል ልገልጥልህ እሞክራለሁ፤ ምናልባት ከእንግዲህ ክስህን ትተህ ይቅር ትለኝ ይሆናልና። እንግዲያስ ይህን እንዴት ልግለጥልህ? ይህን በግልጽ ልታይ ብትፈልግ ልቤን ከማራቈት በቀር በሌላ መንገድ አይቻልምና፤ ይህ ግን የማይቻል ስለ ሆነ፣ የተስፋ መቍረጤን ጨለማ በተቻለኝ መጠን በአንድ ደካማ ምሳሌ ላሳይህ እሞክራለሁ፤ ከዚህም ምስል ሁኔታዬን እባክህ ተረዳ።

ከፀሐይ በታች ያለችው የምድር ሁሉ ንጉሥ ሴት ልጅ ለአንድ ሰው የታጨች ናት እንበል፤ ይህችም ቆንጆ ከሰው ተፈጥሮ የሚበልጥ አቻ የሌለው ውበት አላት፤ በዚህም ረገድ መላውን የሴቶች ዘር በብዙ ርቀት ትበልጣለች፤ ደግሞም የነበረውንና የሚመጣውን የሰዎች ትውልድ ሁሉ በብዙ ርቀት የምትበልጥበት ታላቅ የነፍስ በጎነት አላት፤ የጠባይዋ ውበት የጥበብን መመዘኛዎች ሁሉ ያልፋል፤ የሰውነቷም ውበት በፊቷ ውበት ይጋረዳል፤ እጮኛዋም ስለ እነዚህ ነገሮች ብቻ ሳይሆን ከእነዚህም ውጭ ልጅቷን ይወዳታል፤ በፍቅሩ ትኵሳትም ከነበሩት እጅግ ጽኑ አፍቃሪዎች ሁሉ ይበልጣል እንበል። ከዚያም በፍቅር እየነደደ ሳለ፣ አንድ የተዋረደ፣ የተናቀ፣ ዝቅተኛ ትውልድ ያለው፣ በሥጋው ሽባ የሆነ፣ እንዲያውም ፈጽሞ ክፉ የሆነ ሰው ይህችን ድንቅና እጅግ የተወደደች ልጃገረድ ሊያገባት መሆኑን ከአንድ ስፍራ ሰማ እንበል። ታዲያ ከኀዘናችን ጥቂቱን ክፍል አቀረብንልህን? ምሳሌዬንስ በዚህ ማቆም በቂ ነውን? የተስፋ መቍረጤን በተመለከተ በቂ ነው ብዬ አስባለሁ፤ ንጽጽሩን ያቀረብሁት ለዚህ ዓላማ ብቻ ነበርና፤ ነገር ግን የፍርሃቴንና የድንጋጤዬን መጠን አሳይህ ዘንድ ወደ ሌላ መግለጫ ልቀጥል።

እግረኞች፣ ፈረሰኞችና የባሕር ኃይል ወታደሮች ያሉበት ሠራዊት ይኑር፤ ባለ ሦስት ረድፍ ቀዛፊዎች የሆኑ ብዙ የጦር መርከቦች ባሕሩን ይሸፍኑ፤ የእግረኞችና የፈረሰኞች ጭፍሮችም አብዛኛውን ሜዳና የተራሮችን ሸንተረሮች ይሸፍኑ፤ የጦር ዕቃቸው ብረት የፀሐይን ብርሃን ያንጸባርቅ፤ የራስ ቍሮችና የጋሻዎች ብልጭታም ከእነርሱ በሚወጡት ጨረሮች ይንጸባረቅ፤ የጦሮች መጋጨትና የፈረሶች ማሽካካት እስከ ሰማያት ድረስ ይድረስ፤ ባሕርም ምድርም አይታዩ፤ በየአቅጣጫው ናስና ብረት ብቻ ይታይ። ጠላትም በእነዚህ ፊት ለፊት ለጦርነት ይሰለፍ፤ ጨካኞችና አረመኔ ሰዎች ይሁኑ፤ የውጊያውም ጊዜ አሁን ይቅረብ። ከዚያም አንድ ሰው በገጠር ካደጉት አንዱን፣ ከእረኛ ዋሽንትና በትር በቀር ምንም የማያውቅ ብላቴና በድንገት ይያዝ፤ የናስ የጦር ዕቃ ይልበስ፤ በሰፈሩም ሁሉ እየዞረ ጭፍሮቹንና አለቆቻቸውን፣ ቀስተኞችን፣ ወንጭፈኞችን፣ የመቶ አለቆችን፣ የጦር አበጋዞችን፣ እግረኞችንና ፈረሰኞችን፣ ጦረኞችን፣ የጦር መርከቦቹንና አዛዦቻቸውን፣ በመርከቦቹ ውስጥ ያሉትን ጥቅጥቅ ያሉ ወታደሮችና በመርከቦቹ ላይ ተዘጋጅተው የተቀመጡትን የጦር መሣሪያዎች ብዛት ይመልከት። ደግሞም የጠላትን ሰልፍ ሁሉ፣ አስጸያፊ መልካቸውን፣ የተለያየ ስንቃቸውንና ያልተለመደ የጦር መሣሪያ ብዛታቸውን ይመልከት፤ የተራሮችን ጥልቅና አስቸጋሪ ሸለቆዎችና ገደሎችም ይመልከት። ከዚህም በላይ በጠላቶች በኩል በአንዳች ጥንቆላ የሚበሩ ፈረሶችንና በአየር ላይ የሚወሰዱ እግረኞችን፣ የኃይልና የመልክ ዓይነት ሁሉ ያለውን ድግምትም ይመልከት፤ የጦርነትን መዓት ያስብ፤ የጦሮችን ደመና፣ የፍላጻዎችን በረዶ፣ የጦር መሣሪያዎች ብዛት የሚፈጥረውን ያን ታላቅ ጭጋግና ጨለማ፣ በደመናቸው የፀሐይን ጨረር የሚጋርደውን ያን እጅግ የጨለመ ሌሊት፣ ከጨለማው ያላነሰ ዓይንን የሚያሳውረውን አቧራ ያስብ። የደም ጅረቶች፣ የወዳቂዎች ጩኸት፣ የተረፉት ሰዎች ጩኸት፣ የሬሳ ክምር፣ በደም የታጠቡ መንኰራኵሮች፣ ከሬሳዎቹ ብዛት የተነሣ ከጋላቢዎቻቸው ጋር በግንባራቸው የተጣሉ ፈረሶች፣ ምድሪቱ የጠቅላላ ትርምስ ትዕይንት ሆና፣ ደም፣ ቀስቶችና ፍላጻዎች፣ የፈረሶች ኮቴዎችና የሰዎች ራሶች በአንድነት ተጋድመው፣ የሰው ክንድ፣ የሠረገላ መንኰራኵርና የራስ ቍር፣ የተወጋ ደረት፣ በሰይፎች ላይ የተጣበቀ አንጎል፣ ዓይን የተሰካበት የተሰበረ የጦር ጫፍ። ከዚያም የባሕር ኃይሉን መከራ ይቍጠር፤ በማዕበሎቹ መካከል የሚቃጠሉና ከታጠቁ ሠራተኞቻቸው ጋር የሚሰጥሙ የጦር መርከቦችን፣ የባሕሩን ጩኸት፣ የመርከበኞችን ሁከት፣ የወታደሮችን ጩኸት፣ ከደም ጋር የተቀላቀለውንና ወደ መርከቦቹ ሁሉ የሚረጨውን የማዕበል አረፋ፣ በመርከቦቹ ወለል ላይ ያሉትን ሬሳዎች፣ አንዳንዶቹ ሲሰጥሙ፣ አንዳንዶቹ ሲንሳፈፉ፣ አንዳንዶቹ በማዕበል ተውጠው ወደ ዳርቻ ሲጣሉና የመርከቦቹን መተላለፊያ ሲዘጉ። የጦርነትን ሰቈቃ ሁሉ በጥንቃቄ ከተማረ በኋላ ከማናቸውም ዓይነት ሞት የከፋውን የምርኮና የባርነት ሰቈቃ ጨምርበት፤ ይህንንም ሁሉ ከነገርኸው በኋላ ወዲያውኑ ፈረሱን እንዲጋልብና ያን ሠራዊት ሁሉ እንዲያዝ ንገረው።

ይህ ብላቴና ከተራው መግለጫ ባለፈ ለነገሩ የሚበቃ በእውነት ይመስልሃልን? በመጀመሪያው እይታስ ልቡ አይቀልጥምን?

13. በአተራረኬ ነገሩን ያጋነንሁ አይምሰልህ፤ በዚህ ሥጋ እንደ እስር ቤት ተዘግተን ስለምንኖርና ከማይታየው ዓለም ምንም ማየት ስለማንችል የተነገረው የተጋነነ ነው ብለህ አታስብ። በእነዚህ ዓይኖችህ የዲያብሎስን እጅግ የጨለመ የጦር ሰልፍና የእብደት ወረራውን ማየት ብትችል ኖሮ ከዚህ እጅግ የሚበልጥና የሚያስፈራ ተጋድሎ ባየህ ነበርና። በዚያ ናስ ወይም ብረት የለም። ፈረሶች ወይም ሠረገሎች ወይም መንኰራኵሮች የሉም፤ እሳትና ፍላጻዎችም የሉም። እነዚህ የሚታዩ ነገሮች ናቸው። ነገር ግን ከእነዚህ እጅግ የሚያስፈሩ ሌሎች መሣሪያዎች አሉ። በእነዚህ ጠላቶች ላይ ጥሩር ወይም ጋሻ፣ ሰይፍና ጦር አያስፈልግም፤ ነገር ግን ነፍስ እጅግ ታላቅ ካልሆነችና ለገዛ ድፍረቷ እንደ መከላከያ የእግዚአብሔርን መግቦታዊ ጥበቃ በብዙ መጠን ካላገኘች በቀር፣ የዚህን የተረገመ ሰልፍ ማየት ብቻ ነፍስን ለማሽመድመድ በቂ ነው። ይህን ሥጋ አውልቆ ወይም ገና ለብሶ የጦር ሰልፉን ሁሉና በእኛ ላይ የሚያደርገውን ጦርነት በግልጽና ያለ ፍርሃት በዓይን ማየት ቢቻል ኖሮ፣ የደም ጅረቶችን ወይም ሬሳዎችን ሳይሆን ይህን ያህል የወደቁ ነፍሳትንና እንዲህ ያሉ አስከፊ ቍስሎችን ባየህ ነበር፤ አሁን የዘረዘርሁልህን የጦርነት መግለጫ ሁሉ ከጦርነት ይልቅ የሕፃናት ጨዋታና መዝናኛ እንደ ሆነ ባሰብህ ነበር፤ በየዕለቱ የሚመቱት እንዲህ ብዙዎች ናቸውና፤ በሁለቱም ረገድ ያሉት ቍስሎች አንድ ዓይነት ሞት አያመጡም፤ ነገር ግን በነፍስና በሥጋ መካከል ያለው ልዩነት ምን ያህል ታላቅ እንደ ሆነ፣ በዚያ ሞትና በዚህ ሞት መካከል ያለው ልዩነትም እንዲሁ ታላቅ ነው። ነፍስ ቍስል በተቀበለችና በወደቀች ጊዜ እንደ ሕይወት የሌለው ሬሳ ተጋድማ አትቀርምና፤ ከዚያ ጊዜ ጀምሮ በክፉ ሕሊና እየተነከሰች ትሠቃያለች እንጂ፤ ከዚህ ዓለም ከተወሰደች በኋላም በፍርድ ጊዜ ለዘላለም ቅጣት አልፋ ትሰጣለች፤ አንድ ሰው በዲያብሎስ ስለሚሰጡት ቍስሎች ኀዘን ባይሰማው ደግሞ፣ ከስሜት አልባነቱ የተነሣ አደጋው ይበልጥ ታላቅ ይሆናል። በመጀመሪያው ቍስል የማይሠቃይ ሰው ሁሉ ሁለተኛውን፣ ከዚያም በኋላ ሦስተኛውን በቀላሉ ይቀበላልና። ርኩሱ መንፈስ ለመጀመሪያዎቹ ቍስሎች ቸልተኛና ግድ የለሽ የሆነች ነፍስን ባገኘ ጊዜ ሁሉ እስከ መጨረሻው እስትንፋስ ድረስ ማጥቃቱን አያቋርጥምና፤ የጥቃቱንም ስልት ብትመረምር ይህ እጅግ የከፋና የተለያየ ሆኖ ታገኘዋለህ። እንደዚያ ርኩስ መንፈስ እንዲህ ብዙ የተንኰልና የማታለል ዓይነቶችን ያወቀ ማንም የለምና። በዚህም በእርግጥ አብዛኛውን ኃይሉን አግኝቷል፤ ክፉው በሰው ዘር ላይ እንዳለው ያለ የማይታረቅ ጥላቻ ማንም በከፉ ጠላቶቹ ላይ ሊኖረው አይችልም። አንድ ሰው የሚዋጋበትን ብርታት ቢመረምር፣ እዚህም ደግሞ ሰዎችን ከእርሱ ጋር ማነጻጸር መሣቂያ ይሆናል። ነገር ግን አንድ ሰው ከአራዊት እጅግ ጨካኞችንና አረመኔዎችን መርጦ ቍጣቸውን ከእርሱ ቍጣ ጋር ሊያነጻጽር ቢፈልግ፣ በንጽጽር የዋሆችና ጸጥተኞች ሆነው ያገኛቸዋል፤ ነፍሳችንን በሚያጠቃበት ጊዜ እንዲህ ያለ ቍጣ ይተነፍሳልና፤ ደግሞም በቀደመው ረገድ የጦርነቱ ጊዜ አጭር ነው፤ በዚህችም አጭር ጊዜ ውስጥ ዕረፍቶች አሉ፤ የሌሊቱ መቅረብና የመግደሉ ድካም፣ የምግብ ሰዓቶችም፣ ሌሎችም ብዙ ነገሮች ለወታደሩ ዕረፍት ይሰጡታልና፤ ስለዚህ የጦር ዕቃውን አውልቆ ጥቂት ሊተነፍስ፣ በምግብና በመጠጥ ሊበረታ፣ በሌሎችም ብዙ መንገዶች የቀድሞ ብርታቱን ሊያገኝ ይችላል። በክፉው ረገድ ግን ሁልጊዜ ሳይጐዳ ለመቆየት ለሚፈልግ ሰው የጦር ዕቃውን ማውለቅ ከቶ አይቻልም፤ እንቅልፍ መተኛት እንኳ አይቻልም። ከሁለቱ አንዱ ግድ ነውና፤ ወይ ያለ ጦር ዕቃ ወድቆ መጥፋት፣ ወይ ታጥቆ ዘወትር ነቅቶ መቆም። እርሱ ሁልጊዜ ከገዛ ሠራዊቱ ጋር ይቆማልና፤ ስንፍናችንን ይጠብቃል፤ እኛ ለመዳናችን ከምንደክመው ይልቅ እርሱ ለጥፋታችን ይበልጥ በትጋት ይደክማል።

በእኛ አለመታየቱና በድንገት ማጥቃቱ — እነዚህም ሁልጊዜ ነቅተው ለማይጠብቁ ሰዎች ስፍር ቍጥር ለሌላቸው ክፉ ነገሮች ምክንያት ናቸው — ይህ ዓይነቱ ጦርነት ከሌላው ይበልጥ ከባድ መሆኑን ያረጋግጣል። ታዲያ በእንደዚህ ያለ ሁኔታ የክርስቶስን ወታደሮች እንድናዝ ትፈልጋለህን? ይህስ ለዲያብሎስ አገልግሎት ማዘዝ በሆነ ነበር፤ ሌሎችን ሊያሰልፍና ሊያደራጅ የሚገባው ሰው ከሰዎች ሁሉ ልምድ የጐደለውና ደካማው በሆነ ጊዜ ሁሉ፣ በዚህ ልምድ ማጣቱ አደራ የተሰጡትን አሳልፎ በመስጠት ከክርስቶስ ጥቅም ይልቅ ለዲያብሎስ ጥቅም ያዝዛቸዋልና።

ነገር ግን ለምን ትቃትታለህ? ለምንስ ታለቅሳለህ? የእኔ ሁኔታ አሁን ለደስታና ለሐሤት እንጂ ለዋይታ አይጠራምና።

ባስልዮስ፦ የእኔ ሁኔታ ግን እንዲህ አይደለም፤ እርሱ ስፍር ቍጥር የሌለው ልቅሶ ይጠራል። ወደ ምን ያህል ክፉ ደረጃ እንዳደረስኸኝ ገና ልረዳው አልቻልሁምና። ስለ አንተ የሚነቅፉህን ሰዎች ስለ አንተ ምን መከላከያ ልመልስላቸው እንደሚገባኝ ለመማር ፈልጌ ወደ አንተ መጣሁ፤ አንተ ግን የያዝሁትን ጉዳይ በሌላ ጉዳይ ለውጠህ መለስኸኝ። ከእንግዲህ ስለ አንተ ስለምሰጣቸው መከላከያዎች አልጨነቅምና፤ ነገር ግን ስለ ራሴና ስለ ገዛ ጕድለቶቼ ለእግዚአብሔር ምን መከላከያ እንደምሰጥ እንጂ። ነገር ግን እለምንሃለሁ፤ እማጸንሃለሁም፤ ደኅንነቴ በአንተ ዘንድ ምንም ዋጋ ካለው፣ በክርስቶስም አንዳች ምክር ቢሆን፥ የፍቅር መጽናናት ቢሆን፥ ምሕረትና ርኅራኄ ቢሆኑ — ወደዚህ አደጋ ያገባኸኝ ከሁሉ በላይ አንተ ራስህ እንደ ሆንህ ታውቃለህና — እጅህን ዘርጋ፤ እኔን ሊመልሰኝ የሚችለውን በመናገርም በማድረግም፤ ለአንዲት አፍታ እንኳ ልትተወኝ አትጨክን፤ ይልቁንም ከቀድሞው ይበልጥ አሁን ሕይወቴን ከአንተ ጋር ላሳልፍ።

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ እኔ ግን ፈገግ ብዬ እንዲህ አልሁ፦ እንደዚህ ያለ ታላቅ የሹመት ሸክም በላይህ ሳለ እንዴት ልረዳህ፣ እንዴትስ ልጠቅምህ እችላለሁ? ነገር ግን ይህ ደስ የሚያሰኝህ ስለ ሆነ፣ ውድ ነፍስ ሆይ፣ አይዞህ፤ በገዛ ጭንቀቶችህ መካከል ፋታ በምታገኝበት በማናቸውም ጊዜ መጥቼ አጽናናሃለሁ፤ በእኔ አቅም ካለውም ነገር ምንም አይጐድልብህም።

በዚህ ጊዜ እርሱ ይበልጥ እያለቀሰ ተነሣ። እኔ ግን አቅፌው ራሱንም ስሜ፣ ዕጣ ፈንታውን በጀግንነት እንዲሸከም እየመከርሁ ሸኘሁት። እንዲህም አልሁት፦ በጠራህና በገዛ በጎቹ ላይ በሾመህ በክርስቶስ በኩል፣ በመጨረሻው ቀን በአደጋ ውስጥ ብሆን እኔን ደግሞ ወደ ዘላለም ማደሪያህ እንድትቀበለኝ ከዚህ አገልግሎት እንዲህ ያለ ድፍረት እንደምታገኝ አምናለሁ።