ስለ ፍጥረት የተሳሳቱ አስተሳሰቦች ውድቅ ናቸው

§2. ስለ ፍጥረት የተሳሳቱ አስተሳሰቦች ውድቅ ናቸው። (1) የኤፊቆሮስ ወገኖች (ነገሮች በአጋጣሚ ተገኙ የሚለው)። ነገር ግን የአካላትና የክፍሎቻቸው ልዩነት ፈጣሪ አእምሮ መኖሩን ያስረዳል። (2.) የፕላቶ ተከታዮች (አስቀድሞ የነበረ ጥሬ ነገር)። ነገር ግን ይህ እግዚአብሔርን ለሰው ውስንነት ያስገዛዋል፤ ፈጣሪ ሳይሆን የእጅ ባለሙያ ያደርገዋል። (3) ግኖስቲኮች (ባዕድ የሆነ ሠሪ)። በመጽሐፍ ቅዱስ ውድቅ ተደርገዋል።

ስለ ዓለም አሠራርና ስለ ሁሉም ነገር አፈጣጠር ብዙዎች የተለያየ አስተሳሰብ ይዘዋል፤ እያንዳንዱም እንደ ወደደ ሕግ አድርጎ አቁሞታል። አንዳንዶች ሁሉ ነገር በራሱና በአጋጣሚ ሆኗል ይላሉ፤ ለምሳሌ የኤፊቆሮስ ወገኖች ራሳቸውን በማቃለል፣ ግልጥ የሆነውን እውነትና ተሞክሮ ፊት ለፊት እየተቃወሙ፣ ሁሉን የሚመግብ መግቦት የለም ይሉናል። 2. እነርሱ እንደሚሉት ሁሉ ነገር ያለ ዓላማ በራሱ ጀምሮ ቢሆን ኖሮ፣ ሁሉም ነገር ልዩነት ሳይኖረው እርስ በርሱ ተመሳሳይ ሆኖ፣ እንዲያው በመገኘት ብቻ በተገኘ ነበር። ከአካል አንድነት የተነሣ ሁሉም ነገር ፀሐይ ወይም ጨረቃ በሆነ ነበርና፤ በሰዎችም ረገድ መላው አካል እጅ ወይም ዓይን ወይም እግር በሆነ ነበር። ነገር ግን አሁን እንዲህ አይደለም። ይልቁንም የፀሐይን፣ የጨረቃንና የምድርን ልዩነት እናያለን፤ ደግሞም በሰው አካል የእግርን፣ የእጅንና የራስን ልዩነት እናያለን። እንዲህ ያለው የተለያየ አሠራር እነዚህ ነገሮች በራሳቸው እንዳልተገኙ ይነግረናል፤ ይልቁንም አንድ ምክንያት እንደ ቀደማቸው ያሳያል፤ ከዚያም ምክንያት የሁሉ ሠሪና አስተካካይ የሆነውን እግዚአብሔርን ደግሞ ማወቅ ይቻላል።

3. ሌሎች ደግሞ፣ በግሪኮች ዘንድ ታላቅ ዝና ያለው ፕላቶ ጭምር፣ እግዚአብሔር ዓለምን የሠራው አስቀድሞ ከነበረና መጀመሪያ ከሌለው ጥሬ ነገር ነው ብለው ይከራከራሉ። ጥሬው ነገር አስቀድሞ ባይኖር ኖሮ እግዚአብሔር ምንም ሊሠራ ባልቻለ ነበር ይላሉ፤ አናጢ ጨርሶ ሥራ ለመሥራት እንጨት አስቀድሞ በእጁ መኖር እንዳለበት ማለት ነው። 4. እንዲህ ሲሉ ግን እግዚአብሔርን ደካማ እያደረጉት እንደ ሆነ አያውቁም። እርሱ ራሱ የጥሬው ነገር ምክንያት ካልሆነና ነገሮችን የሚሠራው አስቀድሞ ከነበረ ጥሬ ነገር ብቻ ከሆነ፣ ደካማ ሆኖ ይገኛል፤ ከሚሠራቸው ነገሮች አንዱን እንኳ ያለ ጥሬ ነገር ማስገኘት አይችልምና፤ ልክ አናጢ ያለ እንጨቱ የሚያስፈልገውን ነገር መሥራት አለመቻሉ ያለ ጥርጥር ድካሙ እንደ ሆነ። እንደ እነርሱ አባባል፣ ጥሬው ነገር ባይኖር ኖሮ እግዚአብሔር ምንም ባልሠራ ነበርና። እንግዲያስ የመሥራት ችሎታውን ከሌላ ምንጭ፣ ማለትም ከጥሬው ነገር የሚያገኝ ከሆነ፣ እንዴት ሠሪና ፈጣሪ ሊባል ይችላል? ስለዚህ ይህ እንዲህ ከሆነ፣ እግዚአብሔር እንደ እነርሱ አስተሳሰብ የእጅ ባለሙያ ብቻ እንጂ ከምንም የሚፈጥር ፈጣሪ አይሆንም፤ ይኸውም በነበረ ጥሬ ነገር ላይ የሚሠራ እንጂ እርሱ ራሱ የጥሬው ነገር ምክንያት ካልሆነ ማለት ነው። የተፈጠሩት ነገሮች የተሠሩበትን ጥሬ ነገር ራሱ ካልፈጠረ በቀር በምንም መንገድ ፈጣሪ ሊባል አይችልምና። 5. መናፍቃን ደግሞ ከጌታችን ከኢየሱስ ክርስቶስ አባት ሌላ የሆነ የሁሉ ነገር ሠሪ በአእምሯቸው ይሥላሉ፤ በሚናገሩት ቃል እንኳ እጅግ ታውረዋል። 6. ጌታ ለአይሁድ፦ «ፈጣሪ በመጀመሪያ ወንድና ሴት አደረጋቸው፥ አለም። ስለዚህ ሰው አባቱንና እናቱን ይተዋል፥ ከሚስቱም ጋር ይተባበራል፥ ሁለቱም አንድ ሥጋ ይሆናሉ የሚለውን ቃል አላነበባችሁምን?» ካለ በኋላ፣ ፈጣሪንም በማመልከት፦ «እግዚአብሔር ያጣመረውን እንግዲህ ሰው አይለየው» ካለ፣ እነዚህ ሰዎች ፍጥረት ከአብ ውጭ ነው እንዴት ይላሉ? ወይስ ምንም ሳይለይ «ሁሉ በእርሱ ሆነ»፣ ደግሞም «አንዳች ስንኳ ያለ እርሱ አልሆነም» ብሎ እንደ ተናገረው እንደ ዮሐንስ ቃል፣ ሠሪው ከክርስቶስ አባት የተለየ ሌላ እንዴት ሊሆን ይችላል?