ጸሎትና ጽናት

«ሳናቋርጥ ስለ መጸለይ እንዴት በቀላሉ እናወራለን! ነገር ግን ጸሎታችን አንድ ሳምንት ወይም አንድ ወር ብቻ መልስ ሳያገኝ ቢቆይ ለማቋረጥ እንቸኩላለን! እግዚአብሔር በክንዱ አንድ ምት ወይም በፈቃዱ አንድ ድርጊት የለመንነውን ይሰጠናል ብለን እንገምታለን። እርሱ የጸጋ ጌታ እንደ ሆነ ሁሉ የተፈጥሮም ጌታ እንደ ሆነ፣ ሥራውንም የሚሠራበትን መንገድ አንዳንድ ጊዜ አንዱን አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ሌላውን እንደሚመርጥ ፈጽሞ ወደ አእምሮአችን የሚመጣ አይመስልም። አንዳንድ ጊዜ አንድ ጸሎት እስኪመለስ ዓመታት ይፈጃል፤ ሲመለስም ወደ ኋላ ስንመለከት እንዲሁ እንደ ሆነ እናያለን። እግዚአብሔር ግን ሁልጊዜ ያውቃል፤ እንድንጸልይ፣ ደግመን እንድንጸልይ፣ አሁንም እንድንጸልይ፣ እንዲሁም ሳያቋርጡ መጸለይ ምን እንደ ሆነ በእርግጥና በእውነት እንድናውቅ ፈቃዱ ነው።» — ደራሲው ያልታወቀ።

ጌታችን ኢየሱስ ሰዎች «ሳይታክቱም ዘወትር ሊጸልዩ እንዲገባቸው» ተናገረ፤ ይህ ቃሉ የሚገኝበትም ምሳሌ ሰዎችን በጸሎት ከልብ መዛልና ከድካም ለማዳን ታስቦ የተሰጠ ትምህርት ነበር። ጌታችን ሊያስተምር የፈለገው ልል መሆን መጠበቅ እንዳለበት፣ ጽናት ግን መኮትኮትና መበረታታት እንዳለበት ነበር። በጸሎታችን ውስጥ ይህን አስፈላጊ ባሕርይ መለማመድ ስላለው ጠቀሜታ ሁለት ዓይነት አስተያየት ሊኖር አይችልም።

በጽናት የሚቀርብ ጸሎት ነፍስ ወደ እግዚአብሔር የምታደርገው ኃያል እንቅስቃሴ ነው። ወደ ሰማያዊው የጸጋ ዙፋን የሚያቀና የነፍስ ጥልቅ ኃይሎች መነሣሣት ነው። አጥብቆ የመያዝ፣ ወደ ፊት የመግፋትና የመጠበቅ ችሎታ ነው። ዕረፍት የሌለው ምኞት፣ ዕረፍት ያለው ትዕግሥትና አጥብቆ የሚጨብጥ ብርታት ሁሉ በውስጡ ይገኛሉ። ድንገተኛ ክስተት ወይም ለታይታ የሚደረግ ተግባር አይደለም፤ የነፍስ ብርቱ ጉጉት ነው። በግማሽ ልብ የሚፈለግ ምኞት አይደለም፤ ያለ እርሱ የማይሆን ፍጹም አስፈላጊ ነገር ነው።

በጽናት በሚቀርቡ ጸሎቶች ውስጥ ያለው የመታገል ባሕርይ ከሥጋዊ ኃይለኝነት ወይም ከሥጋ ጉልበት የሚመነጭ አይደለም። የጉልበት ግፊት አይደለም፤ የነፍስ ልባዊነት ብቻም አይደለም፤ በውስጥ የተሠራ ኃይል፣ በመንፈስ ቅዱስ የተተከለና የተቀሰቀሰ ችሎታ ነው። በእርግጥ በውስጣችን የሚደረግ የእግዚአብሔር መንፈስ ምልጃ ነው፤ ደግሞም «የጻድቅ ሰው ጸሎት በሥራዋ እጅግ ኃይል ታደርጋለች» የተባለለት ጸሎት ነው። በውስጣችን ያለውን ነገር ሁሉ በራሱ የመጋደል ጉልበት የሚያንቀሳቅሰው መለኮታዊው መንፈስ፣ እሳቱ እስኪወርድና በረከቱ እስኪፈስ ድረስ በምሕረት ዙፋን ፊት ጸሎታችንን እንድንቀጥል የሚገፋፋን የጽናት ዋና ምንነት ነው። ይህ በጸሎት መታገል ጩኸት ያለበት ወይም ኃይለኛ ላይሆን ይችላል፤ ይልቁንም ጸጥ ያለ፣ የማይለቅና አጣዳፊ ነው። ኃያላን ኃይሎቹ የሚወጡበት የሚታይ መውጫ በማይኖርበት ጊዜ ዝም ያለ ሊሆንም ይችላል።

የእግዚአብሔርን ልጆች እንደ ጸሎት አጥርቶና አጉልቶ የሚለያቸው ምንም ነገር የለም። ክርስቲያን የመሆን ብቸኛው የማይስት ምልክትና መፈተኛ ነው። ክርስቲያኖች ጸሎተኞች ናቸው፤ ዓለማውያን ግን ጸሎት የለሾች ናቸው። ክርስቲያኖች እግዚአብሔርን ይጠራሉ፤ ዓለማውያን ግን እግዚአብሔርን ቸል ይላሉ፤ ስሙንም አይጠሩም። ቢሆንም ክርስቲያን እንኳ የማያቋርጥ ጸሎትን ማዳበር ያስፈልገዋል። ጸሎት ልማድ መሆን አለበት፤ ከልማድ እጅግ የበለጠም መሆን አለበት። ግዴታ ነው፤ ነገር ግን ከቃሉ ተራ ትርጉም እጅግ ከፍ የሚልና የሚያልፍ ግዴታ ነው። ከእግዚአብሔር ጋር ያለ ዝምድና መግለጫ፣ ለመለኮታዊ ኅብረት የሚደረግ ናፍቆት ነው። የውስጠኛው ሕይወት ወደ መጀመሪያ ምንጩ ወደ ውጭና ወደ ላይ የሚያደርገው ፍሰት ነው። ነፍስ አባቷ ማን እንደ ሆነ የምታውጅበት፣ ሰውን ከዘላለማዊው ጋር የሚያቆራኘውን ልጅነት የምትጠይቅበት ነው።

ነፍስን በእግዚአብሔር መልክ በመቅረጽ ረገድ ጸሎት ዋናው ነገር ነው፤ የመለኮታዊ ጸጋን መጠን በማሳደግና በማስፋትም ዋናው ነገር ነው። ነፍስን ከእግዚአብሔር ጋር ወደ ፍጹም ኅብረት በማምጣት ረገድ ዋናው ነገር እርሱ ነው። ነፍስ ስለ እግዚአብሔር ያላትን ልምምድ በማበልጸግ፣ በማስፋትና በማብሰል ረገድም ዋናው ነገር እርሱ ነው። የማይጸልይ ሰው በምንም መንገድ ክርስቲያን ሊባል አይችልም። በምንም ዓይነት ሰበብ ለስሙም ሆነ ስሙ ለሚያመለክተው ትርጉም መብት አለኝ ሊል አይችልም። የማይጸልይ ከሆነ ምንም ሳይጨመርበት ኃጢአተኛ ነው፤ የሰው ነፍስ ክርስቶስን የሚመስል መንፈስና ኃይል ሁሉ ምንጭ ከሆነው ጋር ኅብረትና አንድነት ልታደርግ የምትችልበት ብቸኛው መንገድ ጸሎት ነውና። ስለዚህ የማይጸልይ ከሆነ ከሃይማኖት ቤተ ሰዎች አይደለም።

ሆኖም በዚህ ጥናት አሳባችንን ወደ አንድ የጸሎት ገጽታ እናዞራለን — ይኸውም ጽናት ነው፤ ፍላጎቶቻችንን በአጣዳፊነትና ሳንታክት በእግዚአብሔር ፊት አጥብቆ ማቅረብ፤ ልመናው እስኪሰማና ጉዳዩም እስኪሳካ ድረስ የማይላላና የማያቋርጥ በሆነ ቁርጠኝነትና ትጋት መጸለይ ነው።

ስለ እግዚአብሔር ጥርት ያለ አመለካከት፣ ስለ መለኮታዊ ባሕርዩም መጽሐፍ ቅዱሳዊ ግንዛቤ ያለው፤ ወደ እግዚአብሔር የመቅረብን መብቱን የሚያደንቅ፤ እግዚአብሔር ለእርሱ ያዘጋጀለት ሁሉ በውስጡ እንደሚያስፈልገው የሚያስተውል — ያ ሰው ጉጉ፣ ልቡን ገልጦ የሚናገርና በጽናት የሚለምን ይሆናል። በቅዱሱ መጽሐፍ ውስጥ የጸሎት ግዴታ ራሱ የተመከረበት ቃል፣ በጽናት የመጸለይ አስፈላጊነት ከተገለጸበት ቃል እምብዛም አይጠነክርም። እግዚአብሔርን የሚያንቀሳቅሰው ጸሎት የጻድቅ ሰው ብርቱና የሚሠራ የልብ መፍሰስ እንደ ሆነ ተነግሯል። ይኸውም እሳት የያዘ ጸሎት ነው፤ ደካማና ብልጭ ድርግም የሚል ነበልባል ወይም ለቅጽበት የሚታይ ብልጭታ የለውም፤ ይልቁንም በብርቱና በማይለዋወጥ ፍም ያበራል።

አብርሃም ስለ ሰዶምና ገሞራ መዳን ደጋግሞ ያቀረበው ምልጃ፣ በጽናት የመጸለይን አስፈላጊነትና ከእርሱ የሚገኘውን ጥቅም የሚያሳይ የቀደመ ምሳሌ ነው። ሌሊቱን ሁሉ ከመልአኩ ጋር የታገለው ያዕቆብ በጸሎት ውስጥ የማይበገር ጽናት ያለውን ኃይል አጉልቶ ያሳያል፤ ጽናት በዚህ ዓለም ጊዜና በሚታዩ ነገሮች ጉዳይ እንደሚያሸንፍ ሁሉ በመንፈሳዊ ነገሮችም እንዲሁ እንደሚያሸንፍ ያሳያል።

በሌላ ስፍራ እንዳየነው፣ ሙሴ የእግዚአብሔርን ቁጣ ከእስራኤል ላይ ለመመለስ ፈልጎ አርባ ቀንና አርባ ሌሊት ጸለየ፤ ምሳሌነቱና ስኬቱም በጨለማው ሰዓቱ ላለው የዛሬው እምነት ማነቃቂያ ነው። ኤልያስ የጸሎቱን ስኬትና የእምነቱን ድል የሚያበስረው የዝናብ ደመና ከአድማስ በላይ ከመታየቱ በፊት ጸሎቱን ሰባት ጊዜ ደጋገመ፤ አጥብቆም ለመነ። በአንድ ወቅት ዳንኤል ደካማና የዛለ ሳለ እንኳ፣ መልሱና በረከቱ ከመምጣታቸው በፊት ጉዳዩን ለሦስት ሳምንት አጥብቆ አቀረበ።

ብሩኩ መድኃኒት በምድራዊ ሕይወቱ ብዙ ሌሊቶችን በጸሎት አሳለፈ። በጌቴሴማኒ ያንኑ ልመና ሦስት ጊዜ አቀረበ፤ ይህም ያልቀነሰ፣ አጣዳፊ ሆኖም ለፈቃዱ የሚገዛ ጽናት ነበር፤ የነፍሱን ክፍል ሁሉ ያሳተፈና በእንባና በደም ላብ የተፈጸመ ነበር። የሕይወቱ ወሳኝ ጊዜያት በግልጽ የተለዩት፣ የሕይወቱ ድሎችም ሁሉ የተገኙት በጽናት በሚቀርብ ጸሎት ሰዓታት ነበር። ባሪያም ከጌታው አይበልጥም።

የምትወተውተው መበለት ምሳሌ ስለ ችክ ያለ ጸሎት የሚናገር ዘመን የማይሽረው ትምህርት ነው። በዚህ የጥናታችን ደረጃ ትዝታችንን ብናድስ መልካም ነው፦

«ሳይታክቱም ዘወትር ሊጸልዩ እንዲገባቸው የሚል ምሳሌን ነገራቸው፥ እንዲህ ሲል። በአንዲት ከተማ እግዚአብሔርን የማይፈራ ሰውንም የማያፍር አንድ ዳኛ ነበረ። በዚያችም ከተማ አንዲት መበለት ነበረች፥ ወደ እርሱም እየመጣች። ከባላጋራዬ ፍረድልኝ ትለው ነበር። አያሌ ቀንም አልወደደም፤ ከዚህ በኋላ ግን በልቡ። ምንም እግዚአብሔርን ባልፈራ ሰውንም ባላፍር፥ ይህች መበለት ስለምታደክመኝ ሁልጊዜም እየመጣች እንዳታውከኝ እፈርድላታለሁ አለ። ጌታም አለ። ዓመፀኛው ዳኛ ያለውን ስሙ። እግዚአብሔር እንኪያስ ቀንና ሌሊት ወደ እርሱ ለሚጮኹ ለሚታገሣቸውም ምርጦቹ አይፈርድላቸውምን? እላችኋለሁ፥ ፈጥኖ ይፈርድላቸዋል።»

ይህ ምሳሌ የጽናት ጸሎትን ማዕከላዊ እውነት አጉልቶ ያሳያል። መበለቲቱ ዓመፀኛው ዳኛ እስኪሸነፍ ድረስ ጉዳዩዋን አጥብቃ ታቀርባለች። ይህ ምሳሌ የጽናትን አስፈላጊነት የማያስተምር ከሆነ ምንም ቁም ነገርም ሆነ ትምህርት የለውም። ይህን አንድ አሳብ አውጣው፤ ሊመዘገብ የሚገባ ምንም ነገር አይቀርልህም። ያለ አንዳች ክርክር፣ ክርስቶስ ይህ ምሳሌ ችክ ያለ ጸሎት እንደሚያስፈልግ የሚያሳይ ማስረጃ ሆኖ እንዲቆም አስቧል።

ስለ ልጇ ወደ ኢየሱስ በመጣችው በሲሮፊኒቃዊቷ ሴት ታሪክም ያው ትምህርት አጽንኦት ተሰጥቶታል። እዚህ ጽናት እንደ ባዶ ድፍረትና ብልግና ሳይሆን የትሕትናን፣ የቅንነትንና የግለትን አሳማኝ ልብስ ተጎናጽፎ ይታያል። የአንዲትን ሴት የሙጥኝ ያለ እምነት፣ የአንዲትን ሴት መራራ ሐዘንና የአንዲትን ሴት መንፈሳዊ ማስተዋል በጨረፍታ እናያለን። መምህሩ ወደዚያ የሲዶና አገር የተሻገረው ይህ እውነት ለዘመናት ሁሉ እንዲንጸባረቅ ነው — እንደ ጽናት ጸሎት የሚያሳምን ልመና የለም፤ እግዚአብሔርም ራሱን በሙላትና በነጻነት አሳልፎ የሚሰጥለት እንደ እርሱ ያለ ሌላ ልመና የለም።

የዚህች የተጨነቀች እናት ጽናት ድልን አስገኘላት፤ ልመናዋንም እውን አደረገላት። ሆኖም ጽናቷ መድኃኒቱን ከማስቀየም ይልቅ የመደነቅና የደስታ ቃል ከአፉ አወጣ፦ «አንቺ ሴት፥ እምነትሽ ታላቅ ነው፤ እንደወደድሽ ይሁንልሽ።»

ልመናውን አጥብቆ የማያቀርብ ሰው ፈጽሞ አይጸልይም። ቀዝቃዛ ጸሎቶች በሰማይ ዘንድ ምንም መብት የላቸውም፤ በላይኛውም አደባባዮች አይሰሙም። እሳት የጸሎት ሕይወት ነው፤ ሰማይም የሚደረስበት ደረጃ በደረጃ ወደ ላይ እየወጣ በሚነድ ጽናት ነው።

ወደምትወተውተው መበለት ታሪክ ስንመለስ፣ መበለትነቷ፣ ረዳት ማጣቷና ድካሟ በዓመፀኛው ዳኛ ዘንድ ምንም ዋጋ እንዳልነበራቸው እናያለን። ጽናት ግን ሁሉ ነገር ነበር። ዳኛው «ይህች መበለት ስለምታደክመኝ » አለ፤ «ሁልጊዜም እየመጣች እንዳታውከኝ እፈርድላታለሁ»። መበለቲቱ የዓመፀኛውን ዳኛ ጊዜና ትኩረት ስለ ተሻማች ብቻ ጉዳዩዋ ተሳካላት።

ቀንና ሌሊት ምርጦቹ ወደ እርሱ ሲጮኹ እግዚአብሔር በትዕግሥት ይጠብቃል። ከዚያ ዓመፀኛ ዳኛ ይልቅ ሺህ እጥፍ በልመናቸው ይነካል። የሕዝቡ የጽናት ጸሎት ለመዘግየቱ ገደብ ያበጅለታል፤ መልሱም በብዛት ይሰጣል። እግዚአብሔር በሚጸልየው ልጁ ውስጥ እምነትን ያገኛል — የሚቆይና የሚጮኽ እምነትን — እርሱም እንዲበረታና እንዲበለጽግ ይበልጥ እንዲለማመድ በመፍቀድ ያከብረዋል። ከዚያም የልመናውን ዋና ጉዳይ በሙላትና በፍጻሜ በመስጠት ይከፍለዋል።

ቀደም ብለን የጠቀስናት የሲሮፊኒቃዊቷ ሴት ታሪክ የተሳካ ጽናት ጉልህ ምሳሌ ነው፤ በተሳካ ሁኔታ መጸለይ ለሚሹ ሁሉ እጅግ የሚያበረታታ ነው። ሊታለፉ የማይችሉ በሚመስሉ እንቅፋቶችና መሰናክሎች ፊት እስከ መጨረሻው ድል ድረስ የቀጠለ የችክታና የጽናት አስደናቂ ምሳሌ ነበር። ሴቲቱ ግን የተሳኩትን ያህል አስደናቂ በሆኑት በጀግንነት እምነትና በማይለቅ መንፈስ ሁሉንም አሸነፈች። ኢየሱስ ወደ አገሯ ተሻግሮ ነበር፤ «ማንም እንዳያውቅበት ወደደ»። እርስዋ ግን አሳቡን ጥሳ፣ ብቻውን የመሆኑን ሰላም ደፍራ፣ ትኩረቱን ስባ፣ የችግርና የእምነት ልብ የሚነካ ልመና በፊቱ አፈሰሰች። ልቧ በጸሎቷ ውስጥ ነበር።

መጀመሪያ ኢየሱስ ለጭንቀቷ ትኩረት የማይሰጥ ይመስላል፤ የእርዳታ ጩኸቷንም ቸል ይላል። ዓይኑንም፣ ጆሮውንም፣ ቃሉንም አይሰጣትም። ጥልቅና የሚያቀዘቅዝ ዝምታ የጋለውን ጩኸቷን ይቀበላል። እርስዋ ግን ወደ ኋላ አትልም፤ ተስፋም አትቆርጥም። አጥብቃ ትይዛለች። ደቀ መዛሙርቱ በማይገባ ጩኸቷ ተቀይመው ስለ እርስዋ ይማልዳሉ፤ ጌታ ግን ሴቲቱ ከተልእኮውና ከአገልግሎቱ ክልል ፈጽሞ ውጭ እንደ ሆነች በመናገር ዝም ያሰኛቸዋል።

ነገር ግን ደቀ መዛሙርቱ እንድትሰማ ሊያደርጉላት አለመቻላቸውም ሆነ፣ ከተልእኮው በረከቶች እንደ ተከለከለች ማወቋ — ይህ እውቀት በባሕርዩ ተስፋ የሚያስቆርጥ ቢሆንም — አላስፈሩአትም፤ ይልቁንም ወደ ክርስቶስ የምታደርገውን አቀራረብ ይበልጥ ብርቱና ደፋር አደረጉት እንጂ። ይበልጥ ቀረበች፤ ጸሎቷን ለሁለት ቆርጣ አሳጠረች፤ በእግሩ ሥር ወድቃ ሰገደችለት፤ የልጇን ጉዳይ የራሷ ጩኸት አድርጋ በጥቂት ቃላት፦ «ጌታ ሆይ፥ እርዳኝ!» አለች። ይህ የመጨረሻ ጩኸት ጉዳዩዋን አሳካላት፤ ልጇ በዚያችው ሰዓት ተፈወሰች። ተስፋ ያላት፣ አጥብቃ የምትለምንና የማትታክት ሆና፣ መልሱ እስኪሰጥ ድረስ እየለመነችና እየጸለየች ከመምህሩ አጠገብ ትቆያለች። ከጀግና፣ ከጽኑ ነፍስ በቀር ማንንም ተስፋ በሚያስቆርጡ ሁኔታዎች ውስጥ የተቀሰቀሰና የተገፋ የጽናት፣ የልባዊነትና የትጋት ምንኛ ያለ ትምህርት ነው!

በእነዚህ የጽናት ጸሎት ምሳሌዎች ጌታችን በጸሎት መንገድ ላይ የሚቆሙትን ከባድ ችግሮች እንድናውቅና እንድንበረታታ ይገልጥልናል። በዚያው ጊዜ ጽናት የማይመቹ ሁኔታዎችን ሁሉ እንደሚያሸንፍና በብዙ መሰናክሎች ላይ ድልን ለራሱ እንደሚያገኝ ያስተምራል። ከዚህም በላይ የጸሎት መልስ በልመናው ውስጥ ባለው የእምነት መጠን ላይ የተመሠረተ እንደ ሆነ ያስተምራል። ይህንንም ለመፈተን መልሱን ያዘገያል። ላዩን ብቻ የሚጸልይ ሰው መልሱ ሲዘገይ ዝም ይላል። የጸሎት ሰው ግን አጥብቆ ይይዛል፤ አሁንም አጥብቆ ይይዛል። ጌታም እምነቱን ያውቅለታል፤ ያከብረዋልም፤ እምነቱን ለሚገልጠው የጽናት ጸሎቱም የበለጸገና የተትረፈረፈ መልስ ይሰጠዋል።