ታላቁ ጎርጎርዮስ — የአገልጋዮች አገልጋይ

ማን ነበር?

ጎርጎርዮስ በ540 ገደማ በሮሜ ከከተማይቱ እጅግ ታዋቂ የመኳንንት ቤተሰቦች በአንዱ ተወለደ፤ በሠላሳዎቹ ዕድሜ መጀመሪያም የሮሜ ከተማ አስተዳዳሪ ለመሆን በቅቶ ነበር — ይህም በከተማይቱ ከፍተኛው የሕዝብ ሹመት ነበር። በሕዝባዊ ሥራው ጫፍ ላይ ሳለ ወደ ምንኵስና ሕይወት በሚያስደንቅ ሁኔታ ተመለሰ፤ በካይሊያን ኮረብታ የነበረውን የቤተሰቡን ርስት ገዳም አደረገው፤ ሁልጊዜ ይመርጠው በነበረው የተመስጦ ሕይወትም አምስት ዓመታትን አሳለፈ። ከፈቃዱ ውጭ የሮሜ ሊቀ ጳጳስ ጴላጊዮስ ዳግማዊ ለዲፕሎማሲያዊ አገልግሎት ከገዳሙ አወጣው፤ ከዚያም በ590 የሮሜ ካህናትና ሕዝብ ጎርጎርዮስን ራሱን ሊቀ ጳጳስ አድርገው መረጡት። ሹመቱን በእውነተኛ ሐዘን ተቀበለ — በደብዳቤዎቹ ከተመስጦ ሕይወት ተጐትቶ ወደ «የዓለም ባሕር» እንደ ተወረወረ ራሱን ገልጿል — ነገር ግን ለቀጣዮቹ ዐሥራ አራት ዓመታት የምዕራብን ቤተ ክርስቲያን በዚህ ዓይነት ብቃትና የእረኝነት ጥበብ መራ፤ ስለዚህም በታሪክ ፍርድ «ታላቅ» ብቻ ሳይሆን ለሚቀጥሉት አንድ ሺህ ዓመታት የክርስቲያን እረኝነት አመራር ወሳኝ አብነት ሆነ። ራሱን «የእግዚአብሔር አገልጋዮች አገልጋይ» ብሎ ጠራ፤ ይህም መጠሪያ ዛሬም በሊቀ ጳጳሳቱ ዘንድ ይሠራበታል።

ስለ እረኝነት ጥሪ የነበረው ራእይ

ጎርጎርዮስ ሊቀ ጳጳስ በሆነባቸው የመጀመሪያዎቹ ወራት የጻፈው «ሊቤር ሬጉላይ ፓስቶራሊስ» (የእረኝነት ሥርዓት መጽሐፍ) የተባለው የእረኝነት ድርሰቱ በክርስትና ታሪክ ውስጥ ስለ እረኝነት አገልግሎት ከተጻፉት መመሪያዎች ሁሉ ምናልባት እጅግ ተጽዕኖ ያሳደረው ነው። ታላቁ ንጉሥ አልፍሬድ ወደ ጥንታዊው እንግሊዝኛ ተረጐመው። በመካከለኛው ዘመን በቤተ ክርስቲያን ሁሉ የአገልግሎትን ግንዛቤ ቀረጸ። ዋናው ማስተዋሉ — እረኛ እያንዳንዱን በግ በተለየ መንገድ ማወቅና ስለዚህም ለእያንዳንዱ በተለየ መንገድ ማገልገል እንዳለበት — ጎርጎርዮስ በጻፈው ጊዜ እንደ ነበረው ሁሉ ዛሬም ፈታኝና እውነት ነው። መልካም የእረኝነት እንክብካቤ፣ ብሎ ተከራከረ፣ አንድን ዘዴ በሰው ሁሉ ላይ መተግበር ሳይሆን እያንዳንዱ ሰው በራሱ ሁኔታ ከእግዚአብሔር ዘንድ ከሁሉ አብልጦ የሚያስፈልገውን ነገር መለየት ነው።

የጎርጎርዮስ የእረኝነት መሠረታዊ እምነት የተተከለው በዕብራውያን ነቢያት የእረኛ ምስል ላይ ነበር፤ በተለይም በሕዝቅኤል ታላቁ የእረኛ ምዕራፍ ላይ። በሕዝቅኤል 34 ያለው መለኮታዊ ተስፋ ለጎርጎርዮስ ስለ ክርስቶስ የተነገረ ትንቢታዊ መግለጫ ብቻ ሳይሆን ሰዋውያን ምክትል እረኞች ሊመስሉት የሚገባቸው ንድፍ ነበር፦ «የጠፋውን እፈልጋለሁ፥ የባዘነውንም እመልሳለሁ፥ የተሰበረውንም እጠግናለሁ፥ የደከመውንም አጸናለሁ፤ የወፈረውንና የበረታውን ግን አጠፋለሁ፤ በፍርድም አሰማራቸዋለሁ።» (ሕዝቅኤል 34:16)። በዚህ ቁጥር ያለው እያንዳንዱ ግሥ ለጎርጎርዮስ የእረኝነት ግዴታ ነበር፦ መፈለግ፣ መመለስ፣ መጠገን፣ ማጽናት፣ በፍርድ ማሰማራት። መልካም እረኛ ዝም ብሎ የሚጠብቅ ሳይሆን ተግቶ የሚሠራ ነበር — የጠፉት እስኪመለሱ ከመጠበቅ ይልቅ ወደ እነርሱ የሚወጣ፣ ቍስሎችን ቸል ከማለት ይልቅ የሚጠግን፣ ብርቱዎችን ብቻ ከማሞገስ ይልቅ ደካሞችን የሚያጸና።

ከጎርጎርዮስ የእረኝነት ትምህርት ሁሉ በተግባር እጅግ ለውጥ ያመጣው ገጽታ ለእያንዳንዱ እንደየሁኔታው የሚለያይ እንክብካቤ እንዲደረግ አጥብቆ መናገሩ ነበር። የፈራ ሰው ማበረታቻ ያስፈልገዋል፤ የሚታበይ ሰው ተግሣጽ ያስፈልገዋል። ድሀው መጽናናት ያስፈልገዋል፤ ባለጠጋው ማስጠንቀቂያ ያስፈልገዋል። ጤነኛው ትምህርት ያስፈልገዋል፤ የታመመው ትዕግሥት ያስፈልገዋል። በእነዚህ ሁሉ ላይ አንድ ዓይነት የእረኝነት አቀራረብ መጠቀም የእረኝነት ጥበብ ሳይሆን የእረኝነት ስንፍና ነበር። የዚህን ልዩነት አብነት ያገኘው ጳውሎስ ስለ ገዛ አገልግሎቱ በሰጠው መግለጫ ውስጥ ነው፦ «ደካሞችን እጠቅም ዘንድ ለደካሞች እንደ ደካማ ሆንሁ፤ በሁሉ መንገድ አንዳንዶችን አድን ዘንድ፥ ከሁሉ ጋር በሁሉ ነገር እንደ እነርሱ ሆንሁ።» (1ኛ ቆሮንቶስ 9:22)። ይህ ወላዋይነት ወይም ሽንገላ አልነበረም — የእረኝነት ማስተዋል ነበር፤ ለየትኛው ሕመም የትኛው መድኃኒት እንደሚያስፈልግ የማወቅ ብልሃት።

የጎርጎርዮስ የእረኝነት ትሕትና ነገረ መለኮትም በእኩል ጥልቅ ነበር። በምዕራቡ ቤተ ክርስቲያን ከፍተኛውን ሹመት ይዞ ሳለ ለመጠሪያው የሰውን የሥልጣን አመክንዮ ሆን ብለው የሚገለብጡ ቃላትን መረጠ፦ «ማንም ከእናንተ ታላቅ ሊሆን የሚወድ የእናንተ አገልጋይ ይሁን፥ ከእናንተም ማንም ፊተኛ ሊሆን የሚወድ የእናንተ ባሪያ ይሁን፤ እንዲሁም የሰው ልጅ ሊያገለግል ነፍሱንም ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ እንጂ እንዲያገለግሉት አልመጣም።» (ማቴዎስ 20:26-28)። ጎርጎርዮስ የእረኝነት ሥልጣን በትሑት አገልግሎት እንደማይቀንስ፣ ይልቁንም በእርሱ እንደሚቆም ያምን ነበር። ሹመቱን ልዩ መብት ለማከማቸት የሚጠቀም ጳጳስ የእረኝነት ሥልጣንን እየተጠቀመ አልነበረም፤ እያስለቀቀው ነበር እንጂ። የአገልጋዮች አገልጋይ በትክክል በአገልጋይነቱ ውስጥ በክፍሉ ካለው ሰው ሁሉ እጅግ እውነተኛ ሥልጣን ያለው ሰው ነበር።

ጎርጎርዮስ የእረኝነት ሹመት ከፍተኛውን የግል መንፈሳዊ ሕይወት ደረጃ እንደሚጠይቅም ተረድቶ ነበር። እረኛ እርሱ ራሱ ያልገባበትን የመሰጠት ጥልቀት መንጋውን ሊጠራ አይችልም። ይህ የተአማኒነት ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የአቅም ጉዳይ ነበር፦ በተመስጦ ጸሎት ጊዜ ያላሳለፈ ሰው ሌሎችን ወደዚያ ሊመራ አይችልም፤ ከገዛ ኃጢአቱ ጋር ያልታገለ ሰውም ስለ ሌሎች ኃጢአት በእውነተኛ ሥልጣን ሊናገር አይችልም። ጎርጎርዮስ ይህን የመሠረተው ጳውሎስ ለጢሞቴዎስ በሰጠው መመሪያ ላይ ነበር፤ ይህንንም በአዲስ ኪዳን ውስጥ ካሉት የእረኝነት ምክሮች ሁሉ እጅግ አስፈላጊው አድርጎ ይቈጥረው ነበር፦ «ለራስህና ለትምህርትህ ተጠንቀቅ፥ በእነዚህም ጽና፤ ይህን ብታደርግ፥ ራስህንም የሚሰሙህንም ታድናለህና።» (1ኛ ጢሞቴዎስ 4:16)። ሕይወትና ትምህርት በአንድነት፦ የእረኝነት ሹመት በሁለቱም የላቀነትን ይጠይቅ ነበር፤ አንዱም የሌላውን ቦታ ሊተካ አይችልም።

የገዛ የእረኝነት ጠባዩ — ለሰው ቅርብ፣ ትኩረት የሚሰጥ፣ ታጋሽና እጅግ ብቁ መሆኑ — በራሱ ትምህርት ነበር። ተጠብቀው የቆዩ ከስምንት መቶ በላይ ደብዳቤዎችን ጻፈ፤ ብዙዎቹም በተለየ ችግር ውስጥ ላሉ የተለዩ ሰዎች የሰጣቸው የእረኝነት ምላሾች ናቸው። ለቸነፈሩ ምላሽ ሰጠ፣ የምግብ እደላ አደራጀ፣ ከሎምባርዶች ጋር ተደራደረ፣ ሥርዓተ አምልኮን አሻሻለ፣ ወደ እንግሊዝም ሚስዮናውያንን ላከ — ይህን ሁሉ ሲያደርግ ሁልጊዜ እንደሚቋረጥ ነገር ግን ፈጽሞ እንደማይተው አድርጎ የገለጸውን የግል መንፈሳዊ ሕይወቱን ይዞ ነበር። የጴጥሮስን የእረኝነት አመራር ራእይ በሕይወቱ ገለጠ፦ «ለመንጋው ምሳሌ ሁኑ እንጂ ማኅበሮቻችሁን በኃይል አትግዙ።» (1ኛ ጴጥሮስ 5:3)። እርሱ ምሳሌው ነበር — በአገልግሎት፣ በትሕትና፣ በብቃት፣ በእንክብካቤው ሥር ስላሉትም ራሱን ለመስጠት በነበረው ፈቃደኝነት።

ጸሎት

ጌታ ሆይ፣ አንተ የምትፈልግ፣ የምትጠግንና የምታጸና እረኛ ነህ። በአንተ መልክ እረኞች አድርገን — የገዛ ምቾታችን ወይም የስማችን አገልጋዮች ሳይሆን የአገልጋዮችህ አገልጋዮች። እያንዳንዱ ነፍስ የሚያስፈልገውን ለማወቅ የጎርጎርዮስን ማስተዋል፣ ለየትኛውም ችግር ዝቅ ለማለት ትሕትናውን፣ በረጅሙ የአገልግሎት ዘመን እንክብካቤውን ለመቀጠል ጽናቱን ስጠን። የምንሰብከውን ከመሆን ያላነሰ ሆነን ለመንጋው ምሳሌ እንሁን። አሜን።