በውጪው ተራራ ከልዩ ልዩ ግሪኮችና ፈላስፎች ጋር እንዴት እንደ ተነጋገረ

72. አባ እንጦንስም እጅግ ጥበበኛ ነበረ፤ የሚያስደንቀውም ፊደል ባይማርም ፈጣን አእምሮ ያለውና አስተዋይ ሰው መሆኑ ነበር። ለምሳሌ አንድ ጊዜ ሁለት ግሪካውያን ፈላስፎች እንጦንስን ሊፈትኑት አስበው መጡ፤ እርሱም በውጪው ተራራ ነበረ፤ ከመልካቸውም ማንነታቸውን ዐውቆ ወደ እነርሱ ወጣ፤ በአስተርጓሚም አማካይነት፦ «እናንተ ፈላስፎች፣ ወደ ሞኝ ሰው ለመምጣት ይህን ያህል ለምን ደከማችሁ?» አላቸው። እነርሱም ሞኝ ሳይሆን እጅግ ጥበበኛ ሰው እንደ ሆነ በነገሩት ጊዜ፣ እንዲህ አላቸው፦ «ወደ ሞኝ ሰው መጥታችሁ ከሆነ ድካማችሁ ከንቱ ነው፤ ጥበበኛ እንደ ሆንሁ ካሰባችሁ ግን እንደ እኔ ሁኑ፤ መልካሙን ልንመስል ይገባናልና። እኔ ወደ እናንተ መጥቼ ቢሆን እናንተን በመሰልኋችሁ ነበር፤ እናንተ ግን ወደ እኔ መጥታችኋልና እንደ እኔ ሁኑ፤ እኔ ክርስቲያን ነኝና።» እነርሱም አጋንንት እንኳ እንጦንስን እንደሚፈሩ አይተው እየተደነቁ ሄዱ።

73. ዳግመኛም እንደ እነዚህ ያሉ ሌሎች ሰዎች በውጪው ተራራ አገኙት፤ ፊደል ስላልተማረም ሊያፌዙበት አሰቡ። እንጦንስም፦ «ምን ትላላችሁ? የሚቀድመው የትኛው ነው፣ አእምሮ ወይስ ፊደል? የትኛውስ የትኛው ምክንያት ነው—አእምሮ የፊደል ወይስ ፊደል የአእምሮ?» አላቸው። እነርሱም አእምሮ ይቀድማል፣ የፊደልም ፈጣሪ ነው ብለው በመለሱ ጊዜ፣ እንጦንስ፦ «እንግዲያስ ጤናማ አእምሮ ያለው ሰው ፊደል አያስፈልገውም» አለ። ይህ መልስ በዚያ የቆሙትንም ፈላስፎቹንም አስደነቀ፤ ባልተማረ ሰው ዘንድ ይህን ያህል ማስተዋል በማየታቸው እየተደነቁ ሄዱ። ሥነ ምግባሩ በተራራ እንዳደገና በዚያም እንዳረጀ ሰው ሻካራ አልነበረምና፤ ነገር ግን ሞገስ ያለውና ጨዋ ነበረ፤ ንግግሩም በመለኮታዊ ጨው የተቀመመ ነበረ፤ ስለዚህ ማንም አልቀናበትም፤ ይልቁንም ሊጎበኙት የመጡ ሁሉ በእርሱ ደስ አላቸው።

74. ከዚህም በኋላ ሌሎች ደግሞ መጡ፤ እነዚህም በግሪኮች ዘንድ ጥበበኞች ተብለው የሚቈጠሩ ሰዎች ነበሩ፤ በክርስቶስ ስላለን እምነታችንም ምክንያት ጠየቁት። ስለ መለኮታዊው መስቀል ስብከት ሊከራከሩና ሊያፌዙ በሞከሩ ጊዜ ግን፣ እንጦንስ ለጥቂት ጊዜ ዝም ብሎ፣ በመጀመሪያም ስለ አላዋቂነታቸው አዝኖላቸው፣ ቃሉን በብልሃት ሊተረጉምለት በሚችል አስተርጓሚ አማካይነት እንዲህ አለ፦ «የትኛው ይበልጥ ያማረ ነው፣ መስቀልን መመስከር ወይስ አማልክት ለምትሏቸው ምንዝርንና ወንዶች ልጆችን ማሳሳትን መስጠት? እኛ የመረጥነው የጀግንነት ምልክትና ሞትን የመናቅ የተረጋገጠ ማስረጃ ነውና፤ የእናንተ ግን የሴሰኝነት ምኞቶች ናቸው። ቀጥሎም የትኛው ይሻላል፣ የእግዚአብሔር ቃል አልተለወጠም፤ ነገር ግን እርሱ ያው ሆኖ ለሰው መዳንና ደኅንነት ሰብአዊ ሥጋን ነሣ፤ ይኸውም በሰው ልደት ተካፍሎ ሰውን የመለኮታዊና የመንፈሳዊ ባሕርይ ተካፋይ ያደርገው ዘንድ ነው ማለት፣ ወይስ መለኮትን አእምሮ ከሌላቸው እንስሳት ጋር ማመሳሰልና በዚህም ምክንያት አራት እግር ያላቸውን አራዊት፣ የሚንቀሳቀሱትንና የሰዎችን ምስሎች ማምለክ? እናንተ ጥበበኞች የምታከብሯቸው እነዚህ ናቸውና። ክርስቶስ ሰው ሆኖ ተገለጠ የምንለውን እኛን እንዴት ልታፌዙብን ትደፍራላችሁ? እናንተ ራሳችሁ ነፍስን ከሰማይ አውርዳችሁ፣ ከሰማይ ጠፈር ተቅበዝብዛ ወደ ሥጋ ወደቀች ትላላችሁና። ምነው ወደ ሰው ሥጋ ብቻ ወደቀች ብላችሁ በተናገራችሁ፤ ወደ አራት እግር ያላቸውና ወደሚንቀሳቀሱ ፍጥረታት ትሻገራለች፣ ትለወጣለችም ባላላችሁ! የእኛ እምነት የክርስቶስ መምጣት ለሰዎች መዳን እንደ ሆነ ይናገራልና። እናንተ ግን ነፍስን ያልተፈጠረች ብላችሁ ስለምትናገሩ ትስታላችሁ። እኛም የእግዚአብሔርን መግቦት ኃይልና ቸርነት ተመልክተን የክርስቶስ በሥጋ መምጣት በእግዚአብሔር ዘንድ የማይቻል እንዳልነበረ እናስባለን። እናንተ ግን ነፍስን የአእምሮ ምሳሌ ብትሏትም ከውድቀት ጋር ታያይዟታላችሁ፤ ተለዋዋጭ እንደ ሆነችም በተረቶቻችሁ ትፈጥራላችሁ፤ በዚህም ምክንያት አእምሮ ራሱ በነፍስ ምክንያት ተለዋዋጭ ነው የሚል ሐሳብ ታስገባላችሁ። የምሳሌው ባሕርይ ምንም ዓይነት ቢሆን፣ የተመሰለውም ባሕርይ የግድ እንደዚያው ነውና። ስለ አእምሮ እንዲህ ያለውን ሐሳብ ባሰባችሁ ቍጥር ግን የአእምሮን አባት ራሱን እንኳ እንደምትሳደቡ አስቡ።

75. ስለ መስቀሉ ግን የትኛው ይሻላል ትላላችሁ፣ ክፉ ሰዎች ሴራ ባመጡ ጊዜ መስቀልን መሸከምና በማናቸውም መልክ በሚመጣ ሞት አለመፍራት፣ ወይስ ስለ ኦሳይረስና ስለ ኢሲስ መንከራተት፣ ስለ ቲፎን ሴራ፣ ስለ ክሮኖስ መሸሽ፣ ልጆቹን ስለ መብላቱና አባቱን ስለ መግደሉ መለፍለፍ? ጥበባችሁ ይህ ነውና። በመስቀሉ የምታፌዙ ከሆነ ግን በትንሣኤው እንዴት አትደነቁም? ስለ ትንሣኤው የነገሩን እነዚያው ሰዎች ስለ መስቀሉም ጽፈዋልና። ወይስ መስቀሉን ስታነሡ ስለ ተነሡት ሙታን፣ ዓይናቸው ስለ በራላቸው ዕውሮች፣ ስለ ተፈወሱት ሽባዎች፣ ስለ ነጹት ለምጻሞች፣ በባሕር ላይ ስለ መራመዱና ክርስቶስ ተራ ሰው ብቻ እንዳልሆነ አምላክ እንደ ሆነ እንጂ ስለሚያሳዩት ስለ ሌሎቹ ምልክቶችና ድንቆች ለምን ዝም ትላላችሁ? እኔስ ራሳችሁን እጅግ የምትበድሉ፣ መጻሕፍቶቻችንንም በጥንቃቄ ያላነበባችሁ ትመስሉኛላችሁ። እንግዲህ አንብቡ፤ የክርስቶስ ሥራዎች ለሰዎች መዳን ወደ ምድር የመጣ አምላክ መሆኑን እንደሚያረጋግጡም እዩ።

76. እናንተ ደግሞ የራሳችሁን የሃይማኖት እምነት ንገሩን። አእምሮ ስለ ሌላቸው ፍጥረታት ከአእምሮ ቢስነትና ከአውሬነት በቀር ምን ልትናገሩ ትችላላችሁ? እንደምሰማው ግን እነዚህን ነገሮች እንደ ተረት ብቻ እንደምትናገሩ ልትሉ ብትፈልጉ፣ የድንግሊቱን የፐርሴፎኒን መነጠቅ የምድር ምሳሌ፣ የሄፋይስቶስን አንካሳነት የእሳት ምሳሌ ብታደርጉ፣ አየርን ሄራ፣ ፀሐይን አፖሎ፣ ጨረቃን አርጤምስ፣ ባሕርንም ፖሲዶን ብላችሁ በምሳሌ ብትተረጕሙ፣ ያም ሆኖ እግዚአብሔርን ራሱን አታመልኩም፤ ነገር ግን ሁሉን በፈጠረ በእግዚአብሔር ፈንታ ፍጥረትን ታገለግላላችሁ። ፍጥረት ውብ ስለ ሆነ እንዲህ ያሉትን ተረቶች ያቀናበራችሁ ከሆነ እንኳ፣ ፍጥረታትን አማልክት ከማድረግ ይልቅ በአድናቆት ብቻ ልትወሰኑ ይገባችሁ ነበር፤ ይኸውም የፈጣሪን ክብር ለተፈጠረው እንዳትሰጡ ነው። ይህን ካደረጋችሁማ የሠሪውን ክብር እርሱ ለሠራው ቤት፣ የጦር አለቃውንም ክብር ለወታደሩ የምትሰጡበት ጊዜ ነው። እንግዲህ መስቀሉ መዘበቻ የሚሆን ነገር እንዳለው እናውቅ ዘንድ ለእነዚህ ነገሮች ምን መልስ ትሰጣላችሁ?»

77. እነርሱም ግራ ተጋብተው ወዲያና ወዲህ ሲሉ፣ እንጦንስ ፈገግ ብሎ—ዳግመኛም በአስተርጓሚ አማካይነት—እንዲህ አለ፦ «የእነዚህ ነገሮች ማረጋገጫ ዓይን ራሱ ነው። ነገር ግን እናንተ በማስረጃ ክርክር መደገፍን ስለምትመርጡ፣ ይህንም ጥበብ ይዛችሁ እንዲህ ያለ ማስረጃ ሳይቀርብ እኛም እግዚአብሔርን እንዳናመልክ ስለምትሹ፣ አስቀድማችሁ ንገሩን፤ ነገሮች በአጠቃላይ፣ በተለይም እግዚአብሔርን ማወቅ በትክክል የሚታወቁት እንዴት ነው? በማስረጃ ክርክር ነው ወይስ በእምነት አሠራር? የትኛውስ ይበልጣል፣ በአሠራር (በእግዚአብሔር አሠራር) የሚመጣ እምነት ወይስ በክርክር የሚቀርብ ማስረጃ?» እነርሱም በአሠራሩ የሚመጣ እምነት እንደሚበልጥና እርሱም ትክክለኛ እውቀት እንደ ሆነ በመለሱ ጊዜ፣ እንጦንስ እንዲህ አለ፦ «መልካም መልሳችኋል፤ እምነት ከነፍስ ዝንባሌ ይመነጫልና፤ የክርክር ጥበብ ግን ከፈጣሪዎቹ ብልሃት ነው። ስለዚህ በእምነት አማካይነት አሠራሩ ላላቸው የማስረጃ ክርክር አያስፈልጋቸውም፤ እንዲያውም ትርፍ ነው። እኛ በእምነት የምናውቀውን እናንተ በቃላት ለማረጋገጥ ትሞክራላችሁ፤ ብዙ ጊዜም እኛ የምናስተውለውን መግለጥ እንኳ አትችሉም። ስለዚህ በእምነት የሚገኝ አሠራር ከሙያዊ ክርክሮቻችሁ ይበልጥ የተሻለና የጸና ነው።»

78. «እንግዲህ እኛ ክርስቲያኖች ምሥጢሩን የምንይዘው በግሪክ ክርክሮች ጥበብ ሳይሆን በኢየሱስ ክርስቶስ በኩል ከእግዚአብሔር በብዛት በተሰጠን የእምነት ኃይል ነው። ይህም ቃል እውነት እንደ ሆነ ለማሳየት፣ እነሆ አሁን ፊደል ሳንማር በእግዚአብሔር እናምናለን፤ በሥራዎቹም በሁሉ ላይ ያለውን መግቦቱን እናውቃለን። እምነታችንም ውጤታማ መሆኑን ለማሳየት፣ እነሆ አሁን እኛ በክርስቶስ ባለ እምነት እንደገፋለን፤ እናንተ ግን በሙያዊ የቃል ጭቅጭቅ። በእናንተ ዘንድ ያሉት የጣዖታት ተአምራት እየጠፉ ናቸው፤ የእኛ እምነት ግን በየስፍራው እየተስፋፋ ነው። እናንተ በክርክሮቻችሁና በብልጠታችሁ ከክርስትና ወደ ጣዖት አምልኮ አንድ ስንኳ አልመለሳችሁም። እኛ ግን በክርስቶስ ያለውን እምነት እያስተማርን አጉል እምነታችሁን እንገልጣለን፤ ሁሉም ክርስቶስ አምላክና የእግዚአብሔር ልጅ እንደ ሆነ ያውቃሉና። እናንተ በንግግር ችሎታችሁ የክርስቶስን ትምህርት አትከለክሉም። እኛ ግን የተሰቀለውን ክርስቶስን በመጥራት እንደ አማልክት የምትፈሯቸውን አጋንንት ሁሉ እናባርራለን። የመስቀል ምልክት ባለበት ስፍራ ሟርት ይደክማል፤ ጥንቆላም ኃይል አይኖረውም።

79. «እንግዲህ ንገሩን፤ ንግርቶቻችሁ አሁን የት አሉ? የግብፃውያን ድግምት የት አለ? የአስማተኞቹ ማታለያዎችስ የት አሉ? የክርስቶስ መስቀል በተነሣ ጊዜ እንጂ እነዚህ ሁሉ መቼ ቀሩ፣ መቼስ ደከሙ? ታዲያ መስቀሉ ለመዘበቻ የሚገባ ነውን? ለመዘበቻ የሚገቡት በእርሱ የተሻሩትና ድካማቸው የተገለጠው ነገሮች አይደሉምን? ይህ የሚያስደንቅ ነገር ነውና፤ የእናንተ ሃይማኖት ከቶ አልተሰደደም፤ እንዲያውም በየከተማው በሰዎች ዘንድ ይከበር ነበር፤ የክርስቶስ ተከታዮች ግን ይሰደዳሉ፤ ያም ሆኖ የእኛ ወገን ከእናንተ ይልቅ ይለመልማል፤ ይበዛልም። የእናንተ የሆነው ቢመሰገንና ቢከበርም ይጠፋል፤ የክርስቶስ እምነትና ትምህርት ግን በእናንተ እየተፌዘበትና ብዙ ጊዜ በነገሥታት እየተሰደደ ዓለምን ሞልቷል። የእግዚአብሔር እውቀት መቼ እንዲህ አበራ? ራስን መግዛትና የድንግልና ክብር እንደ አሁኑ መቼ ታየ? የክርስቶስ መስቀል ከተገለጠ በቀርስ ሞት መቼ እንዲህ ተናቀ? ሰማዕቱ ስለ ክርስቶስ ብሎ ሞትን ሲንቅ፣ የቤተ ክርስቲያን ደናግልም ስለ ክርስቶስ ብለው ራሳቸውን ንጹሕና ያልረከሱ አድርገው ሲጠብቁ የሚያይ ማንም ይህን አይጠራጠርም።