የሪቻርድ አለን ሕይወት

እኔ የተወለድሁት በጌታችን ዓመት በ1760፣ ፌብሩዋሪ 14 ቀን፣ የፊላደልፊያው የቤንጃሚን ቹ ባሪያ ሆኜ ነው። እናቴና አባቴ፣ እኛም አራት ልጆቻቸው በዶቨር አቅራቢያ ወዳለው ወደ ደላዌር ግዛት ተሸጥን፤ እኔም ገና ሕፃን ነበርሁ፤ ከሃያ ዓመት በላይ እስኪሆነኝ ድረስ ከገዛን ሰው ጋር ኖርሁ። በዚያ ዘመን ከእንቅልፌ ነቃሁ፤ ራሴንም ምስኪን፣ ጐስቋላና የጠፋ፣ ያለ እግዚአብሔርም ምሕረት ጥፋቴ የማይቀር ሆኜ አየሁ። ብዙም ሳይቆይ በክርስቶስ ደም ምሕረትን አገኘሁ፤ የቀድሞ ጓደኞቼንም ጌታን እንዲፈልጉ ልመክራቸው ግድ አለብኝ። ለብዙ ቀናት ደስ እያለኝ ተመላለስሁ፤ በጌታም ደስተኛ ነበርሁ፤ ልምድ ካላቸው ከብዙ አረጋውያን ክርስቲያኖች ጋርም እጫወት ነበር። ከዚያም በጥርጣሬ ውስጥ ገባሁ፤ እንደ ተታለልሁ እንዳምን ተፈተንሁ፤ ጌታንም እንደ ገና ልፈልገው ግድ ሆነብኝ። ለብዙ ቀናት ራሴን አቀርቅሬ ሄድሁ። ኃጢአቶቼ ከባድ ሸክም ሆኑብኝ። ለእኔ ምሕረት የለም ብዬ እንዳምን ተፈተንሁ። ሌሊትና ቀን ወደ ጌታ ጮኽሁ። አንድ ሌሊት ዕድል ፈንታዬ ሲኦል እንደ ሆነ አሰብሁ። የምስኪን ኃጢአተኛን ጸሎት መስማት ደስ ወደሚያሰኘው ወደ እርሱ ጮኽሁ፤ ድንገትም የታሰርሁበት ጉድጓድ ተናወጠ፣ ሰንሰለቶቼም ተፈትተው ወደቁ፤ ክብር ለእግዚአብሔር ይሁን፤ ጮኽሁ። ነፍሴ ተሞላች። ይበቃኛል — መድኃኒቴ ሞቶልኛል ብዬ ጮኽሁ። እንግዲህ ጌታ ስለ ክርስቶስ ብሎ ጸሎቴን እንደ ሰማና ኃጢአቴን ሁሉ ይቅር እንዳለ ያለኝ መተማመን ጸና። የቀድሞ ጓደኞቼን እየመከርሁ፣ ምን ያለ ውድ አዳኝ እንዳገኘሁም በዙሪያዬ ላሉት ሁሉ እየነገርሁ ከቤት ወደ ቤት ልሄድ ግድ ሆነብኝ። የሜቶዲስትን ማኅበር ተቀላቀልሁ፤ በደላዌር ግዛት፣ በጫካው ውስጥ፣ በቤንጃሚን ዌልስ ቤት በሚደረገው የክፍል ስብሰባ እሳተፍ ነበር። የክፍሉ መሪ ጆን ግሬይ ነበር። በእርሱ ክፍል ውስጥ ለብዙ ዓመታት ተሰበሰብሁ።

ጌታዬ ያልዳነ ሰው ነበር፤ ቤተ ሰቡም ሁሉ እንዲሁ ነበሩ፤

ነገር ግን ዓለም ደግ ጌታ የሚለው ዓይነት ሰው ነበር። ለባሪያዎቹ ከምንም በላይ እንደ አባት ነበር። እጅግ ርኅሩኅና ሰው አክባሪ ነበር። እናቴና አባቴ ከእርሱ ጋር ለብዙ ዓመታት ኖሩ። እኛን በገዛበት ዋጋ መክፈል ስላልቻለ ችግር ላይ ወደቀ፤ እናቴም እርሱ ከገዛን በኋላ ብዙ ልጆች ስለ ወለደች፣ እናቴንና ሦስት ልጆቿን ሸጠ። እናቴ ጌታን ፈለገች፣ በፊቱም ሞገስን አገኘች፤ እጅግ ቀናተኛ ሴትም ሆነች። ከአሮጌው ጌታችን ጋር ሦስት ልጆች ቀረን። ታላቅ ወንድሜ ሃይማኖትን ተቀበለ፤ እኅቴም እንዲሁ። ጌታችን በሁለት ሳምንት አንድ ጊዜ ወደ ስብሰባ እንድንሄድ ሲፈቅድልን ያዩ ጎረቤቶቻችን የስቶክሊ ኔግሮዎች በቅርቡ ያከስሩታል አሉ። ስለዚህ እኔና ወንድሜ ተማከርን፤ ሃይማኖት የባሰ አገልጋዮች አደረገን እንዳይባል ለጌታችን ሥራ በይበልጥ በታማኝነት እንድንተጋ ወሰንን፤ የእነዚያ ሰዎች ግምት ውሸት ሆኖ እንዲገኝ፣ እህላችንን ቀድመን ለማድረስ ሌሊትና ቀን እንሠራ ነበር። ብዙ ጊዜ በየሁለተኛው ሐሙስ ወደ ስብሰባ እንሄድ ነበር፤ ነገር ግን የእርሻ ሥራችን ወደ ኋላ የሚቀር መስሎ ከታየን ከስብሰባው እንቀር ነበር። ጌታችን ወደ ስብሰባ ለመሄድ እንዳልተዘጋጀን ባየ ጊዜ፣ የስብሰባችን ቀን እንዳልሆነና እንደማንሄድ ብዙ ጊዜ ይጠይቀን ነበር። እኛም ብዙ ጊዜ «የለም ጌታዬ፣ ቤት ቀርተን ሥራችንን ብንጨርስ ይሻለናል» እንለው ነበር። እርሱም «ልጆች፣ ወደ ስብሰባችሁ ብትሄዱ እመርጣለሁ፤ እኔ ራሴ ደግ ባልሆን እንኳ እናንተ ደጎች ለመሆን ስትጣጣሩ ማየት ደስ ይለኛል» ይለን ነበር። የእኛም መልስ «እናመሰግናለን ጌታዬ፤ ነገር ግን ቀርተን እህላችንን ብናደርስ ይሻለናል» የሚል ነበር። ስለዚህ ሁልጊዜ እህላችንን ከጎረቤቶቻችን አስቀድመን እናደርስ ነበር፤ በሁለት ሳምንት አንድ ጊዜ የሕዝብ ስብከት፣ በሳምንት አንድ ጊዜም የክፍል ስብሰባ እንሳተፍ ነበር። በመጨረሻም ጌታችን ሃይማኖት ባሪያዎችን የተሻሉ እንጂ የባሱ እንደማያደርጋቸው እንዳመነ ተናገረ፤ ስለ ባሪያዎቹ ታማኝነትና ትጋትም ብዙ ጊዜ ይመካ ነበር። ከጥቂት ጊዜ በኋላ ሰባኪዎቹን በቤቱ መጥተው እንዲሰብኩ ልጠይቃቸው ይፈቀድልኝ እንደ ሆነ ጠየቅሁት። እርሱ ያረጀና የደከመ ስለ ነበር፣ ጌታዬና እመቤቴ ከሜቶዲስት ሰባኪዎች አንዳንዶቹን በቤታቸው መጥተው እንዲሰብኩ እንድጠይቅ በደስታ ፈቀዱልኝ። የጽሑፍ ማስታወሻ እንዲሰጠኝ ጠየቅሁት። እርሱም ቃሌ የማይበቃ ከሆነ ምንም ማስታወሻ እንደማይልክ መለሰልኝ። ስለዚህ እኔ

ሰባኪውን ጠየቅሁት። ጌታዬ የጽሑፍ ጥያቄ ስላልላከ መጀመሪያ ላይ ትንሽ አመነታ፤ ነገር ግን የክፍሉ መሪ (ጆን ግሬይ) ቃሌ እንደሚበቃ ተናገረ፤ ስለዚህም በሚቀጥለው ረቡዕ በአሮጌው ጌታዬ ቤት ሰበከ። ስብከቱ ለብዙ ወራት ቀጠለ፤ በመጨረሻም ፍሪቦርን ጋሪሰን «በሚዛን ተመዘንህ ጐድለህም ተገኘህ» ከሚለው ቃል ሰበከ። ልዩ ልዩ ሰዎችን እያመለከተና እየመዘነ፣ ከሌሎቹም መካከል ባሪያ አሳዳሪዎችን መዘነ፤ ጌታዬም ራሱን ከእነዚያ እንደ አንዱ ቆጠረ፤ ከዚያ በኋላ ባሪያዎችን መያዝ ስሕተት እንደ ሆነ አምኖ በዚህ ሊረካ አልቻለም። ከዚያም እኔና ወንድሜ የቀረውን የባርነት ዘመናችንን እንድንገዛ አቀረበልን፤ ስድሳ ፓውንድ በወርቅና በብር፣ ወይም ሁለት ሺህ ዶላር የኮንቲኔንታል ገንዘብ እንድንከፍለው ነበር፤ እኛም በ17— ዓመት ይህን ፈጸምን።

ከጌታችን ቤት ወጣን፤ የአባታችንን ቤት እንደ መልቀቅ ነበር ብል እውነት እናገራለሁ፤ እርሱ ደግ፣ አፍቃሪና ልበ ርኅሩኅ ጌታ ነበርና፤ ሥራ ሲያጣን ወይም ስንታመም ቤቱን ቤታችን እንድናደርገው ነገረን። ከእርሱ ጋር ስንኖር በማድ ቤቱ ውስጥ የቤተ ሰብ ጸሎት እናደርግ ነበር፤ እርሱም በጸሎቱ ሰዓት ብዙ ጊዜ ራሱ ወደዚያ ይወጣ ነበር፤ እመቤቴም ከእርሱ ጋር ትመጣ ነበር። በመጨረሻም የቤተ ሰብ ጸሎት እንድናደርግ ከማድ ቤቱ ወደ እንግዳ መቀበያው ክፍል ጋበዘን፤ እኛም እንዲሁ አደረግን። በአካባቢው የጸሎት ስብሰባዎቻችንን የምናካሂድበትና የምንመክርበት የተወሰነ ጊዜ ነበረን።

አንድ ቀን ነጻነቴን እንደማገኝ ብዙ ጊዜ በልቤ ይሰማኝ ነበር፤ ምንም እንኳ ደግ ጌታ ቢኖረንም ባርነት መራራ ኪኒን ነውና። የቀን ሥራችን ፈጽሞ እንደማያልቅ ስናስብ፣ ጌታችን ብዙ ዕዳ ስለ ነበረበት ከሞተ በኋላ ብዙ ለሚከፍል ተጫራች ልንሸጥ እንደምንችል ብዙ ጊዜ እናስብ ነበር፤ በዚህም ጭንቀቴ በዛ፤ ብዙ ጊዜም በደጀ ሰላሙና በመሠዊያው መካከል አለቅስ ነበር። ነገር ግን ጊዜዬን ገዝቼ ነጻነቴን እንዳገኝ ሳላስበው በር ስለ ተከፈተልኝ ውድ ጌታዬን የምባርክበት ምክንያት አለኝ። ከጌታዬ ቤት በወጣሁ ጊዜ ምን እንደማደርግ አላወቅሁም ነበር፤ ከባድ ሥራ ስላልለመድሁ፣ ጌታዬን ለመክፈልና ኑሮዬን ለማግኘት በየትኛው ሥራ እንደምሰማራ አላወቅሁም። እንጨት መቍረጥ ጀመርሁ። በመጀመሪያው ቀን እጆቼ እጅግ ስለ ተላጡና ስለ ቈሰሉ እነርሱን መክፈትና መዝጋት በጭንቅ ቻልሁ። በጉልበቴ ተንበርክኬ

ኑሮዬን የማገኝበትን አንዳች መንገድ ጌታ እንዲከፍትልኝ ጸለይሁ። በጥቂት ቀናት እጆቼ ዳኑ፤ እንጨት መቍረጥንና ሌላውንም ድካም ለመዱ፤ ስለዚህ ብዙም ሳይቆይ በቀን አንድ ተኩልና ሁለት ኮርድ (የእንጨት መለኪያ) መቍረጥ ቻልሁ። እንጨት መቍረጡን ከጨረስሁ በኋላ፣ ሮበርት ሬጂስተር የሚባል ሰው በወር ሃምሳ ዶላር የኮንቲኔንታል ገንዘብ እየከፈለ በጡብ ማምረቻ ቀጠረኝ። የጡብ ማምረቻውን ሥራ ከጨረስሁ በኋላ የቀን ሥራ እሠራ ነበር፤ ነገር ግን ውድ ጌታዬን ማገልገል አልረሳሁም። ብዙ ጊዜ ተቀምጬ፣ ቆሜ ወይም ተኝቼ እጸልይ ነበር፤ እጆቼ እንጀራዬን ለማግኘት ሲሠሩ፣ ልቤ ለውድ ቤዛዬ የተሰጠ ነበር። አንዳንድ ጊዜ እየሰበክሁና እየጸለይሁ ከእንቅልፌ እነቃ ነበር። ከዚህ በኋላ፣ በኮንቲኔንታሉ ጦርነት ዘመን፣ በደላዌር፣ በሰሴክስ አውራጃ ከሚገኘው ከሬሆባር ጨው እያጓጓዝሁ ጋሪ እንድነዳ ተቀጠርሁ። በመንገዱ ላይ የምቆምባቸውና የምሰብክባቸው የተወሰኑ ቦታዎች ነበሩኝ። በዚህ ሥራ ላይ ሳለሁ በማሰላሰልና በጸሎት ብዙ የደስታ ጊዜያትን አሳለፍሁ።

ሰላም ከታወጀ በኋላ ወንጌልን ለመስበክ እየተጣጣርሁ በሰፊው ተጓዝሁ። ዕጣዬ በዊልሚንግተን ወደቀ። ብዙም ሳይቆይ በበልግ ትኵሳት፣ ከዚያም በሳንባ ምች ታመምሁ። ሴፕቴምበር 3 ቀን 1783 የትውልድ አገሬን ለቀቅሁ። ዊልሚንግተንን ከለቀቅሁ በኋላ ወደ ኒው ጀርሲ ሄድሁ፤ እስከ 1784 ጸደይ ድረስም በዚያ እየተዘዋወርሁ ወንጌልን ለመስበክ ተጣጣርሁ። በዚያን ጊዜ ያንን ታላቅና ደግ ሐዋርያ ቤንጃሚን አቦትን ተዋወቅሁ። እርሱ እስከ ዛሬ ካወቅኋቸው ሰዎች ሁሉ ከታላላቆቹ አንዱ ነበር። በሰበከ ቁጥር ማለት ይቻላል ነፍሳት በድካሙ ላይ ይጨመሩ ነበር። እስከ ዛሬ ካየኋቸው ሁሉ እንደ ማንም ታላቅ እምነት የነበረው ሰው ነበር። ጌታ ከእርሱ ጋር ነበር፤ ድካሙንም በብዙ ባረከ። ለእኔ እንደ ወዳጅና እንደ አባት ነበር። ምዕራብ ጀርሲን ለቅቄ መሄድ ሲኖርብኝ አባቴን እንደምለቅ አውቄ አዘንሁ። ሌሊትና እሑድ እሑድ ወንጌልን እሰብክ የነበርሁ ቢሆንም፣ ለካፒቴን ክሩንክልተን እንጨት በመቍረጥ ተቀጥሬ ነበር። ውድ ጌታዬ ከእኔ ጋር ነበር፤ ድካሜን ባረከ — ክብር ለእግዚአብሔር ይሁን — ነፍሳትንም ደመወዝ አድርጎ ሰጠኝ። ከዚያም ምሥራቅ ጀርሲን ጎበኘሁ፤ ለውድ ጌታዬ ደከምሁ፤ ጆሴፍ ባድን ተዋወቅሁ፤ በአዲሶቹ ወፍጮዎች አቅራቢያ ከእርሱ ጋር ኖርሁ — ጌታን የሚወድና የሚያገለግል ቤተ ሰብ እንደ ሆነ እተማመናለሁ። በዚያ ለተወሰነ ጊዜ ደከምሁ፤ ነገር ግን በሰውነቴ በሚያቃጥል

የቁርጥማት በሽታ እጅግ ስለ ተሠቃየሁ፣ እንደ ሌሎቹ ቦታዎች ውጤታማ አልሆንሁም። ከዚያ በምሥራቅ ጀርሲ፣ በቤኒንግተን አቅራቢያ ወዳለው ወደ ጆናታን ባን ቤት ሄድሁ። በዚያ አካባቢ ለተወሰነ ጊዜ ደከምሁ። እርሱንና ቤተ ሰቡን ደጎችና አፍቃሪዎች ሆነው አገኘኋቸው፤ እርሱና ውድ ሚስቱ በእስራኤል አባትና እናት ነበሩ። በ1784 ዓመት ምሥራቅ ጀርሲን ለቅቄ በፔንሲልቬንያ ደከምሁ። በመጀመሪያው ቀን እግሮቼ እስኪቈስሉና እስኪላጡ ድረስ ተጓዝሁ፤ መሬት ላይ ማሳረፍ እንኳ በጭንቅ ቻልሁ። በፔንሲልቬንያ ሕዝቡን እጅግ ሰው አክባሪና ደግ ሆኖ አገኘሁት። ገንዘብ ጥቂት ብቻ ስለ ነበረኝ፣ ከፊላደልፊያ አሥራ ሁለት ማይል ርቆ በራድነር ቀበሌ በሲዘር ዋተር ቤት አረፍሁ። እርሱንና ሚስቱን ለእኔ እጅግ ደጎችና አፍቃሪዎች ሆነው አገኘኋቸው። ማታ ላይ መጥቼ ከእነርሱ ጋር ሻይ እንድጠጣ ጠየቁኝ፤ ነገር ግን ጥቂት ከተቀመጥሁ በኋላ እግሮቼ እጅግ ስለ ቈሰሉና ስለ አመሙኝ ወለሉ ላይ ማሳረፍ እንኳ በጭንቅ ቻልሁ። ደግ ግብዣቸውን እንደምቀበል ነገር ግን እግሮቼ ስለሚያሙኝ ወደ ገበታው መምጣት እንደማልችል ነገርኋቸው። እነርሱም ገበታውን ወደ እኔ አመጡልኝ። ከዚህ በፊት አይቻቸው ከማላውቃቸው እንግዶች፣ ከእነርሱ ይልቅ በደግነት የተቀበሉኝ ከቶ የሉም። እርሷ እግሮቼን በሞቀ ውኃና በፍሬ ጥራጊ አጠበችኝ፤ በማግሥቱ ጠዋትም እግሮቼ ተሻሉ፤ ሕመሙም ለቀቀኝ። ለእነርሱ እሰብክ እንደ ሆነ ጠየቁኝ። በሚቀጥለው ምሽት ሰበክሁላቸው። የክብር ስብሰባ ሆነልን። እስከ ሰንበት ቀን ድረስ ቆይቼ እንድሰብክላቸው ጋበዙኝ። እንዲሁ ለማድረግ ተስማማሁ፤ በሰንበትም ቀን ከልዩ ልዩ እምነቶች ለተውጣጡ ብዙ ጉባኤ ሰበክሁ፤ ውድ ጌታዬም ከእኔ ጋር ነበር፤ ብዙ ነፍሳትም ልባቸው ተነክቶ በአገልግሎቱ ላይ እንደ ተጨመሩ አምናለሁ። ከእነርሱ ጋር ረዘም ላለ ጊዜ እንድቆይ አጥብቀው ለመኑኝ። በራድነር ቆየሁ፤ ለብዙ ሳምንታትም ደከምሁ። ብዙ ነፍሳት ከእንቅልፋቸው ነቁ፤ ጌታም እንዲምራቸው በታላቅ ድምፅ ወደ እርሱ ጮኹ። ለመዳን ምን ማድረግ እንደሚገባቸው የሚጠይቁ ብዙዎች ብዙ ጊዜ ወደ እኔ ይመጡ ነበር። በጸጋው ዙፋን ፊት በጸሎትና በልመና እንዲቀርቡ፣ ሁሉንም ዓይነት ጸሎት እንዲጠቀሙ መከርኋቸው፤ ወደ ጌታችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ግብዣም አመለከትኋቸው፤ እርሱ «እናንተ ደካሞች ሸክማችሁ የከበደ ሁሉ፥ ወደ እኔ ኑ፥ እኔም አሳርፋችኋለሁ» ብሎአልና። ክብር ለእግዚአብሔር ይሁን! አሁን እርሱ በቅርብ ያለ አምላክ እንደ ሆነ እንጂ በሩቅ እንዳልቀረ አውቃለሁ። የስንብት ስብከቴን ሰበክሁ፤ እነዚያንም ውድ ሰዎች ተሰናብቼ ሄድሁ። ከላይ የሆነ የመጐብኘት ጊዜ ነበር።

ከእግዚአብሔር የተገደሉ ብዙ ነበሩ። በአንድ ሕዝብ መካከል እንዲህ ያለ የሐዘንና የልቅሶ ጊዜ ያየሁት እጅግ አልፎ አልፎ ነው። በአካባቢው የነበሩ ጥቁሮች ጥቂቶች ብቻ ነበሩ — አብዛኛው ጉባኤዬ ነጮች ነበሩ። አንዳንዶቹ፦ ይህ ሰው የእግዚአብሔር ሰው መሆን አለበት፤ እንዲህ ያለ ስብከት ከቶ ሰምቼ አላውቅም፤ አሉ። ከሚያለቅሱት ጋር በዝማሬና በጸሎት የሌሊቱን አብዛኛውን ክፍል አሳለፍን። እንደ ቀድሞው በእግሬ መሄድ ይኖርብኛል ብዬ ጠብቄ ነበር፤ ነገር ግን አቶ ዴቪስ አንድ እንስሳ በስጦታ ሰጠኝ፤ እኔ ግን አቅም ካገኘሁ የፈረሱን ዋጋ ልከፍለው አስቤ ነበር። ውድ ጌታዬ ለእኔ ደግና ቸር ነበር። ከጥቂት ዓመታት በኋላ ወደ ንግድ ገባሁ፤ የፈረሱንም ዋጋ ለመክፈል እንደምችል አሰብሁ። ፈረሱ ብዙ ርቀት እንድጓዝበት ለእኔ ቀላልና ትንሽ ነበር። ከጆርጅ ሃፍትማን ጋር በአንድ ዕውር ነገር ግን በትልቅ ፈረስ ለወጥሁት። ወዳጄን ሃፍትማንን ለእኔ እጅግ ደግና አፍቃሪ ሆኖ አገኘሁት፤ ቤተ ሰቡንም እንዲሁ። በሃፍትማን የስብሰባ ቤት ለታላቅና ብዙ ጉባኤ ብዙ ጊዜ ሰበክሁ።

ጉዞዬን ቀጥዬ ወደ ፔንሲልቬንያዋ ላንካስተር ሄድሁ። ሕዝቡን በአጠቃላይ ለሃይማኖት የሞቱ ሆነው አገኘኋቸው፤ የአምልኮት መልክ እንኳ በጭንቅ ነበራቸው። ወደ ሊትል ዮርክ ሄድሁ፤ በኮርቻ ሠሪው በጆርጅ ቴስ ቤት አረፍሁ፤ ጌታን የሚወድና የሚያገለግል ሰው እንደ ሆነም አመንሁ። ከጀርመናውያኑ ጋር የሚያጽናኑ ስብሰባዎች ነበሩኝ። ሊትል ዮርክን ለቅቄ ወደ ሜሪላንድ ግዛት ሄድሁ፤ በአቶ ቤንጃሚን ግሮቨር ቤት አረፍሁ፤ እርሱም ጌታን የሚወድና የሚያገለግል ሰው እንደ ሆነ አመንሁ። ከውድ ወዳጆቼ ጋር ብዙ የደስታ ጊዜያትን አሳለፍሁ። ሚስቱ እጅግ ቀናተኛ ሴት ነበረች፤ ውድ ልጆቻቸው ግን ሕያው ሃይማኖትን አያውቁም ነበር። በአካባቢው ለተወሰነ ጊዜ ሰበክሁ፤ የሃርትፎርድን ወረዳ ይዞር ከነበረው ከአቶ ፖርተርስ ጋር ያን ወረዳ ዞርሁ። እርሱ ለእኔ እጅግ ጠቃሚ ሆኖ አገኘሁት። ከጆናታን ፎረስትና ከሊየሪ ኮል ጋርም ተጓዝሁ።

በዲሴምበር 1784 ጠቅላላ ጉባኤ በባልቲሞር ተቀመጠ፤ ይህም በአሜሪካ የተካሄደ የመጀመሪያው ጠቅላላ ጉባኤ ነበር። ከአውሮፓ ገና የደረሱት እንግሊዛውያን ሰባኪዎች፣ ክቡር ዶክተር ኮክ፣ ሪቻርድ ዋትኮትና ቶማስ ቬዚ ነበሩ። ይህ በሜቶዲስቶች መካከል የኤፒስኮፓል ቤተ ክርስቲያን መጀመሪያ ነበር። በዚህ ጉባኤ ብዙዎቹ አገልጋዮች ለቅዱስ ሹመት ተለዩ፤ የክህነት ልብስ ለመልበስ ይገባቸዋል ተባለ፤ እኔም ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በቤተ ክርስቲያኒቱ ውስጥ ሃይማኖት እየደከመ እንደ ሄደ አስባለሁ። አንድ በራሪ ጽሑፍ

በአንድ ሰው ታትሞ ነበር፤ እርሱም ሜቶዲስቶች ሕዝብ ባልነበሩ ጊዜ ሕዝብ እንደ ነበሩ፣ አሁን ግን ሕዝብ ከሆኑ በኋላ ሕዝብ እንዳልሆኑ ይናገር ነበር፤ ይህም ብዙ ጊዜ በአሳቤ ላይ ከባድ ሆኖ ይመዝን ነበር።

በ1785 ክቡር ሪቻርድ ዋትኮት በባልቲሞር ወረዳ ተመደበ። እርሱ የእግዚአብሔር ሰው እንደ ነበረ አምናለሁ። ከእርሱ ጋር በመጓዝ ታላቅ ብርታት አገኘሁ — በእስራኤል አባት ነበር። ምክሩ የአባትና የወዳጅ ምክር ነበር። ገርና ረጋ ያለ ጠባይ ነበረው። ዕጣዬ በባልቲሞር፣ «ሜቶዲስት አሊ» በሚባል ትንሽ የስብሰባ ቤት ወደቀ። በሪቻርድ ሞልድ ቤት አረፍሁ፤ ወደ ማረፊያዬም ተላክሁ፤ በአቶ ማክካነን ቤትም አደርሁ። በባልቲሞር አንዳንድ የደስታ ስብሰባዎች ነበሩኝ። ከሪቻርድ ራስል ጋር ተዋወቅሁ፤ እርሱም ለእኔ እጅግ ደግና አፍቃሪ ነበር፤ በብዙ ስብሰባዎችም ተገኘ። ክቡር ጳጳስ አዝበሪ በሄንሪ ጋፍ ቤት እንድገናኘው አስጠራኝ። እንዲሁ አደረግሁ። ከእርሱ ጋር እንድጓዝ እንደሚፈልግ ነገረኝ። በባሪያ አገሮች፣ በካሮላይናና በሌሎች ቦታዎች ከባሪያዎቹ ጋር መቀላቀል እንደሌለብኝ፣ ብዙ ጊዜም በሠረገላው ውስጥ ማደር እንደሚኖርብኝ፣ እርሱም ምግቤንና ልብሴን እንደሚሰጠኝ ነገረኝ። በእነዚህ ሁኔታዎች ከእርሱ ጋር እንደማልጓዝ ነገርሁት። ምክንያቴንም ጠየቀኝ። ብታመም ማን ይረዳኛል? አልሁት፤ ሰዎችም በሕመምና በእርጅና ጊዜ ራሳቸውን እንዲረዱ አቅም እያላቸው አንዳች ነገር ሊያጠራቅሙ ይገባቸዋል ብዬ እንደማስብ ነገርሁት። እርሱም የሚያገኘው ያንኑ ያህል ብቻ — ምግቡንና ልብሱን — እንደ ሆነ ተናገረ። እኔም፦ ሕመሙ ምንም ዓይነት ቢሆን፣ የትም ቦታ ቢታመም እርሱ እንክብካቤ እንደሚያገኝ፣ ነገር ግን በእኔ ላይ እንዲሁ ይሆን እንደ ሆነ እንደምጠራጠር ነገርሁት። እርሱም ፈገግ አለ፤ ከምሥራቁ አገር እስኪመለስ ድረስ፣ ማለትም ሦስት ወር ገደማ፣ እንዳስብበት ጊዜ እንደሚሰጠኝ ነገረኝ። እኔ ግን የእርሱን ሐሳብ ላለመቀበል ቈርጬ ነበር። ብዙም ሳይቆይ የሃርትፎርድን ወረዳ ለቅቄ ወደ ፔንሲልቬንያ፣ ወደ ላንካስተር ወረዳ መጣሁ። ከክቡር ፒተር ሞራትና ከአይሪ ኤሊስ ጋር በላንካስተር ወረዳ ለብዙ ወራት ተጓዝሁ። እነርሱ እኔን በማነጽ እጅግ ደጎችና አፍቃሪዎች ነበሩ፤ የማልፍባቸው ብዙ ፈተናዎች ነበሩብኝና፤ ከሜቶዲስት ኅብረትም አንዳች አልተቀበልሁም ነበር። ልማዴም፣ ልብሴ ሲያልቅብኝ፣ መጓዜን አቁሜ ወደ ሥራ መግባት ነበር፤ ይኸውም ማንም ሰው እኔ

በኅብረቱ ላይ ሸክም ሆንሁ እንዳይል ነው። እጆቼ ለሚያስፈልገኝ ነገር አገለገሉ። በ1785 በልግ እንደ ገና ወደ ራድነር ተመለስሁ። የእግዚአብሔር ሰው በሆነው በጆርጅ ጋይገር ቤት አረፍሁ፤ ወደ ሥራም ገባሁ። ቤተ ሰቡ ሁሉ ለእኔ ደጎችና አፍቃሪዎች ነበሩ። ሰባት ከብቶችን አርጄ ለጎረቤቶቹ ሥጋ አቀረብሁ፤ በገዛ ትጋቴም — እግዚአብሔር ይመስገን — ጥሩ ልብስ ለበስሁ፤ አልፎ አልፎም እሰብክ ነበር። በፊላደልፊያ ኃላፊ የነበረው ሽማግሌ ወደ ከተማዋ እንድመጣ ብዙ ጊዜ ያስጠራኝ ነበር። በፌብሩዋሪ 1786 ወደ ፊላደልፊያ መጣሁ። በሴንት ጆርጅ ቤተ ክርስቲያን ጠዋት በአምስት ሰዓት እንድሰብክ ተነገረ። የቻልሁትን ያህል ለመስበክ ተጣጣርሁ፤ ነገር ግን ለእኔ ታላቅ መስቀል ነበር፤ ጌታ ግን ከእኔ ጋር ነበር። መልካም ጊዜ አሳለፍን፤ ብዙ ነፍሳትም ከእንቅልፋቸው ነቅተው በክርስቶስ ደም ቤዛነትን አጥብቀው ይፈልጉ ነበር። በፊላደልፊያ አንድ ወይም ሁለት ሳምንት እቆያለሁ ብዬ አሰብሁ። በከተማዋ ውስጥ በልዩ ልዩ ቦታዎች ሰበክሁ። ድካሜ እጅግ ተባረከ። ለረጅም ጊዜ የተረሱ ሕዝብ የነበሩትንና ከእነርሱም ጥቂቶች ብቻ በሕዝብ አምልኮ የሚገኙትን አፍሪካውያን ወንድሞቼን በመፈለግና በማስተማር ሰፊ እርሻ እንደ ተከፈተ ብዙም ሳይቆይ አየሁ። በሕዝብ መስኮች፣ በሳውዝዋርክ፣ በኖርዘርን ሊበርቲስና ክፍት በር ባገኘሁበት ሁሉ ሰበክሁ። ብዙ ጊዜ በቀን ሁለት ጊዜ፣ ጠዋት በአምስት ሰዓትና ማታ እሰብክ ነበር፤ በቀን ከአራት እስከ አምስት ጊዜ መስበኬም ያልተለመደ አልነበረም። የጸሎት ስብሰባዎችን አቋቋምሁ፤ በ1786 አርባ ሁለት አባላት ያሉትን ማኅበር አስነሣሁ። ለጥቁር ሕዝብ የአምልኮ ስፍራ መሥራት አስፈላጊ መሆኑን አየሁ። ይህን በዚህች ከተማ ለሚገኙ እጅግ የተከበሩ ጥቁሮች አቀረብሁ፤ ነገር ግን በዚህ ተቃውሞ ገጠመኝ። የአምልኮ ስፍራ በመሥራቱ ከእኔ ጋር የተባበሩት ጥቁር ወንድሞች ሦስት ብቻ ነበሩ — ክቡር አብሳሎም ጆንስ፣ ዊልያም ዋይትና ዶረስ ጊኒንግስ። ጉዳዩ በሕዝብ ዘንድ እንደ ታወቀና በከተማዋ የተመደበው ሽማግሌ እንዳወቀው እነዚህ ከእኔ ጋር ተባበሩ። ክቡር ሲ— ቢ— ዕቅዱን ተቃወመ፤ ልናቀርበው ለምንችለው ለማንኛውም ክርክር አልተገዛም፤ ነገር ግን ብዙም ሳይቆይ ከኃላፊነቱ ተነሣ። ክቡር አቶ ደብሊው— ኃላፊነቱን ያዘ፤ ክቡር ኤል— ጂ—ም እንዲሁ። አቶ ደብሊው— የአፍሪካውያን ቤተ ክርስቲያን እንዲኖር እጅግ ተቃወመ፤ ወደ ፊት እንዳንሄድ ለማገድ ሲል እጅግ አዋራጅና ሰዳቢ ቃላትን ተናገረን። ሁላችንም — ክቡር አብሳሎም ጆንስ፣ ዊልያም ዋይትና ዶረስ

ጊኒንግስ — የሴንት ጆርጅ ቤተ ክርስቲያን አባላት ነበርን። እጅግ እንደ ተጨነቅን ተሰማን፤ ነገር ግን ውድ ጌታዬ ከእኛ ጋር ነበር፤ ፈቃዱም ከሆነ ሥራው እንደሚቀጥል፣ የጌታንም ቤት በመሥራት እንደምንሳካ አመንን። የጸሎት ስብሰባዎችንና የምክር ስብሰባዎችን አቋቋምን፤ ጌታም ጥረታችንን ባረከ፤ ብዙ ነፍሳትም ከእንቅልፋቸው ነቁ፤ ነገር ግን ሽማግሌው ብዙም ሳይቆይ እንዲህ ያሉ ስብሰባዎችን እንዳናደርግ ከለከለን፤ እኛ ግን የጥቁር ወንድሞቻችንን የተተወ ሁኔታ፣ የአምልኮ ስፍራም እንደሌላቸው ተመለከትን። እንደ ረብሻ ይቈጠሩ ነበር።

ብዙዎቻችን በአራተኛው ጎዳና በሚገኘው በሴንት ጆርጅ ቤተ ክርስቲያን ዘወትር እንገኝ ነበር። ጥቁሮች በቤተ ክርስቲያኑ በብዛት መገኘት በጀመሩ ጊዜ፣ ዘወትር ከምንቀመጥባቸው መቀመጫዎች አንሥተው በግድግዳው ዙሪያ አስቀመጡን። በአንድ የሰንበት ጠዋትም ወደ ቤተ ክርስቲያን ሄድን፤ የቤተ ክርስቲያኑ ጠባቂ በበሩ ላይ ቆሞ ወደ ላይኛው ሰገነት እንድንወጣ ነገረን። እንድንሄድ፣ የምንቀመጥበትንም እንደምናይ ነገረን። ከዚህ ቀደም ከታች ተቀምጠንባቸው ከነበሩት መቀመጫዎች በላይ ያሉትን እንይዛለን ብለን ጠበቅን፤ ከዚህ የተሻለ አላወቅንም ነበርና። እነዚያን መቀመጫዎች ያዝን። ስብሰባው ተጀምሮ ነበር፤ መዝሙሩንም ሊጨርሱ ተቃርበው ነበር፤ ልክ ወደ መቀመጫዎቹ እንደ ደረስን ሽማግሌው «እንጸልይ» አለ። በጉልበታችን ተንበርክከን ብዙም ሳንቆይ ብዙ ግርግርና ሹክሹክታ ሰማሁ። ራሴን ቀና አድርጌ ስመለከት ከባለአደራዎቹ አንዱ ኤች— ኤም— ክቡር አብሳሎም ጆንስን ይዞ ከጉልበቱ ጐትቶ ሲያስነሣው፣ «መነሣት አለብህ — እዚህ መንበርከክ የለብህም» ሲለውም አየሁ። አቶ ጆንስም «ጸሎቱ እስኪያልቅ ቆይ» ብሎ መለሰለት። አቶ ኤች— ኤም—ም «የለም፣ አሁኑኑ መነሣት አለብህ፤ ያለዚያ ረዳት ጠርቼ በግድ አስወጣሃለሁ» አለ። አቶ ጆንስም «ጸሎቱ እስኪያልቅ ቆይ፤ ከዚያም እነሣለሁ፤ ከእንግዲህም አላስቸግርህም» አለ። በዚያን ጊዜ ከሌሎቹ ባለአደራዎች አንዱን፣ አቶ ኤል— ኤስ—ን፣ እንዲረዳው በእጁ ጠቀሰው። እርሱም መጥቶ ዊልያም ዋይትን ለማስነሣት ወደ እርሱ ሄደ። በዚህ ጊዜ ጸሎቱ አለቀ፤ እኛም ሁላችን በአንድነት ከቤተ ክርስቲያኑ ወጣን፤ ከዚያ በኋላም በቤተ ክርስቲያኑ ውስጥ በእኛ አልተቸገሩም። ይህ በከተማዋ ነዋሪዎች መካከል ታላቅ ስሜትና ጥያቄ አስነሣ፤ ስለዚህም በድርጊታቸው ያፈሩ ይመስለኛል። ነገር ግን ውድ ጌታዬ ከእኛ ጋር ነበር፤ እግዚአብሔርን የምናመልክበት ቤት ለማሠራትም በአዲስ ብርታት ተሞላን። የተተወና የተጨነቀ ሁኔታችንን አይተው፣ የብዙ የከተማዋ ነዋሪዎች ልብ እንድንገፋበት ሊያበረታቱን ተነሣሣ። ይህ የሆነው፣

የሴንት ጆርጅን ቤተ ክርስቲያን ለማጠናቀቅ — ሰገነቱን ለመሥራትና አዲስ ወለል ለማንጠፍ — ብዙ ገንዘብ አዋጥተን ሳለ ነው፤ ቤቱ ምቹ እንደ ሆነ ወዲያውኑ በውስጡ የማምለክን ምቾት እንዳናገኝ ተባረርን። ከዚያም አንድ የዕቃ ማከማቻ ክፍል ተከራይተን ለብቻችን አምልኮ አደረግን። በዚህም፣ በተከራየነው ስፍራ አምልኮውን ከቀጠልን እንደምንካድና ከኅብረቱ መውጣታችን በሕዝብ ፊት እንደሚነበብ በሚያስፈራሩ ዛቻዎች ተከታተሉን፤ እኛ ግን ጌታ ወዳጃችን እንደሚሆን አመንን። የጌታን ቤት ለመሥራት ገንዘብ የማሰባሰቢያ ወረቀቶችን አወጣን። በዚህ ጊዜ ዶክተር ራሽንና አቶ ሮበርት ራልስተንን ቀርበን የተጨነቀውን ሁኔታችንን ነገርናቸው። ጌታ እነዚያን ሰዎች እንድንቀርባቸው በልባችን ማሳደሩን እንደ በረከት ቈጠርነው። ሁኔታችን አሳዘናቸው፤ ለቤተ ክርስቲያኑም ብዙ ገንዘብ አዋጡ፤ ለእኛ እጅግ ወዳጆች ሆኑ፤ እንዴት እንደምንቀጥልም መከሩን። አቶ ራልስተንን ገንዘብ ያዣችን አድርገን ሾምነው። ዶክተር ራሽ በተጽዕኖው በሕዝብ ፊት ብዙ አደረገልን። የዶክተር ቤንጃሚን ራሽና የአቶ ሮበርት ራልስተን ስም በመካከላችን ከቶ እንደማይረሳ ተስፋ አደርጋለሁ። የተጨቆኑትን ጉዳይ የደገፉና ድሆቹ አፍሪካውያን የሚያመልኩበትን የጌታን ቤት በመሥራት የረዱን የመጀመሪያዎቹ ሁለት ሰዎች እነርሱ ነበሩ። በአሜሪካ የመጀመሪያው የአፍሪካውያን ቤተ ክርስቲያን መጀመሪያና መነሣት ይህ ነበር። ነገር ግን የሜቶዲስት ቤተ ክርስቲያን ሽማግሌ አሁንም ይከታተለን ነበር። አቶ ጄ— ኤም— ወደ እኛ መጥቶ፣ ስማችንን ከመዋጮው ወረቀት ላይ ካልሰረዝንና ወረቀቱን ካልሰጠን በሕዝብ ፊት ከኅብረቱ እንደምንባረር ነገረን። ይህን በማድረጋችን ከሥርዓቱ ደንቦች አንዱን ጥሰን እንደ ሆነ ጠየቅነው። እርሱም «ይህ ኃላፊነት ከጉባኤው ተሰጥቶኛል፤ ካልተገዛችሁ በሕዝብ ፊት መውጣታችሁን አነባለሁ» ብሎ መለሰ። እኛም ለሜቶዲስት ቤተ ክርስቲያን ሥርዓት ለመገዛት ፈቃደኞች እንደ ሆንን ነገርነው፤ «የሜቶዲስት ቤተ ክርስቲያንን ሥርዓት የትኛውን ሕግ እንደ ጣስን ብታሳየን እንገዛለን፤ በሥርዓቱ ውስጥ የተጣሰ ደንብ ከሌለ ግን ወደ ፊት እንቀጥላለን» አልነው። እርሱም «ሁላችሁንም አውጥተን እናነባለን» አለ። ከሥርዓቱ ደንብ በተቃራኒ ካባረረን ተጨማሪ ፍትሕ እንደምንፈልግ ነገርነው። በሴንት ጆርጅ ቤተ ክርስቲያን ከጉልበታችን ተጐትተን እንደ ተነሣን፣ ከአሕዛብም የከፋ እንደ ተደረገብን ነገርነው፤ ጌታ

ረዳታችን ሆኖ ለራሳችን መፍትሔ ለመፈለግ ቈርጠን ነበር። እርሱም ሜቶዲስቶች እንዳልሆንን ነግሮን ሄደ። ቤተ ክርስቲያኑን ለመሥራት ገንዘብ ማሰባሰባችንን እንደምንቀጥል ባወቀ ጊዜ፣ እንደ ገና ወደ እኛ መጥቶ ሁላችንን በአንድነት ሊያገኘን ፈለገ። ተገናኘነው። መልካም እንዲሆንልን እንደሚመኝና ወዳጃችን እንደ ሆነ ነገረን፤ ቤተ ክርስቲያን በመሥራታችን እንደ ተሳሳትን ሊያሳምነንም ብዙ ክርክሮችን አቀረበ። እኛም የአምልኮ ስፍራ እንደሌለን ነገርነው፤ በጉባኤው ሁሉ ፊት እጅግ አሳፋሪ በሆነ ሁኔታ ስለ ተደረገብን ከእንግዲህ ወደ ሴንት ጆርጅ ቤተ ክርስቲያን የመሄድ ሐሳብ እንደሌለን ነገርነው፤ «ስማችሁን ብትከለክሉን እንኳ፣ መጻሕፍትን ከእኛ ልትዘጉ፣ በሰማይም ስም ልትከለክሉን አትችሉም። በመንፈስና በእውነት ለሚያመልኩ ሁሉ ሰማይ ክፍት እንደ ሆነ እናምናለን» አልነው። እርሱም «እንግዲህ ወደ ፊት ለመቀጠል ቈርጣችኋል» አለ። እኛም «አዎን፣ እግዚአብሔር ረዳታችን ሆኖ» አልነው። እርሱም «ሁላችሁንም ከሜቶዲስት ኅብረት እንክዳችኋለን» ብሎ መለሰ። በጌታ ብንታመን ከጎናችን እንደሚቆም አመንን። ይህ ከዚህ በፊት አልፌበት የማላውቀው ፈተና ነበር። ታላቁ የቤተ ክርስቲያን ራስ እንደሚደግፈን እርግጠኛ ነበርሁ። ውድ ጌታዬ ከእኛ ጋር ነበር። የመዋጮ ወረቀታችንን ይዘን ወጣን፤ ታላቅ ስኬትም አገኘን። ስለ ከተማዋ ነዋሪዎች ልግስና የምናማርርበት ምክንያት አልነበረንም። እኔና ክቡር አብሳሎም ጆንስ በወጣንበት የመጀመሪያ ቀን ሦስት መቶ ስድሳ ዶላር ሰበሰብን። ይህ ያገኘነው ከፍተኛው የአንድ ቀን መዋጮ ነበር። ቦታ የሚፈልግ ኮሚቴ ሾምን — ክቡር አብሳሎም ጆንስን፣ ዊልያም ግሬይን፣ ዊልያም ዊልቸርንና እኔን። በሎምባርድና በስድስተኛው ጎዳና መገናኛ ላይ ያለውን ቦታ መረጥን። ሄጄ ስለ ቦታው እንድዋዋል ሥልጣን ሰጡኝ። እንዲሁም አደረግሁ። ቦታው የአቶ ማርክ ዊልኮክስ ነበር። ስለ ቦታው የስምምነት ውል ተዋዋልን። ከዚያ በኋላ ኮሚቴው በአምስተኛው ጎዳና፣ ይበልጥ በሚመች የከተማዋ ክፍል ሌላ ቦታ አግኝቶ ገዛ፤ የመጀመሪያውን ቦታ ግን በእጄ ላይ ጣሉብኝ፤ እንድተወውም ፈለጉ። እኔም ስለ ቦታው እንድዋዋል ሥልጣን የሰጡኝ እነርሱ እንደ ሆኑ፣ ያደረግሁትም ስምምነት ሁላቸውንም እንዳረካ ነገርኋቸው፤ እንዲህ በእጄ ላይ መጣላቸውም ከባድ መሰለኝ። ያደረግሁትን ስምምነት ከማፍረስ ቦታውን ለራሴ ብይዘው እንደምመርጥ ነገርኋቸው። እንዲሁም አደረግሁ።

ከሜቶዲስት ኅብረት ከብዙዎቹ ብዙ ስደት ታገሥን፤ ነገር ግን አዳኛችን ለሆነው

ሁሉን ቻይ እግዚአብሔር የምናመሰግንበት ምክንያት አለን። ምድር ቤቱን ለመቈፈር ቀን ተቀጠረ። በማለዳ ተነሥቼ ጌታ ጥረታችንን እንዲባርክ እየጸለይሁ ወደ ጸጋው ዙፋን ቀረብሁ። በዚያን ጊዜ ሁለት ወይም ሦስት የራሴ የጭነት ከብቶችና ጋሪዎች ነበሩኝ፤ የአፍሪካውያንን ቤተ ክርስቲያን መጀመሪያ ያቀረብሁት እኔ ስለ ነበርሁም፣ ለእርሱ ምድር ቤት ለመቈፈር የመጀመሪያውን አካፋ በመሬቱ ውስጥ የተከልሁት እኔ ነበርሁ። ይህ በአሜሪካ ዩናይትድ ስቴትስ የተሠራ የመጀመሪያው የአፍሪካውያን ቤተ ክርስቲያን ወይም የስብሰባ ቤት ነበር። ለአፍሪካውያን የስብከት ቤት ወይም ቤተ ክርስቲያን እንዲሆን አሰብነው፤ ነገር ግን በዚህች ከተማ የተመደበው ሽማግሌ የአምልኮ ስፍራ ለመሥራት በምናደርገው ሥራ ላይ እንዲህ ያለ ተቃዋሚ ሆኖ አገኘነው፤ የዚህ ቤተ ክርስቲያን ዋና ዋና አስተዳዳሪዎች የሜቶዲስት ኅብረት አባላት የነበሩ ቢሆንም፣ በዚህ የተመደበው ሽማግሌ ለእኛ አይሰብክልንም፣ ከእኛ ጋርም አንዳች ጉዳይ ሊኖረው አልፈለገም። ከዚያም ከየትኛው የሃይማኖት ቤተ እምነት ጋር እንደምንተባበር ለማወቅ ምርጫ አደረግን። በምርጫው ተወሰነ — ሜቶዲስትን የደገፍን ሁለት ብቻ ነበርን፣ ክቡር አብሳሎም ጆንስና እኔ፤ እጅግ ብዙዎቹ ግን የእንግሊዝን ቤተ ክርስቲያን ደገፉ። ብዙኃኑ አሸነፉ። ምንም እንኳ በሽማግሌው እጅግ በኃይል ብንሰደድም፣ እኛ ከሜቶዲስት ኅብረት ጋር መቀጠልን ደግፈን ነበር፤ ለጥቁር ሕዝብ አቅም እንደ ሜቶዲስት የሚስማማ ሌላ የሃይማኖት ክፍል ወይም ቤተ እምነት እንደሌለ እርግጠኛ ነበርሁና፤ ግልጽና ቀላል ወንጌል ለማንኛውም ሕዝብ ይበልጥ ይስማማል፤ ያልተማሩ ሊረዱት ይችላሉ፣ የተማሩም በእርግጥ ይረዱታልና፤ ሜቶዲስት ጥቁሮችን በማንቃትና በመመለስ እንዲህ የተሳካለትም ምክንያቱ ግልጽ ትምህርቱና መልካም ሥርዓቱ ነው። ነገር ግን በብዙ ሁኔታዎች ሰባኪዎቹ ያለ ሥርዓት የራሳቸውን ፍላጎት ለማስደሰት ይሠሩ ነበር፤ እስከዚያም ድረስ አንዳንዶቹ እንዲህ ያሉ ጨካኝ ገዢዎች ሆኑ፤ ይልቁንም በጥቁር ሕዝብ ላይ። ምንም ዓይነት ፍርድ ሳይሰጧቸው፣ ለትንሹ በደል — ምናልባትም ለወሬ ብቻ — ከማኅበሩ ያስወጧቸው ነበር። በክፍል ስብሰባ ብዙ ጊዜ ክፉ ወሬ የሰሙባቸውን አንዳንድ አባላት እየከሰሱ፣ «ስለ አንተ እንዲህና እንዲህ ሰምቻለሁ፤ ከእንግዲህ የማኅበሩ አባል አይደለህም» እያሉ ያስወጧቸው ነበር — በሁለቱም ወገን ምስክር ሳይኖር። ይህ ብዙ ጊዜ ተደርጓል፤ ምንም እንኳ በደላዌር ግዛትና በሌሎችም ቦታዎች በመጀመሪያው መነሣትና ዕድገት ጥቁሮች ዋነኛ

ደጋፊዎቻቸው የነበሩ ቢሆንም፤ ከእኛ ነጻ የነበርነው ጥቂቶች ብቻ ነበርንና፤ ባሪያዎቹ ግን ጌቶቻቸው ከሚሰጧቸው በላይ የሚኖሩበትን አንዳች ነገር ለማግኘት፣ ትንሽ አትክልታቸውን አብቅለው ለመሸጥ በትንንሽ ማሳዎቻቸው ብዙ ሌሊት እስከ እኩለ ሌሊት ይደክሙ ነበር፤ እኛም ይህችን ትንሽ መተዳደሪያችንን ከነጭ የወንጌል ሰባኪዎች ጋር ብዙ ጊዜ እንካፈል ነበር። ይህ በሩብ ዓመት አንድ ጊዜ ነበር። ጊዜውም በታላቋ ብሪታንያና በዩናይትድ ስቴትስ መካከል በነበረው በዚያ በአሮጌው የአብዮት ጦርነት ዘመን ነበር። ለጥቁሮች የምሥራቹን ያመጡ የመጀመሪያዎቹ ሰዎች ሜቶዲስቶች ነበሩ። ሜቶዲስት ሲሰብክ በመስማቴ አመስጋኝ ነኝ። የምንደሰትበትን የወንጌል ብርሃን ከእግዚአብሔር በታች ለሜቶዲስቶች ባለ ዕዳዎች ነን፤ ሌሎቹ ቤተ እምነቶች ሁሉ ትምህርታቸውን ልንረዳው እስከማንችል ድረስ እጅግ ከፍ ባለ ቋንቋ ይሰብኩ ነበርና። ከወረቀት የተነበቡ ስብከቶች ለጥቁር ሕዝብ እንደ መንፈሳዊና ከልብ በድንገት እንደሚሰበክ ስብከት ከቶ እንደማይጠቅሙ እርግጠኛ ነኝ። ሜቶዲስት ለሺዎችና ለአሥር ጊዜ ሺዎች እንደ ጠቀመ ፈጽሞ አምናለሁ። ከሃምሳ ዓመት በፊት በመካከላቸው የነበረው የወንጌል ቅንነት ስለ ጠፋ፣ ለዓለምና ለፋሽኑም ይበልጥ ስለሚመስሉ፣ ከዓለም ሰዎች እጅግ የተሻለ ዕጣ እንዳይኖራቸው በእጅጉ ያስፈራል። ሥርዓቱ ከቀድሞው እጅግ ተለውጧል። እኛ መልካሚቱን የቀደመችውን መንገድ እንጠይቃለን፤ በእርስዋም ላይ ለመሄድ እንሻለን።

በ1793 የአፍሪካውያን ቤተ ክርስቲያን አገልጋያቸው እንድሆን እንዲለምኑኝ ኮሚቴ ሾመ፤ በፊላደልፊያ ከእኔ በቀር ጥቁር ሰባኪ አልነበረምና። እኔ ሜቶዲስት ስለ ሆንሁ ጥያቄያቸውን ልቀበል እንደማልችል ነገርኋቸው። ያለኝን ጥቂት ሃይማኖት ከእግዚአብሔር በታች ለሜቶዲስቶች ባለ ዕዳ ነበርሁ፤ እነርሱ የእግዚአብሔር ሕዝብ እንደ ሆኑ አምኜ፣ በእነርሱ መካከል ስለ ተወለድሁና ስለ ነቃሁ ከሜቶዲስት በቀር ሌላ ምንም መሆን እንደማልችል ነገርኋቸው፤ ሜቶዲስት ነበርሁና ከእነርሱ ጋር ከዚህ በላይ መሄድ አልችልም፤ እናንተንም በሰላምና በፍቅር እተዋችኋለሁ አልኋቸው። ሰፊ ሕንጻ ስለ ነበረ ቤተ ክርስቲያኑን እንዳይሠሩ የሚያዘገያቸውን አንዳች አላደርግም፤ የመዋጮ ወረቀት ይዘው መውጣታቸውን እስኪጨርሱ ድረስም እኔ የመዋጮ ወረቀት ይዤ አልወጣም። ቀድሞ የአንጥረኛ ሱቅ ሆኖ የነበረ አሮጌ የእንጨት ቤት ከአቶ ሲምስ ገዛሁ፤ ቀድሞ ለእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን ተይዞ በነበረው፣ በስድስተኛው ጎዳና በሎምባርድ ጎዳና አቅራቢያ ወዳለው ቦታ ጐተትሁት። አናጢዎችን ቀጥሬ

አሮጌውን የእንጨት ቤት አስጠገንሁት፤ ለአምልኮ ስፍራም እንዲስማማ አዘጋጀሁት። በጁላይ 1794 ጳጳስ አዝበሪ በከተማ ስለ ነበረ ቤተ ክርስቲያኑን *

* ይህ ቤተ ክርስቲያን በአሁኑ ጊዜ ከ3000 እስከ 4000 ሰዎችን ያስተናግዳል።

ለእኛ እንዲከፍትልን ለመንሁት፤ እርሱም ተቀበለ። ክቡር ጆን ዲኪንስ ዘመረና ጸለየ፤ ጳጳስ አዝበሪም ሰበከ። ቤቱም በተደረገው ጸሎት መሠረት ቤቴል ተባለ። አቶ ዲኪንስ ቤቱ ቤቴል **

** ዘፍጥረት ምዕራፍ 28ን ተመልከት።

እንዲሆን — የሺዎች ነፍሳት መሰብሰቢያ እንዲሆን — ጸለየ። ውድ ጌታዬ ከእኛ ጋር ነበር፤ ስለዚህም ብዙ ከልብ የመነጨ አሜን በቤቱ ውስጥ አስተጋባ። ይህ የአምልኮ ቤት የብዙ ነፍሳት መንቃት ተሰጥቶታል፤ እነርሱም ነጮችም ጥቁሮችም በመንግሥቱ ውስጥ እንዳሉ እተማመናለሁ። ውጊያችንና ችግራችን አሁን እንደ ገና ጀመረ። አቶ ሲ. ቤተ ክርስቲያኑን ለጉባኤው እንድናስተላልፍ ሐሳብ አቀረበ። ይህን ተቃወምን፤ እርሱም ይህን ካላደረግን ሜቶዲስቶች ልንሆን እንደማንችል አጥብቆ ተናገረ፤ እኛም ስማቸውን ሊከለክሉን እንደሚችሉ፣ ነገር ግን በሰማይ መቀመጫ ሊከለክሉን እንደማይችሉ ነገርነው። ይህን እንድናደርግ ሊያሸንፈን እንዳልቻለ ባወቀ ጊዜ፣ ሕጋዊ ማኅበር ሆነን ብንመዘገብ እንደሚሻለን ተናገረ፤ እንዲህ ከሆነ ለእኛ የተተወልንን ማናቸውንም ውርስ ልንቀበል እንደምንችል፣ ካልሆነ ግን እንደማንችል ተናገረ። ሕጋዊ ማኅበር ሆነን ለመመዝገብ ተስማማን፤ እርሱም የምዝገባ ሰነዱን ራሱ ለማዘጋጀት አቀረበ፤ ይህም ለማዘጋጀት የምንከፍለውን ድካም እንደሚያስቀርልን ተናገረ። ያቀረበውን ዕቅድ በደስታ ተቀበልን። የምዝገባ ሰነዱን አዘጋጀ፤ ነገር ግን ቤተ ክርስቲያናችንን በጉባኤው ሥር አስመዘገበው፤ ንብረታችንም ሁሉ ለነጩ ጉባኤ ለሚገቡት ለአሁኖቹ ጳጳሳት፣ ሽማግሌዎችና አገልጋዮች ወዘተ. በጉባኤው እጅ ተሰጠ፤ ንብረታችንም ከእጃችን ወጣ። ስለ ምዝገባ ሕጎች ምንም ስለማናውቅ በደስታ ተስማማንበት፤ ጄ— ኤስ— በፊላደልፊያ ኃላፊ ሆኖ እስኪመደብ ድረስ በዚህ ምዝገባ ሥር ዐሥር ዓመት ገደማ ደከምን፤ እርሱም የቤተ ክርስቲያኑን ቍልፎችና መጻሕፍት በመጠየቅ ብዙም ሳይቆይ ከእንቅልፋችን ቀሰቀሰን፤ ከእርሱ ትእዛዝ በቀርም ምንም ስብሰባ እንዳናደርግ ከለከለን፤ እኛም በእነዚህ ሐሳቦች ልንስማማ እንደማንችል ነገርነው። እርሱም ለኃላፊነቱ የተመደበ ሽማግሌ እንደ ሆነ፣ ካልተገዛንለትም ሁላችንንም ከኅብረቱ ማስወጣታችንን እንደሚያነብ ተናገረ፤ እኛም ቤቱ የእኛ እንደ ሆነ፣ እንደ ገዛነውና ዋጋውን እንደ ከፈልን ነገርነው። እርሱም የእኛ እንዳልሆነ፣ የጉባኤው እንደ ሆነ እንደሚያሳውቀን ተናገረ፤ በጉዳዩ ላይ የሕግ ምክር ጠየቅን፤ የሕግ አማካሪዎቹም እንደ ተታለልን አሳወቁን፤ በምዝገባ ሰነዱ መሠረት

ቤቱ የነጩ ኅብረት ንብረት ነበር። ይህ ሊለወጥ አይችልም ወይ? ብለን ጠየቅነው፤ እርሱም የማኅበሩ ሁለት ሦስተኛ ቢስማማ ሊለወጥ እንደሚችል ነገረን። ለማኅበሩ የማቀርበውን ቅጂ ሰጠኝ፤ እኔም ማኅበሩን ሰብስቤ በፊታቸው አቀረብሁት። ውድ ጌታዬ ከእኛ ጋር ነበር። ወንዶችም ሴቶችም በሙሉ ድምፅ ተስማሙበት፤ ቤተ ክርስቲያኑን ከጉባኤው እጅ የሚያወጣ ሌላ የምዝገባ ሰነድ አዘጋጅተን ሽማግሌው ስለ ጉዳዩ አንዳች ሳያውቅ አጸደቅነው። ሽማግሌው እርሱ ካልፈረመበት ሕጋዊ እንደማይሆን ስለ ተከራከረ ይህ ከፍተኛ ሁከት አስነሣ። ሽማግሌው ከሴንት ጆርጅ ባለአደራዎች ጋር ሆኖ ሰበሰበን፤ ለአገልግሎታቸውም በዓመት ስድስት መቶ ዶላር መክፈል እንዳለብን፣ ያለዚያ ሊያገለግሉን እንደማይችሉ ተናገሩ። እኛም ይህን ለማድረግ አቅም እንደሌለን ነገርናቸው። የሴንት ጆርጅ ባለአደራዎች እንድንከፍል፣ ያለዚያ በሰባኪዎቻቸው እንደማንገለገል አጥብቀው ተናገሩ፤ በመጨረሻም አራት መቶ እንደሚቀበሉ ሐሳብ አቀረቡ፤ እኛም ቤታችን ብዙ ዕዳ እንዳለበት፣ እኛም ድሆች እንደ ሆንን፣ አራት መቶ ለመክፈል ልንስማማ እንደማንችል ነገርናቸው፤ ነገር ግን ሁለት መቶ ልንሰጣቸው ተስማማን። ከሴንት ጆርጅ ባለአደራዎች አንዱ ገንዘቡ ወደ እነርሱ ግምጃ ቤት እንዲገባ ሐሳብ አቀረበ፤ እኛ ወደ ግምጃ ቤታቸው ለመክፈል እንቢ አልን፤ ነገር ግን ላገለገለን ሰባኪ እንደምንከፍል ተናገርን፤ እነርሱም ሰባኪው ገንዘቡን ከእኛ እንዳይቀበል ሐሳብ አቀረቡ። የቤቴል ባለአደራዎችም ገንዘባቸው እንዲዘጋና ምንም እንዳይከፍሉ ሐሳብ አቀረቡ፤ ይህ ከፍተኛ ክርክር አስነሣ፤ በመጨረሻም ሐሳባቸውን አነሡ፤ ሽማግሌውም በሁለት መቶ ዶላር በዓመት አምስት ጊዜ ስብከት ሰጠን። እጅግ አልፎ አልፎ ብቻ እንደሚያገለግሉን ባዩ ጊዜ፣ ሽማግሌው በዓመት አምስት ጊዜ ብቻ ስለሚሰብክልን የቤቴል ቤተ ክርስቲያን ባለአደራዎች በዓመት መቶ ዶላር ብቻ እንዲከፍሉ ውሳኔ አሳለፉ። ገንዘቡን ጠየቁ፤ እኛም በሩብ ዓመት ሃያ አምስት ዶላር ከፈልነው፤ እርሱ ግን ስላልረካ ገንዘቡን መለሰው፤ ሃምሳ ዶላር ካልከፈልነውም አልቀበልም አለ። ባለአደራዎቹ ለአምስት ስብከቶች ይህ እንደሚበቃ ወሰኑ፤ ከዚህም በላይ እንደማይከፍሉ ተናገሩ፤ የሴንት ጆርጅ ሽማግሌም ሁለት መቶ ዶላር ካልሰጠነው ዳግመኛ ላይሰብክልን ቈረጠ፤ እኛም ከአንድ ዓመት በላይ ለብቻችን ቀረን።

አቶ ኤስ— አር— በኃላፊነት

ለፊላደልፊያ ሲመደብ፣ ተጨማሪ ደንቡን ካልሻርን እርሱም ሆነ ተጓዥም ሆነ የአካባቢ ነጭ ሰባኪ ማንም ዳግመኛ እንደማይሰብክልን አወጀ፤ ስለዚህ ለብቻችን ቀረን። በመጨረሻም የአካዳሚው ሰባኪዎችና መጋቢዎች ለሴንት ጆርጅ ሰባኪዎች ባቀረብነው ሁኔታ ሊያገለግሉን ሐሳብ አቀረቡ፤ ከዓመት በላይም ሰበኩልን፤ ከዚያም በዓመት 150 ዶላር ጠየቁ፤ ይህ ስላልተፈጸመላቸውም ለእኛ መስበካቸውን ተዉ፤ ማንም የአካባቢ ሰባኪ ቢያገለግለን ከኅብረቱ እንደሚባረር ሽማግሌው ትእዛዝ ስላወጣ፣ እኛም እንደ ገና ለብቻችን ቀረን። በዚያን ጊዜ የአካዳሚው ሽማግሌ የነበረው ጆን ኤመሪ ሜቶዲስቶች እንደ ካዱን የሚገልጽ ሰርኩላር ደብዳቤ አሳተመ። ከቤቴል ብዙም በማይርቅ ስፍራ አንድ ቤት ተከራይተው ለአምልኮ አዘጋጁ፤ ሜቶዲስቶች መሆን የሚሹ ሁሉ ወደዚያ እንዲሄዱም ጥሪ አቀረቡ። ነገር ግን በዚህ ዕቅድ ተስፋቸው ሲከሽፍ፣ የከተማዋ ነዋሪ ሽማግሌ ሮበርት አር. ሮበርትስ ወደ ቤቴል መጥቶ፣ እኛ ሜቶዲስቶች ስለ ሆንን፣ ለእኛ ለመስበክና የጉባኤውን መንፈሳዊ ኃላፊነት ለመያዝ አጥብቆ ጠየቀ። ከባለአደራዎቹ ጋር በአንዳች ስምምነት መምጣት እንዳለበት ተነገረው፤ እርሱም «የመጣሁት ከሪቻርድ አለን ወይም ከሌሎቹ ባለአደራዎች ጋር ለመመካከር ሳይሆን፣ በሚቀጥለው እሑድ ከሰዓት በኋላ መጥቼ መንፈሳዊውን ኃላፊነት እንደምይዝ ለጉባኤው ለማሳወቅ ነው» ብሎ መለሰ። እኛም አሁን ባለው ሁኔታ ሊሰብክልን እንደማይችል ነገርነው። ሆኖም በተቀጠረው ጊዜ መጣ፤ እኛ ግን አስቀድመን ምክር ወስደን ስለ ነበር፣ እርሱ ሲመጣ የራሳችን ሰባኪ በመድረኩ ላይ ነበር፤ ቤቱም እርሱ ወደ መድረኩ ከግማሽ መንገድ በላይ እንዳይደርስ ተደርጎ ተዘጋጅቶ ነበር። ተስፋው እንደ ከሸፈ ባየ ጊዜ፣ አብረውት የመጡትን «ያ ሰው (ሰባኪውን ማለቱ ነው) የእኔን ቀጠሮ ወሰደብኝ» ብለው እንዲመሰክሩለት ጠየቃቸው። ጥቁሮች በደል እንደ ተፈጸመባቸው የሚያውቁ ብዙ የተከበሩ ነጭ ነዋሪዎች በዚያ ነበሩ፤ ፍትሕ እንድናገኝ እንደሚያደርጉ፣ ሮበርትስም በኃይል እንዲሰብክ እንደማይፈቅዱ ነግረው እንዳንፈራ አሉን፤ ከዚያ በኋላ ሮበርትስ ሄደ።

በፊላደልፊያ የተመደበው ቀጣዩ ሽማግሌ ሮበርት በርች ነበር፤ እርሱም የቀደመውን ምሳሌ ተከትሎ መጥቶ ለራሱ ስብሰባ አወጀ። ነገር ግን አሁን የተጠቀሰው ዘዴ ተሠራበት፤ እርሱም ተስፋው ከሽፎ መሄድ ግድ ሆነበት። በዚህም ምክንያት መድረኩ ለምን እንደ ተከለከለ ለማወቅ

የማንዳመስ ትእዛዝ እንዲሰጠው ለጠቅላይ ፍርድ ቤት አመለከተ። እርሱ ሽማግሌ በመሆኑ ይህ ክስ አስነሣ፤ ክሱም በእኛ ድል ተፈጸመ። በዚህም ረጅም፣ አስጨናቂና ብዙ ወጪ ካስከተለ ክስ በእግዚአብሔር መግቦት ዳንን፤ ጉዳዩም በጠቅላይ ፍርድ ቤት ስለ ተወሰነ ዳግመኛ ሊነሣ አይችልም። ስለዚህ ምሕረት ያለ ግብዝነት አመስጋኞች ልንሆን እንሻለን።

በዚህ ጊዜ ገደማ በባልቲሞር የነበሩ ጥቁር ወዳጆቻችንም በነጮቹ ሰባኪዎችና ባለአደራዎች ተመሳሳይ በደል ደረሰባቸው፤ ብዙዎቻቸውም ተባረሩ፤ እነርሱም ወደ ሕግ ከመሄድ ይልቅ የአምልኮ ስፍራ መፈለግን መረጡ።

በሌሎች ቦታዎች የነበሩ ብዙ ጥቁሮችም ከፊላደልፊያና ከባልቲሞር ሰዎች ጋር ተመሳሳይ በሆነ ሁኔታ ውስጥ ነበሩ፤ ይህም በኤፕሪል 1816 በጉባኤ መልክ ጠቅላላ ስብሰባ እንድንጠራ አነሣሣን። ከባልቲሞርና ከሌሎች ቦታዎች የመጡ መልእክተኞች ከፊላደልፊያዎቹ ጋር ተገናኙ፤ ብሶታቸውንም ከግምት አስገብተው፣ መብቶቻቸውን ለማስጠበቅ፣ በመካከላቸውም አንድነትንና ስምምነትን ለማሳደግ፣ «የፊላደልፊያ፣ የባልቲሞር ወዘተ. ወዘተ. ሕዝብ የአፍሪካ ሜቶዲስት ኤፒስኮፓል ቤተ ክርስቲያን በሚለው ስም አንድ አካል ይሁኑ» ተብሎ ተወሰነ። ሕዝባችንን በእግዚአብሔር ፍርሃት፣ በሰላም ማሰሪያ የመንፈስን አንድነት ጠብቀን የምንመራበት፣ በቅርቡ ከደረሰብንም ከዚያ መንፈሳዊ አምባገነንነት የሚጠብቀን የሥርዓት ደንብ ቢኖረን ተገቢ ሆኖ አገኘነው — መጥገብን እንደማያውቁ ሆዳሞች ውሾች የእግዚአብሔርን ርስት በኃይል መግዛት እንደሌለብን እያስታወስን፤ ይልቁንም በትዕግሥትና በርኅራኄ አንጀት አንዳችን የሌላውን ሸክም እንድንሸከም፣ እንዲሁም የክርስቶስን ሕግ እንድንፈጽም ነው፤ ወንጌልን ለማስፋፋት በአንድነት የምናደርገው ተጋድሎ በብዙ ስኬት ዘውድ እንዲጫን እየጸለይን።

የቤቴል አምላክ ጩኸቷን ሰማ፤
ኃይሉንም ገለጠ፤
የትዕቢተኞቹን ጨቋኞች ቍጣ አስቆመ፤
ንጉሥ መሆኑንም አሳየ።

በፈተናው ሰዓት አዳንሃቸው፤
አገልጋዮችና ጉባኤዎች ተባብረው፣
ሁሉም ሊይዟት ተዘጋጅተው ቆመው ሳሉ፣
ያችን ረዳት የሌላትን ቤተ ክርስቲያንህን።

ቤቴል በጠላቶቿ ተከብባ፣
ነገር ግን ገና ተስፋ ሳትቆርጥ፣
ክርስቶስ የልመና ጩኸቷን ሰማ፤
የቤቴል አምላክ ሰማ።