የቃል ኪዳን ሕዝብ

ኤፌሶን 2:11-22

ጳውሎስ ስለ «እኛ» እና ስለ «እናንተ» ብዙ ይጽፋል። የሚያመለክተውም አይሁድን (እኛ) እና አሕዛብን (እናንተ) ነው።

አይሁዳዊ መሆን ምን ያህል ታላቅ መብት እንደ ሆነ ያውቅ ነበር። እነርሱ እግዚአብሔር ለእነርሱ የመረጠውን ምድር እንዲወርሱ ከዓለም ተጠርተው የወጡ የእግዚአብሔር ምርጥ ሕዝብ ነበሩ። የእግዚአብሔርን ፍቅርና ታማኝነት የተቀበሉ ነበሩ፤ ታሪካቸውም በእርሱ ማዳንና በረከት የተሞላ ነበር። በእርሱ እነርሱ ብቻ ጽድቅን ሊያገኙ የሚችሉበት ሕግ ነበራቸው። ወደ ቅዱሱ አምላክ የሚቀርቡበት ክህነትና መሥዋዕቶች ነበሯቸው። ዓለምን የሚገዛው መሲሕ የሚወጣውም ከእነርሱ ነበር፤ ጳውሎስም ያ ማን እንደ ሆነ ያውቅ ነበር!

አይሁድ ስለ አሕዛብ የነበራቸው አመለካከት እጅግ ዝቅ ያለ ነበር፤ «ውሾች» ይባሉ ነበር (በማቴዎስ 15:26 ላይ የኢየሱስን ቃል ልብ በል!)።

ይሁን እንጂ ጳውሎስ አንድ «ምሥጢር» ተገልጦለታል፤ ይኸውም ለአሕዛብ ሐዋርያ እንዲሆን ነው (3:1-7)።

«እናንተን»፣ ማለትም አሕዛብን፣ እንዴት እንደሚገልጻቸው ተመልከት።

2:1 በበደልና በኃጢአት ሙታን — እኛም ደግሞ እንደ ነበርን፣ «ከፍጥረታችን የቁጣ ልጆች ነበርን» (ቁ. 3)። 2:11 «ያልተገረዙ»። ይህም ከእግዚአብሔር ጋር በቃል ኪዳን ግንኙነት ውስጥ አልነበሩም ማለት ነው።

2:12 ከእግዚአብሔር የተለዩ፤ ከእስራኤል መንግሥት የራቁ፤ ለተስፋው ቃል ኪዳን እንግዶች የሆኑ፤ ተስፋ የሌላቸውና በዓለም ያለ እግዚአብሔር የነበሩ። እንዴት ያለ አሳዛኝ ሁኔታ ነው!

ነገር ግን ይህን የሚጽፈው ይቅርታ እንደሚያስፈልጋቸው ኃጢአተኞች አድርጎ ሳይሆን «መቅረብ» እንደሚያስፈልጋቸው መጻተኞች አድርጎ መሆኑን ልብ በል። ሐሳቡ የሚያጠነጥነው በመዳን ላይ ሳይሆን በግንኙነትና በመታረቅ ላይ ነው።

ቁ. 13፦ «አሁን ግን…» ቀርበዋል፤ ከአይሁዳዊው ጋር አንድ ሆነዋል።

2:18 ወደ አብ መግባት አላቸው። 2:19 ከእንግዲህ ወዲህ እንግዶችና መጻተኞች አይደሉም፤ ከቅዱሳን ጋር ባላገሮችና የእግዚአብሔር ቤተ ሰዎች ናቸው።

2:20 በዚያው በሐዋርያትና በነቢያት መሠረት ላይ ታንጸዋል።

ጳውሎስ ይህን ጭብጥ ወደ ምዕራፍ 3 ይቀጥላል፦ 3:6፦ «አብረው ወራሾችና አብረው የ‹አካሉ› ብልቶች፣ በክርስቶስ ኢየሱስም አብረው የተስፋው ተካፋዮች ሆናችኋል።»

3:8 የማይመረመር የክርስቶስ ባለ ጠግነት ተቀባዮች።

እኛም የቃል ኪዳን ሕዝብ ሆነናል። በዚህ ምዕራፍ ስለ ቃል ኪዳን መናገር እፈልጋለሁ።

አይሁድ ቃል ኪዳንን ያውቁ ነበር። እግዚአብሔር ከ«አባታቸው» ከአብርሃም ጋር ቃል ኪዳን እንደ ገባና ሕጉን በመሠረተ ጊዜም ለሙሴ እንደ ደገመው በሚገባ ተምረው ነበር። «አምላክ እሆናችኋለሁ፥ እናንተም ሕዝብ ትሆኑኛላችሁ» (ዘጸአት 6:7)።

ቃል ኪዳን ምንድር ነው? በሁለት ወገኖች መካከል የሚደረግ ስምምነት ነው። በብሉይ ኪዳን ዘመን የቃል ኪዳኑን ውሎች የሚወስነው ወገን እግዚአብሔር ነበር። አብራምን ከዑር (ከባቢሎን) ጠራው፤ ታላቅ ርስትና ምድርም እንደሚሰጠው ተስፋ ሰጠው (ዘፍጥረት 12)። እግዚአብሔር እነዚህን ተስፋዎች በዘፍጥረት ውስጥ ብዙ ጊዜ ደገማቸው። በዘፍጥረት 17 ቃል ኪዳኑ የሚቀጥለው በባሪያዪቱ ልጅ በእስማኤል ሳይሆን በሣራ ልጅ በይስሐቅ በኩል ነው። በዘፍጥረት 26 የቃል ኪዳኑ ተስፋ ለይስሐቅ ተደገመ፤ በዘፍጥረት 28 ደግሞ ያዕቆብ እስከ ሰማይ የሚደርስ መሰላል በራእይ ካየ በኋላ ለእርሱ ተደገመለት።

ያዕቆብ በታላቅ ራብ ጊዜ ወደ ግብፅ ከተሰደደ በኋላ ተስፋው ከንቱ የሆነ ይመስል ነበር።

ዘሮቹም ቀስ በቀስ በዚያች ምድር ባሪያዎች ሆኑ፤ ከ«ተስፋይቱ ምድር» ውጭ 400 ዓመታት ከቆዩ በኋላ ሙሴ እነርሱን ለማዳን ተነሣ።

ዘጸአት 2:24፦ እግዚአብሔር ከአብርሃም፣ ከይስሐቅና ከያዕቆብ ጋር የገባውን ቃል ኪዳን «አሰበ»። ዘጸአት 3:6፦ እግዚአብሔር (ከ«ሚነድ» ቍጥቋጦ ውስጥ) «እኔ የአብርሃም አምላክ፣ የይስሐቅ አምላክና የያዕቆብ አምላክ ነኝ» ብሎ ተናገረ። ዘጸአት 3:15፦ «የአብርሃም አምላክ፣ የይስሐቅ አምላክና የያዕቆብ አምላክ ጌታ እግዚአብሔር እንደ ላከህ ለሕዝቡ ንገራቸው»።

ዘጸአት 6:2-4፦ እግዚአብሔር ራሱን ለሙሴ ይሖዋ (ጌታ) ብሎ ገለጠ፤ ይህ ስም አብርሃም፣ ይስሐቅና ያዕቆብ ቀድሞ ያላወቁት ስም ነበር፤ እነርሱ የሚያውቁት ኤል ሻዳይ — ሁሉን የሚችል አምላክ (ግላዊ ባልሆነ መንገድ) — ብለው ብቻ ነበር።

ዘጸአት 19:5፦ አሁን ከግብፅ ለወጡት ለእስራኤል ልጆች አዲስ ተስፋ ተሰጠ፦ «ቃል ኪዳኔን ብትጠብቁ፥ ከአሕዛብ ሁሉ ይልቅ ለእኔ የተለየ ርስት ትሆናላችሁ።»

ከዚያም በዘጸአት 20 የ(አሮጌው) ቃል ኪዳን «ውሎች» ተዘረጉ፤ እነርሱም አሥርቱ ትእዛዛት ናቸው (ከዚያም ልዩ ልዩ የፍትሐ ብሔር ሕጎች ይከተላሉ)። እነዚህ የተሰጡት ሕዝቡ በእርሱ ዘንድ «ጻድቅ» ሆኖ ተቀባይነት እንዲያገኝ እግዚአብሔር የሚጠይቀውን ከፍተኛ የሕይወት መሥፈርት ለማስተማር ነበር። ታሪክ ሁሉ እንደሚመሰክረው፣ በቃል ኪዳኑ ስምምነት የእነርሱን ወገን ሊፈጽሙ አልቻሉም (ፈቃደኞችም አልነበሩም)።

ቀጥለው ያሉት ምዕራፎች ሰው ወደ እግዚአብሔር «የሚቀርብባቸውን» ሥርዓቶችና ሕጎቻቸውን ይዘረዝራሉ። የእነዚያ ሥርዓቶች ዋነኛው ጫፍ ሊቀ ካህናቱ የ(ነውር የሌለበትን) በግ ደም ወስዶ በመገናኛው ድንኳን ውስጥ በቅድስተ ቅዱሳኑ ባለው «በስርየት መክደኛው» ላይ የሚረጭበት «የማስተስሪያ ቀን» (ዮም ኪፑር) ነበር። ሊቀ ካህናቱ በሰላም ወደ ሕዝቡ ከተመለሰ፣ እግዚአብሔር የፈሰሰውን ደም ለሌላ ዓመት ለኃጢአታቸው መሸፈኛ አድርጎ እንደ ተቀበለው ምልክት ነበር፤ ሕዝቡም እጅግ ይደሰት ነበር! እኛ አሕዛብ ምንም ድርሻ ያልነበረንበት አሮጌው ቃል ኪዳን ይህ ነበር (ከላይ ተመልከት)።

የገባንበት አዲሱ ቃል ኪዳን ምንድር ነው? ጥቅሞቹ ምንድር ናቸው? ውሎቹ (የሚጠይቃቸው ነገሮች) ምንድር ናቸው? በውሎቹ የተስማማኸው የትና መቼ ነበር?

አዲስ ቃል ኪዳን ኢየሱስ ከመሞቱ በፊት በነበረችው ሌሊት ተመሠረተ (ዮሐንስ 13-17)። ደቀ መዛሙርቱን የፋሲካን በዓል ከእርሱ ጋር እንዲካፈሉ ጋበዛቸው። ያ ዓመታዊ በዓል እግዚአብሔር የበግ ደም በመቃኑ ላይ የተቀባበትን ቤት ሁሉ «በማለፍ» ሕዝቡን ከግብፅ ባርነት ያወጣበትን ጊዜ የሚያከብሩበት ነበር (ዘጸአት 12)። ክፍል አዘጋጅቶ ነበር፤ ሁሉም ነገር መዘጋጀቱን እንዲያረጋግጡም ጴጥሮስንና ዮሐንስን ላከ (ሉቃስ 22)። ወደዚያ ክፍል ሲገቡ እያንዳንዳቸው ምን እያሰቡ እንደ ነበር መገመት ብቻ ነው የምችለው።

ጴጥሮስ በእርግጥ እንዲህ እያሰበ ሳይሆን አይቀርም፦ «ወይ ጉድ፣ ይህ እንዴት ያለ ሳምንት ነበር! ስንመጣ ሕዝቡ ልብሳቸውን በመንገድ ላይ እያነጠፉና የዘንባባ ዝንጣፊ እያውለበለቡ ሊቀበሉን ተሰበሰቡ! ኢየሱስ ራሱን መሲሕ አድርጎ የሚገልጥበት ጊዜ አሁን ይሆን?» «የነጐድጓድ ልጆች» የሆኑት ያዕቆብና ዮሐንስ ደግሞ የገንዘብ ለዋጮችን ከመቅደስ ሲያባርር ሲመለከቱ ይበልጥ ሳይማረኩ አልቀሩም።

በእርግጥም «ራሱን መሲሕ አድርጎ ሊገልጥ ነው!» ብለው ሳያስቡ አልቀሩም።

ወደዚያ ክፍል ሲገቡ በእያንዳንዱ ደቀ መዝሙር አእምሮ ተመሳሳይ ሐሳብ አልፎ መሆን አለበት፤ ኢየሱስ ግን እነርሱ ያላወቁትን ነገር ያውቅ ነበር፤ በማግሥቱ ይሞታል!

በሕይወት የምኖርበት ጊዜ ጥቂት ብቻ እንደ ቀረኝ ባውቅ፣ ተግባሮቼን በቅድሚያ ቅደም ተከተል አስይዛቸው ነበር። ሚስቴና ሴቶች ልጆቼ ምን ያህል እንደምወዳቸው ማወቃቸውን ማረጋገጥ እፈልግ ነበር። ልሠራው ይገባኝ የነበረ ያልተሠራ ሥራ፣ ያልተከፈለ ዕዳ፣ ያልተፈጸመ የተስፋ ቃል ትቼ እንዳልሄድ ማረጋገጥ እፈልግ ነበር።

ብዙ ጊዜ እንደማደርገው ጊዜዬን በቴሌቪዥን ስፖርት በመመልከት ወይም ልብ ወለድ በማንበብ አላሳልፍም ነበር፤ ቅድሚያ በሚሰጣቸው ነገሮች ላይ ማተኮር እፈልግ ነበር።

ይህች ሌሊት እርሱ ቅድሚያ በሚሰጣቸው ነገሮች ላይ የሚያተኩርባት ሌሊት ልትሆን ነበር!

ብዙ ድንቅ የተስፋ ቃሎችን ሰጠ! ለእነርሱ (ለእኛም) በሰማይ ስፍራን፣ ሁለተኛም እንደሚመጣ (ዮሐንስ 14:3)፤ «ከዚህም የሚበልጥ» ሥራ የመሥራት ኃይልን (14:12)፤ አጽናኙን (14:16)፤ ዓለም እንደሚሰጠው ያልሆነ ሰላምን (14:27)፤ ፍሬን (15:4)፤ የደስታ ሙላትን (15:11)፤ መመሪያን (16:13)፤ የጸሎት መልስን (16:24) ተስፋ ሰጣቸው። በብዙዎቹ ውስጥ ታማኝነቱን ስለ ተለማመድሁ እነዚህን የተስፋ ቃሎች ሊፈጽማቸው እንዳሰበ አምናለሁ። ይህ የቃል ኪዳኑ የእርሱ ወገን ነው።

ከእነርሱ (ከእኛም) ሦስት ነገሮችን ጠየቀ፦ እርስ በርሳቸው እንዲገለገሉ (እግራቸውን በማጠብ እንዳሳያቸው፣ 13:14)፤ እርስ በርሳቸው እንዲዋደዱ (ይህ ትእዛዝ ነው፣ 13:34)፤ ቃሉን እንዲታዘዙ (14:15)። ይህ የቃል ኪዳኑ የእኛ ወገን ነው።

እርስ በርሳችን ብንገለገል፣ እርስ በርሳችን ብንዋደድና ቃሉን ብንታዘዝ፣ ሰላምን፣ ኃይልን፣ መንፈስ ቅዱስንና ሌሎችንም ሊሰጠን ተስፋ ሰጥቷል። ይህ አዲሱ ቃል ኪዳን ነው።

በእራቱ መጨረሻ እንጀራውን አንሥቶ «ይህ ስለ እናንተ የሚሆን ሥጋዬ ነው፤ እንካችሁ ብሉ» አለ። ከዚያም ጽዋውን አንሥቶ «ይህ ጽዋ በደሜ የሚሆን አዲስ ኪዳን ነው። ጠጡት» አለ። አንተና እኔ እንጀራውንና ጽዋውን በተቀበልን ቁጥር በቃል ኪዳኑ መስማማታችንን እያወጅን ነው። በሌላ አነጋገር «ሕዝብህን አገለግላለሁ፣ ሕዝብህን እወዳለሁ፣ ቃልህንም እታዘዛለሁ!» እያልን ነው።

እንግዲያስ የዚህ አዲስ ቃል ኪዳን «ሕጎች» ምንድር ናቸው? በልባችን ላይ ተጽፈዋል (ኤርምያስ 31:33)፤ እነርሱንም የምናውቃቸው በመንፈስ ቅዱስ የማስተማርና የመውቀስ ቃል ነው፤ እንደ እነርሱ እንድንኖር ኃይልን የሚሰጠንም እርሱ ብቻ ነው። በ«ተራራው ስብከት» እና በሌሎች የኢየሱስ ትምህርቶች ውስጥ ይገኛሉ፤ በመልእክቶቹ ትምህርቶችም ተብራርተዋል። እነርሱ ፈጽሞ መዳንን ሊያስገኙልን አይችሉም፤ ነገር ግን እግዚአብሔር ከእያንዳንዱ ልጁ የሚጠብቀው ነገር ናቸው።

በቃል ኪዳን ግንኙነት ውስጥ መሆናቸውን ለመግለጥ አይሁድ ወንዶች ሁሉ ይገረዙ ነበር፤ ቃል በቃል ትርጉሙ የሥጋ «መቆረጥ» ነው። መገረዝ ከእግዚአብሔር ጋር ያለ የቃል ኪዳን ግንኙነት ምልክት ወይም ማስረጃ ከሆነ፣ እኛስ ወደ ቃል ኪዳን ግንኙነት የምንገባበት «ምልክት» ምንድር ነው? በእነዚህ በሁለቱ መጻሕፍት መካከል ያለውን እጅግ የቀረበ ዝምድና እያስተዋልህ ቆላስይስ 2:11-15ን ተመልከት። ጥምቀት ልባችን የሚገረዝበት ድርጊት ነው፤ ይኸውም የአሮጌው ባሕርይ ሥጋ «መቆረጥ» ነው። አይሁዳዊው ያለ መገረዝ የእግዚአብሔርን ተስፋዎች ሊወርስ አይችልም ነበር። እንደ ሕጉ ሊኖር፣ አልፎ ተርፎም በምድሪቱ እንደ «እንግዳ» ሊኖር ይችል ነበር፤ ነገር ግን በርስቱ ባለ ጠግነት ሊደሰት አይችልም ነበር።

በቆላስይስ 2:14 «በእኛ ላይ የነበረውን፣ የሚቃወመንንም፣ በትእዛዛት የተጻፈውን የሞት ጽሕፈት» እንደ ደመሰሰው እናነባለን። ይህ ከኤፌሶን 2:15 ጋር ይስማማል፤ በዚያም ስለ «ጥል፣ ይኸውም በሥርዓት የተጻፉት የትእዛዛት ሕግ» እናነባለን። ለእኛ ሕጉ የሞት ፍርድ ነበር፤ አስከፊ መሥፈርቶቹን ልናሟላ አንችልምና፤ ኢየሱስ ግን ያንን ዕዳ ሰርዞታል።

አሁን በነቢያት (ብሉይ ኪዳን) እና በሐዋርያት (አዲስ ኪዳን) ድርብ መሠረት ላይ እየተሠራን ነው። ይሖዋ አምላካችን ሆኗል፤ ነውር በሌለበት በግ በኢየሱስ በፈሰሰው ደም ምክንያት ቀርበናል፤ ይህም ደም ኃጢአታችንን ለአንድ ዓመት ሳይሆን ለዘላለም የሚሸፍን ነው!

አዲስ ሕዝብ ሆነናል፤ ውሎቹ በመጨረሻው እራት የተሰጡበት፣ ሕጎቹ በልባችን የተጻፉበት፣ ለእርሱ መሰጠታችንም የጌታን ማዕድ ምልክቶች በተቀበልን ቁጥር የሚገለጥበት የአዲስ ኪዳን ሕዝብ ሆነናል።

እንጀራውን — «ስለ እኛ የተቆረሰውን ሥጋውን» — በተቀበልሁ ቁጥር ዙሪያዬን እመለከትና «አባት ሆይ፣ የአጥቢያውም የዓለም አቀፉም የዚህ አካል ክፍል በመሆኔ አመሰግንሃለሁ» እላለሁ። ጽዋውን በተቀበልሁ ቁጥር «ጌታ ሆይ፣ ሕዝብህን አገለግላለሁ፣ ሕዝብህን እወዳለሁ፣ ቃልህንም እታዘዛለሁ» እላለሁ።

ምልክቶቹን «ሳይገባኝ» ብቀበል፣ ማለትም ሕዝቡን የማላገለግልና የማልወድ፣ ቃሉንም የማልታዘዝ ብሆን፣ በራሴ ላይ ፍርድንና ሕመምን የማምጣት አደጋ እንዳለብኝ በሚገባ አውቃለሁ (1ኛ ቆሮንቶስ 11:27-30)።