ከርኅራኄ የሚወለድ ጸሎት

«አዲስ ኪዳንህን ክፈት፣ ይዘኸውም ተንበርከክ፤ ከእርሱም ኢየሱስ ክርስቶስን በፊትህ አቅርበው። በስድሳ ሦስተኛው መዝሙር ውስጥ እንዳለው እንደ ዳዊት ነህን? ውኃ በሌለበት በደረቅና በተጠማ ምድር ነፍስህ እግዚአብሔርን ተጠምታለችን? ሥጋህስ እግዚአብሔርን ናፍቋልን? እንግዲያውስ ኢየሱስን በሰማርያው የውኃ ጕድጓድ አጠገብ በተጠማው ልብህ ዓይን ፊት አቅርበው። ደግሞም በኋለኛው ቀን፣ በዚያ በታላቁ የበዓል ቀን ቆሞ፦ ‹ማንም የተጠማ ቢኖር ወደ እኔ ይምጣና ይጠጣ› ብሎ በጮኸ ጊዜ በልብህ ፊት አቅርበው። ወይስ ከኦርዮ ጉዳይ በኋላ እንደ ነበረው እንደ ዳዊት ነህ? ‹ቀንና ሌሊት እጅህ በላዬ ከብዳለችና፤ እርጥበቴ እንደ በጋ ድርቅ ተለወጠ።› እንግዲያውስ፦ ‹ኃጢአተኞችን ወደ ንስሐ እንጂ ጻድቃንን ልጠራ አልመጣሁም። ሕመምተኞች እንጂ ባለ ጤናዎች ባለ መድኃኒት አያስፈልጋቸውም› የሚለውን በፊትህ አቅርበው።… ወይስ የጠፋ ልጅ ያለህ ያዘንህ አባት ነህ? እንግዲያውስ በሰማይ ያለውን አባትህን ዘወትር በፊትህ አቅርብ፤ የእግዚአብሔርንም ልጅ ለአንተና ለልጅህ የምሳሌዎች ሁሉ ምሳሌ የሆነውን ምሳሌ ሲያዘጋጅና ሲሰብክ ዘወትር በፊትህ አቅርበው።»

—ዶክተር አሌክሳንደር ዋይት።

እዚህ ላይ በተለይ የምንናገረው ስለ መንፈሳዊ ርኅራኄ ነው፤ ይኸውም በታደሰ ልብ ውስጥ ስለሚወለደውና በዚያም መስተንግዶ ስለሚያገኘው ርኅራኄ ነው። ይህ ርኅራኄ በውስጡ የምሕረት ጠባይ አለው፤ የሐዘኔታ ባሕርይ አለው፤ ነፍስንም ለሌሎች በሚሰማ የልብ ልስላሴ ያንቀሳቅሳታል። ርኅራኄ ኃጢአትን፣ ኀዘንንና ሥቃይን ሲያይ ይንቀሳቀሳል። ለሌሎች ችግርና ጭንቀት ግድ ከሌለው መንፈስ በተቃራኒው ጫፍ ላይ ይቆማል፤ በችግር፣ በመከራና በጕስቍልና መካከል ከደንታ ቢስነትና ከልብ ድንዳኔ እጅግ የራቀ ነው። ርኅራኄ ለሌሎች ከሐዘኔታ ጋር አብሮ ይቆማል፤ ስለ እነርሱ ግድ ይለዋል፤ ይጨነቅላቸዋልም።

ርኅራኄን የሚቀሰቅሰው፣ የሚያሳድገውና ወደ ሥራ የሚያሰማራው በችግርና በጭንቀት ውስጥ ያሉትንና ራሳቸውን መርዳት የማይችሉትን ብዙ ሕዝብ ማየት ነው። በተለይ ረዳት ማጣት ርኅራኄን ይጠራል። ርኅራኄ ዝምተኛ ነው፤ ተሸሽጎ ግን አይቀመጥም። ችግርን፣ ኃጢአትንና ጕድለትን ሲያይ ይወጣል። ርኅራኄ ከሁሉ አስቀድሞ ለሚራራላቸውና ለሚያዝንላቸው ሰዎች በትጋት ወደሚደረግ ጸሎት ይፈስሳል። ለሌሎች የሚደረግ ጸሎት ከሚራራ ልብ ይወለዳል። ርኅራኄ በልብ ውስጥ ሲፀነስ ጸሎት ተፈጥሮአዊ፣ ያለ ግድ የሚመጣም ያህል ይሆናል። ጸሎት የርኅሩኁ ሰው ገንዘብ ነው።

የተፈጥሮ ሰው የሆነ፣ ኃይሉን ለተቸገሩ ቀላል ስጦታ በመስጠት የሚያውለው አንድ ዓይነት ርኅራኄ አለ፤ ይህም የሚናቅ አይደለም። ነገር ግን በታደሰ ልብ ውስጥ የሚወለደው፣ በባሕርዩ ክርስቶስን የሚመስለው መንፈሳዊ ርኅራኄ ይበልጥ ጥልቅ፣ ይበልጥ ሰፊና ይበልጥ ጸሎትን የሚመስል ነው። ክርስቶስን የሚመስል ርኅራኄ ሁልጊዜ ወደ ጸሎት ያንቀሳቅሳል። ይህ ዓይነቱ ርኅራኄ የሥጋን ችግር ብቻ ከማስታገስና፦ «ሙቁ—ልበሱ» ከማለት ያልፋል። ይበልጥ ወደ ጥልቅ ይወርዳል፤ እጅግም ርቆ ይሄዳል።

ርኅራኄ ዕውር አይደለም። ይልቁንም ርኅራኄ ከዕውርነት አይወለድም ማለት ይገባናል። የነፍስ ርኅራኄ ያለው ሰው ከሁሉ አስቀድሞ ርኅራኄን የሚቀሰቅሱትን ነገሮች የሚያይ ዓይን አለው። የኃጢአትን እጅግ የከፋ ኃጢአተኛነት፣ የሰውን ልጅ ችግርና ጭንቀት የሚያይ ዓይን የሌለው ሰው ለሰው ልጅ ከቶ አይራራም። ስለ ጌታችን «ብዙ ሕዝብም ባየ ጊዜ፥ … አዘነላቸው» ተብሎ ተጽፎአል። በመጀመሪያ ብዙ ሕዝብን ከረኃባቸው፣ ከጭንቀታቸውና ረዳት ከሌለው ሁኔታቸው ጋር አየ፤ ከዚያም ርኅራኄ መጣ። ከዚያም ለብዙ ሕዝብ ጸሎት። ብዙ ሕዝብን እያየ በአሳዛኝ ሁኔታቸው፣ በደስታ ማጣታቸውና በአደጋቸው የማይነካ ሰው ልበ ደንዳና ነው፤ ክርስቶስንም ከመምሰል እጅግ የራቀ ነው። ለሰዎች የሚጸልይ ልብ የለውም።

ርኅራኄ ሰዎችን ሁልጊዜ ላያንቀሳቅስ ይችላል፤ ነገር ግን ሁልጊዜ ለሰዎች ይንቀሳቀሳል። ርኅራኄ ሰዎችን ሁልጊዜ ወደ እግዚአብሔር ላይመልስ ይችላል፤ ነገር ግን እግዚአብሔርን ወደ ሰው ይመልሳል፤ ይመልሳልም። የሌሎችን ችግር ለማስታገስ ፈጽሞ አቅም በሌለው ጊዜ እንኳ ቢያንስ ስለ ሌሎች ወደ እግዚአብሔር በጸሎት ሊፈነዳ ይችላል። ርኅራኄ ፈጽሞ ግድ የለሽ፣ ራስ ወዳድና ሌሎችን የሚረሳ አይደለም። ርኅራኄ የሚመለከተው ሌሎችን ብቻ ነው። ብዙ ሕዝብ እረኛ እንደ ሌላቸው በጎች መሆናቸው የጌታችንን ርኅሩኅ ባሕርይ የጠራው አንዱ ነገር ነበር። ከዚያም ረኃባቸው አንቀሳቀሰው፤ የእነዚህ ብዙ ሕዝብ ሥቃይና ደዌ ማየትም የልቡን ሐዘኔታ ቀሰቀሰ።

«የምሕረት አባት ሆይ፣ ጸጋህን ላክ፣
ሁሉን የሚችለውን ከላይ፣
በሚታዘዙ ነፍሳችን ውስጥ እንዲቀርጽ
የፍቅርህን መልክ።»

«የሚራሩ ልቦቻችን ይወቁ
ያንን የለጋስነት ደስታ፤
በሌሎች ደስታ በቸርነት ለመካፈል፣
ለሌሎችም ጭንቀት ለማልቀስ።»

ነገር ግን ርኅራኄ የሚመለከተው ሥጋንና ድካሙን፣ ችግሩንም ብቻ አይደለም። የነፍስ አስጨናቂ ሁኔታ፣ ችግሯና አደጋዋ ሁሉ ርኅራኄን ይጠራሉ። ከፍተኛው የጸጋ ደረጃ ለምስኪን ኃጢአተኞች በሚደረግ ርኅራኄ የማይሳሳት ምልክት ይታወቃል። ይህ ዓይነቱ ርኅራኄ የጸጋ ገንዘብ ነው፤ የሰዎችን ሥጋ ብቻ ሳይሆን በኃጢአት የቆሸሸውን፣ ያለ እግዚአብሔር በሁኔታው ደስታ ያጣውንና ለዘላለም ሊጠፋ በቅርብ አደጋ ላይ ያለውን የማይሞት መንፈሳቸውን ያያል። ርኅራኄ የሚሞቱ ሰዎች ወደ እግዚአብሔር ፍርድ ወንበር ሲቻኮሉ ይህን ትዕይንት ሲመለከት፣ ያን ጊዜ ነው ስለ ኃጢአተኛ ሰዎች ወደ ምልጃ የሚፈነዳው። ያን ጊዜ ነው ርኅራኄ እንዲህ ብሎ የሚናገረው፦

«ርኅራኄዬ ግን ደካማ ሆኖ ይገኛል፤
አብልጦ በሚወድበት ማልቀስ ብቻ ይችላል፤
ሁሉን የሚያድነውን የገዛ ክንድህን ዘርጋ፣
እነዚህንም የኀዘን እንባዎች ወደ ደስታ ለውጥ።»

ነቢዩ ኤርምያስ ኃጢአተኞች በቍጣው ያልጠፉበትን ምክንያት በመስጠት ስለ እግዚአብሔር ይህን ይናገራል፦

«ከእግዚአብሔር ምሕረት የተነሣ አላለቅንም፥ ርኅራኄው አያልቅምና።»

እኛን እጅግ እግዚአብሔርን እንድንመስል የሚያደርገንም በእኛ ውስጥ ያለው ይህ መለኮታዊ ጠባይ ነው። ስለዚህም መዝሙረኛው እግዚአብሔር ብፁዕ ያለውን ጻድቅ ሰው ሲገልጥ፦ «መሓሪ፥ ርኅሩኅና ጻድቅ ነው» ይላል።

መዝሙረኛውም ንስሐ ገብተው ለሚጸልዩ ኃጢአተኞች ታላቅ ማበረታቻ እንዲሆን የመለኮታዊውን ባሕርይ አስደናቂ መገለጫዎች እንዲህ ብሎ መዝግቧል፦ «እግዚአብሔር መሓሪና ርኅሩኅ ነው፥ ቍጣው የራቀ ምሕረቱም የበዛ።»

እንግዲያውስ ጌታችን በምድር ሳለ «አዘነላቸው» ተብሎ ብዙ ጊዜ ተጽፎ ብናገኝ አያስደንቅም። ርኅራኄው በመንገዱ ላገኛቸው ለሚሠቃዩና ለሚያዝኑ ሰዎች እንዲጸልይ እንዳንቀሳቀሰው የሚጠራጠር ማን ነው?

ጳውሎስ ስለ አይሁድ ወንድሞቹ መንፈሳዊ ደኅንነት በሚያስደንቅ ሁኔታ ይጨነቅ ነበር፤ ስለ እነርሱ ይጨነቅ ነበር፤ በእነርሱ ቢንገላታና ክፉኛ ቢሰደድም ልቡ ስለ መዳናቸው በልስላሴ ርኅራኄ በሚያስገርም ሁኔታ ይሞቅ ነበር። ለሮሜ ሰዎች ሲጽፍ እንዲህ ሲል እንሰማዋለን፦

«በክርስቶስ ሆኜ እውነትን እናገራለሁ፥ አልዋሽም፤ ብዙ ኀዘን የማያቋርጥም ጭንቀት በልቤ አለብኝ ብዬ ኅሊናዬ በመንፈስ ቅዱስ ይመሰክርልኛል፤ በሥጋ ዘመዶቼ ስለ ሆኑ ስለ ወንድሞቼ ከክርስቶስ ተለይቼ እኔ ራሴ የተረገምሁ እንድሆን እጸልይ ነበርና።»

ጳውሎስ ለገዛ ወገኑ ያለው እንዴት ያለ አስደናቂ ርኅራኄ ነው እዚህ የተገለጠው! ጥቂት ቈይቶ ምኞቱንና ጸሎቱን መመዝገቡ ምን ያስደንቃል፦

«ወንድሞች ሆይ፥ የልቤ በጎ ፈቃድና ስለ እስራኤል ወደ እግዚአብሔር ልመናዬ እንዲድኑ ነው።»

በአንድ ወቅት የጌታችንን ርኅራኄ እጅግ የቀሰቀሰው ምን እንደ ሆነ የሚነግረን አንድ ትኩረት የሚስብ ታሪክ በማቴዎስ ውስጥ አለ፦

«ብዙ ሕዝብም ባየ ጊዜ፥ እረኛ እንደ ሌላቸው በጎች ተጨንቀው ተጥለውም ነበርና አዘነላቸው። በዚያን ጊዜ ደቀ መዛሙርቱን። መከሩስ ብዙ ነው፥ ሠራተኞች ግን ጥቂቶች ናቸው፤ እንግዲህ የመከሩን ጌታ ወደ መከሩ ሠራተኞች እንዲልክ ለምኑት አላቸው።»

ከተመሳሳይ ዘገባዎች እንደምንረዳው ጌታችን ደቀ መዛሙርቱን ለጥቂት ጊዜ እንዲያርፉ ወደ ገለልተኛ ስፍራ ጠርቶአቸው ነበር፤ እርሱም እነርሱም በእነርሱ ላይ በነበረው ከልክ ያለፈ ጫና፣ ዘወትር ከሚመጡና ከሚሄዱ ሰዎች ጋር በማያቋርጥ ግንኙነትና እጅግ ብዙ ሕዝብን ለማገልገል በደከሙት አድካሚ ድካም ዝለው ነበር። ነገር ግን ብዙ ሕዝብ ቀድመውት ይደርሳሉ፤ የምድረ በዳ ብቸኝነትን፣ ጸጥታንና ዕረፍትን በማግኘት ፋንታ ለማየትና ለመስማት፣ ለመፈወስም የሚጓጉ እጅግ ብዙ ሕዝብ አገኘ። ርኅራኄው ተንቀሳቀሰ። የበሰለው መከር ሠራተኞችን ይፈልጋል። እነዚህን ሠራተኞች በሉዓላዊ ሥልጣኑ ወዲያውኑ አልጠራቸውም፤ ይልቁንም የመከሩን ጌታ ወደ መከሩ ሠራተኞች እንዲልክ በጸሎት እንዲለምኑት ደቀ መዛሙርቱን አዘዛቸው።

በጌታችን ርኅራኄ የተደገፈው የጸሎት አጣዳፊነት ይኸው ነው። ለሚጠፋው የሰው ልጅ ካለ ርኅራኄ የሚወለድ ጸሎት ነው። ወደ ጌታ መከር ሠራተኞች እንዲላኩ ጸሎት በቤተ ክርስቲያን ላይ ተጭኖአል። ያለ ሠራተኞች መከሩ ይባክናል፤ ይጠፋልም፤ ሠራተኞቹ ደግሞ በእግዚአብሔር የተመረጡ፣ በእግዚአብሔር የተላኩና በእግዚአብሔር የተሾሙ መሆን አለባቸው። ነገር ግን እግዚአብሔር እነዚህን ሠራተኞች ያለ ጸሎት ወደ መከሩ አይልክም። የሠራተኞች መጥፋት የጸሎት መጥፋት ውጤት ነው። በመከሩ ውስጥ የሠራተኞች እጥረት የሚመጣው ቤተ ክርስቲያን እንደ ትእዛዙ ስለ ሠራተኞች ባለመጸለይዋ ነው።

የምድርን መከር ለሰማይ ጎተራዎች መሰብሰብ በእግዚአብሔር ሕዝብ ጸሎት ላይ የተመሠረተ ነው። ጸሎት ለመከሩ ፍላጎት ሁሉ በቍጥርም በጥራትም የሚበቁ ሠራተኞችን ያስገኛል። በእውነት የሚሄዱ፣ ክርስቶስን በሚመስል ርኅራኄ የተሞሉና ክርስቶስን በሚመስል ኃይል የለበሱ፣ መሄዳቸውም ፍሬ የሚያፈራ ሰዎች በእግዚአብሔር የተመረጡ፣ እግዚአብሔር ስጦታ የሰጣቸውና እግዚአብሔር ገፍቶ ያወጣቸው ሠራተኞች ብቻ ናቸው፤ እነዚህም የሚገኙት በጸሎት ነው። ለሚሞቱ ሰዎችና ለዘላለም አደጋ ለተጋለጡ ችግረኛ ነፍሳት የክርስቶስን ርኅራኄ በልባቸው ይዘው የተንበረከኩ የክርስቶስ ሰዎች የምድርን ፍላጎትና የሰማይን ዓላማ ለማሟላት በቍጥርና በባሕርይ የሚበቁ ሠራተኞች እንደሚገኙ ዋስትና ናቸው።

እግዚአብሔር የምድርና የሰማይ ሉዓላዊ ገዥ ነው፤ በመከሩ ውስጥ የሠራተኞችን ምርጫ ለሌላ ለማንም አሳልፎ አይሰጥም። ጸሎት እርሱን እንደ ሉዓላዊ ያከብረዋል፤ ወደ ጥበበኛና ቅዱስ ምርጫውም ያንቀሳቅሰዋል። የአሕዛብ እርሻዎች ለክርስቶስ በተሳካ ሁኔታ ከመታረሳቸው በፊት ጸሎትን ወደ ፊት ማምጣት ይኖርብናል። እግዚአብሔር ሰዎቹን ያውቃል፤ ሥራውንም እንዲሁ ጠንቅቆ ያውቃል። ጸሎት እግዚአብሔር ምርጦቹን ሰዎች፣ እጅግ የሚገባቸውን ሰዎችና በመከሩ ውስጥ ለመሥራት እጅግ ብቁ የሆኑትን ሰዎች እንዲልክ ያደርገዋል። የሚስዮንን ሥራ ከእግዚአብሔር በዚህ በኩል ባሉ ኃይሎች ማንቀሳቀስ መርገሙ፣ ድካሙና ውድቀቱ ሆኖአል። በአዳም የወደቀው፣ በክርስቶስ ግን የተዋጀው የኃጢአተኞች ዓለም ርኅራኄ ቤተ ክርስቲያንን ስለ እነርሱ እንድትጸልይ ያንቀሳቅሳታል፤ የመከሩን ጌታ ወደ መከሩ ሠራተኞች እንዲልክ እንድትለምንም ያነሣሣታል።

«የመከሩ ጌታ ሆይ፣ ስማ
የችግረኛ ባሪያዎችህን ጩኸት፤
የእምነታችንን የሚሠራ ጸሎት መልስ፣
የሚጐድለንንም ሁሉ ሙላ።»

«ብዙዎችን መልሰህ ላክ
በዓለም ሁሉ ወዳለችው ቤተ ክርስቲያንህ፤
የኃይልህንም ቃል ይናገሩ
ከአምላካቸው ጋር አብረው እንደሚሠሩ።»

ስለ እኛ ሊያማልድ ዘወትር በሕይወት የሚኖር አንድ በሰማይ እንዳለ ስናስብ፣ «ርኅራኄው አያልቅምና» ልባችንን የሚሞላ እንዴት ያለ መጽናናትና እንዴት ያለ ተስፋ ነው! ከሁሉ በላይ ርኅሩኅ አዳኝ አለን፤ እርሱም «እርሱ ራሱም ደግሞ ድካምን ስለሚለብስ፥ ላልተማሩትና ለሚስቱት ሊራራላቸው ይችላል» የሚባልለት ነው። የጌታችን ርኅራኄ ለወደቀው፣ ለጠፋውና ረዳት ለሌለው የአዳም ዘር ታላቅ ሊቀ ካህናት እንዲሆን በሚገባ ያበቃዋል።

በአብ ቀኝ ሆኖ ስለ እኛ እንዲያማልድ የሚያንቀሳቅሰው እንዲህ ያለ ርኅራኄ የተሞላ ከሆነ፣ እኛም ላልተማሩትና ለሚስቱት፣ ለመለኮታዊ ቍጣ ለተጋለጡት፣ ስለ እነርሱ እንድንጸልይ የሚያንቀሳቅሰን ያንኑ ርኅራኄ በሁሉ መንገድ ልናገኝ ይገባናል። ርኅሩኆች በሆንን መጠን ስለ ሌሎች የምንጸልይ እንሆናለን። ርኅራኄ ኃይሉን፦ «ሙቁ፤ ልበሱ» በማለት ብቻ አያባክንም፤ ነገር ግን ክርስቶስንና ጸጋውን ስለሚያስፈልጋቸው ሰዎች በጸሎት እንድንንበረከክ ይገፋናል።

የእግዚአብሔርን ልጅ በእንባ
የሚደነቁ መላእክት ያዩታል፤
ነፍሴ ሆይ፣ አንቺም ተደነቂ!
እነዚያን እንባዎች ያፈሰሰው ስለ አንቺ ነው።

እኛ እንድናለቅስ እርሱ አለቀሰ፤
እያንዳንዱ ኃጢአት እንባን ይሻል፤
በሰማይ ብቻ ኃጢአት አይገኝም፤
በዚያም ልቅሶ የለም።

ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ሰው ነበር። መለኮታዊው የእግዚአብሔር ልጅ ሆኖ ሳለ በዚያው ጊዜ ሰብዓዊው የእግዚአብሔር ልጅ ነበር። ክርስቶስ እጅግ የጎላ ሰብዓዊ ገጽታ ነበረው፤ በዚያም ርኅራኄ ነገሠ። ከኃጢአት በቀር በነገር ሁሉ እንደ እኛ የተፈተነ ነው። በአንድ ወቅት በእርሱ ላይ ከነበረው አስፈሪ ጫና የተነሣ ሥጋ የደከመ ይመስላል፤ ከሥቃዩና ከመጐተቱ የተነሣ በውስጡ እንዴት ተሳቅቆ ይሆን! ወደ ሰማይ ቀና ብሎ፦ «አባት ሆይ፥ ከዚህ ሰዓት አድነኝ» ብሎ ይጸልያል። መንፈስ እንዴት እንደሚያበረታና እንደሚያጸና!—«ነገር ግን ስለዚህ ወደዚህ ሰዓት መጣሁ።» ይህን ምሥጢር ሊፈታ የሚችለው በጭንቅ፣ በጨለማና በሥቃይ ውስጥ ጌታውን የተከተለና «መንፈስስ ተዘጋጅታለች ሥጋ ግን ደካማ ነው» የሚለውን የተረዳ ብቻ ነው።

ይህ ሁሉ ጌታችንን ርኅሩኅ አዳኝ እንዲሆን አበቃው። እግዚአብሔር በሚመራበት መንገድ ላይ ሥቃዩን መሰማትና ጨለማውን መረዳት ኃጢአት አይደለም። የዚያችን ሰዓት ሥቃይ፣ ድንጋጤና ብቸኝነት በመቃወም መጮኽ ሰብዓዊ ብቻ ነው። በዚያች ሰዓት እየተሳቀቁና እየሰመጡ እንኳ፦ «ስለዚህ ወደዚህ ሰዓት መጣሁ» ብሎ ወደ እግዚአብሔር መጮኽ ግን መለኮታዊ ነው። በሥጋ ድካም ልውደቅን? አይሆንም። «አባት ሆይ፥ ስምህን አክብረው።» ወደ እግዚአብሔር ክብር የሚመራን አንድ መሪ ኮከብ መኖሩ እንዴት ያለ ብርቱና እንዴት ያለ እውነተኛ ያደርገናል!