የChristmas Evans የሕይወት ታሪክና ስብከቶች

ክሪስማስ ኢቫንስ በገና ዕለት፣ ዲሴምበር 25 ቀን 1766፣ በዌልስ በካርዲጋንሻየር አውራጃ፣ በላንዲሱል አቅራቢያ በምትገኘው በኤስጋይር-ዌን፣ ዝቅ ባለች የሣር ክዳን ጎጆ ውስጥ ተወለደ። ስሙን ያገኘው ከዚያ ዕለት ነው። ከስሙ ሌላ ግን ያ ዕለት የሰጠው ነገር የለም ማለት ይቻላል። ወላጆቹ ሳሙኤልና ጆአና ኢቫንስ ድሆች ነበሩ — አባቱ ጫማ ሰፊ ነበር — ክሪስማስ የዘጠኝ ዓመት ልጅ ሳለ አባቱ ሞተ፤ ልጁም በብርቱ ወደሚያሠራውና አንዳችም ወደማያስተምረው ወደ አጎቱ እጅ ተሰጠ። ያደገውም የእርሻ አገልጋይ ሆኖ፣ ከቦታ ቦታ እየተዘዋወረ፣ ለሻካራ ባልንጀሮችና ከእነርሱም ለባሰ ሻካራ ልማድ ተጋልጦ ነበር፤ ዐሥራ ሰባት ዓመት ሲሞላውም በዌልስ ቋንቋም ሆነ በእንግሊዝኛ አንዲት ቃል እንኳ ማንበብ አይችልም ነበር። እግዚአብሔር አንድ ቀን ሞልቶ ከሚያትረፈርፋቸው ሕይወቶች መካከል እንዲህ ባዶ ሆኖ የጀመረ ጥቂት ነው።

መሞላቱ የጀመረው በመነቃቃት ውስጥ ነበር። ዐሥራ ሰባት ዓመት ገደማ ሲሆነው ወጣቱ የጉልበት ሠራተኛ በልዊንሪዶዌን የፕሬስቢቴሪያን አገልጋይ ወደ ነበሩት ወደ ዴቪድ ዴቪስ ጉባኤ ተሳበ፤ በዚያም ግልጽና ልብን በሚመረምር ስብከት ሥር ወደ ክርስቶስ ተመለሰ። ያነቃውን መጽሐፍ ለማንበብ አሁን ተርቦ፣ ጎልማሳ ወጣት ሆኖ ሳለ ፊደል ቈጠረ፤ ያገኘውን ብርሃንና ያገኘውን ገጽ ሁሉ እየተዋሰ እጅግ በሚያስደንቅ ፍጥነት ስለ ገፋ፣ በአንድ ወይም በሁለት ዓመት ውስጥ የዌልስ ቋንቋንና እንግሊዝኛን እያነበበ ከዚያም ወደሚበልጥ ይዘረጋ ነበር። ይህን ሁሉ ድካም የደከመው በአንዲት ዓይን ነበር። ገና ወጣት ሳለ፣ ቂም የያዙበት የጐረምሶች ቡድን ሌሊት በመንገድ ላይ አግኝተው ራሱን እስኪስት ድረስ ደበደቡት፤ ከእነርሱም አንዱ የግራ ዓይኑን መትቶ በቀረው ዕድሜው ሁሉ እንዳያይባት አጠፋት። ዌልስ በኋላ «ባለ አንድ ዓይኑ ሰባኪ» ብላ ታውቀዋለች፤ ያ ጠባሳ ያለበት፣ ግማሽ የታወረ ፊትም በአገሪቱ ከሚወደዱ ፊቶች አንዱ ሆነ።

ራሱን ማስተማሩን ፈጽሞ አላቋረጠም፤ የዚህም አስደናቂነት ከዓመታት ጋር እየጨመረ ሄደ። መጻሕፍት ጥቂትና ውድ ነበሩ፤ ኢቫንስም ዕውቀቱን ቍርጥራጭ በቍርጥራጭ፣ ዘግይቶና በሁሉም ዓይነት ጉድለት ውስጥ ሰበሰበ፤ ያም ሆኖ በመጨረሻ ወደ መጽሐፍ ቅዱስ የመጀመሪያ ቋንቋዎች ዘልቆ ገባ። «የዕብራይስጡን መጽሐፍ ቅዱስና የግሪኩን አዲስ ኪዳን ማንበብ፣ በሁለቱም ቋንቋዎች የፓርክኸርስትን መዝገበ ቃላት መጠቀም የተማርሁት አርባ ዓመት ገደማ ሲሆነኝ ነበር» ሲል ጽፏል። የተቀበለውን ሁሉ አድማጮቹ በሚወዱት በዚያው በአንዱ ቋንቋ መልሶ ሰጠ፤ ዕውቀቱ ሁሉ የሚቀጣጠለው በጥናት ክፍሉ ሳይሆን ሁልጊዜ በስብከት መድረኩ ላይ ነበር።

ወንጌልን ለራሱ ብቻ ይዞ መቀመጥ አልቻለም። የባፕቲስትን አቋም ተቀብሎ ተጠመቀ፤ መስበክም ጀመረ፤ በሊን በተባለው ምድረ በዳ ልሳነ ምድር የመጀመሪያውን አገልግሎቱን ከፈጸመ በኋላ በ1791 ወደ አንግልሲ ደሴት ተሻገረ። በዚያም ከሠላሳ ዓመታት በላይ ተበታትነው የነበሩትን የደሴቲቱን የባፕቲስት አብያተ ክርስቲያናት በበላይነት እየጠበቀ ኖረ — ከደመወዝ በቀር በሁሉ ነገር ጳጳስ ነበር፤ ክፍያው እጅግ ጥቂት፣ መንገዶቹም ረጃጅም ነበሩና፤ ለመስበክም በማንኛውም የአየር ጠባይ በእግሩ ወይም በፈረስ ይጓዝባቸው ነበር። ልዩ ስጦታው ወደ ጫፉ የደረሰው እዚህ ነበር። ዌልሳውያን ሁይል ብለው በሚጠሩት በዚያ እንደ ማዕበል በሚነሣና እንደ ዝማሬ በሚፈስ ቅላጼ በአደባባይ ለሺዎች ሰበከ፤ በሥዕሎችም ሰበከ፤ ስብከቶቹ በሙሉ እየተገለጠ እንደሚሄድ አንድ ትዕይንት ሆነው የተገነቡ ነበሩ። ከሁሉ የታወቀው ስብከቱ የሰው ውድቀትና መታደስ ወንጌልን በሙሉ እንደ አንድ የጥፋትና የመዳን ድራማ ይተርካል፤ ይህም እስከ ዛሬ ያልተለየውን ስም አስገኘለት — የዌልሱ ባንየን።

የሰሙት ሁሉ እንደ ተስማሙበት፣ የዚህ ምሥጢር ፈጽሞ ለእውነት የተገዛ፣ እጅግ ብርቱ የሆነ ምናብ ነበር። ስብከቶቹን በምስሎች አላስጌጣቸውም፤ ይልቁንም በምስሎች ያስብ ነበር፤ ትምህርቱ ገጸ ምድር እስኪሆን፣ አድማጩም ራሱን በትዕይንቱ ውስጥ ቆሞ እስኪያገኘው ድረስ። እንዲህ ባለው ስብከት ሥር፣ በራሱ የማስታወሻ ደብተር አነጋገር፣ ጉባኤዎች በሙሉ በርኅራኄ ይቀልጡ ነበር — አብረው እያለቀሱና እየጮኹ፤ ስለዚህም ጉባኤው ሁሉ፣ ወንዱም ሴቱም፣ በወንጌል የቀለጠ ይመስል ነበር፤ የእግዚአብሔርም ቃል «በሁለት ወገን የተሳለ ስለታም ሰይፍ» ሆነላቸው።

ስጦታው ግን ከነፍስ ክረምት አላዳነውም። በአዲሱ ምዕተ ዓመት የመጀመሪያዎቹ ዓመታት፣ ተቃዋሚዎቹ ሳንዴማኒያኒዝም ብለው የጠሩት ቀዝቃዛና ፀጉር የሚሰነጥቅ መንፈስ ያለበት መራራ ክርክር ወደ ዌልስ አብያተ ክርስቲያናት፣ ወደ ኢቫንስም ራሱ ሾልኮ ገባ። ጉባኤዎቹ ተከፋፈሉ፣ ቀጭኑም፤ ከዚህ የባሰው ደግሞ የገዛ ልቡ መሞቱ ነበር። ያንን ወቅት በማይረሳ አንድ አነጋገር ገለጸው፦ «እንደ ጊልቦዓ ደረቅ» ሆኖ ነበር — በመድረኩ፣ በጥናት ክፍሉና በስውር ጸሎቱ መካን። ኃይሉ ሁሉ በሚነድድ ልብ ላይ ለቆመ ሰው ይህ እንደ ሞት ያለ ነገር ነበር።

በረዶው የቀለጠው በብቸኛ የተራራ መንገድ ላይ ነበር፤ የመጣውም በጸሎት ነበር። ኢቫንስ ከዶልጌሊ ወደ ማኽንሌዝ በፈረስ እየተጓዘ፣ ወደ ታላቁ የካዳይር ኢድሪስ ጫፍ ሽቅብ ሲወጣ፣ ምንም ያህል ልቡ ደንዳናና ዓለማዊ ቢሰማው መጸለይ እንዳለበት አሰበ — አስቀድሞ ስሜቱ እስኪሻሻል ሳይጠብቅም በኢየሱስ ስም መጸለይ ጀመረ።

በዚያ አቀበት ላይ የሆነውን ፈጽሞ አልረሳውም፤ ለትዕይንቱ ኃይሉን የሚሰጠውም ከማስታወሻ ደብተሩ የተገኘው የራሱ ምስክርነት ነው፦ እስራቱ ሲላላ፣ ደንዳናነቱ ሲለሰልስ፣ የአመዳይና የበረዶ ተራሮች እንኳ በውስጡ ሲቀልጡ።

በኢየሱስ ስም ከጀመርሁ በኋላ፣ ብዙም ሳይቆይ እስራቱ እንደሚላላ፣ የቀድሞው የልብ ደንዳናነትም እንደሚለሰልስ ተሰማኝ፤ እንደ መሰለኝም፣ የአመዳይና የበረዶ ተራሮች በውስጤ እየሟሙና እየቀለጡ ነበር።

— ክሪስማስ ኢቫንስ

ከካዳይር ኢድሪስ የወረደው በረዶው የቀለጠለት ሰው ሆኖ ነበር፤ በዚያው ቅጽበትም በጽሑፍ በተደረገ የተቀደሰ ቃል ኪዳን ራሱን ለእግዚአብሔር አሰረ — ዐሥራ ሦስት አንቀጾች፣ እያንዳንዳቸው በስሙ የመጀመሪያ ፊደላት የተፈረሙ፣ ነፍሱንና ሥጋውን ለክርስቶስ የሚሰጥባቸውና ስለ አብያተ ክርስቲያናቱ የሚማልድባቸው። ከእነርሱም የመጀመሪያው ለቀሩት ሁሉ መንፈሳቸውን ወሰነ።

ኢየሱስ ሆይ፣ እውነተኛ አምላክና የዘላለም ሕይወት የሆንህ፣ ነፍሴንና ሥጋዬን ለአንተ እሰጣለሁ — ከኃጢአትና ከዘላለም ሞት አድነኝ፣ ወደ ዘላለም ሕይወትም አግባኝ።

— ክሪስማስ ኢቫንስ፣ ከእግዚአብሔር ጋር ካደረገው ቃል ኪዳን

የኋለኛው መንገድ ግን ቀላል አልነበረም። ድህነቱንና ማለቂያ የሌላቸውን ጉዞዎች አብራው የተካፈለችው ሚስቱ ካትሪን በ1823 ሞተች፤ በኋለኞቹ ዓመታቱም እንደገና አገባ። ችግሮችና አለመግባባቶች በመጨረሻ ከአንግልሲ አራቁት፤ ያረጀው ሰባኪም — እንዲያርፍ ሊተው ይችል የነበረ ቢሆንም — ይልቁንም አዳዲስ አገልግሎቶችን ተቀበለ፦ በካርፊሊ፣ ቀጥሎ በካርዲፍ፣ በመጨረሻም በካርናርቮን፤ አሁንም እየሰበከ፣ አሁንም እየተጓዘ፣ አሁንም በጕልበቱ ተንበርክኮ ከእግዚአብሔር ጋር ያደረገውን ቃል ኪዳን እያደሰ። ወደ አገልግሎት የገባው ምንም ሳይዝ ነበር፤ የወጣውም ጥቂት ይዞ ነበር፤ ያጠጣቸው አብያተ ክርስቲያናት ግን ብዙ ነበሩ፤ የዌልስ ሕዝብም ስብከቶቹን በልቡ ትዝታ ውስጥ አኖራቸው።

በዚህ ሁሉ ውስጥ ድሃና ትሑት ሰው ሆኖ ኖረ። በአንግልሲ የነበረው ደመወዙ በዓመት ዐሥራ ሰባት ፓውንድ ነበር፤ ሃያ ዓመት ሙሉ ጭማሪ አልጠየቀም፤ የክርስቶስ አገልጋይ «ምግብና ልብስ ከኖረን» በዚያ ሊረካ እንደሚገባው ከሐዋርያው ተምሮ ነበርና። ያም ሆኖ ያለውን ጥቂት ነገር ይሰጥ ነበር — የተቸገረ ሰው ማየት ሁልጊዜ ቦርሳውን ያስከፍተው ነበር ይባላል — የበደሉትም ለይቅርታ የፈጠነ ሆኖ አገኙት። ደስተኛ፣ ራሱን የሚረሳ፣ ለማንኛውም ዓይነት ጭንቀት ርኅሩኅ ነበር፤ ታላቅነቱንም እጅግ በቀላሉ ተሸክሞት ስለ ነበረ፣ ያንን ያረጀ ልብስ የለበሰ ባለ አንድ ዓይን መንገደኛ በተራራ መንገድ ላይ ያገኘ እንግዳ በዌልስ እጅግ ኃያል የሆነውን ሰባኪ አልፎ እንደ ሄደ ፈጽሞ አይገምትም ነበር።

በ1838 በጋ፣ የሰባ አንድ ዓመት ሽማግሌ ሆኖ በደቡብ ዌልስ የስብከት ጉዞ ላይ ሳለ፣ የመጨረሻው ሕመሙ በስዋንሲ ያዘው። ከሙታን የተነሣውን ክርስቶስ ለረጅም ዘመን ሲሰብክ ለኖረው ለባለ አንድ ዓይኑ ሰባኪ ሞት አንዳች የሚያስፈራ ነገር አልነበረውም። በመጨረሻም በቤዛው መታመኑን የሚገልጽ የዌልስ ቋንቋ መዝሙር ስንኝ ደገመ፤ ከዚያም ጉዞው የፈረስ መለዋወጥ ብቻ እንደ ሆነ ያህል፣ የመጨረሻ ቃላቱን በእንግሊዝኛ ተናገረ።

ደኅና ሁኑ! ንዱ!

— ክሪስማስ ኢቫንስ፣ የመጨረሻ ቃላቱ፣ 19 ጁላይ 1838

ይህን ብሎ ሊተኛ እንደሚል ዞር አለ፤ አለፈም። በስዋንሲ ተቀበረ። ወደ ዓለም የመጣው የድሃ ድርሻ ይዞ፣ ፊደልም ፈጽሞ ሳያውቅ ነበር፤ ከዓለም የወጣው ግን ዌልስ ካፈራቻቸው ሰባኪዎች ሁሉ የሚበልጥ ሆኖ ነው — አንዲቱ ዓይኑ የተሰቀለውንና ከሙታን የተነሣውን ጌታ ክብር ያየች፣ ሕዝብንም ሁሉ እንዲያይ ያደረገች ሰው። ከሞቱ ብዙ ዘመን በኋላም ዌልሳውያን ስለ ስብከቶቹ የሰሟቸው ቃላት ሳይሆኑ በዓይናቸው ያዩአቸው ትዕይንቶች እንደ ሆኑ አድርገው ይናገሩ ነበር፤ ሁይልን ፈጽሞ ያላወቁ አንባቢዎችም ከሙቀቱ ጥቂቱን እንዲቀምሱ ሰብስበው ተረጎሟቸው። እነዚያ የታተሙ ስብከቶች አሁንም አሉ፤ በውስጣቸውም የዚያ የተራራ መንገድ እሳት አሁንም ይነድዳል።