የቀራንዮ ድል

«ይህ ከኤዶምያስ የሚመጣ፥ ከባሶራ ቀይ ልብስ ለብሶ የሚመጣ፥ በልብሱ የከበረ፥ በኃይሉም ብዛት የሚራመድ ማን ነው? በጽድቅ የምናገር ለማዳንም የበረታሁ እኔ ነኝ። ልብስህ ስለ ምን ቀላ? መጐናጸፊያህስ በመጥመቂያ ውስጥ እንደሚረግጥ ሰው ልብስ ስለ ምን ሆነ? መጥመቂያውን ብቻዬን ረገጥሁ፤ ከሕዝብም አንድ ሰው ስንኳ ከእኔ ጋር አልነበረም፤ በቍጣዬ እረግጣቸዋለሁ፥ በመዓቴም እቀጠቅጣቸዋለሁ፤ ደማቸውም በልብሴ ላይ ይረጫል፥ መጐናጸፊያዬንም ሁሉ አሳድፋለሁ። የበቀል ቀን በልቤ ነውና፥ የተቤዠኋቸውም ዓመት ደርሶአልና። ተመለከትሁ፥ የሚረዳም አልነበረም፤ ተደነቅሁ፥ የሚደግፍም አልነበረም፤ ስለዚህ የገዛ ክንዴ መድኃኒትን አመጣልኝ፥ መዓቴም ደገፈችኝ። አሕዛብንም በቍጣዬ እረግጣለሁ፥ በመዓቴም አሰክራቸዋለሁ፥ ኃይላቸውንም ወደ ምድር አወርዳለሁ።»

ይህ ክፍል በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ካሉት እጅግ ከፍ ያሉ ክፍሎች አንዱ ነው። ከሚነድደው ቍጥቋጦ ውስጥ የወጣው የእግዚአብሔር ድምፅ እንኳ ከዚህ ይልቅ ግርማ ያለውና የሚያስደነግጥ አይደለም። በጦርነቱ ግለት ብቻውን የቀረውን፣ የተሰባበሩትን የጠላት ሰልፎች አቋርጦ በድል የሚገሰግሰውን፣ መወርወሪያዎቹን ሰባብሮ የናሱን በሮች ነቅሎ የሚወስደውን፣ የኃጢአትና የሞት ምርኮኞችንም በድል አድራጊነት ነጻ የሚያወጣውን «የመዳናችንን ራስ» ያሳየናል። እንግዲህ በመጀመሪያ ጥቅሳችን የሚናገርላቸውን ድርጊቶች እንለይ፤ ከዚያም በውስጡ ያሉትን ጥያቄዎችና መልሶች በአጭሩ እናብራራ።

I. እዚህ ክርስቶስ ያገኘው አስደናቂ ድል አለ፤ ይህም በኤዶምያስ ምድር በባሶራ ከተማ የተገኘ ድል ነው። የመጀመሪያው ጥያቄያችን ያ ታላቅ ሥራ የተፈጸመበትን ጊዜና ስፍራ የሚመለከት ነው።

ከትንቢቶች አንዳንዶቹ ቃል በቃል የሚፈጸሙ ናቸው፤ ሌሎቹ ደግሞ ምሳሌያዊ ናቸው። አንዳንዶቹ አስቀድመው ተፈጽመዋል፤ ሌሎቹም ዕለት ዕለት በመፈጸም ላይ ናቸው። ስለዚህ ትንቢት ግን የሃይማኖት ሊቃውንት አይስማሙም። አንዳንዶች ከአሥራ ስምንት መቶ ዓመታት በፊት ከኢየሩሳሌም በሮች ውጭ ክርስቶስ ያደረገውን ተጋድሎና ያገኘውን ድል የሚገልጽ ነው ብለው ያስባሉ፤ ሌሎች ደግሞ በራእይ መጽሐፍ አስቀድሞ ስለ ተነገረውና ከዓለም ፍጻሜ በፊት ገና ስለሚፈጸመው ስለ ታላቁ የአርማጌዶን ጦርነት የሚናገር ነው ብለው ይረዱታል።

ወደ አርማጌዶን ሜዳ ስሄድ የቀራንዮን ተራራና የዮሴፍን አዲስ መቃብር አልፌ ለመሄድ አልወድም፤ ደግሞም በስቅለቱና በዕርገቱ ስፍራ ቆሜ ወደ ጠላት የመጨረሻ መሸነፍ ሳልቀጥል ለመቅረት አልወድም። የመለኮት መንፈስ አነሣሽነት ሁለቱንም ድርጊቶች በጥቅሳችን ውስጥ እንዳካተተ አምናለሁ፤ ማለትም አስቀድሞ በቀራንዮ የተገኘውን ድልና ገና በአርማጌዶን የሚፈጸመውን ድል፤ የመሲሑ መከራ የፈጸመውን ድልና የወንጌሉና የጸጋው እየገፋ የሚሄደውን ድል።

የእግዚአብሔርን ቃል አንዳንድ ክፍሎች ለመረዳት ዋነኛው ችግር የሚመነጨው ካልተተረጐሙ ቃላት ነው፤ ከእነዚህም ብዙዎቹ በእንግሊዛውያን ጎረቤቶቻችን ትርጉም እንደሚገኙ ሁሉ በራሳችን ትርጉምም ይገኛሉ። ለምሳሌ በማቴዎስ 2:23 እንዲህ ተብሎአል፦ «በነቢያት። ናዝራዊ ይባላል የተባለው ይፈጸም ዘንድ፥ ናዝሬት ወደምትባል ከተማ መጥቶ ኖረ።» ክርስቶስ ናዝራዊ ይባላል ተብሎ በነቢያት የተተነበየው የት ነው? የትም የለም። የስሞቹ ትርጉም ሲገለጥ ግን ችግሩ ይጠፋል፦ «በነቢያት። ቍጥቋጥ ይባላል የተባለው ይፈጸም ዘንድ፥ የተክል ቦታ ወደምትባል ከተማ መጥቶ ኖረ።» ይህ ስም በኢሳይያስ፣ በኤርምያስና በዘካርያስ ተሰጥቶታል። በጥቅሳችን ውስጥ የሚገኘው ችግርም ልክ ይኸው ነው፤ የቃላቱም ትርጉም ቋጠሮውን ይፈታዋል፦ «ይህ ከኤዶምያስ የሚመጣ» — ከቀይ መሬት — «ከባሶራ ቀይ ልብስ ለብሶ የሚመጣ» — ከመከራ — ማን ነው?

የጥቅሳችን የፊተኛው ክፍል የቀራንዮን ድል ያመለክታል፤ የኋለኛው ክፍል ደግሞ በራእይ 16:16 የተጠቀሰውን የአርማጌዶንን ጦርነትና ድል አስቀድሞ ይመለከታል። የቀራንዮ ድል ከስቅለቱ በኋላ በሦስተኛው ቀን ማለዳ ተፈጸመ። ድል አድራጊው ከምድር ወጥቶ እንዲህ እያለ ይጮኻል፦ «በቀራንዮ መጥመቂያውን ብቻዬን ረገጥሁ፤ በአርማጌዶን ጦርነትም በቍጣዬ እረግጣቸዋለሁ፥ በመዓቴም አሰክራቸዋለሁ። አውሬውንና ሐሰተኛውን ነቢይ፣ ዲያብሎስ የሆነውንም ያንን የቀደመውን እባብ ከሠራዊታቸው ሁሉ ጋር ደርሼ አጠፋቸዋለሁ።»

በዋተርሉ ሜዳ የጦርነቱ ማዕበል በተገለበጠ ጊዜ የዌሊንግተን መስፍን ፈረሱን ተቀምጦ የተሸነፈውን ጠላት አሳደደ። እንዲሁም የኢሳይያስ ድል አድራጊ የሲኦልን ኃይላት በቀራንዮ ካባረረ በኋላ በአርማጌዶን ሜዳ ያሳድዳቸዋል፤ ያጠፋቸዋልም። እዚህ በእግሩ እንደሚዋጋ ጀግና፣ ሠራዊት እንደሌለው ልዑል ሆኖ ተገልጦአል፤ ራእይ ያየው ዮሐንስ ግን በአምባላይ ፈረስ ላይ ተቀምጦ፣ የሰማይ ጭፍራዎችም ሁሉ በአምባላዮች ፈረሶች ተቀምጠው ሲከተሉት አየው፤ ከመካከላቸውም አንድ እግረኛ ስንኳ አልነበረም።

የቀራንዮ ድል በመቅደሱ ውስጥ እንዳለው የማስተስረያ ደም ነው። ኪሩቤል አንዳንዶቹ ወደዚህ፣ ሌሎቹም ወደዚያ ይመለከቱ ነበር፤ ሁሉም ግን የማስተስረያውን ደም ይመለከቱ ነበር። እንዲሁም የዘመናት ታላላቅ ድርጊቶች ሁሉ—የእግዚአብሔር ሕዝብ መከራዎችና ድሎች ሁሉ—ከዚያ በፊት የሆኑት፣ ከዚያ ወዲህ የሆኑትና ገና የሚሆኑት ሁሉ ወደ ጌቴሴማኒ ትግል፣ ወደ ጎልጎታ ተጋድሎና ወደ ደብረ ዘይት ድል ይመለከታሉ። ከግብፅ መውጣትና ከባቢሎን መመለስ ወደ ክርስቶስ መስቀል ወደ ፊት ይመለከቱ ነበር፤ የዖፅ አገሩ ፍጹም ሰው እምነትም በተነሣው ቤዛ ላይ የተንጠለጠለ ነበር። ክርስቲያን ሰማዕታት ከበጉ ደም የተነሣ ድል ነሡ፤ ድሎቻቸውም ሁሉ በዚያ በአንዱ ታላቅ ሥራ ኃይል የተገኙ ናቸው። የኢየሱስ መቃብር የሕዝቡ የማይሞትነት የትውልድ ስፍራ ነው፤ ከሙታንም ያስነሣው ኃይል የቅዱሳኑን ሁሉ መቃብሮች ይከፍታል። «ሙታንህ ሕያዋን ይሆናሉ፤ ከሬሳዬም ጋር ይነሣሉ። በአፈር የምትኖሩ ሆይ፥ ንቁ ዘምሩም፤ ጠልህ እንደ ቅጠላ ቅጠል ጠል ነውና፥ ምድርም ሙታንን ታወጣለችና።»

ክርስቶስ ራሱን ስለ እኛ መሥዋዕት አድርጎ አቀረበ፤ የእግዚአብሔርንም የጽድቅ ቍጣ ጽዋ በእኛ ፋንታ ጠጣ። ሁሉን በሚችለው ፍትሕ እንደ ወይን ዘለላ በሕግ መጥመቂያ ውስጥ ተረገጠ፤ የምሕረት ዕቃዎች በሰላምና በይቅርታ ወይን እስኪትረፈረፉ ድረስ ተረገጠ፤ ይህም ወይን በሺህ የሚቈጠሩ የተሰበሩና የትሑታን መናፍስት «ሊነገር በማይቻልና ክብር በሞላበት ደስታ ሐሤት እንዲያደርጉ» አድርጎአቸዋል። እኛ ከእርሱ ጋር ድል እንድንነሣ እርሱ ስለ እኛ መከራን ተቀበለ። ጥቅሳችን ግን ንጉሥና ድል አድራጊ አድርጎ ይገልጠዋል። እርሱ በአንድ ጊዜ የሚሞት መሥዋዕትም የማይሞት ድል አድራጊም ነበረ። መሥዋዕቱ እየተቃጠለ ሳለ «በማይጠፋ ሕይወት ኃይል» በመሠዊያው አጠገብ ቆሞ ነበር። የክህነት ልብሱን ለብሶ፣ የወርቅ ጥናውን በእጁ ይዞ ሕያው ነበረ። በንጉሣዊ ክብሩ፣ ሰይፉንና በትረ መንግሥቱን በእጁ ይዞ ሕያው ነበረ። በድል አድራጊ ጀግንነቱ ሕያው ነበረ፤ ኃጢአትን ፈጽሞ አስወግዶ ነበር፤ የእባቡንም ራስ ቀጥቅጦ ነበር፤ የሲኦልንም አለቅነትንና ሥልጣናትን ገፎ ነበር፤ የተሸነፉትንም የጨለማውን አለቃ ሠራዊት ሁሉን ወደሚችለው አምላክ የቍጣ መጥመቂያ አውርዶአቸው ነበር። ከዚያም በሦስተኛው ቀን ማለዳ ከሙታን በተነሣና በግልጥ ባሳያቸው ጊዜ—ያን ጊዜ የኢዮቤልዩ ዓመት በኃይል ጀመረ!

የጥንት ዘመናት ነቢያት ስለ ክርስቶስ መከራ ከእርሱም በኋላ ስለሚመጣው ክብር በመጪው ዘመን ጭጋግ ውስጥ አሻግረው ለረጅም ጊዜ ከተመለከቱ በኋላ፣ ከእነርሱ አንድ ጉባኤ በቀራንዮ ራስ ላይ ተሰበሰቡ። ለጦርነት የተሰለፈ፣ መልኩም እጅግ የሚያስፈራ የጠላት ሠራዊት ወደ ኮረብታው ሲወጣ አዩ። በሰልፉ መካከል የእግዚአብሔር ሕግ ነበረ፤ እሳታማ፣ እጅግ ሰፊና ቍጣን የሚያደርግ ሕግ። በቀኝ ክንፍ ብዔል ዜቡል ከሲኦል ጭፍሮቹ ጋር ነበረ፤ በግራው ደግሞ ቀያፋ ከአይሁድ ካህናቱ ጋር፣ ጲላጦስም ከሮማውያን ወታደሮቹ ጋር ነበሩ። ከኋላ የመጨረሻው ጠላት ሞት ይከተል ነበር። ቅዱሳኑ ባለ ራእዮች ይህን ሠራዊት ባዩና እየቀረበ እንደ ሆነ ባስተዋሉ ጊዜ ወደ ኋላ አፈገፈጉ፤ ለመሸሽም ተዘጋጁ። ዙሪያቸውን በተመለከቱ ጊዜ ግን የእግዚአብሔር ልጅ ፊቱን ወደ ጠላት ጭፍራ አቅንቶ በማይፈራ እርምጃ ወደ ፊት ሲገሰግስ አዩ። ከእግዚአብሔር ሰዎች አንዱ፦ «በፊትህ ያለውን አደጋ ታያለህን?» አለው። እርሱም፦ «በቍጣዬ እረግጣቸዋለሁ፥ በመዓቴም እቀጠቅጣቸዋለሁ» ብሎ መለሰ። ነቢዩ፦ «አንተ ማን ነህ?» አለ፤ እርሱም፦ «በጽድቅ የምናገር ለማዳንም የበረታሁ እኔ ነኝ» ብሎ መለሰ። ባለ ራእዩ፦ «ብቻህን ወደ ጦርነቱ ልትገባ ትደፍራለህን?» ብሎ ጠየቀ። የእግዚአብሔር ልጅም፦ «ተመለከትሁ፥ የሚረዳም አልነበረም፤ ተደነቅሁ፥ የሚደግፍም አልነበረም፤ ስለዚህ የገዛ ክንዴ መድኃኒትን ያመጣልኛል፥ መዓቴም ትደግፈኛለች» ብሎ መለሰ። የተጨነቀው ነቢይ፦ «ጥቃትህን ከየትኛው ስፍራ ትጀምራለህ?» ብሎ ጠየቀ። እርሱም፦ «በመጀመሪያ ከሕጉ ጋር እገጥማለሁ፤ ከርግማኑም በታች አልፋለሁ፤ እነሆ፥ አምላኬ ሆይ፥ ፈቃድህን ላደርግ መጥቼአለሁና። በሰልፉ መካከል በተሳካልኝ ጊዜ ሰንደቆቹ ወደ እኔ ይዞራሉ» ብሎ መለሰ። ይህንም ብሎ ወደ ፊት ገሰገሰ። ወዲያውም የሲና ነጐድጓድ ተሰማ፤ የነቢያትም ጉባኤ ሁሉ በፍርሃት ተንቀጠቀጡ። እርሱ ግን በሚያብረቀርቁት መብረቆች መካከል ሳይፈራ ወደ ፊት ገፋ። ለጥቂት ጊዜ ከዓይን ተሰወረ፤ የቍጣውም ሰንደቅ በድል በላይ ተውለበለበ። ድንገት ትዕይንቱ ተለወጠ። ከቈሰለው ጎኑ የደም ጅረት ፈሰሰ፤ የሲናንም እሳት ሁሉ አጠፋ። ከዚያም የሰላም ሰንደቅ ተዘርግቶ ታየ፤ የጠላቶቹም ሰልፍ በድንጋጤ ተሞላ። ቀጥሎም በቈሰለው ሰኰናው የቀደመውን እባብ ራስ ቀጠቀጠ፤ የሲኦልንም ኃይላት ሁሉ አባረረ። በግራ ክንፍ የነበሩትን ጠላቶች በብረት በትሩ እንደ ሸክላ ሠሪ ዕቃ አደቀቃቸው። ራሱን የማይሸነፍ አድርጎ የሚቈጥረው፣ እስከዚያች ጊዜ ድረስ ሁሉን ድል ያደረገው ሞት ገና ቀርቶ ነበር። በሲና የድንጋይ ጽላቶች ላይ የሳለውን መውጊያውን እያወዛወዘ ወደ ፊት መጣ። ወደ ድል አድራጊውም ወረወረው፤ ነገር ግን መውጊያው ወደ ታች ተመለሰ፤ እንደሚተጣጠፍ የጅራፍ ጠፍርም ተንጠለጠለ። ሞትም ደንግጦ ቤተ መንግሥቱ ወደ ሆነው ወደ መቃብር አፈገፈገ፤ ድል አድራጊውም ተከትሎት ገባ። በዋሻው ጨለማ ማዕዘን ውስጥ ከበሰበሱ የራስ ቅሎች በተሠራው ዙፋኑ ላይ ተቀምጦ እስከዚያ ጊዜ ድረስ ታማኝ ተባባሪዎቹ የነበሩትን ትሎች በውጊያው እንዲረዱት ጠራቸው፤ እነርሱ ግን፦ «ሥጋው መበስበስን አያይም!» ብለው መለሱለት። በትረ መንግሥቱም ከእጁ ወደቀ። ድል አድራጊውም ያዘው፤ አሰረው፤ ወደ እሳት ባሕርም ፈረደበት፤ ከዚያም ከትንሣኤው በኋላ ወጥተው ያገኘውን ድል የሚመሰክሩ የተፈቱ ምርኮኞች ጭፍራ እየተከተሉት ከመቃብር ተነሣ።

ዮሐንስ በራእይ መጽሐፍ የዚህን መጥመቂያ መረገጥ ያህል ወደ ኋላ አልተመለከተም፤ ዮሐንስ ግን በአምባላይ ፈረሱ ላይ ሆኖ፣ ብዙ ዘውዶቹን ደፍቶ፣ ዓይኖቹ እንደ እሳት ነበልባል ሆነው፣ በእጁ ሁለት አፍ ያለው ሰይፍ ይዞ፣ በሰማይ ጭፍራዎች ፊት ቀድሞ ድልም እየነሣ ወጣ ድል ለመንሣት ብሎ አየው። በጥቅሳችን ውስጥ ያለው ቃሉ የሚፈጸመው በዚህ ነው፦ «በቍጣዬ እረግጣቸዋለሁ፥ በመዓቴም እቀጠቅጣቸዋለሁና።» ይህ የኢዮቤልዩ መጀመሪያ፣ የአርማጌዶን ጦርነት ነው፤ በእርሱም የአሕዛብ የጣዖት አምልኮና አጉል እምነት ሁሉ ይገለበጣል፤ አውሬውና ሐሰተኛው ነቢይ ድል ይሆናሉ፤ ዲያብሎስና ሠራዊቱም በአማኑኤል ተማርከው በጥልቁ ጕድጓድ ውስጥ ይዘጋባቸዋል። በቀራንዮ አለቅነትንና ሥልጣናትን ድል የነሣው እርሱ ጠላቶቹን ሁሉ የእግሩ መረገጫ እስኪያደርግና በተገዛለት ፍጥረተ ዓለም ሁሉ ላይ በትረ መንግሥቱን እስኪዘረጋ ድረስ ከጦር ሜዳው አይወጣም። ወንጌልን ከኢየሩሳሌም ከላከ በኋላ በመንፈስ ቅዱሱ ጸጋ ያጅበዋል፤ ቃሉም ወደ እርሱ በከንቱ አይመለስም፥ ነገር ግን የወደደውን ያደርጋል፥ የላከውንም ይፈጽማል።

የአርማጌዶን ድል የሚገኘው በቀራንዮ ድል ኃይል ነው። ያው የአንዱ የክብር ዘመቻ ፍጻሜ ብቻ ነው፤ በጨለማው አለቃ ላይ የተመታው የመጀመሪያው ወሳኝ ምት የመጨረሻው ድል እርግጠኛ ቀዳሚ ምልክት ነው። «በፊልጵስዩስ እንደገና እገናኝሃለሁ!» አለ የዩልዮስ ቄሣር መንፈስ ለብሩቱስ። «በአርማጌዶን እንደገና እገናኝሃለሁ!» ይላል የእግዚአብሔር ልጅ በቀራንዮ ለሰይጣን—«በመልካምና በክፉ፣ በጸጋና በብልሹነት መካከል በሚደረገው ፍልሚያ በእያንዳንዱ አማኝ ልብ ውስጥ እገናኝሃለሁ፤ መለኮታዊ እውነት ከሰው ስሕተቶች ጋር፣ የእግዚአብሔር ሃይማኖት ከሰዎች አጉል እምነቶች ጋር በሚያደርገው ትግል፤ በእያንዳንዱ ስብከት፣ በእያንዳንዱ መነቃቃት፣ በእያንዳንዱ የሚስዮን ሥራ፤ በኋለኛው ዘመን በወንጌል መስፋፋትና ክብር እገናኝሃለሁ፤ አሁን የቀጠቀጥኸው ሰኰናም ራስህን ለዘላለም ይቀጠቅጣል!»

የሰው መዳን ከእግዚአብሔር ነው። ሰው ፈቃዱም ኃይሉም አልነበረውም። መዳኑ ከመለኮታዊ ፍቅር መነጨ፤ ከዘላለም ምንጮችም እንደ ውቅያኖስ ፈልቆ ወጣ። ሰይጣን እንደ ነጣቂ አንበሳ ንጥቂያውን ይዞ የሚደማውን በግ በአፉ ነክሶ ወደ ዋሻው ይሮጥ ነበር፤ የእስራኤል እረኛ ግን ያሳድደዋል፤ ይደርስበታል፤ እንደ ጠቦትም ይገነጥለዋል። የጦርነቱ ዐዋጅ በኤደን ተነገረ፦ «በአንተና በሴቲቱ መካከል፥ በዘርህና በዘርዋም መካከል ጠላትነትን አደርጋለሁ፤ አንተ ሰኰናውን ትቀጠቅጣለህ፥ እርሱም ራስህን ይቀጠቅጣል።» ይህ ይፈጸማል። ከሲኦል ጋር የተደረገው ስምምነትና ከሞት ጋር የተደረገው ቃል ኪዳን አይጸኑም። ዓመፁ ይበርዳል፤ ሴራውም ይፈርሳል፤ ጋሻና ጦር የያዘው ኃይለኛውም ምሽጉን ከእርሱ ይልቅ ለሚበረታው ያስረክባል። የዲያብሎስ ሥራ ይፈርሳል፤ ምርኮውም ከጨካኙ ጥርስ ይወሰዳል። የዳዊት ቤት እየበረታ እየበረታ ይሄዳል፤ የሳኦልም ቤት እየደከመ እየደከመ ይሄዳል፤ የዓለም መንግሥት ለጌታችንና ለእርሱ ለክርስቶስ እስክትሆን ድረስ፣ ሰይጣንም በጨለማ ሰንሰለት ታስሮ ወደ እሳት ባሕር እስኪጣል ድረስ። የጽዮን ጠላቶች ሁሉ ድል ይሆናሉ፤ የጠፋውም የእግዚአብሔር ሞገስ ይመለሳል፤ የጠፋውም የሰላም፣ የቅድስናና የማይሞትነት ምድር ለሰው ይመለስለታል።

ይህ ዘመቻ የሚካሄደው በሰማይ መንግሥት ወጪ ነው። ግምጃ ቤቱ አያልቅም፤ የጦር ዕቃው ሊቋቋሙት የማይቻል ነው፤ ስለዚህ ድሉ እርግጥ ነው። ሁሉን የሚችለው ንጉሥ ወርዶአል፤ የባሶራን ከተማ ይዞአል፤ በኤዶምያስ ላይ በትረ መንግሥቱን ዘርግቶአል፤ በድል ተነሥቶአል፤ የሠራዊቱ ሁሉ መሪ ሆኖ በእልልታ ወጥቶአል። ይህ ለወደፊቱ ሥራዎቹ ዋስትናና መያዣ ብቻ ነው። በአርማጌዶን ጦርነት እንደ ኃያል ሰው ይወጣል፤ እንደ ሰልፈኛ ሰው ቅንዓትን ያነሣሣል፤ በጠላቶቹም ላይ ያይላል። ወደ ኋላ ይመለሳሉ—በተቀረጹ ምስሎች የሚታመኑ፣ ቀልጠው ለተሠሩ ምስሎችም፦ «እናንተ አማልክታችን ናችሁ!» የሚሉ እጅግ ያፍራሉ። ያን ጊዜ የዕውሮችን ዓይኖች ይከፍታል፤ እስረኞችን ከግዞት፣ በጨለማም የተቀመጡትን ከወኅኒ ቤት ያወጣል። ቅዱስ ክንዱን ይገልጣል—ከቀዩ መጐናጸፊያ በታች ተሰውሮ በነበረው በዚያ እጅ ያለውን ሰይፍ ያሳያል—ጠላቶቹን በማጥፋትና ሕዝቡን በማዳን ኃይሉን ይገልጣል። በቀራንዮ ደሙን እንዳፈሰሰ በእርግጥ፣ እንዲሁ በአርማጌዶን ሜዳ መጐናጸፊያውን ሁሉ በጠላቶቹ ደም ያሳድፋል። በቀራንዮ የቍጣን ጽዋ እስከ መጨረሻ እንደ ጠጣና የመከራን ጥምቀት እንደ ተቀበለ በእርግጥ፣ እንዲሁ በአርማጌዶን ሜዳ የፍትሕን የብረት በትር ይይዛል፤ የምሕረትንም የወርቅ በትረ መንግሥት ይዘረጋል። እነሆ ሰይፉ አስቀድሞ ተመዝዞአል፤ ወሳኙም ምት ተመትቶአል፤ የአጶልዮን ራስ ቍር ተሰንጥቆአል፤ የዓመፃም እስራት ተቈርጦአል። እሳቱ አስቀድሞ ተቀጣጥሎአል፤ የሲኦል ኃይላት ሁሉ ሊያጠፉት አይችሉም። ከሰማይ ወርዶአል፤ የጠላትን ሰፈር እየበላ ነው፤ የሰዎችን ልብ እያቀጣጠለ ነው፤ ምድርን እያደሰ እርግማንንም እያስወገደ ነው። «የሚያበራው የንጋት ኮከብ» በቀራንዮ ወጥቶአል፤ በቅርቡም «የጽድቅ ፀሐይ» በአርማጌዶን ሜዳ ላይ ያበራል፤ ምድርን የሚሸፍነው ጨለማና አሕዛብን የሚሸፍነው ድቅድቅ ጨለማም ቀልጦ ይጠፋል፤ መሐመዳዊነትም፣ አረማዊነትም፣ ጳጳሳዊነትም ከአለቃቸው ከዲያብሎስ ጋር በጥልቁ ጕድጓድ ውስጥ መጠጊያ ይፈልጋሉ!

ከጦርነት በኋላ ማን እንደ ሞተ፣ ማን እንደ ቈሰለና ማን ከሰልፉ እንደ ጎደለ ለማወቅ እንጓጓለን። መሲሑ ከሰይጣንና ከተባባሪዎቹ ጋር በቀራንዮ ባደረገው ፍልሚያ የመሲሑ ሰኰና ተቀጠቀጠ፤ ሰይጣንና ተባባሪዎቹ ግን በራሳቸው ላይ የሞት ቍስል ቈሰሉ። ራስ ጥበብን፣ ተንኰልን፣ ኃይልንና አገዛዝን ያመለክታል። ከቀራንዮ ድል ወዲህ ዲያብሎስ፣ ኃጢአትና ሞት በክርስቶስ ባመነ ሰው ላይ ያላቸውን ግዛት አጥተዋል። አሁን ኵነኔ የለም፤ የሲኦልም ፍርሃት የለም። እባቡ ግን ራሱ ቢቀጠቀጥም ጅራቱን ማንቀሳቀስና እምነታቸው ጥቂት የሆነውን ማስደንገጥ ይችል ይሆናል። ይህ ግን ብዙ አይቆይም። ቍስሉ የሞት ቍስል ነው፤ ድሉም እርግጥ ነው። በቀራንዮ የዘንዶው ራስ በመዳናችን አለቃ ተቀጠቀጠ፤ ከአርማጌዶን ጦርነት በኋላ ጅራቱ ከእንግዲህ ወዲህ አይንቀሳቀስም!

በዚህ ሰልፍ ስንብት የለም። በመስቀሉ ሰንደቅ ሥር የሚመዘገብ ሁሉ እስከ ሞት ድረስ በታማኝነት መጽናት አለበት—ሞት ድል በመነሣት እስኪዋጥ ድረስ የጦር ዕቃውን ማስቀመጥ የለበትም። ያን ጊዜ ድል የነሣ ሁሉ የሰማያዊውን መልክ ይለብሳል፤ በመስቀል ፋንታ አክሊልን ይደፋል፤ በጦርም ፋንታ የዘንባባ ዝንጣፊን ይይዛል። እንግዲህ በክፉው ቀን ለመቃወም እንድንችል፣ ጦርነቱም ሁሉ ካለቀ በኋላ በውድ ልጁ ተቀባይነትን አግኝተን እንድንቆም፣ ከእርሱም ጋር ለዘላለም እስከ ዘላለም እንድንነግሥ በጌታና በኃይሉ ችሎት የበረታን እንሁን!

II. በጥቅሳችን ውስጥ ያለውን የክብር ምልልስ—የቤተ ክርስቲያንን ጥያቄዎችና የመሲሑን መልሶች—በጣም በአጭሩ ማብራራት ይቀረናል።

ማርያም በሞት ከፈን ተጠቅልሎ ታገኘዋለች ብላ ባሰበችበት መቃብር አጠገብ መምህሩን የማይሞትነትን ለብሶ ባገኘችው ጊዜ ድንቀቷና ደስታዋ እንዴት ታላቅ ነበረ! ከጥቂት ቀን በፊት የቀበሩት ጌታቸው ተሰብስበው ወደ ነበሩበት ቤት ገብቶ፦ «ሰላም ለእናንተ ይሁን!» ባላቸው ጊዜ የደቀ መዛሙርቱ መደነቅና ሐሤት እንዴት ሊነገር የማይቻል ነበረ! ቤተ ክርስቲያን ከመዳኗ አለቃ ጋር በምታደርገው በዚህ ግሩም ምልልስ የምትገልጸው ስሜት እንደዚህ ያለ ነው። እርሱ ወደ መከራ ምድር ተጕዞአል፤ ወደ ሞት አፈር ወርዶአል፤ እነሆ ግን ድል አድራጊ ሆኖ ይመለሳል፤ በግራ እጁ የፍቅር የወርቅ በትረ መንግሥት፣ በቀኝ እጁ የፍትሕ የብረት በትር፣ በራሱም ላይ የብዙ ከዋክብት አክሊል አለ። ቤተ ክርስቲያን በታላቅ መደነቅና ደስታ ትመለከተዋለች። ከጥቂት ጊዜ በፊት እያለቀሰች እስከ መስቀሉ ተከትላው ነበር፤ በመቃብሩም ውስጥ ባለው ሥጋው ላይ አልቅሳ ነበር፤ አሁን ግን ሞትንና የሞት ሥልጣን ያለውን—ማለት ዲያብሎስን—አጥፍቶ በእውነት ተነሥቶ ታየዋለች። የእስራኤል ሴቶች ልጆች የግዙፉን ራስ በእጁ ይዞ፣ ደሙም በልብሱ ላይ እየፈሰሰ ከሸለቆው በተመለሰ ጊዜ ዳዊትን ለመቀበል እንደ ወጡ፣ እርስዋም በደስታ ዝማሬ ልትቀበለው ትወጣለች። የቤተ ክርስቲያን መዘምራን በሁለት ቡድን ተከፍለዋል፤ እርስ በርሳቸውም እየተቀባበሉ ይዘምራሉ። የቀኙ ቡድን የክብሩን ምልልስ ይጀምራል፦ «ይህ ከኤዶምያስ የሚመጣ ማን ነው?» የግራውም ጥያቄውን ተቀብሎ በጥቂት ልዩነት ይደግመዋል፦ «ከባሶራ ቀይ ልብስ ለብሶ የሚመጣ?» «በልብሱ የከበረ?» ይላል የቀኙ ጉባኤ እንደገና—«የተቀበለው መከራ ሳይከለክለው የከበረ?» «በኃይሉ ብዛት የሚራመድ?» ይመልሳል የግራው—«የመቃብርን በሮች ሊከፍትና የመበስበስን ምርኮኞች ነጻ ሊያወጣ የሚበቃ ኃይል?» ሰማያዊው ድል አድራጊ ቆም ይላል፤ በጽዮን ሴቶች ልጆች ጉባኤ ላይም ወሰን በሌለው ቸርነት የተሞላ እይታ ይጥላል፤ በመላእክት ዜማ ባለው፣ ከመላእክትም ግርማ በሚበልጥ ድምፅ እንዲህ ብሎ ይመልሳል፦ «በጽድቅ የምናገር ለማዳንም የበረታሁ እኔ ነኝ!» አሁን ዝማሬው እንደ ብዙ ውኃዎች ድምፅ ከቀኝ እንደገና ይፈነዳል፦ «ልብስህ ስለ ምን ቀላ?» መልሱም ከግራ በዜማ ነጐድጓድ ተንከባልሎ ይመለሳል፦ «መጐናጸፊያህስ በመጥመቂያ ውስጥ እንደሚረግጥ ሰው ልብስ ስለ ምን ሆነ?» መለኮታዊው ጀግና እንዲህ ብሎ ይመልሳል፦ «መጥመቂያውን ብቻዬን ረገጥሁ፤ ከሕዝብም አንድ ሰው ስንኳ ከእኔ ጋር አልነበረም። ጴጥሮስ እንኳ ድፍረቱንና ፍቅሩን ሁሉ ይዞ ትቶኛል፤ ዮሐንስም ቢሆን ስለ ፍቅር ከመናገር በቀር ምንም ማድረግ አይችልም። አለቅነትንና ሥልጣናትን ድል ነሥቻለሁ። እኔ ቈስያለሁ፤ እነርሱ ግን ተሸንፈዋል። ያፈሰስሁትን ደም እዩ! የማረክሁትን ምርኮ እዩ! አሁን በአምባላይ ፈረሴ ተቀምጬ ሰይጣንን አሳድዳለሁ፤ መንግሥቱንም አፈርሳለሁ፤ በዘላለም ሰንሰለት አስሬ ወደ ጨለማ ምድር እመልሰዋለሁ፤ ተባባሪዎቹም ሁሉ ከእርሱ ጋር ለዘላለም ግዞተኞች ይሆናሉ። በቀራንዮ ድልን ያገኘውና ለሕዝቤ ሁሉ ከመቃብር መዳንን ያመጣው የገዛ ክንዴ የፍቅርን የወርቅ በትረ መንግሥት ለመያዝና ጠላቶቼን በአርማጌዶን ሜዳ ለመስበር አሁንም ይበረታል። የዲያብሎስን ሥራ አፈርሳለሁ፤ ሠራዊቱንም ሁሉ አጠፋለሁ፤ እንደ ሸክላ ሠሪ ዕቃ አደቅቃቸዋለሁ። የበቀል ቀን በልቤ ነውና፥ የተቤዠኋቸውም ዓመት ደርሶአልና። ርኅራኄዬ ለኃጢአትና ለሞት ምርኮኞች ተነሣሥቶአል፤ መዓቴም በሚጨቍኗቸው ጨካኞች ላይ ነድዶአል። ወኅኒዎቹን የምከፍትበትና እግር ብረቶቹን የምሰብርበት ጊዜ ደርሶአል። ሕዝቤን ወደ ራሴ መሰብሰብ አለብኝ። የጠፋውን መፈለግ፣ የተባረረውንም መመለስ አለብኝ። የተሰበረውን መጠገን፣ የደከመውንም ማበርታት አለብኝ፤ የወፈረውንና የበረታውን ግን አጠፋለሁ፤ በፍርድ እመግባቸዋለሁ፤ በቍጣዬ እረግጣቸዋለሁ፥ በመዓቴም እቀጠቅጣቸዋለሁ፤ ኃይላቸውንም ወደ ምድር አወርዳለሁ፤ መጐናጸፊያዬንም ሁሉ በደማቸው አሳድፋለሁ!»

ከሚመጣው ቍጣ እንሽሽ! እነሆ፥ በበቀል ቀን ፀሐይ ከፍ ብላ ወጥታለች! በአርማጌዶን ሜዳ ለጽድቅ ቍጣው መሥዋዕት እንዳንሆን በመሲሑ ጠላቶች መካከል አንገኝ! የቍጣው የእሳት ማዕበል እስከ ታችኛው ሲኦል ድረስ ያቃጥላልና ነፍሳችንን ለማዳን እናምልጥ! የተቤዣቸውን ሰዎች መዳን አጥብቀን እንድንይዝ ጸጋን እንለምን! ይህ ነጻ፣ ሙሉ፣ ፍጹም፣ የከበረና ዘላለማዊ መዳን ነው። ከደስታ የተሰደዳችሁ የተቤዣችሁ ሆይ፥ ተመለሱ፤ ወደ ተወሰደባችሁ ርስት ተመለሱ! አሁን የኢዮቤልዩ ዓመት ነው። ዕዳችሁ እንዲሰረዝ፣ ኃጢአታችሁ ይቅር እንዲባልና እናንተም እንድትጸድቁ ወደ ኢየሱስ ኑ! የጠላቶቻችሁ ድል አድራጊ በዙፋኑ ላይ ነውና ኑ! የምሕረት መለከቶች እየተነፉ ነውና ኑ! ሁሉ አሁን ተዘጋጅቶአልና ኑ!