Chương 17 · 5 phút đọc · 7 phút nghe
Cuộc Tìm Kiếm Mới
Sự hoài nghi ấy kéo dài hơn hai năm, và tôi đã yên vị trong đó, xem nó như tình trạng bình thường của bất cứ người nào biết suy nghĩ và biết lý lẽ. Nhưng năm 1858 đã được định để thay đổi tất cả.
Đầu năm ấy, tôi quen biết một số Cơ Đốc nhân rất chính thống, những người đầy dẫy các giáo lý và tín điều của Cơ Đốc giáo. Như tôi đã nói trước đây, tôi hoàn toàn chẳng biết gì về giáo lý; chúng chưa bao giờ có chỗ trong quan niệm của tôi về tôn giáo cả. Vì thế, tôi vô cùng hứng thú khi được nghe về chúng, và bắt đầu tự hỏi phải chăng sự vô tín của mình đã nảy sinh từ chính việc tôi hoàn toàn không biết gì về những giáo lý này.
Ngày 25 tháng 4 năm 1858, tôi viết trong nhật ký: “Kinh Thánh nói đến sự cần thiết phải được ‘sanh lại.’ Điều đó có nghĩa là gì? Có thật là có một điều như thế để người ta kinh nghiệm trong thực tế không? Và để có điều ấy, có cần phải tin Chúa Giê-xu người Na-xa-rét là Cứu Chúa của thế gian không? Ôi, tôi khao khát được vững lòng biết bao… Có lẽ mọi thất bại của tôi trong việc tìm ra và bước đi trên con đường đúng đều bắt nguồn từ việc tôi khước từ Đấng Christ theo cái nghĩa mà phần đông Cơ Đốc nhân dường như tiếp nhận Ngài; nhưng thật tình tôi không thể tiếp nhận Ngài như vậy. Vả lại, nếu con đường của họ là chân lý, thì tôi phải chờ cho đến khi Đấng Dẫn Đường Thiêng Liêng của tôi dẫn tôi vào đó; mà chắc chắn bây giờ Ngài không dẫn tôi đến đó, nhưng theo tôi thấy, lại dẫn tôi càng lúc càng xa hơn… “Cả tâm hồn lẫn trí tuệ tôi dường như co rút lại trước cách nhìn chính thống, nặng tính vật chất, về Phúc Âm. Tôi dường như không thể nào tin vào công đức chuộc tội của sự chết của Đấng Christ. Tâm trí tôi phản kháng mọi điều vật chất đến thế, như ý tưởng cho rằng cái chết bên ngoài của thân thể Ngài (mà rốt cuộc, như một hệ quả tất yếu của nhân tính Ngài, thế nào cũng phải xảy ra bằng cách này hay cách khác) lại có thể có công đức chuộc tội nào. Nếu quả thật cần có sự chuộc tội, thì có lẽ đúng hơn nhiều, chính sự sống của Ngài mới là của tế lễ. Đối với Thần Tánh, việc mặc lấy nhân tính hẳn thật là một sự hạ mình lạ lùng và một nỗi thống khổ cay đắng; còn việc cởi bỏ nó, dù bằng cách nào đi nữa, thì chẳng thể là nỗi khổ nào cả.
“Nhưng có thể quan điểm của tôi là sai. Chỉ có Chúa mới dạy dỗ tôi được.”
Lại nữa, ngày 18 tháng 5 năm 1858, tôi viết: “Tôi không thể không có cảm giác rằng mình đã đạt đến một hình thức Chân Lý cao hơn hình thức các sứ đồ từng có, và vì thế tôi không thể cầu nguyện: ‘Tôi tin; xin Chúa giúp đỡ trong sự không tin của tôi,’ bởi tôi chẳng hề thấy mình đang ở trong sự không tin. Tuy vậy, tôi không thấy thoải mái trong niềm tin hay sự vô tín của mình — dù đó là cái nào đi nữa — vậy mà tôi chẳng thấy lối thoát nào.
“Tối qua, tại lớp học Kinh Thánh của chúng tôi, tôi đã nêu vấn đề này ra, mong rằng các bạn chính thống của tôi sẽ lập luận cho phía họ thuyết phục đến mức buộc tôi phải xác tín vào hình thức đức tin chính thống. Nhưng đến cuối buổi, tôi cảm thấy chẳng lý lẽ nào có thể giúp được gì. Nếu niềm tin của tôi được thay đổi, thì điều đó phải đến bởi một quyền năng thiên thượng, và quả thật đó sẽ là một sự ‘sanh lại.’ Nhưng đối với tôi, điều ấy dường như là không thể.”
Lại nữa, ngày 25 tháng 6 năm 1858, tôi viết: “Lại lạnh lẽo và chết khô, lại đầy kiêu ngạo! Chắc chắn rồi sẽ đến ngày người ta nói về tôi như đã nói về Ép-ra-im thuở xưa: ‘Nó sa mê thần tượng, hãy để mặc nó!’ Tôi e rằng ‘thần tượng’ của tôi bây giờ là sự kiêu ngạo của lý trí con người, là điều không chịu hạ mình để nên như đứa trẻ trước khi có thể được vào nước thiên đàng… “Hiện giờ tôi đang rất bối rối vì niềm tin tôn giáo của mình. Tôi khao khát chấp nhận tín điều Chính Thống, nhưng không thể; và trong khi một mặt, việc tôi không thể làm vậy dường như là gian ác, thì đồng thời, việc tôi cố gắng làm vậy cũng dường như là gian ác, khi một ánh sáng rõ ràng hơn hình như đã được ban cho tôi.
“Nếu lẽ thật đúng là điều mà phái Nhất Vị tuyên xưng, thì tôi sợ phải biết nó. Tôi sợ những hậu quả. Tôi chùn bước trước sự khinh miệt và những lời trách móc mà nó sẽ mang đến cho tôi. Vậy mà đồng thời, có lẽ trong ý nghĩ được kêu gọi đứng một mình bênh vực điều tôi cho là một hình thức lẽ thật cao hơn, cũng có chút gì đó làm vừa lòng niềm kiêu hãnh và tinh thần anh hùng tự nhiên của con người. Thế nhưng tôi lại không muốn tách biệt khỏi những người tôi yêu thương. Tôi đang ở trong một tình trạng bối rối đáng buồn.”
Sự bối rối ấy ngày càng gia tăng và sâu thêm, và cuối cùng tôi bắt đầu cảm thấy rằng không nói điều đó với bạn bè mình là không thành thật. Tôi vừa sắp quyết định sẽ nói ra thì một ngày kia, một biến cố đã xảy đến làm thay đổi cả dòng chảy của đời tôi.
Và điều này đưa tôi đến thời kỳ thứ hai trong lịch sử của linh hồn tôi.