Chương 15 · 15 phút đọc · 20 phút nghe
Cuộc Tìm Kiếm Của Tôi
Sự thức tỉnh của tôi đã đến thật sự. Khi ấy tôi khoảng mười sáu tuổi rưỡi, và từ đó trở đi, linh hồn tôi khao khát làm cho mình xứng đáng với số phận vinh hiển mà tôi cảm thấy mình vừa thoáng thấy. Sâu xa hơn cả điều ấy là niềm mong mỏi được quen biết Đức Chúa Trời, Đấng đã dựng nên những kỳ quan không thể tưởng tượng nổi mà tôi đã đọc đến. Tôi không nhớ mình từng thấy bối rối gì đặc biệt về tội lỗi mình; chính sự oai nghiêm lẫy lừng của Đức Chúa Trời đã chiếm trọn tâm hồn tôi. Tôi cảm thấy điều cao cả nhất trong đời là được biết Ngài. Và thế là, ngay lúc ấy và tại đó, cuộc tìm kiếm của tôi bắt đầu. Nhưng than ôi — thoạt đầu đó là một cuộc tìm kiếm mù quáng, dốt nát biết bao.
Người duy nhất tôi tâm sự là cô bạn Anna. Dù được cả thế gian, tôi cũng không chịu nói điều gì về chuyện này với cha mẹ. Thói quen kín đáo của người Quaker trong mọi vấn đề tôn giáo khiến việc đó dường như không thể nào làm được. Nhưng với bạn tôi, sau ngày thức tỉnh ấy, tôi đã dốc hết lòng mình trong một bức thư dài đầy những hoài bão và khát khao. Trong nhật ký, tôi còn giữ một bản chép thư trả lời của bạn, kèm những lời nhận xét này: “Anna viết cho tôi một mảnh thư ngắn để trả lời thư tôi. Chưa bao giờ tôi nhận được lá thư nào làm tôi rung động sâu xa hơn thế! Bạn nài xin tôi hãy từ bỏ mọi sự cho Cứu Chúa mình, hãy cầu nguyện xin sức mạnh, và hãy hết lòng theo đuổi sự thánh khiết, dù phải trả giá thế nào đi nữa. ‘Ôi, Hannah thân yêu nhất,’ bạn viết, ‘chúng mình hãy cố gắng đi. Chúng mình hãy tìm cách cùng nhau đi về vương quốc vinh hiển của Ngài! Chúng mình hãy vật lộn để được dự phần trong thần linh của Ngài.’
“Ôi, ước gì tôi làm theo được lời khuyên của bạn! Tôi ngồi đây một mình trong phòng học và cố cảm thấy như thể mình có thể từ bỏ mọi sự. Nhưng tôi không thể. Tôi thậm chí không thể cảm thấy ăn năn về biết bao, biết bao tội lỗi tôi đã phạm, và tệ hơn hết thảy, tôi không thể cảm thấy rằng mình thật lòng yêu mến Đức Chúa Trời. Thật là khủng khiếp.
Tôi phải làm gì đây? Tôi phải ăn năn; tôi phải yêu mến Cha trên trời của tôi, nếu không tôi sẽ bị hư mất đời đời.
Nhưng tự sức mình tôi không làm được. Chỉ một mình Đức Chúa Trời có thể giúp tôi, mà tôi lại không biết cầu nguyện thế nào. Ôi, tôi phải làm gì đây? Tôi phải đi đâu? Có lời rằng: ‘Hãy cầu xin đi, các ngươi sẽ được.’ Nhưng tôi không thể trở nên thật sự công chính cho đến khi tôi ăn năn, mà tôi thì không thể ăn năn.”
Từ đó trở đi, cuốn nhật ký tôn giáo của tôi là một bản ghi dài dằng dặc những vật lộn và thống khổ, hầu như không có lấy một tia sáng. Bạn tôi đã cố hết sức giúp tôi, nhưng cũng như tôi, bạn ấy nghĩ rằng cách duy nhất để tìm gặp Đức Chúa Trời là tìm Ngài ở bên trong. Nền giáo dục Quaker đã dạy chúng tôi luôn quay về với “ánh sáng bên trong” để được dạy dỗ và dẫn dắt, và chúng tôi tin rằng chỉ khi Đức Chúa Trời bày tỏ chính Ngài ở đó thì chúng tôi mới thật sự biết được Ngài. Trong một cuốn sách nhỏ Quaker cũ giữa đống giấy tờ của tôi, nhan đề “Chúng Ta Phải Làm Gì Để Được Cứu?” (What Shall We Do to Be Saved?), có một đoạn trình bày rõ ràng kiểu giáo huấn mà chúng tôi đã lớn lên với nó. Đoạn ấy viết: “Tôi không thể chỉ người tìm kiếm lẽ thật, kẻ đang trầm ngâm tự hỏi mình phải làm gì để được cứu, đến với chức vụ của bất cứ người nào; nhưng thà khuyên người ấy hãy đến với sự dạy dỗ trực tiếp của Đạo ở gần, ngay trong lòng, tức là Thánh Linh của Đức Chúa Trời. Đây là người thầy duy nhất không hề sai lầm, và là quy tắc đầu tiên, đầy đủ cho đức tin và sự thực hành. Ngài sẽ dẫn những ai lưu tâm đến lời Ngài chỉ bảo vào các nẻo bình an của sự an toàn và lẽ thật. ‘Các con không cần ai dạy cho hết,’ sứ đồ đã nói cùng Hội Thánh thuở trước, ‘song vì sự xức dầu của Ngài dạy các con… mà sự ấy là thật, không phải dối.’”
Kết quả tự nhiên của sự dạy dỗ này là khiến tâm trí chúng tôi quay vào bên trong, vào những cảm giác và xúc động của mình, và khiến chúng tôi đánh giá mối liên hệ của mình với Đức Chúa Trời hoàn toàn theo những gì chúng tôi tìm thấy bên trong bản thân.
Điều Đức Chúa Trời đã phán trong Kinh Thánh đối với chúng tôi dường như kém thẩm quyền hơn nhiều so với điều Ngài có thể phán với chúng tôi trong chính lòng mình. Tôi không nhớ đã có lúc nào, dù chỉ một khoảnh khắc, tôi tìm đến Kinh Thánh để được dạy dỗ. “Tiếng nói bên trong” phải là người thầy duy nhất của chúng tôi — và đối với tôi lúc ấy, tiếng nói bên trong chỉ có nghĩa là chính những cảm giác và xúc động của tôi. Vì tuyệt đối không có gì bấp bênh và khó điều khiển hơn những cảm xúc bên trong của một người, nên chẳng lạ gì khi tôi bị nhấn chìm vào một cuộc vật lộn vô vọng.
Tôi cố gắng một cách vô ích để tự khơi dậy trong mình những gì tôi nghĩ là cảm xúc đẹp lòng Đức Chúa Trời. Chưa bao giờ ý nghĩ về sự cứu rỗi bằng một cách nào khác lóe lên trong trí tôi. Tôi nói về “Cứu Chúa của tôi,” như tôi vẫn gọi Ngài, nhưng tôi chưa hề nghĩ, dù chỉ một khoảnh khắc, rằng Ngài có thể — hoặc sẽ — cứu tôi, trừ khi tôi tự làm cho mình xứng đáng được cứu. Và vì tôi tin rằng sự xứng đáng ấy phần lớn nằm ở những cảm xúc sốt sắng bên trong, nên tôi chỉ nghĩ đến việc cố gắng bằng cách nào đó ép cho những cảm xúc ấy nảy sinh. Ai đã từng thử làm như vậy sẽ biết đó là một công việc mỏi mệt và vô vọng biết bao. Những trang nhật ký ghi lại đời sống tôn giáo của tôi từ năm mười sáu tuổi trở đi là một minh họa buồn bã về những phương pháp tôn giáo sai lầm, vốn là tất cả những gì tôi biết. Giờ đây đọc lại, tôi không khỏi thương xót cho linh hồn khao khát, đói khát ấy, đã vươn tay tìm ánh sáng một cách vô ích biết bao, mà chỉ gặp toàn sự rối ren và tối tăm.
Tuy nhiên, có một điều an ủi tôi khi nhìn lại: theo như tôi nhớ, không một cuộc vật lộn tôn giáo nào trong số ấy dường như đã làm u ám bầu trời hạnh phúc bên ngoài của tôi. Những lúc tôi lo cho đời sống tôn giáo của mình là trong các buổi nhóm Quaker, hoặc khi tôi ở một mình trong phòng học lúc chạng vạng, hoặc ban đêm sau khi mọi người đã đi ngủ — và tất cả những dòng ghi chép bi thảm trong nhật ký đều được viết vào những lúc ấy. Suốt ban ngày, tôi thường quá vui vẻ và quá bận rộn với những mối quan tâm bên ngoài nên chẳng bị phiền lòng bởi những gì đã diễn ra trong các giờ tôn giáo của mình. Tôi cảm thấy đây là một lý do lớn để biết ơn, vì nếu những cuộc vật lộn tôi đã chịu trong các buổi nhóm im lặng hay trong những giờ suy gẫm của mình cũng kéo dài sang cả ban ngày, thì tôi không dám tưởng tượng hậu quả có thể ra sao.
Tôi tin rằng cuốn nhật ký là chiếc van an toàn của tôi, vì tôi nhớ rõ rằng sau khi viết vào đó những dòng bi thảm và tuyệt vọng nhất, không hiểu sao tôi lại cảm thấy như thể những bài tập tôn giáo của mình đã xong, rồi đi ngủ thật vui vẻ, ngủ giấc ngủ của người ngay thẳng mà không thao thức lo âu hay phiền muộn lấy một khoảnh khắc, và sáng hôm sau thức dậy tràn đầy niềm vui của một ngày mới, đã quên hết những nỗi khổ mà tôi ghi lại trong tuyệt vọng đêm hôm trước. Tôi nhớ đôi khi mình cũng ngạc nhiên trước sự chuyển đổi dễ dàng ấy, và tôi thấy trong nhật ký thời ấy có đoạn sau: “Tôi không thể hiểu nổi cảm xúc của mình. Một sự đói khát sự công bình như thế, vậy mà, ngoại trừ vài giây phút tĩnh tại (khi tôi viết nhật ký), lại nhẹ dạ, vui đùa và thờ ơ đến thế. Cười đùa dường như gần như là điều sai trái, vậy mà tôi cứ mãi buông mình vào đó… Tôi không biết Đức Chúa Trời có thể nhìn tôi thế nào, dù chỉ là với lòng thương hại; tôi thật quá gian ác. Biết bao lần tôi đã lập giao ước sẽ phục vụ Ngài cách trọn vẹn và hoàn toàn, với lòng sốt sắng; nhưng khi ấn tượng của những giờ tĩnh tại đã phai nhạt, và những cám dỗ của thế gian tấn công tôi, tôi đã nhượng bộ, và đã quên mất sự kêu gọi cao cả và thánh khiết của mình, vì sợ tiếng cười đáng sợ của thế gian, và vì lòng yêu thích tội lỗi. Ôi, ước gì tôi có thể làm khác đi! Một ngày kia lòng thương xót của Đức Chúa Trời sẽ cạn kiệt — và khi ấy tôi sẽ ở đâu? Tôi không dám nghĩ đến.”
Giờ đây tôi có thể thấy rằng, như tôi đã nói, chính tính khí vốn vui tươi và hớn hở của tôi, khi liên tục giải cứu tôi khỏi những cạm bẫy của một thứ tôn giáo hoàn toàn bệnh hoạn và sai lạc, đã là sự cứu vớt tôi khỏi thứ tôn giáo ấy — dù vào lúc đó, điều này dường như là gian ác đối với tôi. Mọi ý niệm về tôn giáo của tôi trong thời kỳ này bệnh hoạn và sai lạc đến mức nào, vài đoạn trích thêm từ nhật ký của tôi sẽ cho thấy.
Nhật ký: “Ôi, thật là một ý nghĩ đau buồn khi sự cứu rỗi linh hồn tôi tùy thuộc vào chính tôi, vậy mà tôi tuyệt đối không thể làm gì được! Dù tôi quay về hướng nào, mọi sự đều tối tăm và u ám. Ôi, tôi phải cố gắng lại từ đầu… Ôi, ước gì tôi có thể ăn năn! Nhưng tôi không thể. Tôi biết điều đó là sai; tôi khiếp sợ cơn giận của Đức Chúa Trời; nhưng tôi không thể cảm được điều mà tôi biết là sự ăn năn thật. Ôi, ước gì tôi làm được! Tôi gần như ước mình có thể thờ ơ như trước kia — có thể quên hết mọi điều mình đã cảm thấy — vì dường như tôi không bao giờ có thể trở thành Cơ Đốc nhân được… “Chiều nay trong buổi nhóm, tôi được ơn cảm nhận, có lẽ nhiều hơn bao giờ hết, tinh thần nài xin. Sự tranh chiến trong lòng tôi lớn đến nỗi tôi khó mà ngồi yên được. Đầu tôi nhức nhối đau đớn, và lòng tôi như muốn vỡ tan vì thống khổ. Ôi, thật kinh khủng biết bao khi cảm thấy rằng tự mình tôi không có năng lực nào, dù chỉ để nghĩ một ý tưởng thánh khiết, vậy mà tôi phải đạt được sự cứu rỗi linh hồn mình! Tôi không thể ăn năn; tôi không thể yêu mến Cứu Chúa mình; và tôi không tin là tôi sẽ có bao giờ làm được. Tôi phải làm gì — phải làm gì đây?”
Ba tháng sau sự thức tỉnh, tôi viết: “Đã hơn ba tháng kể từ khi tôi bắt đầu thật sự tìm kiếm sự cứu rỗi linh hồn mình, và tôi chưa tiến được một bước nào. Giá như lúc ấy tôi thấy được mọi điều đang chờ phía trước, hẳn tôi đã bỏ cuộc trong tuyệt vọng. Hẳn tôi đã nghĩ rằng không thể nào chờ đợi, cầu nguyện và vật lộn suốt ba tháng — mà chẳng được gì. Giờ đây tôi nhìn về phía trước, thấy biết bao, biết bao tháng nữa của cầu nguyện, vật lộn và chờ đợi, với nỗi sợ — gần như là chắc chắn — rằng tất cả những điều đó cũng sẽ là vô ích.
“Giá mà chỉ có một việc làm nào đó bên ngoài, hoàn toàn khác biệt với sự thay đổi bên trong cần phải có — một điều gì đó để làm, chứ không chỉ là điều để cầu xin — như chặt đi một bàn tay hay một bàn chân, hay một sự khắc khổ nào đó tự mình áp đặt — thì có lẽ tôi đã có thể trở thành Cơ Đốc nhân, vì những việc như thế tôi làm được. Nhưng sự thay đổi bên trong thì tôi không thể tạo ra, vậy mà tôi lại phải chịu trách nhiệm nếu nó không được thực hiện. Phải chịu trách nhiệm vì không làm điều mình không thể làm! Thật là một ý nghĩ khủng khiếp.
“Tôi cảm thấy như mình đang ngồi, ốm yếu và mỏi mệt, dưới chân một ngọn núi cao vời không sao leo tới, mà tôi phải lên đến đỉnh — một mình, và trong bóng tối của đêm. Ôi, lạy Cha trên trời, Ngài há chẳng ban cho con được trung tín, được hết lòng phấn đấu, và được bền chí cho đến cuối cùng sao?… “Tôi dốt nát và thiếu kinh nghiệm đến nỗi gần như sợ làm bất cứ điều gì. Có biết bao, biết bao điều tôi khao khát được hỏi, nhưng tôi biết hỏi ai? Tôi không thể nói với cha mẹ cho đến khi tôi biết chắc mình đã được chấp nhận; tôi yêu cha mẹ quá đỗi nên không nỡ gây cho các người nỗi đau đớn khi thấy tôi bỏ cuộc trong tuyệt vọng. Anna, người bạn thân yêu của tôi, nói rằng bạn ấy không phải là Cơ Đốc nhân, và không dám khuyên bảo hay an ủi tôi. Và chẳng có ai cả. Một mình, tôi phải mang mọi gánh nặng của mình! Một mình, tôi phải tìm lối vào cửa hẹp và đường chật! Một mình, tôi phải làm nên sự cứu chuộc mình. Mà tôi không thể tự mình làm nổi việc gì. Ôi, tôi phải làm gì đây?”
Để minh họa kiểu giáo huấn tôi nhận được vào thời gian này, đoạn ghi chép sau đây thật đáng giá: “Sáng nay đi dự buổi nhóm ở nhà nhóm phố Twelfth, tại đó tôi được ơn có vài giây phút cầu nguyện thật sự. Nhưng nỗi chán nản của tôi rất lớn, đến nỗi tôi khó mà kìm được không kêu lớn xin cứu giúp; và trong cơn tuyệt vọng, tôi đã nài xin Cha trên trời, nếu Ngài thấy là tốt, hãy đặt vài lời khích lệ vào miệng một trong các tôi tớ Ngài.
“Lời cầu nguyện của tôi đã được nhậm. Gần như ngay lập tức Samuel Bettle đứng dậy và giảng một cách áp dụng cho tôi lạ lùng, khuyên những kẻ nghèo nàn thiếu thốn — dù hiện giờ họ dường như đang ở dưới đáy hoạn nạn, đi trong tối tăm và không có sự sáng, khát khao và tìm nước mà không được — hãy đặt lòng tin cậy nơi Chúa Giê-xu, kiên nhẫn chờ đợi thời điểm của Ngài; rồi họ sẽ được đầy dẫy ánh sáng của Đức Thánh Linh Ngài, và mạch nước hằng sống sẽ chảy từ trong lòng họ cách dồi dào.”
Đặt lòng tin cậy nơi Chúa Giê-xu nghĩa là gì, tôi không hề có chút khái niệm nào, và tôi không nhớ mình đã để tâm suy nghĩ về điều đó dù chỉ một khoảnh khắc. Nhưng kiên nhẫn chờ đợi thời điểm của Đức Chúa Trời thì dường như là điều tôi có thể hiểu được, và hôm ấy tôi rời buổi nhóm về nhà với một cảm giác mỏi mệt về một sự chờ đợi dài đằng đẵng, chờ cho ánh sáng của Đức Thánh Linh chiếu vào lòng tôi và ban cho tôi niềm vui và sự bình an hằng mong mỏi.
Và thế là ngày này qua ngày khác trôi đi trong việc canh chừng một cách vô vọng những cảm giác và xúc động của mình, mà tôi không bao giờ có thể nâng lên đúng mức sốt sắng cần có; và sự bất an cùng tình trạng tối tăm trong tâm hồn tôi chỉ càng ngày càng tuyệt vọng hơn.
Chỉ một đoạn trích cuối cùng từ nhật ký là đủ: “Ngày 1 Tháng Thứ Ba, 1849. Rất buồn. Nỗi sợ rằng niềm khao khát sự cứu rỗi này có thể hoàn toàn chỉ là một ảo tưởng luôn đeo đuổi tôi, và mọi sự bị bao phủ trong u ám hoàn toàn đến nỗi tôi khó mà bước nổi một bước. Tôi thấy dường như mình không thể chịu đựng tình trạng này lâu hơn nữa. Nhưng ôi, lạy Cha! Xin ý Cha được nên, chớ không theo ý tôi.”