Susanna Wesley
Ngôi Nhà Được Xây Lại

Chương 9 · 24 phút đọc · 31 phút nghe

Ngôi Nhà Được Xây Lại

Vị mục sư quản nhiệm Epworth không phải là người làm việc gì nửa vời, và dẫu ông có là người như thế đi nữa, thì việc sửa chữa hay xây lại một tư thất mục sư vẫn thuộc quyền xem xét của các Ủy viên Giáo hội (Ecclesiastical Commissioners), và phải được làm theo kiểu cách mà họ cho là xứng hợp. Triều đại Nữ hoàng Anne là thời mà gạch đỏ được dùng phổ biến cho mọi công trình mới có chút bề thế, nếu ta căn cứ vào những ngôi nhà vững chãi, mang dáng vẻ cổ kính, có niên đại từ thời bà, vẫn còn thấy ở nhiều thành phố nước Anh.

Nền móng của ngôi nhà cũ được đào lên, và người ta dùng gạch để xây tường thay cho lối tường lát gỗ trát vữa trước kia. Ngôi nhà có lẽ không rộng rãi hơn ngôi nhà cũ, vì làm như thế sẽ là việc thừa thãi; nhưng tư thất mục sư cũ, với năm gian, vốn đã đủ chỗ cho một gia đình đông người, và ngôi nhà mới cũng chẳng kém gì. Nhà có ba tầng; nghĩa là phòng ăn, phòng khách, phòng làm việc và các gian phục vụ việc nhà ở tầng trệt, các phòng ngủ ở tầng trên, và trên cùng là một gác xép hay căn gác mái rộng. Ngôi nhà ấy vẫn còn đứng đó, và cách đây vài tháng, khi người ta bóc lớp giấy dán tường để dán lại, kìa! trong một căn phòng đã lộ ra, bằng chính nét chữ của bà Wesley, tên, tuổi và chiều cao của tất cả những đứa con còn sống vào lúc gia đình dọn vào ngôi nhà mới. Hẳn là những đứa con phải sống xa nhà đã lớn lên nhiều, và việc muốn biết chính xác chiều cao của từng đứa là mối quan tâm tự nhiên của bậc làm cha mẹ. Biết bao người cha người mẹ đã từng đo chiều cao các con trai con gái mình như thế, và vui thích so sánh xem các con lớn đến đâu qua từng độ tuổi.

Người ta trồng cây ăn trái cho leo phủ mặt trước và mặt sau của tư thất mục sư mới; trồng dâu tằm, anh đào và lê trong vườn, và trồng óc chó trên thửa ruộng hay mảnh đất kề bên. Đó quả thật là trồng cây cho đời sau! Việc xây lại dường như đã hoàn tất trong vòng một năm, và tốn bốn trăm bảng, một số tiền khủng khiếp đối với một mục sư nghèo không có công ty bảo hiểm hỏa hoạn nào giúp đỡ. Rồi các con được gom về, và người mẹ một lần nữa lại bắt tay vào công việc dạy dỗ chúng hằng ngày. Mọi sự không còn suôn sẻ như trước khi chúng bị phân tán mỗi đứa một nơi; bà thấy có nhiều thói xấu phải sửa, và hơn nữa, kỷ luật trong nhà đã bị phá vỡ, nên những ràng buộc của nó phải được siết chặt lại và có lẽ phần nào bị căng thẳng. Chính lúc ấy bà bắt đầu thói quen hát một bài thánh ca hay một bài Thi Thiên trước khi bắt đầu giờ học buổi sáng hoặc sau khi tan học buổi chiều; và cũng chính lúc ấy, dường như bà đã dùng làm sách giáo khoa cho việc dạy dỗ về tôn giáo những bài giảng giải về các nguyên lý của đạo được mặc khải, và về bản thể cùng các sự toàn hảo của Đức Chúa Trời, mà bà đã viết cho con trai cả ít lâu sau khi cậu vào trường Westminster, cùng những bài giảng giải về Bài Tín Điều Các Sứ Đồ và Mười Điều Răn, mà bà đã soạn trong năm tương đối thong thả bà sống ở nhà trọ trong khi tư thất mục sư đang được xây lại.

Vị mục sư quản nhiệm vắng nhà trong phần lớn năm đầu tiên vợ con ông sống trong ngôi nhà mới. Bộ óc bận rộn của ông chẳng bao giờ được phép han gỉ hay trì trệ, và dĩ nhiên ông vui lòng kiếm được bất cứ đồng nào có thể bằng ngòi bút của mình.

Trong năm 1709, tại London đang diễn ra những biến cố có tầm quan trọng chính trị đáng kể, và vì nhiều nguyên nhân khác nhau, Công tước Marlborough đang mất dần lòng dân. Cả nước đã chán ngán cuộc chiến với Pháp, cuộc chiến mà theo lời Dean Swift đã tốn “sáu triệu tiền chi viện và gần năm mươi triệu tiền nợ”; và Marlborough, người từ lâu ở vào vị thế của một “người phái Tory đem vào các biện pháp của phái Whig,” như cách nói của Huân tước Beaconsfield, bị cáo buộc là kéo dài cuộc đấu tranh với vua Louis XIV để làm giàu và nâng cao thế lực cho bản thân. Phái Tory xem ông là kẻ phản bội đảng mình, và thổi phồng mọi biến cố nhỏ nhặt có thể củng cố quyền lực của chính họ. Tiến sĩ Henry Sacheverell, mục sư quản nhiệm nhà thờ St. Saviour ở Southwark, là một mục sư nổi tiếng và có thế lực thuộc phái High Church thời bấy giờ, hẹp hòi và hung hăng, nhất là đối với phái Bất Đồng (Dissenter). Tại phiên tòa lưu động mùa hè ở Derby, ông giảng một bài giảng hết sức kích động trước các thẩm phán, và vào ngày 5 tháng 11, tại Nhà thờ Chính tòa St. Paul, ông lớn tiếng đả kích một cách vô cùng khích động chính sách khoan dung và người Bất Đồng, rõ ràng là đối tượng ông ghét nhất; ông tuyên bố rằng Hội Thánh đang lâm nguy bởi kẻ thù công khai lẫn bạn giả dối; và nói chung đã gây nên một cuộc náo động đến nỗi các bài giảng của ông, được xuất bản dưới sự bảo trợ của ngài Thị trưởng và được phổ biến rộng rãi, đã bị khiếu nại lên Hạ viện là chứa những luận điểm trái với các nguyên tắc của cuộc Cách mạng, của Chính phủ và của quyền kế vị Tin Lành. Hai bài giảng ấy, vốn chứa rất nhiều lời lăng mạ các nhân vật tai to mặt lớn, đã bị biểu quyết là những văn bản phỉ báng có tính chất bê bối và xúi giục nổi loạn; và Tiến sĩ Sacheverell, khi bị đưa ra trước Hạ viện, đã thừa nhận mình là tác giả, và bị giao cho viên phó thừa phát lại cầm gậy đen (black rod) giam giữ, ban đầu không được tại ngoại, nhưng sau đó thì được cho phép. Phiên xử diễn ra tại Westminster Hall vào ngày 27 tháng 2 năm 1710 và kéo dài ba tuần, Nữ hoàng Anne ngày nào cũng ngồi kiệu đến dự với tư cách người xem, còn dân chúng thì chen chúc trong sảnh và các lối vào, cư xử như thể Sacheverell là một thánh nhân và một người tử đạo. Sự kích động lên cao đến mức bùng nổ thành một cuộc bạo loạn, trong đó khá nhiều thiệt hại đã xảy ra, và hậu quả là một số kẻ cầm đầu bị bắt, rồi sau đó bị xét xử về tội phản quốc. Trong thâm tâm, Nữ hoàng thiên vị vị Tiến sĩ; các tuyên úy của bà tán dương ông như người bênh vực Hội Thánh; và khi luật sư của ông đã trình bày xong phần bào chữa, chính ông đứng dậy đọc một bài diễn văn, trong đó ông long trọng biện minh cho ý hướng của mình đối với Nữ hoàng và Chính phủ của bà, và nói về cuộc Cách mạng cùng quyền kế vị Tin Lành bằng những lời hết sức kính cẩn. Ông khẳng định giáo lý không chống cự trong mọi hoàn cảnh là một châm ngôn của Giáo hội Anh, và bằng nhiều nét bi cảm, ông tìm cách khơi dậy lòng thương cảm của cử tọa. Việc bài diễn văn này do vị mục sư quản nhiệm Epworth soạn dường như đã được mọi người ở Lincolnshire công nhận, và nhiều năm sau, John Wesley đã quả quyết rằng cha ông chính là tác giả. Có lẽ ông đã được trả công, dưới hình thức này hay hình thức khác, cho việc soạn bài ấy, dẫu rằng, có lẽ, như một con chiến mã già, ông đã đánh hơi thấy trận chiến từ xa và góp phần chiến đấu của mình mà chẳng đòi công.

Vì ông đã tỏ ra là một người phát ngôn đắc lực cho phe mình, hàng giáo phẩm trong giáo phận một lần nữa chọn ông làm đại diện của họ tại Hội nghị Giáo phẩm (Convocation); thế là ông lên đường đi London vào tháng 11 năm 1710, dù chẳng có mấy khả năng chi trả, và cứ thế suốt bảy mùa đông liên tiếp, trong khi gia đình ở nhà thiếu áo mặc, thiếu thức ăn, và thật ra là thiếu mọi thứ cần thiết cho cuộc sống. Bà Wesley chịu nhiều đau đớn vì sự yếu sức, và có lẽ vì hơi ẩm không thể tránh khỏi trong một ngôi nhà được dọn vào ở trước khi khô ráo hẳn; và theo lời con gái bà là Emilia, còn vì thiếu ăn thiếu mặc. Hẳn người chồng, người cha ấy đã hy vọng rằng khi ở London, ông sẽ tìm được việc viết lách, và ông cũng có thể hợp lý trông đợi chút giúp đỡ về tiền bạc từ phe mà ông đã nhiệt thành phục vụ.

Bất chấp sự yếu đuối và mệt mỏi, người mẹ vẫn gắng gượng tiến bước, và những tiện nghi nhỏ nhoi của gia đình trong đời này càng vơi đi bao nhiêu, thì nỗi lo âu của bà cho hạnh phúc của họ trong đời sau càng lớn lên và mạnh mẽ bấy nhiêu. Trong lúc ông Wesley vắng nhà, Emilia, có lẽ đang lục tìm trong phòng làm việc của cha một quyển sách để đọc, đã bắt gặp bản tường thuật về một công cuộc truyền giáo của Đan Mạch tại Tranquebar, do hai con người tận hiến và thánh thiện từng làm việc ở đó viết ra. Thời ấy công cuộc truyền giáo còn hiếm hoi, và câu chuyện mang lại niềm rung động của một mối quan tâm mới, khiến người mẹ tạm quên đi hoàn cảnh của chính mình. Emilia, vốn là người đọc hay — em trai cô là John nói rằng đó là người đọc hay nhất mà ông từng nghe, khi quyển sách được đọc là thơ của Milton — đã đọc to quyển ấy lên, và chính bà Wesley đã kể cho chồng nghe nó tác động đến bà như thế nào.

Bà viết cho ông: “Ít lâu sau khi ông đi London, Emilia tìm thấy trong phòng làm việc của ông bản tường thuật về các nhà truyền giáo Đan Mạch, và vì tôi chưa từng đọc nó, tôi bảo con đọc cho tôi nghe. Tôi nghĩ chưa bao giờ tôi cảm động trước điều gì bằng khi nghe kể về những chuyến đi của họ, và tôi vô cùng vui mừng về mục đích cao quý mà họ đang theo đuổi. Công lao của họ làm tươi mới linh hồn tôi quá đỗi, và tôi không thể không dành phần lớn buổi tối hôm ấy để ngợi khen và tôn thờ sự nhân lành của Đức Chúa Trời vì đã soi dẫn những con người tốt lành ấy với lòng sốt sắng nồng nhiệt như vậy vì vinh hiển của Ngài. Trong mấy ngày liền tôi hầu như chẳng thể nghĩ hay nói đến điều gì khác. Rồi trong trí tôi nảy ra ý nghĩ — dầu tôi không phải là đàn ông, cũng chẳng phải là người hầu việc Phúc Âm, nhưng nếu tôi được soi dẫn với lòng sốt sắng chân thật vì vinh hiển của Ngài, và thật lòng khao khát sự cứu rỗi các linh hồn — thì tôi có thể làm nhiều hơn những gì tôi đang làm. Tôi nghĩ tôi có thể sống một cách gương mẫu hơn, có thể cầu nguyện cho dân chúng nhiều hơn, và nói chuyện nồng nhiệt hơn với những người mà tôi có dịp chuyện trò. Tuy vậy, tôi quyết định bắt đầu với chính các con của mình, và theo đó tôi đã đề ra và giữ theo phương pháp sau đây: mỗi tối tôi dành một khoảng thời gian, bao nhiêu tôi có thể thu xếp được, để trò chuyện riêng với từng đứa về một điều gì đó liên quan đến những mối quan tâm chính (riêng tư?) của nó. Thứ Hai tôi nói chuyện với Molly, thứ Ba với Hetty, thứ Tư với Nancy, thứ Năm với Jacky, thứ Sáu với Patty, thứ Bảy với Charles; và với Emily cùng Sukey chung vào Chúa Nhật.” Kết quả những cuộc trò chuyện của bà với “Jacky” được ghi lại trong “Những Suy Niệm Riêng” (Private Meditations) của bà dưới tiêu đề “Con trai John,” đề ngày 17 tháng 5 năm 1711. Những cảm xúc tôn giáo của cậu bé bị khơi động sâu xa đến nỗi cha cậu cho phép cậu dự Tiệc Thánh khi mới lên tám tuổi; nhưng sự khôn ngoan của việc kích thích một cậu bé đi vào lòng mộ đạo sớm như thế, vào cái tuổi mà tạo hóa chỉ muốn cậu là một con thú nhỏ khỏe mạnh, thì có thể còn phải bàn. Trong trường hợp này, phản ứng ngược đã đến ngay sau khi cậu rời nhà đi học, và từ mười một tuổi đến hai mươi hai tuổi, dường như cậu cũng như những thanh niên khác, chẳng hề tuyên xưng đức tin cách đặc biệt nào, cũng chẳng tính đến việc bước vào hàng giáo phẩm.

Không còn nghi ngờ gì nữa, kể từ khi ổn định trong tư thất mục sư mới và gom bầy con về, bà Wesley và chồng bà, mỗi khi ông ở nhà, đã dồn sự chú tâm vào việc học hành của John, để cậu có một khởi đầu tốt và làm rạng danh cho chính mình cũng như cho cha mẹ khi bước vào một trường công lập. Cậu là một cậu bé hay tranh cãi, có thói quen cân nhắc rất điềm tĩnh và lý luận nhiều. Một trong những người viết tiểu sử về ông kể rằng nếu được hỏi giữa các bữa ăn rằng cậu có muốn ăn một miếng bánh hay trái cây không, cậu sẽ trả lời với vẻ thản nhiên lạnh lùng: “Con cảm ơn, con sẽ suy nghĩ về điều đó”; nhưng chuyện này có phần mâu thuẫn với quy tắc đã được công nhận của người mẹ là không đứa trẻ nào được phép ăn gì giữa các bữa ăn. Có lần người cha nóng tính của cậu bực mình với cậu đến mức thốt lên: “Con ơi, con tưởng có thể đạt được mọi điều bằng sức lý luận; nhưng rồi con sẽ thấy trên đời này lý lẽ chặt chẽ làm được ít việc biết bao.” Tính thích lý luận đặc trưng này, vốn luôn khiến một đứa trẻ khó dạy và khó quản, còn được minh họa thêm qua lời nhận xét vừa đùa cợt vừa trìu mến của ông Wesley với vợ: “Tôi nói thật, bà yêu dấu, tôi nghĩ thằng Jack nhà ta sẽ chẳng chịu đáp ứng cả những nhu cầu cấp bách nhất của tự nhiên, trừ phi nó đưa ra được lý do cho việc ấy.”

Nhưng dẫu có bao nhiêu việc khác chiếm thời giờ của bà Wesley, bà vẫn dành thì giờ viết thư cho con trai cả, dù chỉ là một lá thư ngắn; và có một bức thư, đề ngày ít lâu sau khi gia đình đoàn tụ, cho thấy dấu hiệu bực bội duy nhất có thể nhận thấy trong thư từ của bà: — “Epworth, ngày 7 tháng 4 năm 1710. Sammy yêu dấu, Mẹ cứ tưởng lẽ ra đến giờ đã nhận được thư con, nhưng mẹ thấy con không nghĩ đến mẹ như mẹ nghĩ đến con. Thật vậy, mẹ tin rằng con sẽ rất thản nhiên nếu chẳng bao giờ nhận được thư mẹ nữa; nhưng chính mẹ thì không thể yên lòng nếu thỉnh thoảng không viết, dù không được thường xuyên như mẹ muốn.

“Mẹ gửi con một lá thư mà mẹ đã gửi cho chị Sukey của con ở Gainsborough, mẹ muốn con đọc và chép lại, nếu con có thì giờ. [Đây có lẽ là bài giảng giải về Bài Tín Điều Các Sứ Đồ đã nói đến ở trên.] Khi có thì giờ rảnh, mẹ nghĩ mình không thể làm việc gì tốt hơn là viết một điều gì đó có thể ích lợi cho các con; và dầu mẹ biết có rất nhiều sách hay bàn về những đề tài này đầy đủ và chính xác hơn những gì mẹ dám viết, mẹ vẫn muốn nghĩ rằng các con sẽ phần nào trân trọng điều mẹ làm cho các con, dù công việc ấy còn tầm thường, vì các con biết nó đến từ mẹ mình, người có lẽ quan tâm đến hạnh phúc đời đời của các con hơn bất cứ ai trên đời. Như con đã được hưởng tuổi trẻ và sức lực của mẹ dành cho con, thì mẹ mong con sẽ không khinh chút việc nhỏ mọn mẹ có thể làm trong những năm tuổi xế chiều; nhưng vì mẹ, con sẽ cẩn thận đọc qua những trang giấy này, dù chỉ để thúc giục con tự mình làm nên một công trình xứng đáng hơn.

“SUSANNA WESLEY.”

Mùa hè năm ấy, Samuel, khi đó hai mươi tuổi và là một học trò mà trường Westminster lấy làm hãnh diện cách chính đáng, đã lọt vào mắt xanh của Tiến sĩ Sprat, Giám mục Rochester và kinh sĩ của Westminster, chính ông thời trẻ cũng từng là một học trò xuất sắc của Westminster. Ông đã già, và có tình cảm tốt với cậu thanh niên có ông nội từng là bạn đại học của ông, và có cha đã được ông phong chức. Ông đưa Samuel về nhà mình ở thôn quê để làm người đọc sách. Samuel không thích vị trí mới này, thậm chí còn than phiền với cha, gọi vị Giám mục là “một người bạn không mấy thân thiện.” Người bảo trợ đầu tiên của cậu chẳng bao lâu thì qua đời, và người kế nhiệm ông ở tòa giám mục Rochester là Tiến sĩ Atterbury, Niên trưởng Westminster, người cũng quan tâm đến Samuel không kém vị tiền nhiệm, và đã chiếm được lòng yêu mến cùng sự trung thành của Samuel trọn vẹn đến nỗi những tình cảm ấy kéo dài suốt đời, không hề suy giảm bởi những hoàn cảnh rốt cuộc đã đưa vị Giám mục đến chỗ lưu đày. Vị giáo phẩm này, khi còn ở Oxford, đã học tại Christ Church; và chính nhờ lời khuyên và sự thuyết phục của ông mà Samuel Wesley ghi danh làm sinh viên của học viện ấy vào năm 1711. Cha mẹ cậu hẳn phải là người siêu phàm mới không cảm thấy chút hãnh diện nào về con trai mình, người đã chiếm được tình bạn của hai con người vừa là học giả uyên thâm vừa là bậc chức sắc cao trọng của Hội Thánh. Tuy vậy, chẳng thấy dấu vết hân hoan đắc ý nào từ phía nào cả, và đầu tháng 12, Samuel viết cho mẹ một lá thư mở đầu bằng “Mẹ yêu dấu,” thay vì chữ “Thưa Bà” trang trọng theo lối thời bấy giờ. Điều này dường như đã làm bà cảm động, và thêm phần ấm áp cho bức thư mà sự hệ trọng của một thay đổi lớn lao sắp đến như việc rời trường để lên Oxford đã khơi ra: — “Thứ Năm, ngày 28 tháng 12 năm 1710. Sammy yêu dấu, Mẹ hài lòng với phần mở đầu thư con hơn nhiều so với những gì con vẫn thường gửi cho mẹ, vì mẹ không ưa sự xa cách hay lễ nghi; trong tiếng mẹ có nhiều tình yêu và sự dịu dàng hơn tất cả những danh xưng khách sáo trên đời.

“Mẹ định viết thư cho cha con về việc con về thăm nhà, nhưng con cũng nói với cha về chuyện ấy thì chẳng phải là không nên. Có lẽ mong ước chung của mẹ con mình sẽ sớm thuyết phục được cha chấp thuận lời thỉnh cầu của chúng ta, dầu mẹ không nghĩ cha sẽ phản đối chút nào.”

Đây là lần duy nhất bà Wesley, trong sự can đảm chấp nhận điều không thể tránh, nói bóng gió đến ước mong được gặp đứa con yêu dấu mà bà đã phải xa cách bấy lâu.

“Mẹ hết lòng vui mừng vì con đã nhận, và con định sẽ lại nhận, Tiệc Thánh; vì chẳng có gì thích đáng hay hiệu quả hơn cho việc thêm sức và làm tươi mới tâm trí bằng việc thường xuyên dự phần vào thánh lễ phước hạnh ấy.

“Con than rằng con không vững vàng và không bền lòng trên đường nhân đức. Than ôi! Cơ Đốc nhân nào lại chẳng như vậy? Mẹ biết chắc rằng mẹ, hơn ai hết, là người kém xứng đáng nhất để khuyên bảo trong trường hợp như thế; nhưng vì mẹ không thể không nói đôi điều, vì mẹ yêu con như chính linh hồn mình, mẹ sẽ cố gắng hết sức có thể; và có lẽ trong khi viết, mẹ cũng học được, và trong khi dạy con, mẹ cũng tự dạy mình.

“Mẹ tiếc rằng con buộc phải giao tiếp với những người chẳng phải là tốt nhất; nhưng chúng ta phải nhận lấy thế gian như ta thấy nó, vì đó là một

hạnh phúc mà chỉ rất ít người được phép có: chọn bạn mà chơi. Tuy vậy, kẻo việc so sánh mình với những người tệ hơn có thể trở thành dịp khiến con rơi vào sự kiêu căng quá mức, con nên thỉnh thoảng ấp ủ những ý nghĩ như sau: ‘Dầu tôi biết dòng dõi và sự giáo dục của mình, và ý thức rằng tôi đã có nhiều thuận lợi lớn, nhưng tôi biết được bao nhiêu về hoàn cảnh của người khác? Có lẽ cha mẹ họ là người xấu xa, hoặc không sớm chăm lo cho tâm trí họ, để gieo những nguyên tắc nhân đức vào những năm tháng non nớt của họ; mà lại để mặc họ theo khuynh hướng riêng cho đến khi quá muộn để cải hóa. Tôi có chắc rằng họ đã nhận được nhiều lời mời gọi của ân điển, nhiều sự thúc giục mạnh mẽ của Đức Thánh Linh như tôi đã nhận không? Họ có phạm tội trái với sự cáo trách rõ ràng như tôi không? Hay những lời hứa nguyện cùng Đức Chúa Trời có ở trên họ như ở trên tôi không? Họ có được dâng hiến cho Ngài cách long trọng lúc mới sinh ra như tôi không?’ Con đã có tấm gương của một người cha hầu việc Đức Chúa Trời từ thuở thiếu thời, và dầu mẹ không thể đem tấm gương của mẹ mà khuyên con noi theo, vì nó quá tệ để bắt chước, nhưng chắc chắn những lời cầu nguyện tha thiết trong nhiều năm, cùng đôi chút lời khuyên tốt, đã chẳng hề thiếu. Nhưng nếu, sau tất cả những điều ấy, lòng yêu mình vẫn khiến con thiên vị trong trường hợp của chính con, thì hãy nghiêm túc xét đến nhiều điều yếu đuối của con, những điều mà thế gian không thể thấy vì chúng quá kín đáo, và nếu khi so sánh mà con vẫn có vẻ tốt hơn người khác, thì hãy tự hỏi ai là Đấng làm cho con khác với người khác; và hãy dâng mọi lời ngợi khen cho Đức Chúa Trời, vì tự mình chúng ta chẳng làm chi được. Chính Ngài là Đấng cảm động lòng chúng ta vừa muốn vừa làm theo ý tốt Ngài; và nếu có lúc nào con đã hư không quy vinh quang của một việc lành nào đó cho chính mình, thì hãy hạ mình xuống trước mặt Đức Chúa Trời vì điều ấy, và từ nay về sau hãy dâng cho Ngài sự vinh hiển của ân điển Ngài.

“Mẹ thiếu giấy và thiếu thì giờ, nên phải kết thúc. Nguyện Đức Chúa Trời Toàn Năng ban phước cho con và gìn giữ con khỏi mọi tai họa. Tạm biệt con.

“SUSANNA WESLEY.”

Phần lớn bức thư này đã được lược bỏ vì nó hoàn toàn là một bài luận thần học. Thật vậy, chẳng có bức thư nào khác của bà Wesley trình bày tôn giáo dưới một dáng vẻ kém hấp dẫn hơn thế, vì bà mô tả Đức Chúa Trời như một người chủ nghiêm khắc, giáng sự báo trả nghiêm ngặt trên mọi kẻ đi lệch khỏi con đường công chính thẳng tắp và vô cùng chật hẹp. Hẳn bà đã là một người phụ nữ hạnh phúc hơn nếu thái độ trong tâm trí bà giống như thái độ của vị thần học gia người Đức, mà lời cầu nguyện buổi tối của ông, sau nhiều giờ lao nhọc phục vụ Chủ mình, là: “Lạy Chúa, giữa con và Ngài mọi sự vẫn như xưa nay,” trước khi ông nằm xuống giấc ngủ bình an mà ông đã xứng đáng có được.

Chỉ có một hai dấu vết gợi cho biết những gì đã xảy ra tại Epworth trong các năm 1711 và 1712. Bà Wesley hẳn đã dùng khá nhiều thì giờ rảnh rỗi để viết một bản thảo gồm sáu mươi trang khổ quarto, nhan đề “Cuộc Đàm Đạo Về Tôn Giáo Giữa Mẹ Và Emilia” (A Religious Conference between Mother and Emilia), mặt ngoài có ghi các câu Kinh Thánh: “Hỡi các con cái bé mọn ta, ta viết cho các con, vì các con mà ta lại chịu đau đớn của sự sanh nở, cho đến chừng nào Đấng Christ thành hình trong các con,” và “‘Nguyện điều đã gieo ra là yếu, mà sống lại là mạnh.’ Viết cho các con tôi dùng, 1711–12.”

Vào mùa xuân, tháng 4 năm 1712, trong khi ông Wesley đi vắng ở London, năm đứa con bị bệnh đậu mùa, thứ tai ương thời ấy khủng khiếp hơn nhiều so với thời chúng ta. Hẳn người mẹ đã bận rộn tay chân vô cùng; nhưng dường như bà chưa bao giờ bị lây, dầu gia đình còn bị bệnh này ghé đến ít nhất một lần khác nữa. Bà viết cho người chồng đang vắng nhà: “Jack chịu bệnh can đảm, như một người đàn ông, và thật như một Cơ Đốc nhân, không một lời than vãn.” Có lẽ hoặc là các con bị bệnh ở dạng nhẹ, hoặc là người ta đã dùng những biện pháp rất hữu hiệu để ngăn không cho bệnh để lại dấu vết lâu dài; vì cả gia đình đều nổi tiếng là người ưa nhìn, và chẳng ai nhắc đến, cũng chẳng có truyền thuyết nào còn lưu lại, về việc họ bị rỗ mặt. Có lẽ người ta sẽ nói rằng khi chưa có phép chủng đậu hay tiêm vắc-xin, sự biến dạng này quá phổ biến nên chẳng ai bình phẩm; nhưng phải nhớ rằng vợ của Charles Wesley đã bị đậu mùa vào năm 1753, khi bà sống ở Bristol, và dầu lúc ngã bệnh bà là một thiếu phụ hai mươi sáu tuổi thật sự xinh đẹp, khi rời giường bệnh ấy bà đã bị biến dạng đến mức sự kém sắc của bà gần như trở thành chuyện ai cũng nhắc suốt phần đời còn lại.

Bạn đã đọc xong Ngôi Nhà Được Xây Lại