Susanna Wesley
Lửa Và Hiểm Nguy

Chương 8 · 29 phút đọc · 37 phút nghe

Lửa Và Hiểm Nguy

Thời thơ ấu non dại của Charles Wesley kéo dài hơn phần đông trẻ con, và cậu vẫn còn là một em bé chưa thể tự lo gì khi, vào đêm ngày 9 tháng 2 năm 1709, tư thất mục sư ở Epworth bị thiêu rụi. Năm ngày sau, bà Wesley viết một bản tường thuật ngắn về tai họa này gửi cho con trai cả đang học ở Westminster — thật ra là ngay khi bà vừa tìm được chỗ trú, được nghỉ ngơi và có quần áo mặc.

“Sammy yêu dấu của mẹ,” Epworth, ngày 14 tháng 2 năm 1708-9.

“Khi nhận được thư con than thiếu áo sơ mi, mẹ đâu ngờ rằng chỉ trong một thời gian ngắn như vậy, cả nhà mình lại rơi vào cùng cảnh ấy, mà thật ra còn tệ hơn. Mẹ đoán con đã nghe tin nhà mình bị cháy, do tai nạn gì thì chúng ta không sao nghĩ ra được; nhưng lửa bùng lên khoảng mười một hay mười hai giờ đêm, lúc cả nhà đã đi ngủ, và chúng ta không hề hay biết cho đến khi mái của gian chứa lúa bị cháy thủng, lửa rơi xuống giường của em Hetty con, kê trong căn phòng nhỏ sát bên. Em ấy thức dậy, lập tức chạy đi gọi cha con, lúc ấy ngủ ở phòng đỏ; vì mẹ đang ốm nên cha con phải ngủ riêng. Cha con nói trước đó có nghe ai kêu ‘Cháy!’ ngoài đường, nhưng không biết cháy ở đâu cho đến khi mở cửa phòng; cha con gọi ở cửa phòng chúng ta, bảo mọi người tìm đường thoát thân, vì mái nhà đang sụp nhanh, và chỉ còn bức tường mỏng ngăn lửa khỏi cầu thang.

“Chúng ta không kịp lấy quần áo, cứ thế chạy ra mà chẳng có gì trên người. Mẹ gọi Betty đưa bọn trẻ ra khỏi phòng trẻ; chị ấy bế Patty lên và để Jacky theo sau, nhưng thằng bé ra tới cửa, thấy lửa cháy khắp nơi, lại chạy ngược vào. Chúng ta mở được cửa ra đường, nhưng gió thổi ngọn lửa dữ dội đến nỗi không ai đứng vững được. Mẹ cố xông qua ba lần, nhưng đều bị đẩy lùi. Mẹ thử thêm một lần nữa và lội qua lửa, may chỉ bị sém chân và mặt chứ không bị thương gì khác. Khi ra đến sân, mẹ nhìn quanh tìm cha con và các em; nhưng chẳng thấy ai, mẹ đinh ninh là tất cả đã chết. Nhưng, tạ ơn Đức Chúa Trời, mẹ đã lầm. Cha con bế các em Emily, Sukey và Patty ra vườn; rồi không thấy Jacky đâu, cha con chạy ngược vào nhà xem có cứu được nó không. Cha con nghe nó khóc thảm thiết trong phòng trẻ, và cố mấy lần leo lên lầu, nhưng đều bị lửa đẩy lui; bấy giờ cha con nghĩ nó đã chết, bèn phó thác linh hồn nó cho Đức Chúa Trời, rồi đi lo cho những người còn lại. Thằng bé trèo lên cửa sổ và gọi những người dưới sân; họ leo lên khung cửa sổ và kéo nó ra đúng lúc mái nhà sập xuống căn phòng. Harry đập vỡ kính cửa sổ phòng khách và ném hai em gái con là Matty và Hetty ra ngoài; và như thế, nhờ lòng thương xót lớn lao của Đức Chúa Trời, cả nhà ta đều thoát nạn. Con đừng nản lòng, Đức Chúa Trời sẽ sắm sẵn cho con.

“SUSANNA WESLEY.” Người ta có thể hình dung ngọn lửa lan nhanh biết bao trong một ngôi nhà chỉ dựng bằng gỗ và vữa, lợp mái tranh, và khó khăn biết chừng nào để thoát ra mà giữ được tính mạng và tay chân lành lặn, không kịp dừng lại lấy quần áo hay khăn choàng. Một hai ngày sau, ông Wesley — dường như không biết vợ mình đã gắng gượng đủ sức lực để viết thư cho cậu con trai cả ở Westminster — viết một bản tường thuật chi tiết hơn gửi Công tước xứ Buckingham: — “Chúa là công bình, và mọi sự đoán xét của Ngài đều ngay thẳng! Tôi đau lòng vì phải viết điều mà tôi e sẽ làm ngài phiền muộn, về kẻ tôi tớ vẫn còn bất hạnh của ngài. Tôi nghĩ mình đã đủ bình tĩnh lại để thuật lại sự việc một cách tạm ổn.

“Thứ Tư vừa rồi, lúc mười một giờ rưỡi đêm, chỉ trong mười lăm phút hoặc ít hơn, ngôi nhà của tôi ở Epworth đã cháy rụi tận nền — tôi mong là do tai nạn, nhưng Đức Chúa Trời biết mọi sự. Chúng tôi có nấu bia, nhưng đã xong cả; mọi tàn lửa đều đã dập tắt trước năm giờ chiều hôm ấy — ít nhất sáu tiếng trước khi nhà bốc cháy. Có lẽ ống khói phía trên bắt lửa (dù mới được quét cách đó không lâu) rồi lan vào mái tranh. Thế nhưng lạ thay, tôi chẳng thấy cũng chẳng ngửi thấy gì, dù đã ngồi trong phòng làm việc ở khu ấy của ngôi nhà cho đến hơn mười giờ rưỡi. Rồi tôi khóa cửa khu nhà chứa lúa mì và các thứ ngũ cốc khác đã đập xong, và đi ngủ.

“Gia nhân lên giường chưa được mười lăm phút thì lửa bắt đầu cháy. Vợ tôi sắp đến ngày sinh và rất yếu, nên tôi ngủ ở phòng bên cạnh. Quá mười một giờ một chút, tôi nghe tiếng kêu ‘Cháy!’ ngoài đường, sát phía tôi nằm. Nếu tôi ngủ ở phòng mình như thường lệ, hẳn cả nhà đã chết hết. Tôi lao ra khỏi giường, khoác áo gi-lê và áo ngủ, nhìn ra cửa sổ; thấy ánh lửa phản chiếu, nhưng không biết cháy ở đâu; tôi chạy đến phòng vợ, chân mới mang một chiếc vớ, tay cầm cái quần; định phá cửa, vì cửa đã cài then bên trong, nhưng không được. Hai đứa con lớn nhất của tôi (Susanna và Emilia) đang ở với bà ấy. Chúng dậy và chạy về phía cầu thang để đánh thức cả nhà. Bấy giờ tôi mới thấy chính nhà mình đang bốc cháy rực, và chỉ còn một cánh cửa ngăn giữa ngọn lửa và cầu thang.

“Tôi chạy trở lại chỗ vợ tôi; lúc ấy bà đã ra khỏi giường, không mảnh vải trên người, và mở cửa. Tôi bảo bà chạy thoát thân. Chúng tôi có ít bạc và chút vàng — khoảng 20 bảng. Bà muốn nán lại lấy, nhưng tôi đẩy bà ra; đưa bà và hai đứa con lớn xuống lầu (lúc này hai người gia nhân cũng đã xuống đó) và hỏi chìa khóa. Họ chẳng biết chìa khóa ở đâu. Tôi chạy lên lầu tìm được, xuống mở cửa ra đường. Mái tranh đã sụp xuống, cháy rừng rực. Gió đông bắc thổi cả những mảng lửa vào mặt tôi, như thể bị dội lại trong một cái đèn. Hai lần tôi lên được bậc thềm, và đều bị đẩy lùi xuống. Tôi chạy đến cửa ra vườn và mở ra. Lửa ở đó dịu hơn. Tôi bảo tất cả theo tôi, nhưng chỉ thấy hai đứa đi cùng, và chị hầu tay bế một đứa khác (Charles) còn chưa biết đi, tất cả đều không có gì trên người. Tôi chạy cùng chúng ra nhà xí trong vườn, ngoài tầm lửa; đặt đứa nhỏ nhất vào lòng đứa kia; rồi không thấy vợ theo sau, tôi chạy ngược vào nhà tìm bà. Gia nhân và hai đứa con đã ra được qua cửa sổ. Trong bếp tôi gặp con gái lớn, không mảnh vải trên người, và hỏi mẹ nó đâu. Nó không biết mẹ ở đâu. Tôi bế nó lên, mang ra chỗ những đứa khác trong vườn; tôi vào lần thứ hai và chạy lên lầu, lửa đang phá xuyên tường ở cầu thang; tôi nghĩ các con đã an toàn cả, và mong vợ đã thoát ra bằng cách nào đó. Bấy giờ tôi nhớ đến sách vở của mình, và lần túi tìm chìa khóa căn phòng dẫn vào phòng làm việc. Tôi không tìm thấy chìa, dù đã lục lần thứ hai. Giá mà tôi mở cánh cửa ấy, hẳn tôi đã bỏ mạng.

“Tôi chạy xuống, đến chỗ các con trong vườn để giúp chúng trèo qua tường. Khi ra đến ngoài, tôi nghe một trong những con chiên nhỏ tội nghiệp của tôi, còn kẹt trên lầu, khoảng sáu tuổi, kêu thảm thiết: ‘Cứu con với!’ Tôi lại chạy vào để lên lầu, nhưng cầu thang lúc ấy đã cháy rực. Tôi cố xông lên lần thứ hai, trùm cái quần lên đầu, nhưng luồng lửa đánh bật tôi xuống. Tôi nghĩ mình đã làm hết bổn phận; tôi ra khỏi nhà, đến với phần gia đình tôi đã cứu được ngoài vườn, tai còn văng vẳng tiếng kêu xé lòng của con tôi. Tôi bảo tất cả quỳ xuống, và chúng tôi cầu xin Đức Chúa Trời tiếp nhận linh hồn nó.

“Tôi cố phá hàng rào cọc để đưa các con qua ra đường, nhưng không được; rồi tôi luồn dưới ngọn lửa và đưa chúng qua tường. Bấy giờ tôi mới mặc quần vào và nhảy theo chúng. Một chị hầu gái đã bế đứa nhỏ nhất ra cũng thoát ra gần như cùng lúc. Chị bị một người hàng xóm chào đón bằng một lời nguyền rủa thậm tệ, và bảo rằng chính chúng tôi đã cố ý đốt nhà mình, lần thứ hai. Tôi chạy khắp nơi hỏi tìm vợ và các con khác; gặp người đứng đầu và viên cảnh sát trưởng của thị trấn đang đi khỏi nhà tôi, chứ không phải đi về phía ấy để giúp tôi. Tôi nắm tay ông ta mà nói: ‘Xin ý Chúa được nên!’ Ông ta đáp: ‘Ông không bao giờ thôi giở trò sao? Trước đây ông đã đốt nhà một lần rồi; bộ lần ấy kiếm chưa đủ hay sao mà nay lại đốt nữa?’ Thật là lời an ủi lạnh lùng. Tôi nói: ‘Xin Đức Chúa Trời tha thứ cho ông! Tôi thấy ông vẫn còn là người đứng đầu.’ Nhưng chẳng bao lâu tôi được an ủi hơn đôi chút khi nghe tin vợ tôi được cứu, bấy giờ tôi sấp mình xuống mặt đất mẹ và chúc tụng Đức Chúa Trời. Tôi đến với bà. Bà còn sống, và chỉ vừa nói được. Bà tưởng tôi đã chết, và mọi người khác cũng tưởng vậy, vì suốt mười lăm phút không ai thấy tôi hay bất cứ đứa nào trong tám đứa con; và lúc ấy mọi phòng ốc, mọi thứ đã hóa tro, vì lửa còn mạnh hơn lò lửa, gió dữ dội cứ quật nó xuống ngôi nhà. Sau đó bà kể cho tôi nghe bà đã thoát ra thế nào. Khi tôi đi mở cửa sau lần đầu, bà cố xông qua lửa ở cửa trước, nhưng hai lần bị đánh ngã xuống đất. Bà tưởng mình sẽ chết ở đó, nhưng đã cầu xin Đấng Christ cứu giúp. Bà được thêm sức mới, một mình đứng dậy, và lội qua hai ba thước lửa, lửa dưới đất cao đến đầu gối. Trên người bà chỉ có đôi giày và một chiếc áo choàng mặc nhà, cùng một chiếc áo khoác vắt trên tay. Bà quấn chiếc áo ấy quanh ngực, và thoát được an toàn ra sân, nhưng vẫn chưa có ai giúp bà. Bà không ngước lên cũng không nói một lời cho đến khi tôi tới, chỉ trừ lúc người ta mang đứa con sau cùng đến cho bà thì bà bảo họ đặt nó lên giường. Đó chính là thằng bé mà tôi nghe kêu khóc trong nhà, nhưng Đức Chúa Trời đã cứu nó gần như bằng phép lạ. Chỉ một mình nó bị gia nhân bỏ quên trong lúc hỗn loạn. Nó chạy đến cửa sổ trông ra sân, đứng lên ghế và kêu cứu. Lúc ấy đã có vài người tụ tập, một người trong số họ, là người thương mến tôi, đỡ một người khác leo lên cửa sổ. Thằng bé thấy một người đàn ông xuất hiện nơi cửa sổ thì sợ hãi, bỏ chạy để tìm đến phòng mẹ. Nó không mở được cửa, nên lại chạy trở lại. Người đàn ông đã tuột xuống khỏi cửa sổ, còn giường và màn trướng trong căn phòng thằng bé đứng đều đang bốc cháy. Họ đỡ người ấy lên lần thứ hai, và bé Jacky tội nghiệp nhảy vào vòng tay ông và được cứu. Tôi không dám tin cho đến khi đã hôn nó hai ba lần. Bấy giờ vợ tôi nói với tôi: ‘Sách của ông có còn không?’ Tôi bảo bà rằng giờ đó chẳng đáng kể gì, khi bà và tất cả những người khác đều được gìn giữ, vì chúng tôi không mất một linh hồn nào, dù tôi thoát được chỉ còn da bọc răng. Ở tầng dưới cứu được ít đồ lặt vặt, nhưng ở trên lầu thì không còn một mảnh vải hay một tờ giấy. Chúng tôi tìm thấy một ít bạc chảy thành cục, tôi sẽ gửi lên cho ông Hoare để bán giúp.

“Ông Smith ở Gainsborough và vài người khác đã cho đón mấy đứa con tôi về. Tôi để vợ tôi ở lại Epworth, còn run rẩy; nhưng tôi hy vọng Đức Chúa Trời sẽ gìn giữ bà, và tin chắc Ngài sẽ chu cấp cho chúng tôi. Tôi chẳng thiếu gì, vì hơn một nửa số lúa mạch của tôi còn được giữ trong kho, chưa đập. Cách đây ít lâu tôi vừa hoàn tất những chỉnh sửa cho “Cuộc Đời Đấng Christ” (Life of Christ) và đã chép ra ba bản. Nhưng tất cả đều mất cả. Ngợi khen Đức Chúa Trời!

“Tôi không biết viết cho thằng con tội nghiệp của tôi (Samuel) về chuyện này thế nào; nhưng tôi phải viết, kẻo nó lại tưởng chúng tôi đã chết cả. Ngài có thể thứ lỗi cho điều này chăng? Tôi mong vợ tôi sẽ bình phục và không sẩy thai, mà Đức Chúa Trời sẽ ban cho tôi đứa con thứ mười chín. Chân bà bị bỏng, nhưng đang lành. Khi tôi đến bên bà, môi bà đã thâm đen. Tôi không nhận ra bà. Vài đứa trẻ bị bỏng nhẹ, nhưng không bị thương hay biến dạng. Riêng tôi chỉ bị một vết phồng nhỏ trên tay. Hàng xóm gửi quần áo cho chúng tôi, vì không có quần áo thì lạnh lắm.

“SAMUEL WESLEY.”

Vị mục sư quản nhiệm viết khá bình thản, xét đến mức nặng nề của thử thách. Những cuốn sách ông đã cẩn thận sưu tầm từng một hai cuốn, mua bằng số tiền chỉ có thể dành dụm nhờ sự tự kiềm chế, đối với ông chỉ kém con cái một chút về mức quý mến, và bộ sưu tập thơ ca cùng thánh ca Hê-bơ-rơ của ông có giá trị đáng kể. Nhiều thư từ của bạn bè và những người quen trong giới văn chương cũng bị thiêu hủy, cùng với giấy tờ liên quan đến gia đình Annesley và sổ bộ của giáo xứ. Chỉ một thứ còn sót lại, đó là một bài thánh ca sáu khổ do ông Wesley viết, được phổ nhạc — người ta cho là — bởi Purcell hoặc Tiến sĩ Blow. Bài ấy được đưa vào sách thánh ca của người Giám Lý, và là mẫu duy nhất về thơ của ông Wesley cha có trong sách ấy: lời mở đầu là “Kìa Đấng Cứu Thế của nhân loại” (Behold the Saviour of Mankind). Rồi còn đồ đạc cũ mòn nhưng hữu dụng, quần áo của cả nhà, món tiền dành dụm nhỏ nhoi và những vật dụng cần thiết đã chuẩn bị cho em bé sắp chào đời — tất cả đều bị cuốn sạch chỉ trong vài phút. Lũ trẻ phải tản mác mỗi đứa một nơi; nhưng Emilia, con gái lớn, khi ấy khoảng mười bảy tuổi, ở lại chăm sóc mẹ tại chỗ trọ mà cô cùng cha mẹ tạm ở tại Epworth, và trở thành người điều dưỡng kiên nhẫn, vui vẻ, người bạn đồng hành luôn ở bên mẹ suốt gần một năm. Cô là một thiếu nữ được học hành tốt khác thường, vì đã cùng học những bài cha dạy cho Samuel suốt thời gian cậu còn ở nhà, và gia đình dự định khi đủ tuổi cô sẽ tự kiếm sống bằng nghề gia sư. Cô yêu mẹ bằng tình thương mến tôn thờ đôi khi thấy ở một người con gái cả đủ lớn để cảm thông với những thử thách của cha mẹ, và cô xem những tháng được gần như có mẹ riêng cho mình là một trong những quãng đời hạnh phúc nhất. Suốt ngày cô bận rộn, nhưng buổi tối cô đọc sách, khi đọc to, khi đọc thầm, và rất vui vẻ, mãn nguyện.

Tháng 3 năm 1709, khoảng một tháng sau vụ cháy, Kezia chào đời, và hóa ra là đứa con cuối cùng của bà Wesley. Việc cô bé ốm yếu, mỏng manh cũng là điều dễ hiểu, xét đến những gì người mẹ — khi ấy vừa tròn bốn mươi tuổi — đã phải trải qua.

Năm tháng sau, theo lời yêu cầu của một mục sư ở vùng lân cận, bà Wesley viết cho ông thêm một bản tường thuật ngắn về vụ cháy: — “Epworth, ngày 24 tháng 8 năm 1709.

“Đêm thứ Tư, ngày 9 tháng 2, khoảng từ mười một đến mười hai giờ, vài tàn lửa từ mái nhà rơi xuống chân một trong mấy đứa trẻ. Cô bé lập tức chạy đến phòng chúng tôi và gọi. Ông Wesley nghe tiếng kêu cháy ngoài đường, bật dậy (vì tôi đang ốm nặng nên ông ngủ phòng riêng), và khi mở cửa thì thấy lửa đang cháy chính nhà mình. Ông lập tức đến phòng tôi, bảo tôi và các con gái lớn dậy mau và tự lo thoát thân. Rồi ông chạy đến phá cửa phòng trẻ, gọi chị hầu đưa bọn trẻ ra. Hai đứa nhỏ ngủ chung giường với chị; ba đứa kia ở một giường khác. Chị vội bế đứa nhỏ nhất và bảo những đứa còn lại theo sau, và ba đứa lớn hơn đã làm theo. Khi chúng tôi đã xuống đến sảnh và bị lửa vây quanh, ông Wesley mới biết mình để quên chìa khóa các cửa ở trên lầu. Ông chạy lên lấy lại được một phút trước khi cầu thang bắt lửa. Khi chúng tôi mở cửa ra đường, gió đông bắc mạnh thổi lửa tạt vào dữ dội đến nỗi không ai đứng vững được. Nhưng vài đứa con chúng tôi thoát ra qua cửa sổ, những đứa còn lại qua một cửa nhỏ ra vườn. Tôi không đủ sức trèo lên cửa sổ, cũng không thể đến được cửa ra vườn. Tôi cố ba lần mở đường qua cửa ra đường, nhưng cả ba lần đều bị sức lửa dữ dội đẩy lùi. Trong cơn khốn quẫn ấy, tôi cầu xin Đấng Cứu Thế phước hạnh của chúng ta cứu giúp, rồi lội qua lửa, không mảnh vải che thân như lúc ấy, và lửa chẳng làm tôi hại gì hơn là sém nhẹ tay và mặt. Khi ông Wesley đã thấy các con khác được an toàn, ông nghe đứa trẻ trong phòng trẻ kêu khóc. Ông cố lên cầu thang, nhưng cầu thang đã cháy cả, không chịu nổi sức nặng của ông. Thấy không thể nào cứu giúp được, ông quỳ xuống trong sảnh và phó thác linh hồn đứa trẻ cho Đức Chúa Trời.

“SUSANNA WESLEY.” Lúc con người cùng đường là lúc Đức Chúa Trời ra tay; và John Wesley tin rằng chính vào giây phút cha ông đang phó thác linh hồn con trẻ cho Đức Chúa Trời, là Đấng đã ban nó, thì ông mới thức dậy, chứ không phải trước đó; ông còn kể thêm: “Tôi không hề khóc như mọi người tưởng, trừ phi là sau đó. Tôi nhớ mọi chi tiết rõ ràng như thể mới hôm qua. Thấy căn phòng rất sáng, tôi gọi chị hầu bế tôi dậy. Nhưng chẳng ai trả lời, tôi thò đầu ra khỏi màn và thấy những vệt lửa trên trần phòng. Tôi dậy chạy ra cửa, nhưng không đi xa hơn được, vì mọi thứ bên ngoài đều đang bốc cháy. Bấy giờ tôi trèo lên cái rương kê gần cửa sổ; một người dưới sân thấy tôi, và đề nghị chạy đi lấy thang. Người khác đáp: ‘Không kịp đâu;

nhưng tôi đã nghĩ ra một cách khác. Đây, tôi sẽ đứng tựa vào tường, các anh nhấc một người nhẹ cân đặt lên vai tôi.’ Họ làm như thế, và người ấy bế tôi ra khỏi cửa sổ. Ngay lúc ấy cả mái nhà sập xuống; nhưng nó sập vào phía trong, nếu không thì tất cả chúng tôi đã bị đè bẹp ngay lập tức. Khi người ta đưa tôi vào ngôi nhà nơi cha tôi đang ở, ông kêu lên: ‘Nào, bà con láng giềng, chúng ta hãy quỳ xuống; hãy tạ ơn Đức Chúa Trời! Ngài đã ban lại cho tôi đủ cả tám đứa con; cứ để ngôi nhà đi. Tôi đủ giàu rồi.’ Hôm sau, khi đang đi dạo trong vườn và xem xét đống đổ nát của ngôi nhà, ông nhặt được một phần trang giấy từ cuốn Kinh Thánh Đa Ngữ (Polyglot Bible) của mình, trên đó chỉ còn đọc được đúng những chữ này: Vade: vende omnia quo habes; et attolle crucem, et sequere me.”

Ba bản tường thuật không có mấy chỗ vênh nhau; vì cha, mẹ và con trai đều là những người có đầu óc minh mẫn, và suốt đời John Wesley, tâm trí ông đặc biệt không hề vướng chút gì gọi là “lộn xộn”. Thật vậy, cách tổ chức của phong trào Giám Lý đủ chứng minh bộ óc ông vận hành chính xác đến mức nào. Ông không quên mà cũng chẳng tưởng tượng, không vội vã mà cũng chẳng ngơi nghỉ, nhưng làm mọi việc với sự chính xác nhắm đúng đích đến nỗi các quy tắc và điều lệ của ông là những sức mạnh sống động chứ không phải là hài cốt khô.

Vụ cháy làm thay đổi cuộc đời Susanna và Hetty (Mehetabel) nhiều hơn các anh chị em khác, vì cậu Samuel Annesley và chú Matthew Wesley cho đón hai cô lên ở London; và từ đó đã đặt nền cho mối gắn bó rất nồng thắm giữa người chú và hai cô cháu gái thông minh, lanh lợi. Tuy nhiên, dường như hai cô không thể cho người anh ở Westminster biết được bao nhiêu về những gì xảy ra sau tai họa, vì đến tháng 6 cậu viết bức thư sau đây cho mẹ: — “St. Peter’s College, Westminster,” “Thưa mẹ,” ngày 9 tháng 6 năm 1709.

“Nếu bà ngoại không bảo con, lần gần nhất con đến thăm, rằng mẹ sắp đến kỳ sinh nở — lúc mà con nghĩ có viết cũng vô ích vì mẹ sẽ không đọc được — thì con đã gửi thư cho mẹ hết lần này đến lần khác trước giờ rồi. Vậy con xin mẹ đừng cho đó là do con lơ là, điều mà chắc chắn con không bao giờ có thể mắc phải chừng nào con còn hưởng điều mẹ đã ban cho con — sự sống. Cha để con hoàn toàn mù tịt về hoàn cảnh của mẹ ở Epworth, và con chưa nghe một lời nào từ quê nhà kể từ lá thư đầu tiên mẹ gửi con sau vụ cháy; đến nỗi con thật ngượng không dám đến nhà bà con nào vì sợ bị chế giễu đến chết mất. Họ hỏi con có phải cha định rời Epworth không. Cha có đang xây lại nhà không? Có trông mong được ai quyên góp gì không? Đứa bé bị mất (đứa út?) là trai hay gái? Tên là gì? Cha có mất hết sách vở và giấy tờ không? Có phải không cứu được gì cả không? Với mọi câu hỏi ấy, con đành phải trả lời: ‘Con không rõ, con không biết; con chưa nghe tin gì.’ Con đã hỏi cha vài câu như thế, nhưng vẫn còn mù tịt. Nếu mẹ thấy cuốn ‘Cowley’ và ‘Hudibras’ của con đáng nhận, con rất vui lòng gửi chúng về cho mẹ, là người đã tặng chúng cho con. Con mong cả nhà đều khỏe, như mọi người ở thành phố đều khỏe.

“Con trai rất mực thương yêu của mẹ, “SAM WESLEY.”

Vì lúc ấy người mẹ có nhiều thời giờ hơn thường lệ, rất có thể bà đã trả lời những câu hỏi của con trai, dù lá thư ấy không còn được lưu giữ. Mùa thu cùng năm, bà lại viết cho cậu như sau: — “Epworth, tháng 10 năm 1709. “Sammy yêu dấu của mẹ, “Mẹ mong con vẫn giữ những ấn tượng của sự giáo dục con đã nhận, và chưa quên rằng lời hứa nguyện cùng Đức Chúa Trời vẫn ở trên con. Con biết rằng hoa quả đầu mùa thuộc về thiên đàng bởi một quyền không thể chuyển nhượng, và rằng, như cha mẹ đã dâng con cho sự phục vụ nơi bàn thờ, thì chính con cũng đã chọn điều ấy khi cha con được đề nghị một con đường khác cho con. Nhưng con đã cân nhắc kỹ một sự lựa chọn và một sự dâng hiến như thế hàm chứa điều gì chưa? Hãy suy xét kỹ xem sự biệt riêng khỏi thế gian, sự trong sạch, sự sùng kính, đức hạnh gương mẫu thế nào được đòi hỏi nơi những người sẽ dẫn dắt kẻ khác đến vinh hiển! Mẹ nói gương mẫu; vì mức độ tin kính thấp kém, tầm thường không đủ cho những người giữ chức vụ thánh. Con đừng nghĩ sẽ sống như phần còn lại của thế gian; sự sáng của con phải soi trước mặt người ta như vậy, đặng họ thấy những việc lành của con, và nhờ đó được dẫn đến chỗ tôn vinh Cha con ở trên trời. Về phần mẹ, mẹ không hiểu các mục sư lấy mặt mũi nào mà quở trách tội nhân, hoặc khuyên người ta sống tốt lành, khi chính họ buông theo những khuynh hướng bại hoại của mình, và lấy việc làm mà phủ nhận giáo lý mình rao giảng. Nếu Chúa Giê-xu Thánh khiết quả thật là Thầy của họ, và họ thật là khâm sai của Ngài, thì hẳn họ phải sống như môn đồ của Ngài; còn nếu không, họ sẽ phải khai ra việc quản trị của mình một cách đáng buồn biết bao!

Mẹ khuyên con, trong chừng mực hoàn cảnh hiện nay cho phép, hãy sắp xếp công việc của con theo một phương pháp nhất định, nhờ vậy con sẽ học được cách tận dụng từng giây phút quý báu, và thấy việc chu toàn các bổn phận của mình dễ dàng không sao tả xiết. Hãy bắt đầu và kết thúc ngày với Đấng là An-pha và Ô-mê-ga, và nếu con thật sự kinh nghiệm thế nào là yêu mến Đức Chúa Trời, con sẽ lợi dụng thì giờ hết sức mình để dành cho sự phục vụ Ngài cách trực tiếp hơn. Mẹ sẽ kể cho con nghe quy tắc mẹ từng giữ khi còn ở nhà cha mẹ, lúc ấy mẹ cũng có ít tự do như con bây giờ, nếu không nói là ít hơn. Mẹ thường cho phép mình dành thời gian giải trí bằng với thời gian mẹ dành cho sự tĩnh nguyện riêng; không phải lúc nào mẹ cũng dùng hết chừng ấy, nhưng mẹ cho phép mình đi xa đến thế mà thôi, không hơn. Mọi việc khác cũng vậy: hãy định bấy nhiêu thời gian cho giấc ngủ, ăn uống, giao tiếp, v.v.; nhưng trên hết mọi sự, Sammy yêu dấu của mẹ, mẹ truyền cho con, mẹ xin con, mẹ nài nỉ con, hãy hết sức nghiêm cẩn giữ ngày của Chúa. Trong mọi việc, hãy cố hành động theo nguyên tắc, và đừng sống như phần đông nhân loại, những người trôi qua thế gian như cọng rơm trên dòng sông, bị cuốn đi theo hướng nào dòng nước hay ngọn gió đẩy đưa. Hãy thường tự hỏi mình: Tại sao tôi làm việc này hay việc kia? Tại sao tôi cầu nguyện, đọc, học hỏi, hay giữ sự tĩnh nguyện, v.v.? Nhờ đó con sẽ đạt đến sự vững vàng và nhất quán trong lời nói và việc làm, xứng hợp với một tạo vật có lý trí và một Cơ Đốc nhân tốt.

“Mẹ yêu thương của con, “Sus. WESLEY.” Quả thật người mẹ đã đặt trước mặt con trai một lý tưởng cao; và dù cậu không trở thành bậc thiên tài và nhà thần học của gia đình, bà vẫn được phần thưởng, theo cách mà phần lớn ước nguyện của con người được thành tựu. Samuel luôn là một người con ngoan và một Cơ Đốc nhân gương mẫu, nhưng chính John mới trở thành một sứ đồ và một sức mạnh trong thế giới. Không phải đúng điều bà mong mỏi từ “chính lúc chào đời của đứa con trai đầu lòng, và cả trước đó”, nhưng là một phước lành còn tốt hơn.

Những bức thư bà Wesley viết cho các con gái không nhiều lắm, vì dĩ nhiên các cô ở nhà với bà, còn các con trai thì đi học xa ở trường và đại học. Tuy vậy, bà đã viết một lá thư rất dài, trong đó trình bày lời giải nghĩa Bài Tín Điều Các Sứ Đồ, gửi cho Susanna khi cô đang ở London, trong năm sau vụ cháy: — “Epworth,” “Sukey yêu dấu của mẹ,” ngày 13 tháng 1 năm 1709-10.

“Vì những tai họa đã khiến mẹ con mình cách xa nhau, và chúng ta không còn được những dịp trò chuyện cùng nhau như trước, mẹ không còn cách nào khác để làm tròn bổn phận làm cha mẹ, hay để thỏa lòng mong muốn làm cho con mọi điều tốt mẹ có thể làm, ngoài việc viết thư.

“Con biết rất rõ mẹ yêu con dường nào. Mẹ yêu thân thể con, và tha thiết nài xin Đức Chúa Trời Toàn Năng ban phước cho nó được khỏe mạnh, cùng mọi điều cần thiết cho sự an ủi và nâng đỡ nó trong đời này. Nhưng mối quan tâm dịu dàng nhất của mẹ là dành cho linh hồn bất tử của con, và cho hạnh phúc thuộc linh của linh hồn ấy; mối quan tâm này mẹ không thể bày tỏ cách nào tốt hơn là cố gắng vun trồng vào tâm trí con những nguyên tắc về tri thức và đức hạnh tuyệt đối cần thiết để con sống một đời tốt lành ở đời này, là điều duy nhất có thể bảo đảm chắc chắn hạnh phúc của con ở đời sau.

“Việc chính bây giờ cần làm là đặt một nền tảng tốt, để con hành động theo nguyên tắc, và luôn có thể tự thuyết phục chính mình và trả lời cho người khác về lẽ của đức tin ở trong con; vì bất cứ ai xưng mình theo đạo chỉ vì đó là phong tục của xứ sở mình sống, hoặc vì cha mẹ mình cũng làm vậy, hoặc vì nhờ đó mà quyền lợi thế gian được bảo đảm hay thăng tiến, sẽ không bao giờ đứng vững được trong ngày cám dỗ, và cũng sẽ chẳng bao giờ được vào nước thiên đàng. Và dù có lẽ hiện giờ con chưa hiểu hết mọi điều mẹ sẽ nói, con hãy giữ lá thư này bên mình, và khi con lớn thêm, lý trí và sự phán đoán của con sẽ tiến bộ, và con sẽ hiểu mọi sự rõ ràng hơn.

“Con đã được dạy một số nguyên tắc đầu tiên của đạo: rằng có một Đức Chúa Trời, và chỉ một mà thôi; rằng trong sự hiệp một của Thần tánh có ba Ngôi riêng biệt, là Đức Cha, Đức Con và Đức Thánh Linh; rằng Đức Chúa Trời ấy phải được thờ phượng. Con đã học vài bài cầu nguyện, bài tín điều và sách giáo lý, trong đó tóm tắt bổn phận của con đối với Đức Chúa Trời, đối với chính mình, và đối với người lân cận. Nhưng, Sukey ơi, không phải việc học thuộc lòng những điều ấy, cũng không phải việc đọc vài lời cầu nguyện sáng tối, sẽ đưa con lên thiên đàng; con phải hiểu điều mình nói, và phải thực hành điều mình biết; và vì sự hiểu biết là cần thiết để thực hành, mẹ sẽ cố gắng, bằng cách đơn sơ nhất có thể, dạy con một vài điều căn bản cần thiết nhất phải biết, và dễ hiểu nhất. Mẹ tha thiết nài xin Đức Chúa Trời vĩ đại, là Cha về phần hồn, dẫn dắt tâm trí con vào đường lẽ thật.

“Mẹ không biết con đã bao giờ nghiêm túc suy xét tình trạng hư mất và khốn khổ mà con đang ở trong đó bởi bản tánh chưa. Nếu chưa, thì đã đến lúc phải bắt đầu suy xét; và mẹ sẽ tha thiết nài xin Đấng Toàn Năng soi sáng tâm trí con, đổi mới và thánh hóa con bởi Đức Thánh Linh của Ngài, để ở đời này con được làm con của Ngài bởi sự làm con nuôi, và ở đời sau được làm kẻ kế tự của nước phước hạnh của Ngài.”

Bạn đã đọc xong Lửa Và Hiểm Nguy