Susanna Wesley
Nỗi Lo Toan Của Người Mẹ

Chương 7 · 20 phút đọc · 26 phút nghe

Nỗi Lo Toan Của Người Mẹ

Về năm, sáu tháng kế tiếp trong đời bà Wesley, không có điều gì được ghi lại; vì vậy có lẽ những tháng ấy đã trôi qua trong sự yên tĩnh và an vui nhiều nhất mà bà từng biết. Vào tháng Năm, bà viết cho con trai cả một bức thư, cho thấy điều mà ngày nay chúng ta gọi là chủ trương kiêng rượu tuyệt đối không nằm trong số những đức tính khắc khổ được thực hành, dù là trong giới của chính bà hay trong giới mà cậu con trai bà đang sống.

“Sammy con yêu dấu, Epworth, ngày 22 tháng 5 năm 1706.

“Con không thể hình dung mẹ vui lòng biết bao khi đọc thư con, trong đó con kể cho mẹ nghe nỗi lo sợ của con, e rằng mình sẽ xúc phạm Đức Chúa Trời; dầu vậy, nếu con trình bày sự việc đúng như thật, mẹ mong rằng chẳng có nguy cơ nào con phạm điều ấy trong việc con nói tới.

“Mẹ nghĩ rằng say rượu đúng nghĩa chắc chắn là uống một lượng rượu mạnh đến mức bị say, khiến người ấy không còn sử dụng lý trí mình với sức mạnh và sự tự chủ như lúc bình thường. Vả, có những người, nhờ quen uống thật nhiều thứ rượu ấy, hầu như chẳng bao giờ mắc tội say rượu đúng nghĩa, vì họ chẳng bao giờ bị say; nhưng mẹ coi đó là hình thức nặng nề nhất của tội không tiết độ.

“Nhưng đó không phải là trường hợp của con, và mẹ mong sẽ chẳng bao giờ là trường hợp của con. Hai ly thì không thể nào làm hại con được, miễn là chúng không lớn hơn những ly người ta thường dùng; mẹ cũng không muốn con băn khoăn dù con thấy mình ấm người và vui vẻ sau khi uống; vì làm tươi tỉnh và phấn chấn tinh thần là tác dụng tất yếu của thứ rượu ấy, và chắc chắn Đấng Thiêng Liêng sẽ chẳng bao giờ phật lòng vì sự thỏa mãn vô hại của những nhu cầu chừng mực nơi chúng ta.

“Nhưng rồi con hãy cẩn thận; hãy dừng lại ở ly thứ ba. Hãy nghĩ rằng con có một bổn phận phải tiết độ nghiêm ngặt mà không phải ai cũng có — mẹ muốn nói đến việc con được định cho chức thánh. Hãy nhớ rằng, dưới chế độ của người Do Thái, chính Đức Chúa Trời đã truyền dạy rằng kéo bắt tim trong Đền Thờ phải làm bằng vàng ròng; từ đó chúng ta có thể suy ra rằng những người được nhận vào phục vụ nơi bàn thờ, mà một phần lớn chức vụ của họ là quở trách người khác, thì chính họ phải hết sức thanh sạch, không vướng một hành vi tai tiếng nào; và nếu người khác tiết độ, thì họ phải kiêng khem.

“Thứ Năm vừa rồi, ở đây đã xảy ra một tai nạn rất đáng buồn. Có lẽ con còn nhớ một người tên Robert Darwin ở thị trấn này. Người ấy đi chợ phiên Bawtry, uống say ở đó; rồi trên đường cưỡi ngựa về nhà, khi xuống một con dốc, con ngựa quỵ xuống cùng với ông ta, và vì không còn tỉnh táo để tự giữ mình, ông ngã úp mặt xuống đất và bị trật cổ. Những người đi cùng lập tức kéo cổ ông vào lại, và ông sống được đến hôm sau; nhưng không bao giờ nói được lời nào nữa. Mặt ông bị rách nát cả, một con mắt bị dập lòi ra, môi dưới bị đứt mất, mũi bị gãy dập, và tóm lại, ông là một trong những gương đáng sợ nhất về sự công bình nghiêm khắc của Đức Chúa Trời mà mẹ từng biết. Mẹ kể tỉ mỉ chuyện này hơn vì người ấy, vừa là một trong những người giàu nhất vùng, lại vừa là một trong những kẻ thù không đội trời chung nhất mà cha con có trong vòng giáo dân trong giáo xứ; một kẻ đã sỉ nhục cha con hèn hạ nhất trong lúc ông gặp hoạn nạn, một kẻ sẵn sàng nhất gây cho ông mọi điều tai hại mà hắn có thể làm, chưa kể những lần hắn lăng nhục mẹ và các con, và hắn đã hết lòng mong thấy gia đình mình sụp đổ ra sao — điều mà Đức Chúa Trời đã không cho hắn được thấy. Từ khi cha con bị giam đến nay, người này cùng một người nữa đã bị cất đi giữa lúc đang phạm tội. Mẹ cầu xin Đức Chúa Trời sửa đổi những người còn lại. Sammy yêu dấu, mẹ vẫn là người bạn trung thành và là mẹ của con, SUSANNA WESLEY.”

Vài tháng sau, chính ông Wesley viết cho con trai một bức thư nói về người mẹ thật đẹp đẽ, đến nỗi chẳng cuốn tiểu sử nào về bà có thể trọn vẹn nếu thiếu lời ca ngợi này về giá trị của bà: — “Con yêu dấu, Epworth, tháng 9 năm 1706.

“Phần thứ hai của lòng tin kính liên quan đến bổn phận của con đối với cha mẹ; đối với cha mẹ, cha thật lòng mong con sẽ cư xử đúng mực, cho đến giây phút cuối cùng của đời con; vì sự bất tuân đối với cha mẹ thường là mẹ đẻ của mọi thói hư tật xấu khác… Hẳn nhiên chính Đức Chúa Trời đã vô cùng vui lòng và mãn ý khi ban sự sống cho các tạo vật của Ngài; nhưng cha chưa bao giờ thấy lý do nào khiến điều ấy làm giảm bớt, hay khiến trở nên không cần thiết, bổn phận của chúng đối với Ngài.

“Nhưng hơn nữa, nếu chúng ta không có bổn phận gì đối với cha mẹ vì đã nhận sự sống từ nơi họ, mà chỉ vì những ân huệ về sau, như sự giáo dục và những điều tương tự, thì hóa ra chẳng có bổn phận gì đối với một người cha mẹ khắc nghiệt và thiếu tình thương — điều mà cha e là trái với Kinh Thánh và trái với lẽ phải. Không những thế, giả sử một người cha không đủ sức nuôi con mình, mà buộc phải bỏ nó từ lúc còn ẵm ngửa, để mặc nó cho lòng thương xót và sự bố thí của người khác — điều mà con biết là rất thường xảy ra trong thành phố lớn nơi con đang sống; cha nói rằng hóa ra nếu về sau đứa trẻ ấy tình cờ biết được cha mẹ mình, thì nó chẳng có bổn phận phải đáp đền họ chút nào; điều ấy sai đến nỗi cha tin rằng chính bản tính tự nhiên sẽ dạy nó điều ngược lại. Cha nhìn nhận rằng bổn phận đến từ những ân huệ, sự giáo dục tốt và những điều tương tự, khi được thêm vào bổn phận của tự nhiên, sẽ làm cho mối dây ràng buộc bền chặt hơn nhiều; và những đứa con có cha mẹ hoặc bỏ bê chúng, hoặc nêu gương xấu cho chúng, thì theo một nghĩa nào đó có thể nói là chẳng mấy mang ơn cha mẹ vì đã sinh mình ra đời. Nhưng ở đâu hai điều ấy hiệp lại với nhau, thì chúng ta khó lòng bày tỏ cho đủ lòng biết ơn đối với họ.

“Có lẽ con sẽ nghĩ cha đang biện hộ cho chính mình; quả thật, phần nào là vậy, nhưng đó cũng là biện hộ cho mẹ của cha; và thậm chí cho chính con nữa, nếu một ngày kia con có con cái. Và quả thật, đó là biện hộ cho cả tự nhiên lẫn xã hội loài người, là những điều sẽ tan rã, hoặc suy yếu nghiêm trọng, nếu hòn đá nền lớn này bị dời đi.

“Tuy nhiên, dù sao chăng nữa, mặc dầu sự dịu dàng và trìu mến giữa cha mẹ và con cái — điều mà những kẻ khó tính, có lẽ vì chính họ không có khả năng ấy, dễ gọi là ‘nuông chiều’ — là một niềm vui rất thật và rất tự nhiên, một niềm vui mà cha nghĩ những ân huệ qua lại thôi khó lòng tạo nên được; cha vẫn nghĩ rằng, nếu chúng ta đem cân các bổn phận, thì sự chăm sóc về sau của cha mẹ, trong việc vun đắp tâm trí đứa con và đưa nó ra đời — điều có lẽ chẳng phải không gây khó nhọc cho chính họ — để nó được sống an vui ở đời này và đời đời, thì chắc chắn phải được nhìn nhận là ân huệ lớn lao và quý báu hơn nhiều; và vì thế lẽ phải sẽ làm cán cân nghiêng về phía này, dù tình cảm có đè nặng đến đâu ở phía bên kia.

“Vậy, vì cả hai lẽ ấy, con biết con mắc nợ thế nào đối với một trong những người mẹ tốt nhất. Có lẽ con đã đọc về một vị vua trong dòng Ptolemy đã chọn danh hiệu Philometor, coi đó là tước hiệu vẻ vang hơn cả nếu ông lấy danh hiệu của vị tiền nhiệm là Alexander. Và con sẽ có một hoài bão chính đáng và đạo đức nếu cố gắng noi theo ông, vì con có biết bao lý do để làm vậy; hãy thường suy nghĩ về tình yêu dịu dàng và đặc biệt mà mẹ yêu dấu của con luôn bày tỏ với con, về nỗi khổ đau sâu xa cả thân thể lẫn tâm hồn mà mẹ đã chịu vì con, cả trước lẫn sau khi con chào đời; về sự chăm lo đặc biệt mẹ dành cho việc học hành của con trong khi mẹ phải vật lộn với bao nhiêu đau đớn và bệnh tật; và trên hết, về những lời khuyên bảo lành mạnh và ngọt ngào của tình mẹ mà mẹ thường dành cho con: hãy kính sợ Đức Chúa Trời, hãy chăm lo cho linh hồn mình cũng như cho việc học, hãy tránh mọi thói hư tật xấu và gương xấu (làm được như vậy sẽ góp phần vào cả thanh danh lẫn hạnh phúc của con), cũng như những bức thư quý giá mẹ đã viết cho con về cùng những đề tài ấy. Cha thật lòng tin rằng con sẽ nhớ rằng những bổn phận biết ơn, yêu thương và vâng phục ấy, cùng những cách bày tỏ chúng, không chỉ giới hạn trong những năm thơ ấu của con, mà phải kéo dài đến tận cuối đời, và thậm chí sau đó còn làm cho ký ức về mẹ trở nên vô cùng thân thương và quý báu đối với con.

“Con sẽ không quên chứng tỏ điều này bằng cách nâng đỡ và an ủi mẹ khi mẹ về già, nếu Đức Chúa Trời đẹp lòng cho mẹ sống đến tuổi ấy (dù cha e rằng mẹ sẽ không sống được đến lúc đó), và bằng cách không làm điều gì khiến mẹ phật lòng và buồn phiền cách chính đáng, hoặc cho thấy con không xứng đáng với một người mẹ như thế. Con sẽ cố gắng đền đáp những lời mẹ cầu nguyện cho con bằng cách cầu nguyện cho mẹ gấp đôi, cũng như tăng gấp đôi lòng sốt sắng trong những lời cầu nguyện ấy; và trên hết mọi sự, hãy sống một đời đạo đức và tin kính đến nỗi mẹ thấy rằng sự chăm lo và tình yêu của mẹ đã không uổng phí nơi con, nhưng để tất cả chúng ta đều được gặp nhau trên thiên đàng.

“Tóm lại, con hãy tôn kính và yêu thương mẹ bao nhiêu tùy ý, mà cha mong là sẽ nhiều hết mức con có thể. Vì dù cha sẽ ghen với bất cứ đối thủ nào khác trong lòng con, nhưng cha sẽ không ghen với mẹ; con càng làm tròn bổn phận đối với mẹ, và càng viết thư cho mẹ thường xuyên và trìu mến bao nhiêu, thì con càng làm vui lòng người cha thương yêu con bấy nhiêu, SAMUEL WESLEY.”

Bản tính dịu dàng của người cha được bày tỏ thật cảm động qua cả loạt thư ông viết cho “đứa con yêu dấu”, người đầu tiên rời nhà để bước ra đời.

Chưa từng có ai xác định chính xác ngày sinh của Martha, đứa con kế tiếp của bà Wesley, cô con gái thứ tám và là đứa con thứ mười bảy của bà; nhưng hẳn là vào những tháng cuối năm 1706. Cô bé là một đứa trẻ yếu ớt, hay đau ốm, và từ khi bắt đầu biết nhận ra mọi người, cô luôn dành những nụ cười rạng rỡ nhất cho cậu anh bé nhỏ John, người gần tuổi cô nhất, lúc cô ra đời cậu khoảng ba tuổi rưỡi. Trong mấy tháng đầu đời của Martha, hẳn đôi tay người mẹ bận rộn vô cùng, dầu các cô con gái lớn đã đủ lớn để đôi khi đỡ cho bà việc trông em. Dù vậy, việc thư từ với đứa con đầu lòng đã bị gián đoạn nhiều tháng; nhưng đến tháng 3 năm 1707, bà viết cho cậu một bức thư dài và tha thiết, mà ở đây chỉ cần trích một đoạn: — “Mẹ có một ước ao lớn lao và chính đáng là tất cả các chị em gái và em trai của con đều được cứu cũng như con; nhưng mẹ phải thú nhận rằng mẹ nghĩ mối bận tâm của mẹ dành cho con là lớn nhất. Sao, con, con trai của mẹ, con, người đã từng là đứa con của nỗi đau đớn tột cùng của mẹ, khi con chào đời và trong thời thơ ấu của con, người nay là đứa con của tình yêu dịu dàng nhất của mẹ, là bạn của mẹ, là niềm vui khôn tả của mẹ, là niềm hy vọng tương lai của mẹ về hạnh phúc trong đời này, là người mà mẹ khóc và cầu nguyện cho trong những giờ mẹ lánh xa thế gian, khi không một người phàm nào biết được nỗi thống khổ của linh hồn mẹ vì con, không một con mắt nào thấy những giọt nước mắt của mẹ, là những giọt nước mắt chỉ được Cha về phần hồn nhìn thấy, Đấng mà mẹ khẩn thiết nài xin ân điển cho con đến nỗi mẹ mong rằng cuối cùng mẹ sẽ được nhậm lời, — lẽ nào con lại có thể bị hư mất đời đời? Ôi, ước gì điều ấy không thể xảy ra! Thật vậy, mẹ nghĩ mẹ gần như có thể ước ao chính mình bị dứt bỏ, miễn là mẹ chắc chắn con được cứu rỗi. Nhưng mẹ vẫn hy vọng, mẹ vẫn muốn tự thuyết phục mình rằng một đứa con mà biết bao lời cầu nguyện đã được dâng lên Trời vì nó thì cuối cùng sẽ không bị hư mất.” Chỉ vài tuần sau, lòng bà Wesley, cũng như lòng chồng bà, được vui mừng bởi một thông báo chính thức rằng “Sammy” có lẽ sẽ được chọn vào một trong những suất Học bổng của Nhà Vua tại Westminster, điều sẽ giúp cậu có thể vào Oxford. Điều này khiến người mẹ khôn ngoan nhưng đầy lo lắng viết thêm một bức thư nữa.

“Sammy con yêu dấu, Epworth, ngày 7 tháng 5 năm 1707.

“Dù mẹ mới viết thư cho con gần đây, nhưng vì nhận được tin rằng kỳ tuyển chọn của con sớm hơn nhiều so với mẹ tưởng, mẹ nhân dịp này khuyên bảo con về việc ấy.

“Con biết rằng Đức Chúa Trời đời đời, Đấng đáng ngợi khen mãi mãi, Đấng ban đầu đã dựng nên muôn vật bởi quyền năng toàn năng của Ngài, và là Đấng làm theo ý mình trong cơ binh trên trời, và ở giữa cư dân trên đất, là Đấng duy nhất định đoạt mọi sự việc; và vì thế, mẹ hết sức khuyên con hãy nghiêm trang dành riêng một khoảng thời gian (vào ngày Sa-bát nếu con có thể) để nài xin Ngài sự hướng dẫn và giúp đỡ đặc biệt hơn trong một việc mà phần lớn sự thịnh vượng tương lai của con có thể tùy thuộc vào. Trước hết, mẹ muốn con khiêm nhường nhìn nhận và than khóc mọi lỗi lầm trong đời sống đã qua của con, theo như con có thể nhớ lại; còn những lỗi lầm con không còn nhớ, thì hãy cầu xin, như Đa-vít đã cầu xin, để Đức Chúa Trời tẩy sạch con khỏi các lỗi kín giấu của con.

“Rồi hãy tiếp tục ngợi khen Ngài vì mọi sự thương xót mà con có thể nhớ mình đã nhận được từ lòng nhân từ thiên thượng của Ngài; và sau đó hãy nài xin ơn Ngài trong việc lớn này, và hãy làm mọi điều ấy nhân danh và nhờ sự trung bảo của Chúa Giê-xu đáng ngợi khen.

“Sammy, con đừng tự lừa dối mình. Không thể trông cậy nơi loài người; Đức Chúa Trời làm muôn sự trong muôn sự. Kẻ nào Ngài chúc phước cho, thì thật được phước. Khi con đã làm điều này rồi, hãy hoàn toàn phó thác chính mình và mọi sự may rủi của con cho Đức Chúa Trời Toàn Năng; đừng quá lo lắng về việc mình có được chọn hay không, cũng đừng bối rối nếu bị thất vọng.

“Nếu có thể được, con hãy dành riêng những giờ chiều Chúa Nhật, từ bốn giờ đến sáu giờ, cho công việc này; mẹ cũng đã định dành thời gian ấy cho cùng một việc. Nguyện Đấng Vô Hạn, là Đấng mà chúng ta thuộc về, và là Đấng mẹ mong rằng chúng ta đang cố gắng hầu việc và yêu mến, chấp nhận và ban phước cho chúng ta.

“SUSANNA WESLEY.”

Cuối cùng cậu được chọn, và theo một nghĩa nào đó đã bước vào một cuộc đời mới; nghĩa là cậu có những bổn phận mới và một phạm vi rộng hơn. Có lẽ cậu có giọng hát hay và chút hiểu biết về âm nhạc, bằng không cậu đã chẳng được chọn làm Học sinh Học bổng của Nhà Vua, vì những cậu bé giữ vị trí ấy hầu như luôn là ca viên của Nhà nguyện Hoàng gia. Điều này khiến các cậu được chú ý, và các cậu nhận được nhiều lời mời vào giới âm nhạc và giới quý tộc. Bà Wesley vô cùng lo sợ con trai mình có thể trở nên người thuộc về thế gian, mang tinh thần thế gian, và bà đã viết thư để cảnh tỉnh và khuyên giục cậu: — “Sammy con yêu dấu, Epworth, ngày 30 tháng 8 năm 1707.

“Con ơi, giữa bao nhiêu bạn bè và công việc như thế, con làm thế nào để giữ tâm trí mình trong một trạng thái thích hợp cho việc phụng sự Đức Chúa Trời? Mẹ lo sợ lắm, e rằng con sẽ xao lãng bổn phận đối với Ngài. Hãy coi chừng thế gian, kẻo nó bất ngờ đánh cắp lòng con, và khiến con trở nên bội tín với những lời thề nguyện và bổn phận con đã tự đặt trên mình, trong giao ước mà chính con đã lập với Đức Chúa Trời Ba Ngôi đáng ngợi khen đời đời, trước khi con dự Tiệc Thánh. Con đã từng dự Tiệc Thánh ở London chưa? Nếu chưa, hãy xét xem điều gì đã khiến con xao lãng, và hãy nắm lấy dịp tới.

“SUSANNA WESLEY.” Vào tháng Mười, lòng thương cảm của người mẹ nơi bà Wesley trỗi dậy khi nghe tin con trai bị bệnh thấp khớp phải nằm liệt giường; nhưng đến cuối tháng Mười Một cậu đã bình phục, và bà viết cho cậu một bức thư rất dài, chủ yếu về thần học, nhưng có vài lời thẳng thắn về những cám dỗ có thể tấn công một thanh niên đang ở ngưỡng cửa trưởng thành. Chỉ những đoạn mở đầu và kết thúc là thích hợp với những trang sách này: — “Sammy con yêu dấu, Epworth, ngày 27 tháng 11 năm 1707.

“Cả hai mẹ con mình đều than phiền là không thường nghe tin nhau. Mẹ không biết lời than phiền về phía con có cơ sở gì; nhưng mẹ ngờ rằng con đã viết cho mẹ nhiều thư hơn số mẹ nhận được, vì gần đây con có gửi một bức thư mà chưa bao giờ đến tay mẹ, dầu mẹ đã được báo cho biết một phần nội dung của nó, chẳng hạn như việc con đã dự Tiệc Thánh, điều khiến mẹ rất vui lòng, và việc con mong được chỉ dẫn đôi điều về cách chống lại cám dỗ, cùng vài lời khuyên cụ thể về cách chuẩn bị để dự Tiệc Thánh đáng ngợi khen.

“Về sự tiết độ trong việc giải trí, mẹ sẽ nói ít thôi. Mẹ không biết người ta dành cho con bao nhiêu thời gian cho việc ấy, và mẹ nghĩ sức khỏe và việc học của con đòi hỏi con phải vận động khá nhiều. Con biết lòng con có quá ham mê điều ấy hay không. Nếu có, mẹ sẽ nói cho con biết quy tắc mẹ đã giữ trong cùng hoàn cảnh ấy khi mẹ còn trẻ và quá ham mê những trò vui con trẻ, đó là: không bao giờ dành thời gian cho bất cứ việc giải trí nào trong một ngày nhiều hơn thời gian mẹ dành cho các bổn phận tôn giáo riêng tư. Mẹ để con suy xét xem con có thể thực hành điều này hay không. Mẹ nghĩ là có thể.

“Mẹ đang bệnh nặng, và đã phải rất đau đớn mới viết xong bức thư dài này, nên mẹ vui lòng vội kết thúc, và sẽ để lại lời yêu cầu của con về Tiệc Thánh chưa trả lời cho đến khi mẹ nhận được thư con; rồi khi ấy, nếu sức khỏe cho phép mẹ viết, mẹ sẽ vui lòng giúp con hết sức mình. Nguyện Đức Chúa Trời, trong lòng thương xót vô hạn của Ngài, dẫn dắt con trong mọi sự.

“SUSANNA WESLEY.”

Khoảng ba tuần sau khi viết bức thư này, bà Wesley sinh non đứa con thứ mười tám, là Charles, người về sau trở thành ca sĩ ngọt ngào của phong trào Giám Lý. Ấy là ngày 18 tháng 12 năm 1707. Đứa bé là một sinh linh nhỏ bé yếu ớt, gần như không có sự sống, và suốt nhiều tuần lễ chẳng khóc cũng chẳng mở mắt. Cậu yếu đến nỗi không thể mặc áo được, và trong một thời gian phải được quấn trong len. Khi đến thời điểm mà lẽ ra cậu chào đời nếu mẹ cậu được mạnh khỏe bình thường, cậu mở mắt và cất tiếng khóc, và từ đó trở đi lớn lên khá tốt. Lúc thiếu niên và thanh niên, cậu có phần yếu ớt, nhưng đã sống đến tuổi già. Trong hoàn cảnh ấy, không thể trông đợi bà Wesley viết thư được, và có một khoảng trống dài trong thư từ giữa bà với Samuel, khoảng trống mà người cha đã cố hết sức lấp đầy.

Bạn đã đọc xong Nỗi Lo Toan Của Người Mẹ