Chương 22 · 51 phút đọc · 1 giờ 5 phút nghe
Chặng Thứ Tám
Khi đã rời những người chăn, họ mau chóng đến chỗ Cơ Đốc Nhân đã gặp một người tên là Quay-Lưng, sống ở thị trấn Bội Đạo. Vì vậy Đại Dũng, người dẫn đường của họ, bây giờ nhắc cho họ nhớ về người ấy, rằng: Đây là chỗ Cơ Đốc Nhân đã gặp một người tên là Quay-Lưng, kẻ mang sau lưng dấu hiệu của sự phản nghịch mình. Về người này tôi có điều muốn nói: hắn chẳng chịu nghe một lời khuyên nào, mà một khi đã bắt đầu sa ngã thì không lời khuyên giải nào ngăn được hắn. Khi hắn đến chỗ có thập tự giá và ngôi mộ, hắn có gặp một người bảo hắn hãy nhìn nơi đó; nhưng hắn nghiến răng, giậm chân, và nói rằng hắn đã quyết trở về thị trấn của mình. Trước khi đến cổng, hắn gặp Người Truyền Đạo, là người muốn đặt tay trên hắn để đem hắn trở lại con đường; nhưng tên Quay-Lưng này chống cự ông, và sau khi đã sỉ nhục ông nhiều điều, hắn trèo qua tường mà đi, và như thế thoát khỏi tay ông.
Rồi họ đi tiếp; và ngay tại chỗ Ít-Đức-Tin ngày trước bị cướp, có một người đứng đó, gươm tuốt trần, mặt mũi đầy máu. Bấy giờ Đại Dũng nói: Anh là ai? Người ấy đáp rằng: Tôi là người tên là Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật. Tôi là một khách hành hương, đang đi đến Thành Thiên Thượng. Đang khi tôi đi đường, có ba người vây lấy tôi, và đưa ra cho tôi ba điều này: 1. Hoặc tôi nhập bọn với chúng. 2. Hoặc trở về nơi tôi đã ra đi. 3. Hoặc chết ngay tại chỗ. Châm Ngôn 1:11-14. Về điều thứ nhất, tôi đáp rằng tôi đã là một người ngay thật từ lâu, cho nên chẳng thể trông mong bây giờ tôi lại nhập bọn với phường trộm cướp. Bấy giờ chúng hỏi tôi sẽ nói gì về điều thứ hai. Tôi bèn nói với chúng rằng nơi tôi đã ra đi, nếu tôi không thấy nó bất tiện, thì tôi đã chẳng hề bỏ nó; nhưng vì thấy nó hoàn toàn không hợp với tôi, và chẳng ích lợi gì cho tôi, nên tôi đã bỏ nó mà theo con đường này. Rồi chúng hỏi tôi nói gì về điều thứ ba. Tôi nói với chúng rằng mạng sống tôi đã phải trả giá quá đắt, nên tôi không thể khinh suất mà bỏ nó đi. Vả lại, các người chẳng có quyền gì mà bắt tôi phải chọn như thế; vậy nếu các người dây vào, thì các người tự chuốc lấy họa. Bấy giờ ba tên này, tức là Bốc Đồng, Vô Tâm và Lăng Xăng, rút gươm xông vào tôi, và tôi cũng rút gươm xông vào chúng. Vậy chúng tôi giao chiến, một chọi ba, suốt hơn ba giờ đồng hồ. Như các anh thấy đó, chúng đã để lại trên mình tôi vài dấu vết về sự dũng mãnh của chúng, và cũng đã mang theo vài dấu vết của tôi. Chúng vừa mới bỏ đi; tôi đoán chúng đã nghe, như người ta thường nói, tiếng ngựa của các anh phi đến, nên đã bỏ chạy.
Đại Dũng: Nhưng ở đây chênh lệch lớn quá, ba chọi một .
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Đúng vậy; nhưng ít hay nhiều chẳng là gì đối với người có lẽ thật đứng về phía mình: Có người đã nói, Thi Thiên 27:3, “Dầu một đạo binh đóng đối cùng tôi, lòng tôi sẽ chẳng sợ; dầu giặc giã dấy nghịch cùng tôi, khi ấy tôi cũng có lòng tin cậy vững bền,” v.v. Vả lại, ông nói, tôi đã đọc trong vài sử sách rằng có một người đã đánh cả một đạo quân: và Sam-sôn đã giết biết bao người bằng một cái hàm lừa!
Đại Dũng: Bấy giờ người dẫn đường nói: Sao anh không kêu lên, để có người đến cứu anh?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Tôi đã kêu lên với Đức Vua của tôi, là Đấng tôi biết có thể nghe tôi và ban sự giúp đỡ vô hình, và điều đó đã đủ cho tôi.
Đại Dũng: Bấy giờ Đại Dũng nói với Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Anh đã cư xử thật xứng đáng; cho tôi xem thanh gươm của anh. Vậy ông đưa gươm cho ông ấy xem.
Khi đã cầm gươm trong tay và ngắm nghía một lúc, ông nói: A, đây đúng là một lưỡi gươm Giê-ru-sa-lem chính hiệu.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Đúng vậy. Hễ ai có một lưỡi gươm như thế này, cùng một cánh tay để vung nó và tài nghệ để sử dụng nó, thì người ấy có thể liều đối đầu cả với một thiên sứ. Người ấy chẳng cần sợ gươm không bền, miễn là biết cách đánh xuống. Lưỡi gươm sẽ chẳng bao giờ cùn. Nó sẽ chém đứt thịt và xương, cả hồn lẫn linh, và mọi thứ. Hê-bơ-rơ 4:12.
Đại Dũng: Nhưng anh đã chiến đấu lâu lắm; tôi lấy làm lạ là anh không mệt mỏi.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Tôi đã chiến đấu cho đến khi thanh gươm dính chặt vào tay tôi; và khi ấy chúng gắn liền với nhau như thể lưỡi gươm mọc ra từ cánh tay tôi; và khi máu chảy qua các ngón tay tôi, thì tôi lại chiến đấu với lòng can đảm nhất.
Đại Dũng: Anh đã làm tốt lắm; anh đã chống trả đến nỗi đổ huyết, khi tranh chiến với tội lỗi. Anh sẽ ở lại với chúng tôi, ra vào cùng chúng tôi; vì chúng tôi là bạn đồng hành của anh. Rồi họ đỡ lấy ông, rửa các vết thương cho ông, và cho ông những gì họ có để ông lại sức: và như vậy họ cùng nhau lên đường.
Bấy giờ, đang khi họ đi tiếp, vì Đại Dũng rất ưa thích ông (bởi ông rất yêu mến người nào mà ông thấy là tay cừ khôi), và vì trong đoàn có những người yếu đuối và kém sức, nên ông hỏi han người ấy về nhiều điều; trước hết là ông quê ở xứ nào.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Tôi người xứ Tối-Tăm; vì tôi sinh ra ở đó, và cha mẹ tôi vẫn còn ở đó.
Đại Dũng: Xứ Tối-Tăm! người dẫn đường nói; chẳng phải xứ ấy nằm cùng một miền với Thành Hủy Diệt sao?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Phải, đúng vậy. Điều đã khiến tôi lên đường hành hương là thế này. Có một người tên là Ông Nói-Thật đến vùng chúng tôi, và ông ấy kể khắp nơi về những gì Cơ Đốc Nhân đã làm, người đã ra đi từ Thành Hủy Diệt; tức là ông đã bỏ vợ con mình và dấn thân vào đời sống của một khách hành hương thế nào. Người ta cũng quả quyết thuật lại rằng ông đã giết một con rắn từng xông ra chống cự ông trên đường đi; và ông đã vượt qua để đến được nơi ông định đến thế nào. Người ta cũng kể ông đã được tiếp đón ra sao tại mọi nhà trọ của Chúa ông, nhất là khi ông đến các cổng của Thành Thiên Thượng; vì tại đó, người ấy nói, ông được một đoàn đấng sáng láng tiếp rước bằng tiếng kèn. Ông ấy cũng kể rằng mọi chuông trong thành đều đổ vang mừng rỡ khi ông được tiếp nhận, và ông được mặc những chiếc áo bằng vàng nào; cùng nhiều điều khác mà nay tôi xin miễn kể ra. Tóm lại, người ấy kể chuyện về Cơ Đốc Nhân và các cuộc hành trình của ông hay đến nỗi lòng tôi nóng như lửa đốt, muốn vội ra đi theo ông; và cả cha lẫn mẹ đều không cầm giữ tôi được. Vậy tôi rời bỏ họ, và đã đến được tận đây trên đường mình.
Đại Dũng: Anh đã vào qua cổng, phải không?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Phải, phải; vì cũng chính người ấy đã nói với chúng tôi rằng mọi sự đều vô ích nếu chúng tôi không bắt đầu bước vào con đường này qua cổng.
Đại Dũng: Bà xem đấy, người dẫn đường nói với Christiana, cuộc hành hương của chồng bà, và những gì ông nhờ đó mà được, đã lan truyền khắp xa gần.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Ồ, đây là vợ của Cơ Đốc Nhân sao?
Đại Dũng: Phải, đúng vậy; và đây cũng là bốn người con trai của ông.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Sao, họ cũng đang lên đường hành hương nữa à?
Đại Dũng: Phải, thật vậy, họ đang theo sau ông.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Điều đó làm tôi vui mừng tận đáy lòng. Người tốt lành ấy sẽ vui mừng biết bao khi thấy những người không chịu đi với ông, nay lại theo sau ông mà vào qua các cổng của Thành Thiên Thượng.
Đại Dũng: Hẳn điều đó sẽ là niềm an ủi cho ông; vì sau niềm vui được thấy chính mình ở đó, thì niềm vui được gặp lại vợ con mình ở đó cũng là một niềm vui.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Nhưng nay ông đã nói đến điều ấy, xin cho tôi nghe ý kiến của ông về việc này. Có người đặt câu hỏi rằng khi chúng ta ở đó, chúng ta có nhận biết nhau không.
Đại Dũng: Anh có nghĩ rằng khi ấy họ sẽ nhận biết chính mình, hay họ sẽ vui mừng khi thấy mình ở trong phước hạnh ấy không? Và nếu họ nghĩ mình sẽ nhận biết và làm như thế, thì sao lại không nhận biết người khác, và cũng vui mừng vì phước hạnh của họ? Lại nữa, vì những người thân là bản ngã thứ hai của chúng ta, dầu ở đó mối quan hệ ấy sẽ không còn, thì tại sao lại không thể kết luận một cách hợp lý rằng chúng ta sẽ vui mừng thấy họ ở đó hơn là thấy họ vắng mặt?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Vâng, tôi hiểu được ý ông về việc này. Ông còn điều gì muốn hỏi tôi về lúc tôi bắt đầu lên đường hành hương nữa không?
Đại Dũng: Có; cha mẹ anh có bằng lòng cho anh trở thành một khách hành hương không?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Ôi không; họ dùng mọi cách có thể nghĩ ra để thuyết phục tôi ở nhà.
Đại Dũng: Sao, họ có thể nói gì để chống lại việc ấy?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Họ nói đó là một đời sống ăn không ngồi rồi; và nếu chính tôi không có khuynh hướng biếng nhác và lười biếng, thì tôi sẽ chẳng bao giờ tán thành cảnh đời của một khách hành hương.
Đại Dũng: Và họ còn nói gì khác nữa?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Ồ, họ nói với tôi rằng đó là một con đường nguy hiểm; phải, họ nói, con đường mà các khách hành hương đi là con đường nguy hiểm nhất trên đời.
Đại Dũng: Họ có chỉ cho anh thấy con đường này nguy hiểm ở chỗ nào không?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Có; và chỉ ra nhiều điều cụ thể.
Đại Dũng: Anh kể vài điều xem.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Họ kể cho tôi về Vũng Lầy Thất Vọng, nơi Cơ Đốc Nhân suýt bị chết ngạt. Họ kể với tôi rằng có những tay cung đứng sẵn trong lâu đài Bê-ên-xê-bun để bắn những ai gõ Cửa Hẹp xin vào. Họ cũng kể cho tôi về khu rừng và những ngọn núi tối tăm; về Đồi Gian Nan; về những con sư tử; và cả về ba gã khổng lồ: Khát Máu, Đập Nát và Giết Người Lành. Hơn nữa, họ nói có một ác quỷ gớm ghiếc ám nơi Trũng Khiêm Hạ; và Cơ Đốc Nhân đã suýt bị nó cướp mất mạng sống. Vả lại, họ nói, anh phải đi qua Trũng Bóng Chết, nơi có yêu tinh, nơi ánh sáng là tối tăm, nơi con đường đầy những lưới, hố, bẫy và cạm. Họ cũng kể cho tôi về Gã Khổng Lồ Tuyệt Vọng, về Lâu Đài Nghi Ngờ, và về sự tan nát mà các khách hành hương đã gặp ở đó. Họ còn nói tôi phải đi qua Vùng Đất Mê Hoặc, là nơi nguy hiểm; Và sau tất cả những điều ấy, tôi sẽ gặp một dòng sông không có cầu bắc qua; và dòng sông ấy nằm giữa tôi và xứ Thiên Thượng.
Đại Dũng: Và chỉ có thế thôi sao?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Không. Họ còn nói với tôi rằng con đường này đầy những kẻ lừa gạt, và những kẻ rình rập ở đó để đẩy người lành ra khỏi lối đi.
Đại Dũng: Nhưng họ chứng minh điều ấy thế nào?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Họ nói với tôi rằng Ông Khôn-Ngoan-Đời rình rập ở đó để lừa gạt. Họ cũng nói rằng có Hình Thức và Giả Hình luôn luôn ở trên đường. Họ cũng nói rằng Tư Lợi, Ba Hoa, hoặc Đê-ma sẽ suýt lôi kéo được tôi; rằng Kẻ Nịnh Hót sẽ bắt tôi trong lưới của hắn; hoặc rằng, như Ngu Muội non nớt, tôi sẽ cả gan đi tiếp đến tận cổng, là nơi từ đó anh ta bị đuổi trở về cái lỗ bên sườn đồi, và bị buộc phải đi con đường tắt xuống địa ngục.
Đại Dũng: Tôi cam đoan với anh, chừng ấy đủ làm anh ngã lòng rồi; nhưng họ dừng lại ở đó chăng?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Không, khoan đã. Họ còn kể với tôi về nhiều người ngày xưa đã thử đi con đường ấy, và đã đi được một quãng xa trên đó, để xem họ có thể tìm thấy chút gì của vinh hiển mà biết bao người đã bao lần nói đến nhiều như thế không, và họ đã quay trở về thế nào, tự cho mình là ngu dại vì đã đặt chân ra khỏi cửa mà vào lối ấy, khiến cả vùng đều hả dạ. Và họ kể tên mấy người đã làm như thế, như Ương Ngạnh và Dễ Dãi, Ngờ Vực và Nhút Nhát, Quay-Lưng và lão Vô Thần, cùng nhiều người khác nữa; họ nói, trong những người ấy có người đã đi xa để xem mình tìm được gì, nhưng chẳng một ai tìm được chút lợi ích nào nhờ việc đi ấy, dù chỉ nặng bằng một sợi lông.
Đại Dũng: Họ còn nói gì nữa để làm anh ngã lòng không?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Có. Họ kể với tôi về một người tên là Ông Sợ-Sệt, là một khách hành hương, và ông ấy thấy con đường mình đi cô quạnh đến nỗi chưa bao giờ có được một giờ an vui trên đó; họ cũng kể rằng Ông Chán-Nản đã suýt chết đói trên đường ấy: phải, và cả (điều mà tôi suýt quên) rằng chính Cơ Đốc Nhân, người đã được đồn đại ầm ĩ như thế, sau mọi cuộc phiêu lưu để tìm mão miện thiên thượng, chắc chắn đã chết đuối trong Sông Đen, và chẳng bao giờ đi thêm được một bước nào nữa; dầu chuyện ấy đã bị ém nhẹm đi.
Đại Dũng: Và chẳng điều nào trong những điều ấy làm anh ngã lòng sao?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Không; đối với tôi chúng dường như chỉ là bấy nhiêu điều chẳng ra gì.
Đại Dũng: Sao lại được như vậy?
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Vì tôi vẫn tin những gì Ông Nói-Thật đã nói; và điều đó đã đưa tôi vượt lên trên tất cả những lời ấy.
Đại Dũng: Vậy thì đây là sự chiến thắng của anh, ấy là đức tin của anh.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Đúng vậy. Tôi đã tin, cho nên tôi ra đi, bước vào con đường, chiến đấu với mọi kẻ dấy lên chống lại tôi, và nhờ tin mà đã đến được nơi này.
“Ai muốn thấy dũng khí thật,
Hãy đến nơi đây;
Có một người luôn bền chặt,
Dầu nắng dầu mưa
Chẳng một nỗi ngã lòng nào
Khiến người một lần chùn bước
Bỏ lời nguyện ước đầu tiên
Làm khách hành hương.
Ai vây quanh người tứ phía
Bằng chuyện hãi hùng,
Chỉ tự chuốc lấy rối trí;
Sức người càng tăng.
Sư tử chẳng làm người sợ,
Người dám đấu với khổng lồ,
Nhưng người quyết giữ cho mình quyền
Làm khách hành hương.
Yêu tinh hay là ác quỷ
Chẳng nhụt chí người;
Người biết rằng nơi cuối lối
Sẽ hưởng sự sống.
Vậy mộng hão hãy bay đi,
Người chẳng sợ lời người đời;
Người sẽ ngày đêm gắng sức
Làm khách hành hương.
Đến lúc này họ đã tới Vùng Đất Mê Hoặc, nơi không khí tự nhiên khiến người ta buồn ngủ. Và nơi ấy mọc đầy gai góc và bụi gai, trừ đây đó có một chòi lá mê hoặc, mà nếu ai ngồi trên đó, hay ngủ trong đó, thì có người nói rằng chẳng biết người ấy có bao giờ đứng dậy hay thức dậy được nữa trong thế gian này không. Vậy họ đi qua khu rừng này, người này nối người kia, và Đại Dũng đi trước, vì ông là người dẫn đường; còn Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật đi sau, làm hậu vệ, vì e rằng có lẽ ác quỷ, hay rồng, hay khổng lồ, hay kẻ trộm nào đó xông vào phía sau họ mà gây hại. Họ đi tiếp ở đây, mỗi người tay cầm gươm tuốt trần; vì họ biết đó là một nơi nguy hiểm. Họ cũng hết sức khích lệ lẫn nhau. Đại Dũng truyền cho Ông Yếu-Lòng phải đi ngay sau ông; còn Ông Chán-Nản thì ở dưới sự trông chừng của Ông Dũng-Cảm.
Họ chưa đi được bao xa thì một màn sương mù dày đặc và bóng tối phủ xuống tất cả họ; đến nỗi trong một lúc lâu, người này khó mà thấy được người kia. Vì vậy trong một thời gian, họ buộc phải dò tìm nhau bằng lời nói; vì họ không bước đi bởi mắt thấy. Ai cũng phải nghĩ rằng ở đây, ngay cả người giỏi nhất trong họ cũng đi một cách khổ sở; huống chi là đàn bà và trẻ con, là những người cả chân lẫn lòng đều còn non yếu! Thế nhưng sự thể là, nhờ những lời khích lệ của người dẫn đầu phía trước, và của người đi sau cùng phía sau, họ cũng xoay xở khá tốt mà lê bước đi tới.
Con đường ở đây cũng rất mệt nhọc, vì bùn đất và lầy lội. Trên khắp vùng đất này cũng chẳng có lấy một quán trọ hay một quán ăn nào để những người yếu sức hơn được nghỉ ngơi bồi bổ. Vì vậy ở đây có tiếng rên rỉ, tiếng thở hổn hển, và tiếng thở dài, đang khi người này vấp ngã vào một bụi cây, người kia lún chặt trong bùn, và mấy đứa trẻ bị mất giày trong vũng lầy; đang khi người này kêu lên: Tôi ngã rồi; người khác: Ơ kìa, anh ở đâu? còn người thứ ba: Bụi cây níu tôi chặt quá, tôi nghĩ mình không gỡ ra được.
Rồi họ đến một chòi lá, ấm áp, hứa hẹn cho các khách hành hương nhiều sự nghỉ ngơi bồi bổ; vì phía trên đầu được làm thật khéo léo, trang hoàng bằng cây lá xanh tươi, có đặt những băng ghế và ghế dài. Trong đó cũng có một chiếc trường kỷ êm ái, để người mệt mỏi có thể ngả lưng. Bạn hẳn nghĩ rằng, xét mọi lẽ, điều này thật là cám dỗ; vì các khách hành hương đã bắt đầu kiệt sức vì đường xá tồi tệ: nhưng chẳng một ai trong họ có lấy một cử chỉ muốn dừng lại ở đó. Phải, theo chỗ tôi có thể nhận thấy, họ luôn luôn lưu tâm đến lời khuyên của người dẫn đường, và ông cũng trung tín báo cho họ biết về những hiểm nguy, cùng bản chất của những hiểm nguy ấy khi họ đến gần chúng, đến nỗi thường thường, khi họ ở gần hiểm nguy nhất, thì họ lại càng phấn chấn tinh thần, và khích lệ nhau chối bỏ xác thịt. Chòi lá này được gọi là Bạn Của Kẻ Lười, và được dựng lên cốt để dụ dỗ, nếu có thể, vài khách hành hương nghỉ lại đó khi mệt mỏi.
Tôi thấy họ trong giấc mơ, rằng họ cứ đi tiếp trên vùng đất cô quạnh này, cho đến khi tới một chỗ mà người ta dễ lạc đường. Bấy giờ, dầu khi trời sáng người dẫn đường của họ đủ biết cách tránh những lối dẫn đi sai, nhưng trong bóng tối thì ông phải dừng lại bối rối. Nhưng trong túi ông có một tấm bản đồ chỉ mọi lối dẫn đến hay đi khỏi Thành Thiên Thượng; vì vậy ông đánh lửa (vì ông chẳng bao giờ đi đâu mà không mang theo hộp đánh lửa), và xem cuốn sách hay tấm bản đồ của mình, là thứ bảo ông phải cẩn thận ở chỗ đó mà rẽ sang tay phải. Và nếu ở đây ông đã không cẩn thận xem bản đồ, thì có lẽ tất cả họ đã bị chết ngạt trong bùn; vì ngay phía trước họ một chút, mà lại ở cuối con đường sạch sẽ nhất, có một cái hố, chẳng ai biết sâu bao nhiêu, đầy toàn là bùn, được đào ở đó cốt để hủy diệt các khách hành hương.
Bấy giờ tôi tự nghĩ: Có ai đi hành hương mà lại không muốn mang theo bên mình một tấm bản đồ như thế, để khi dừng lại bối rối, người ấy có thể xem con đường mình phải đi là lối nào?
Rồi họ tiếp tục đi trong Vùng Đất Mê Hoặc này cho đến khi tới chỗ có một chòi lá khác, dựng bên vệ đường cái. Và trong chòi lá ấy có hai người đang nằm, tên là Cẩu Thả và Liều Lĩnh. Hai người này đã đi hành hương được đến tận đây; nhưng tại đây, vì mệt mỏi với cuộc hành trình, họ ngồi xuống nghỉ ngơi, và cứ thế ngủ say. Khi các khách hành hương thấy họ, thì đứng lại và lắc đầu; vì họ biết những người đang ngủ ấy ở trong cảnh đáng thương. Rồi họ bàn với nhau nên làm gì, nên đi tiếp và để mặc họ ngủ, hay bước đến gần họ và tìm cách đánh thức họ dậy; vậy họ quyết định đến gần và đánh thức họ, nghĩa là nếu có thể; nhưng với sự đề phòng này, ấy là phải giữ mình để chính họ không ngồi xuống, cũng không đón nhận cái lợi mà chòi lá ấy mời mọc.
Vậy họ đi vào, nói với hai người ấy, và gọi từng người theo tên, vì dường như người dẫn đường có biết họ; nhưng chẳng có tiếng nói hay lời đáp nào. Bấy giờ người dẫn đường lay họ, và làm hết cách để đánh thức họ. Bấy giờ một người trong họ nói: Khi nào lấy được tiền, tôi sẽ trả anh. Nghe vậy, người dẫn đường lắc đầu. Hễ tay tôi còn cầm được gươm, tôi sẽ còn chiến đấu, người kia nói. Nghe thế, một đứa trẻ bật cười.
Bấy giờ Christiana nói: Điều này nghĩa là gì? Người dẫn đường nói: Họ nói mê trong giấc ngủ. Dầu bà có đánh họ, đập họ, hay làm gì khác với họ, họ cũng sẽ trả lời bà theo kiểu ấy; hay như một người ngày xưa đã nói, khi sóng biển vỗ vào mình, và người ấy ngủ như kẻ nằm trên chót cột buồm, Châm Ngôn 23:34,35, Khi tôi tỉnh dậy, tôi sẽ trở lại tìm uống nó nữa. Bà biết đấy, khi người ta nói mê trong giấc ngủ, họ nói bất cứ điều gì; nhưng lời họ không được đức tin hay lý trí điều khiển. Lời họ bây giờ chẳng ăn khớp với nhau, cũng như trước kia việc họ lên đường hành hương chẳng ăn khớp với việc họ ngồi xuống ở đây. Vậy thì đây là cái tai hại của nó: khi những kẻ cẩu thả đi hành hương, thì hai mươi phần chắc mười chín là họ sẽ gặp cảnh như thế này. Vì Vùng Đất Mê Hoặc này là một trong những nơi ẩn náu cuối cùng mà kẻ thù của các khách hành hương có được; vì vậy, như bà thấy, nó được đặt gần như ở cuối con đường, và như thế nó chống lại chúng ta với nhiều lợi thế hơn. Vì kẻ thù nghĩ: Có lúc nào những kẻ ngu dại này muốn ngồi xuống cho bằng lúc chúng mệt mỏi? và có lúc nào chúng dễ mệt mỏi cho bằng lúc gần đến cuối cuộc hành trình? Vì vậy, tôi nói, Vùng Đất Mê Hoặc mới được đặt sát xứ Bê-u-la như thế, và gần cuối cuộc đua của họ như thế. Vậy các khách hành hương hãy giữ lấy mình, kẻo điều đã xảy đến cho những người này, như bà thấy, cũng xảy đến cho họ: những người đã ngủ say, và chẳng ai đánh thức được.
Bấy giờ các khách hành hương run rẩy mong muốn được đi tới; chỉ có điều họ xin người dẫn đường đánh lửa, để họ có thể đi quãng đường còn lại nhờ ánh sáng của một chiếc đèn lồng. Vậy ông đánh lửa, và họ nhờ ánh sáng ấy mà đi hết phần còn lại của con đường này, dầu bóng tối rất dày đặc. 2 Phi-e-rơ 1:19. Nhưng bọn trẻ bắt đầu mệt lả, và chúng kêu cầu Đấng yêu thương các khách hành hương, xin Ngài làm cho đường đi của chúng dễ chịu hơn. Vậy khi họ đi thêm được một quãng ngắn, có một cơn gió nổi lên thổi tan sương mù, nên không khí trở nên trong trẻo hơn. Thế nhưng họ vẫn chưa ra khỏi Vùng Đất Mê Hoặc (còn xa lắm); chỉ là bây giờ họ có thể thấy nhau rõ hơn, và thấy con đường mình phải đi.
Bấy giờ khi họ gần đến cuối vùng đất này, họ nhận thấy phía trước họ một chút có một tiếng động trang nghiêm, như tiếng của một người đang hết sức khẩn thiết. Vậy họ đi tiếp và nhìn về phía trước: và kìa, họ thấy, như họ tưởng, một người đang quỳ gối, tay và mắt ngước lên, và như họ tưởng, đang tha thiết nói với Đấng ở trên cao. Họ đến gần, nhưng không nghe rõ người ấy nói gì; vậy họ đi nhẹ bước cho đến khi người ấy xong. Khi đã xong, người ấy đứng dậy và bắt đầu chạy về phía Thành Thiên Thượng. Bấy giờ Đại Dũng gọi theo người ấy rằng: Này, này, anh bạn, hãy cho chúng tôi đi cùng, nếu anh đang đi, như tôi đoán, đến Thành Thiên Thượng. Vậy người ấy dừng lại, và họ đến gần người ấy. Nhưng vừa thấy người ấy, Ông Thật-Thà liền nói: Tôi biết người này. Bấy giờ Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật nói: Xin cho biết, đó là ai vậy? Ông đáp: Đó là một người đến từ vùng tôi từng ở. Tên anh ấy là Đứng Vững; anh ấy chắc chắn là một khách hành hương thật tốt.
Vậy họ đến gặp nhau; và lập tức Đứng Vững nói với cụ Thật-Thà: Ơ, cụ Thật-Thà, cụ ở đây sao? Phải, cụ nói, đúng là tôi đây, chắc như anh đang ở đó vậy. Ông Đứng-Vững nói: Tôi thật vui mừng vì đã gặp cụ trên con đường này. Và tôi cũng vui mừng chẳng kém, người kia nói, vì đã trông thấy anh đang quỳ gối. Bấy giờ Ông Đứng-Vững đỏ mặt, và nói: Nhưng sao, cụ đã thấy tôi ư? Phải, tôi đã thấy, người kia nói, và lòng tôi vui mừng khi thấy cảnh ấy. Sao, cụ đã nghĩ gì? Đứng Vững nói. Nghĩ ư! cụ Thật-Thà nói; tôi còn nghĩ gì được? Tôi nghĩ rằng chúng ta có một người thật thà trên đường, và vì vậy chẳng bao lâu nữa sẽ được có anh ta làm bạn đồng hành. Đứng Vững nói: Nếu cụ nghĩ không sai, thì tôi thật có phước biết bao! Nhưng nếu tôi không được như lẽ phải, thì chỉ một mình tôi phải gánh lấy. Điều đó đúng, người kia nói; nhưng chính sự sợ hãi của anh lại càng khiến tôi tin chắc rằng mọi sự giữa Hoàng Tử của các khách hành hương và linh hồn anh đều ổn thỏa. Vì Ngài phán: “Người nào hằng kính sợ luôn luôn lấy làm có phước thay.” Châm Ngôn 28:14.
Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật: Nhưng này, anh ơi, xin anh cho chúng tôi biết điều gì đã khiến anh quỳ gối lúc nãy: có phải vì một sự thương xót đặc biệt nào đã đặt trên anh món nợ ân tình, hay là sao?
Ông Đứng-Vững: Vì, như các anh thấy, chúng ta đang ở trên Vùng Đất Mê Hoặc; và đang khi tôi đi dọc đường, tôi tự suy ngẫm rằng con đường ở nơi này nguy hiểm biết bao, và biết bao người đã đi hành hương được đến tận đây lại bị chặn lại và bị hủy diệt tại đây. Tôi cũng nghĩ đến cách mà nơi này giết chết người ta. Những người chết ở đây không chết vì một chứng bệnh dữ dội nào: cái chết mà những người ấy phải chịu chẳng đau đớn gì cho họ. Vì người ra đi trong giấc ngủ thì bắt đầu cuộc hành trình ấy với sự ưa thích và khoái lạc. Phải, những người như thế ưng thuận theo ý muốn của căn bệnh ấy.
Ông Thật-Thà: Bấy giờ Ông Thật-Thà ngắt lời ông mà nói: Ông có thấy hai người đang ngủ trong chòi lá không?
Đứng Vững: Có chứ, có chứ, tôi đã thấy Cẩu Thả và Liều Lĩnh ở đó; và theo như tôi biết, họ sẽ nằm đó cho đến khi mục rữa. Châm Ngôn 10:7. Nhưng xin để tôi kể tiếp câu chuyện của mình. Như tôi đã nói, trong khi tôi đang trầm ngâm như thế, thì có một người đàn bà ăn mặc rất đẹp đẽ, nhưng đã có tuổi, đến trước mặt tôi, và mời tôi nhận ba thứ, tức là thân thể mụ, túi tiền của mụ, và giường của mụ. Thật ra lúc ấy tôi vừa mỏi mệt vừa buồn ngủ. Tôi lại nghèo xác xơ như một con cú non, mà có lẽ mụ phù thủy ấy cũng biết vậy. Thế rồi, tôi cự tuyệt mụ hết lần này đến lần khác, nhưng mụ gạt phăng những lời cự tuyệt của tôi, và mỉm cười. Bấy giờ tôi bắt đầu nổi giận; nhưng mụ chẳng hề để tâm đến điều đó. Rồi mụ lại mời mọc nữa, và nói rằng nếu tôi chịu để mụ điều khiển, mụ sẽ làm cho tôi được cao trọng và hạnh phúc; vì, mụ nói, ta là bà chủ của thế gian, và loài người nhờ ta mà được hạnh phúc. Bấy giờ tôi hỏi tên mụ, và mụ bảo tôi rằng mụ là Mụ Bong-Bóng. Điều này càng khiến tôi tránh xa mụ hơn; nhưng mụ vẫn bám theo tôi với những lời dụ dỗ. Bấy giờ, như các ông đã thấy, tôi quỳ gối xuống, giơ tay lên, kêu van, và cầu nguyện cùng Đấng đã phán rằng Ngài sẽ giúp đỡ. Vậy đúng lúc các ông đến nơi, người đàn bà sang trọng ấy bỏ đi. Rồi tôi cứ tiếp tục cảm tạ vì sự giải cứu
lớn lao này của tôi; vì tôi thật tin rằng mụ chẳng có ý tốt gì, nhưng đúng hơn là tìm cách chặn tôi lại trên đường đi.
Ông Thật-Thà: Chắc chắn mưu đồ của mụ là xấu xa. Nhưng khoan đã, nay ông nói đến mụ, tôi nghĩ hình như tôi đã từng thấy mụ, hoặc đã đọc chuyện gì đó về mụ.
Đứng Vững: Có lẽ ông đã làm cả hai.
Ông Thật-Thà: Mụ Bong-Bóng! Có phải mụ là một bà cao lớn, xinh đẹp, nước da hơi ngăm đen không?
Đứng Vững: Đúng thế, ông nói trúng rồi: mụ chính là người như vậy.
Ông Thật-Thà: Có phải mụ nói năng rất ngọt ngào, và cuối mỗi câu lại tặng ông một nụ cười không?
Đứng Vững: Ông lại nói trúng nữa rồi, vì đó chính là những cử chỉ của mụ.
Ông Thật-Thà: Có phải mụ đeo một túi tiền lớn bên hông, và tay mụ thường thọc vào đó, mân mê tiền bạc, như thể đó là niềm vui sướng của lòng mụ không?
Đứng Vững: Đúng y như vậy; giả như mụ đứng bên cạnh suốt từ nãy đến giờ, ông cũng không thể mô tả mụ trước mặt tôi đầy đủ hơn, hay tả các nét của mụ rõ hơn được.
Ông Thật-Thà: Vậy thì người đã vẽ chân dung mụ là một họa sĩ giỏi, và người đã viết về mụ đã nói đúng sự thật.
Đại Dũng: Người đàn bà này là một mụ phù thủy, và chính nhờ các phép phù thủy của mụ mà vùng đất này bị mê hoặc. Ai gối đầu vào lòng mụ, thì chẳng khác gì đặt đầu lên cái thớt chém mà lưỡi rìu đang treo lơ lửng bên trên; và ai đắm mắt nhìn sắc đẹp của mụ đều bị kể là kẻ nghịch thù cùng Đức Chúa Trời. Chính mụ là kẻ duy trì sự huy hoàng cho tất cả những kẻ thù nghịch với khách hành hương. Gia-cơ 4:4. Phải, chính mụ là kẻ đã mua chuộc nhiều người khỏi đời sống hành hương. Mụ là kẻ ngồi lê đôi mách có hạng; mụ luôn luôn, cả mụ lẫn các con gái mụ, bám gót khách hành hương này hay khách hành hương khác, khi thì ca tụng, khi thì đề cao những điều tuyệt diệu của đời này. Mụ là một ả trơ tráo và vô liêm sỉ: mụ chịu chuyện trò với bất cứ người đàn ông nào. Mụ luôn chế nhạo những khách hành hương nghèo khó, nhưng lại hết lời khen ngợi kẻ giàu. Nếu ở nơi nào có người khôn lỏi trong việc kiếm tiền, mụ sẽ đi từ nhà này sang nhà khác mà nói tốt về người ấy. Mụ rất mê yến tiệc và ăn uống linh đình; lúc nào mụ cũng ngồi ở bàn tiệc đầy ắp này hay bàn tiệc khác. Ở vài nơi mụ đã loan tin rằng mụ là một nữ thần, và vì thế có kẻ thờ lạy mụ. Mụ có những giờ giấc của mình, và những chốn công khai để lừa gạt; và mụ sẽ nói và quả quyết rằng chẳng ai có thể đưa ra được điều tốt nào sánh bằng điều tốt của mụ. Mụ hứa sẽ ở với con cháu của con cháu, miễn là họ chịu yêu mụ và quý trọng mụ. Ở vài nơi và với vài người, mụ vãi vàng từ trong túi tiền ra như vãi bụi đất. Mụ thích được người ta tìm kiếm, được người ta nói tốt, và được nằm trong lòng người ta. Mụ chẳng bao giờ biết mỏi mệt trong việc tán dương hàng hóa của mình, và mụ yêu nhất những kẻ nghĩ tốt nhất về mụ. Mụ sẽ hứa ban cho kẻ này kẻ kia vương miện và vương quốc, miễn là họ chịu nghe lời khuyên của mụ; thế nhưng mụ đã đưa nhiều kẻ đến chỗ tròng dây thắt cổ, và gấp mười ngàn lần số ấy xuống địa ngục.
Đứng Vững: Ôi, Đứng Vững nói, thật là một ơn phước biết bao vì tôi đã chống cự lại mụ; vì mụ có thể đã lôi kéo tôi đến đâu chứ!
Đại Dũng: Đến đâu ư? Không, chỉ có Đức Chúa Trời mới biết là đến đâu. Nhưng nói chung, hẳn mụ đã lôi kéo ông vào nhiều sự tham muốn vô lý thiệt hại kia, là sự làm đắm người ta vào sự hủy diệt hư mất. 1 Ti-mô-thê 6:9. Chính mụ đã xui Áp-sa-lôm chống lại cha mình, và Giê-rô-bô-am chống lại chủ mình. Chính mụ đã dụ Giu-đa bán Chúa mình; và đã lung lạc được Đê-ma, khiến người lìa bỏ đời sống hành hương tin kính. Chẳng ai kể hết được những điều tai hại mà mụ gây ra. Mụ gây bất hòa giữa người cai trị và kẻ bị trị, giữa cha mẹ và con cái, giữa láng giềng với láng giềng, giữa chồng với vợ, giữa một người với chính mình, giữa xác thịt và phần thuộc linh. Vậy nên, hỡi Ông Đứng-Vững tốt lành, hãy sống đúng như tên của ông, và khi đã làm xong mọi sự, hãy đứng vững.
Trước bài nói ấy, các khách hành hương vừa vui mừng vừa run sợ lẫn lộn; nhưng rốt cuộc họ cất tiếng hát rằng,
“Khách hành hương gặp hiểm nguy biết mấy!
Kẻ thù người sao đông quá chừng!
Bao nhiêu nẻo dẫn vào tội ấy
Chẳng người phàm nào biết cho cùng.
Kẻ sa mương bị hư hại, phải, còn
Nằm lăn lộn giữa vũng bùn nhơ:
Kẻ khác, dù tránh được chảo nóng,
Lại nhảy ngay vào lửa đỏ bất ngờ.”
Sau đó, tôi nhìn xem cho đến khi họ đến xứ Bê-u-la, nơi mặt trời chiếu sáng cả ngày lẫn đêm. Tại đây, vì mỏi mệt, họ nghỉ ngơi ít lâu. Và vì xứ này là chốn chung cho khách hành hương, và vì các vườn cây trái cùng vườn nho ở đây đều thuộc về Đức Vua của xứ Thiên Thượng, nên họ được phép tự nhiên dùng bất cứ vật gì của Ngài. Nhưng chỉ một ít lâu ở đây đã sớm làm họ tươi tỉnh lại; vì chuông cứ ngân vang, và kèn cứ không ngớt trổi lên du dương đến nỗi họ không ngủ được, thế mà họ vẫn được tươi tỉnh như thể đã ngủ một giấc thật say. Ở đây, mọi tiếng ồn ào của những người đi trên đường phố cũng đều là: Lại có thêm khách hành hương vào thành! Rồi người khác đáp rằng: Hôm nay cũng có biết bao người đã qua sông, và được cho vào các cổng vàng! Rồi họ lại reo lên: Giờ đây có cả một đạo binh các Đấng Sáng Láng vừa vào thành, bởi đó chúng ta biết còn có thêm khách hành hương đang trên đường; vì các đấng ấy đến đây để chờ đón họ, và yên ủi họ sau mọi nỗi buồn khổ. Bấy giờ các khách hành hương đứng dậy, và đi tới đi lui. Nhưng lúc ấy tai họ được đầy dẫy những âm thanh thiên thượng, và mắt họ được vui thỏa bởi những khải tượng trên trời biết bao! Trong xứ này họ chẳng nghe, chẳng thấy, chẳng cảm, chẳng ngửi, chẳng nếm điều gì gây khó chịu cho dạ dày hay tâm trí mình; chỉ có khi họ nếm nước của dòng sông mà họ sắp phải đi qua, họ thấy nó hơi đăng đắng nơi đầu lưỡi; nhưng khi nuốt xuống rồi thì nó lại ngọt hơn.
Ở nơi này có lưu giữ một sổ ghi tên những người thuở xưa đã từng là khách hành hương, và một bản ký thuật mọi công trạng lừng lẫy họ đã làm. Ở đây người ta cũng bàn luận nhiều về việc dòng sông đối với một số người đã dâng nước lên thế nào, và đã rút xuống ra sao trong khi những người khác đi qua. Với một số người, nó gần như khô cạn, còn với những người khác, nó lại tràn ngập hai bờ.
Ở nơi này trẻ con trong thành thường đi vào các vườn của Đức Vua, hái những bó hoa cho các khách hành hương, và đem đến tặng họ với lòng trìu mến. Ở đây cũng có mọc hoa phụng tiên, với cam tòng và hồng hoa, xương bồ và nhục quế, cùng mọi thức cây có mùi thơm, một dược, lư hội với các hương liệu có danh. Phòng của các khách hành hương được xông thơm bằng những thứ này trong khi họ ở lại đây; và thân thể họ cũng được xức bằng những thứ ấy, để chuẩn bị cho họ qua sông khi thời điểm đã định đến.
Bấy giờ, trong khi họ nằm nghỉ ở đây, chờ đợi giờ tốt lành, có tin đồn trong thành rằng có một người đưa tin từ Thành Thiên Thượng đến, mang một việc hệ trọng cho một người tên là Christiana, vợ của khách hành hương Cơ Đốc Nhân. Vậy người ta dò hỏi bà, và tìm ra căn nhà bà đang ở. Rồi người đưa tin trao cho bà một lá thư. Nội dung thư là: Chào bà, hỡi người đàn bà hiền đức; ta đem tin cho bà rằng Chủ đang gọi bà, và mong bà sẽ đứng trước mặt Ngài trong y phục bất tử trong vòng mười ngày nữa.
Khi đã đọc lá thư này cho bà nghe, người ấy trao cho bà kèm theo một tín vật chắc chắn rằng mình là sứ giả thật, và đến để bảo bà hãy mau mau lên đường. Tín vật ấy là một mũi tên có đầu được mài nhọn bằng tình yêu, nhẹ nhàng xuyên vào tim bà, và dần dần tác động trên bà mạnh mẽ đến nỗi, đến thời điểm đã định, bà phải ra đi.
Khi Christiana thấy giờ của mình đã đến, và bà là người đầu tiên trong đoàn này sẽ qua sông, bà cho gọi Đại Dũng, người dẫn đường của bà, và cho ông biết sự tình. Ông bảo bà rằng ông hết lòng vui mừng vì tin này, và lẽ ra ông cũng sẽ vui mừng nếu người đưa tin đến vì ông. Bấy giờ bà nhờ ông chỉ bảo cho mọi việc nên được chuẩn bị thế nào cho cuộc hành trình của bà. Vậy ông nói với bà rằng: Phải làm thế này thế này, và chúng tôi là những người còn sống sẽ tiễn bà đến bờ sông.
Rồi bà gọi các con đến, chúc phước cho họ, và bảo họ rằng bà đã đọc thấy với niềm an ủi cái dấu được đặt trên trán họ, và vui mừng thấy họ ở đó với bà, và thấy họ đã giữ áo xống mình trắng tinh như thế. Sau cùng, bà để lại cho người nghèo chút ít của cải bà có, và truyền cho các con trai và con dâu hãy sẵn sàng chờ khi sứ giả đến gọi họ.
Khi đã nói những lời này với người dẫn đường và với các con, bà cho gọi Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật, và nói với ông: Thưa ông, ở mọi nơi ông đều tỏ ra mình là người có tấm lòng chân thật; khá giữ trung tín cho đến chết, và Vua của tôi sẽ ban cho ông mũ triều thiên của sự sống. Khải Huyền 2:10. Tôi cũng xin nài ông để mắt đến các con tôi; và nếu có lúc nào ông thấy chúng ngã lòng, xin ông nói lời yên ủi chúng. Còn các con gái tôi, tức là vợ của các con trai tôi, họ vẫn trung tín, và sự ứng nghiệm của lời hứa trên họ sẽ là kết cuộc của họ. Nhưng bà tặng Ông Đứng-Vững một chiếc nhẫn.
Rồi bà cho gọi cụ Thật-Thà, và nói về cụ rằng: “Nầy, một người Y-sơ-ra-ên thật, trong người không có điều dối trá chi hết!” Giăng 1:47. Bấy giờ cụ nói: Tôi chúc bà một ngày đẹp trời khi bà lên đường đến Núi Si-ôn, và tôi sẽ vui mừng được thấy bà qua sông mà chân không ướt. Nhưng bà đáp: Dù ướt hay khô, tôi cũng mong được đi; vì dù thời tiết trên đường đi của tôi ra sao, khi đến nơi tôi sẽ có đủ thì giờ để ngồi xuống, nghỉ ngơi và hong khô mình.
Rồi người tốt lành ấy là Ông Sắp-Quỵ vào thăm bà. Bà nói với ông: Cuộc hành trình của ông cho đến nay thật gian nan; nhưng chính điều đó sẽ làm cho sự yên nghỉ của ông càng ngọt ngào hơn. Hãy tỉnh thức, và hãy chực cho sẵn; vì sứ giả có thể đến trong giờ ông không ngờ.
Sau ông, Ông Chán-Nản và con gái ông là Sợ-Hãi-Lắm đến, và bà nói với họ: Hai cha con phải luôn ghi nhớ mãi với lòng biết ơn sự giải cứu khỏi tay Gã Khổng Lồ Tuyệt Vọng, và ra khỏi Lâu Đài Nghi Ngờ. Kết quả của sự thương xót ấy là hai cha con đã được đưa đến đây bình an. Hãy tỉnh thức, và quăng bỏ sự sợ hãi; hãy tiết độ, và trông cậy cho đến cuối cùng.
Rồi bà nói với Ông Yếu-Lòng: Ông đã được giải cứu khỏi miệng Gã Khổng Lồ Giết Người Lành, để ông được sống trong sự sáng của sự sống, và được thấy Vua mình trong niềm an ủi. Chỉ có điều tôi khuyên ông hãy ăn năn về tính hay sợ hãi và nghi ngờ lòng nhân lành của Ngài, trước khi Ngài sai người đến đón ông; kẻo khi Ngài đến, ông buộc phải đỏ mặt đứng trước Ngài vì lỗi ấy.
Bấy giờ ngày Christiana phải ra đi đã đến gần. Đường sá đầy người đến xem bà lên đường. Nhưng kìa, khắp các bờ bên kia sông đầy những ngựa và xe, là những thứ từ trên cao xuống để hộ tống bà đến cổng thành. Vậy bà bước ra, và đi xuống sông, vẫy tay từ biệt những người theo bà. Những lời sau cùng người ta nghe bà nói là: Lạy Chúa, con đến để được ở với Ngài và chúc tụng Ngài! Vậy các con và bạn hữu bà trở về chỗ của mình, vì những người chờ đón Christiana đã đưa bà đi khuất khỏi tầm mắt họ. Vậy bà đi, gọi cửa, và vào cổng với mọi nghi lễ vui mừng như Cơ Đốc Nhân, chồng bà, đã được vào trước bà. Lúc bà ra đi, các con bà khóc. Nhưng Đại Dũng và Ông Dũng-Cảm gảy chập chỏa êm tai và đàn hạc vì vui mừng. Rồi ai nấy trở về chỗ của mình.
Qua một thời gian, lại có một người đưa tin đến thành, và việc của người là với Ông Sắp-Quỵ. Vậy người tìm hỏi ông, và nói: Ta đến từ Đấng mà ông đã yêu mến và đi theo, dù phải chống nạng; và sứ điệp của ta là báo cho ông biết rằng Ngài chờ ông đến bàn tiệc của Ngài để dùng bữa tối với Ngài trong vương quốc Ngài, vào ngày sau Lễ Phục Sinh; vậy hãy chuẩn bị cho cuộc hành trình này. Rồi người cũng trao cho ông một tín vật chứng tỏ mình là sứ giả thật, mà nói: “Ta đã làm bể chén vàng của ông, và tháo dây bạc của ông.” Truyền Đạo 12:6.
Sau đó, Ông Sắp-Quỵ gọi các bạn đồng hành hương đến, và nói với họ: Tôi đã được gọi, và Đức Chúa Trời chắc chắn cũng sẽ thăm viếng các anh. Rồi ông nhờ Ông Dũng-Cảm viết chúc thư cho mình. Và vì ông chẳng có gì để lại cho những người còn sống sau ông, ngoài đôi nạng và những lời chúc lành, nên ông nói thế này: Đôi nạng này tôi để lại cho con trai tôi, là người sẽ bước theo dấu chân tôi, cùng với một trăm lời chúc nồng ấm mong nó tỏ ra tốt hơn tôi.
Rồi ông cảm ơn Đại Dũng vì sự dẫn dắt và lòng tử tế của ông, và lên đường. Khi đến mép sông, ông nói: Bây giờ tôi không cần đến đôi nạng này nữa, vì đằng kia đã có xe và ngựa cho tôi cưỡi. Những lời sau cùng người ta nghe ông nói là: Chào mừng sự sống! Vậy ông đã ra đi.
Sau đó, có người báo cho Ông Yếu-Lòng biết rằng người đưa tin đã thổi kèn trước cửa phòng ông. Rồi người ấy bước vào, và nói với ông: Ta đến để báo cho ông biết rằng Chủ ông cần đến ông, và chỉ trong một thời gian rất ngắn nữa ông sẽ được thấy mặt Ngài trong sự sáng chói. Và hãy nhận lấy điều này làm tín vật chứng tỏ sứ điệp của ta là thật: “Những kẻ trông xem qua cửa sổ đã làng mắt.” Truyền Đạo 12:3. Bấy giờ Ông Yếu-Lòng gọi các bạn hữu đến, và cho họ biết việc đã được báo cho mình, cùng tín vật mình đã nhận chứng tỏ sứ điệp là thật. Rồi ông nói: vì tôi chẳng có gì để lại cho ai, thì viết chúc thư để làm gì? Còn tấm lòng yếu đuối của tôi, tôi sẽ bỏ nó lại sau lưng, vì ở nơi tôi sắp đến tôi sẽ chẳng cần đến nó nữa, mà nó cũng chẳng đáng đem cho những khách hành hương nghèo nhất: vậy nên, khi tôi đi rồi, tôi xin ông, Ông Dũng-Cảm, hãy chôn nó trong một đống phân. Làm xong việc ấy, và khi ngày ông phải ra đi đã đến, ông bước xuống sông như những người kia. Những lời sau cùng của ông là: Hãy bền vững, hỡi đức tin và lòng nhẫn nại! Vậy ông đã sang bờ bên kia.
Khi đã qua nhiều ngày, Ông Chán-Nản được gọi; vì có người đưa tin đến, mang sứ điệp này cho ông: Hỡi người run sợ! đây là lệnh triệu ông phải sẵn sàng ở cùng Đức Vua vào ngày của Chúa sắp tới, để reo mừng vì được giải cứu khỏi mọi nỗi nghi ngờ của mình. Và sứ giả nói: để chứng tỏ sứ điệp của ta là thật, hãy nhận lấy điều này làm bằng chứng: rồi người trao cho ông một con cào cào để nó trở nên gánh nặng cho ông. Truyền Đạo 12:5.
Bấy giờ con gái Ông Chán-Nản, tên là Sợ-Hãi-Lắm, khi nghe việc đã xảy ra, liền nói rằng cô sẽ đi cùng cha. Bấy giờ Ông Chán-Nản nói với các bạn hữu: Chính tôi và con gái tôi, các anh biết chúng tôi đã là người thế nào, và chúng tôi đã cư xử phiền phức ra sao trong mọi đoàn người. Chúc thư của tôi và của con gái tôi là: kể từ ngày chúng tôi ra đi, những nỗi chán nản và những nỗi sợ hãi nô lệ của chúng tôi đừng bao giờ được ai tiếp nhận, mãi mãi; vì tôi biết rằng sau khi tôi chết, chúng sẽ tìm đến với người khác. Vì, nói thật với các anh, chúng là những bóng ma mà chúng tôi đã chứa chấp khi mới bắt đầu làm khách hành hương, và về sau không sao rũ bỏ được; và chúng sẽ đi lang thang, tìm chỗ trú nơi các khách hành hương: nhưng vì cớ chúng tôi, xin hãy đóng cửa lại trước mặt chúng. Khi đã đến lúc họ ra đi, họ đi lên mép sông. Những lời sau cùng của Ông Chán-Nản là: Vĩnh biệt đêm tối; chào mừng ban ngày! Con gái ông vừa hát vừa đi qua sông, nhưng không ai hiểu được cô nói gì.
Rồi ít lâu sau, có một người đưa tin trong thành hỏi thăm Ông Thật-Thà. Vậy người đến căn nhà ông ở, và trao tận tay ông mấy dòng này: Ông được lệnh phải sẵn sàng vào ngày này tuần sau, để trình diện trước mặt Chúa mình tại nhà Cha Ngài. Và để làm tín vật chứng tỏ sứ điệp của ta là thật: “Tiếng con gái hát đều hạ hơi.” Truyền Đạo 12:4. Bấy giờ Ông Thật-Thà gọi các bạn hữu đến, và nói với họ: Tôi chết, nhưng sẽ không viết chúc thư. Còn sự thật thà của tôi, nó sẽ đi theo tôi; hãy nói điều này cho người đến sau biết. Khi ngày ông phải ra đi đã đến, ông chuẩn bị qua sông. Bấy giờ, lúc ấy ở vài chỗ nước sông tràn ngập hai bờ; nhưng Ông Thật-Thà, khi còn sống, đã hẹn với một người tên là Lương-Tâm-Tốt ra đón ông ở đó, và người ấy đã làm như vậy, đưa tay cho ông, và giúp ông qua sông. Những lời sau cùng của Ông Thật-Thà là: Ân điển cai trị! Vậy ông đã lìa khỏi thế gian.
Sau đó, có tin loan ra rằng Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật đã nhận lệnh triệu bởi cùng một người đưa tin như những người kia, và nhận được điều này làm tín vật chứng tỏ lệnh triệu là thật: “Rằng vò của ông đã vỡ ra bên suối.” Truyền Đạo 12:6. Khi hiểu điều ấy, ông gọi các bạn hữu đến, và cho họ biết. Rồi ông nói: Tôi đang về nhà Cha tôi; và dù tôi đã đến được đây với biết bao gian nan, thì giờ đây tôi chẳng hối tiếc chút nào về mọi khó nhọc đã trải qua để đến được nơi tôi đang ở. Thanh gươm của tôi, tôi trao lại cho người sẽ kế tục tôi trên đường hành hương, còn lòng can đảm và tài nghệ của tôi thì cho ai có thể đạt được. Các dấu tích và vết sẹo của tôi, tôi mang theo mình, để làm chứng cho tôi rằng tôi đã đánh những trận chiến của Đấng nay sẽ ban thưởng cho tôi. Khi ngày ông phải đi khỏi đây đã đến, nhiều người tiễn ông đến bờ sông, và khi bước xuống, ông nói: “Hỡi sự chết, cái nọc của mầy ở đâu?” Và khi xuống sâu hơn, ông nói: “Hỡi sự chết, sự thắng của mầy ở đâu?” 1 Cô-rinh-tô 15:55. Vậy ông đã sang bên kia, và mọi tiếng kèn đều trổi lên chào đón ông ở bờ bên kia.
Rồi có lệnh triệu cho Ông Đứng-Vững. Ông Đứng-Vững này chính là người mà các khách hành hương khác đã gặp đang quỳ gối trong Vùng Đất Mê Hoặc. Người đưa tin trao lệnh ấy cho ông, đã mở sẵn trong tay: nội dung là ông phải chuẩn bị cho một sự đổi đời, vì Chủ ông không muốn ông còn ở xa Ngài lâu hơn nữa. Nghe vậy Ông Đứng-Vững trầm ngâm suy nghĩ. Sứ giả nói: Không, ông chẳng cần ngờ vực sứ điệp của ta có thật hay không; vì đây là tín vật chứng tỏ điều ấy là thật: “Bánh xe của ông đã gãy ra trên giếng.” Truyền Đạo 12:6. Bấy giờ ông gọi Đại Dũng, người dẫn đường của họ, đến, và nói với ông: Thưa ông, dù trong những ngày hành hương tôi không có may mắn được ở lâu trong sự đồng hành quý báu của ông, nhưng từ khi tôi biết ông, ông đã đem lại ích lợi cho tôi. Khi tôi rời nhà ra đi, tôi đã để lại một người vợ và năm đứa con nhỏ; xin cho tôi được nài ông, khi ông trở về, (vì tôi biết ông đi rồi lại về nhà Chủ ông, mong rằng ông còn có thể dẫn đường cho thêm nhiều khách hành hương thánh khiết nữa,) xin ông sai người đến gia đình tôi, và cho họ biết mọi điều đã và sẽ xảy đến cho tôi. Hơn nữa, xin hãy kể cho họ về việc tôi đã đến nơi này cách hạnh phúc, và về tình trạng phước hạnh mà tôi đang có hiện nay và đã có gần đây. Cũng xin hãy kể cho họ về Cơ Đốc Nhân và Christiana, vợ ông, và việc bà cùng các con đã đi theo chồng mình thế nào. Cũng xin hãy kể cho họ bà đã có một kết cuộc hạnh phúc dường nào, và bà đã đi đến đâu. Tôi có rất ít hoặc chẳng có gì để gửi về cho gia đình, ngoài những lời cầu nguyện và nước mắt vì họ; xin ông chỉ cần cho họ biết điều đó là đủ, may ra những lời ấy có thể có hiệu lực. Khi Ông Đứng-Vững đã sắp đặt mọi việc như thế, và đã đến lúc ông phải vội ra đi, ông cũng đi xuống sông. Bấy giờ lúc ấy dòng sông hết sức yên lặng; vậy nên Ông Đứng-Vững, khi đi được nửa đường, đứng lại một lúc, và nói chuyện với các bạn đồng hành đã tiễn ông đến đó. Ông nói: Dòng sông này đã là nỗi kinh hoàng cho nhiều người; phải, chính ý nghĩ về nó cũng đã thường làm tôi khiếp sợ; nhưng giờ đây tôi cảm thấy mình đứng thật vững vàng; chân tôi đặt chắc trên chính nơi mà chân của những thầy tế lễ khiêng hòm giao ước đã đứng trong khi Y-sơ-ra-ên đi qua sông Giô-đanh. Giô-suê 3:17. Thật vậy, nước thì đắng nơi đầu lưỡi, và lạnh nơi dạ dày; thế nhưng ý nghĩ về nơi tôi sắp đến, và về đoàn hộ tống đang chờ tôi ở bờ bên kia, nằm trong lòng tôi như một hòn than hồng rực. Giờ đây tôi thấy mình đã đến cuối cuộc hành trình; những ngày lao khổ của tôi đã chấm dứt. Tôi sắp được thấy cái đầu đã từng đội mão gai, và gương mặt đã từng bị nhổ vào vì tôi. Trước kia tôi đã sống bởi nghe nói và bởi đức tin; nhưng giờ đây tôi đi đến nơi tôi sẽ sống bởi mắt thấy, và sẽ ở với Đấng mà tôi vui thích được ở cùng. Tôi vẫn ưa được nghe người ta nói về Chúa tôi; và hễ nơi nào tôi thấy dấu giày Ngài in trên đất, thì tôi cũng khao khát đặt chân mình vào đó. Danh Ngài đối với tôi như một hộp xạ hương; phải, ngọt ngào hơn mọi thứ hương thơm. Tiếng Ngài đối với tôi thật ngọt ngào nhất, và gương mặt Ngài, tôi khao khát hơn cả những người khao khát nhất ánh sáng mặt trời. Lời Ngài tôi vẫn thường thu nhặt làm thức ăn của tôi, và làm thuốc giải cho những cơn ngất xỉu của tôi. Ngài đã nắm giữ tôi, và đã giữ tôi khỏi các điều gian ác của tôi; phải, Ngài đã làm cho bước chân tôi vững mạnh trong đường lối Ngài.
Bấy giờ, trong khi ông đang nói như thế, sắc mặt ông thay đổi; người mạnh sức cong khom bên trong ông: và sau khi ông nói: Xin đem con đi, vì con đến cùng Ngài, thì họ không còn thấy ông nữa.
Nhưng thật là vinh hiển biết bao khi thấy khoảng không bao la đầy dẫy những ngựa và xe, những người thổi kèn và thổi sáo, những người ca hát và những người gảy đàn dây, để chào đón các khách hành hương khi họ đi lên, và nối gót nhau đi vào cổng đẹp đẽ của thành.
Còn về các con của Christiana, tức là bốn cậu con trai mà Christiana đã đem theo, cùng vợ con họ, thì tôi không ở lại nơi ấy cho đến khi họ qua sông. Ngoài ra, từ khi tôi rời khỏi đó, tôi nghe có người nói rằng họ vẫn còn sống, và sẽ còn sống một thời gian để làm cho Hội Thánh được thêm đông tại nơi họ ở.
Nếu tôi có dịp đi đường ấy một lần nữa, tôi có thể kể cho những ai muốn biết về những điều mà ở đây tôi im lặng không nói đến: trong khi chờ đợi, tôi xin nói với bạn đọc của tôi lời
TẠM BIỆT.
HẾT.