Suy Tưởng
Các Lời Tiên Tri

Chương 11 · 58 phút đọc · 1 giờ 15 phút nghe

Các Lời Tiên Tri

692

Khi tôi thấy sự mù lòa và sự khốn cùng của con người, khi tôi nhìn ngắm cả vũ trụ câm lặng, và con người không có ánh sáng, bị bỏ mặc cho chính mình, và dường như lạc lõng trong góc vũ trụ này, không biết ai đã đặt mình vào đó, mình đến đây để làm gì, khi chết mình sẽ ra sao, và không có khả năng biết được điều gì, thì tôi kinh hoàng, như một người bị đem đi trong lúc ngủ đến một hòn đảo hoang vu đáng sợ, rồi thức dậy mà không biết mình đang ở đâu, và chẳng có cách nào thoát ra. Rồi tôi lấy làm lạ sao những người ở trong một tình cảnh khốn cùng như thế lại không rơi vào tuyệt vọng. Tôi thấy quanh tôi những người khác có cùng một bản tính như vậy. Tôi hỏi họ có hiểu biết hơn tôi không. Họ bảo tôi rằng không. Và rồi những kẻ khốn cùng và lạc lối ấy, sau khi nhìn quanh mình và thấy vài điều vui thích, đã hiến mình và gắn bó với những điều ấy. Riêng phần tôi, tôi đã không thể gắn bó với chúng, và khi xét thấy rõ ràng biết bao rằng có một điều gì khác ngoài những gì tôi thấy, tôi đã tìm xem Đức Chúa Trời này có để lại dấu hiệu nào về chính Ngài chăng.

Tôi thấy nhiều tôn giáo mâu thuẫn nhau, và do đó tất cả đều sai, trừ một. Tôn giáo nào cũng muốn được tin dựa trên thẩm quyền của riêng mình, và đe dọa những người không tin. Vì thế tôi không tin chúng. Ai cũng có thể nói như vậy; ai cũng có thể tự xưng là nhà tiên tri. Nhưng tôi thấy Cơ Đốc giáo, trong đó các lời tiên tri được ứng nghiệm; và đó là điều không phải ai cũng làm được.

693

Và điều làm cho tất cả những điều này nên trọn vẹn là lời báo trước, để người ta không thể nói rằng chính sự may rủi đã làm nên điều đó.

Ai chỉ còn sống một tuần lễ mà lại không nhận ra rằng tin tất cả những điều này không phải là một sự tình cờ là điều có ích ...

Vả, nếu những đam mê không nắm giữ được chúng ta, thì một tuần lễ và một trăm năm cũng chỉ như nhau mà thôi.

694

Các lời tiên tri.—Thần Pan vĩ đại đã chết.

695

Susceperunt verbum cum omni aviditate, scrutantes Scripturas, si ita se haberent.

696

Prodita lege.—Impleta cerne.—Implenda collige.

697

Chúng ta chỉ hiểu các lời tiên tri khi thấy các sự kiện xảy ra. Vì vậy các bằng chứng về sự ẩn dật, sự kín đáo, sự im lặng, v.v. chỉ là bằng chứng đối với những ai biết và tin chúng.

Giô-sép thật hướng nội biết bao trong một luật pháp thật hướng ngoại biết bao.

Những việc sám hối bề ngoài chuẩn bị cho sự sám hối bề trong, cũng như sự hạ mình chuẩn bị cho sự khiêm nhường. Vậy thì ...

698

Nhà Hội đã đi trước Hội Thánh; người Do Thái đi trước Cơ Đốc nhân. Các nhà tiên tri đã báo trước về Cơ Đốc nhân; Giăng đã báo trước về Chúa Giê-xu Christ.

699

Thật là vẻ vang khi được nhìn bằng con mắt đức tin lịch sử của Hê-rốt và của Caesar.

700

Lòng nhiệt thành của người Do Thái đối với luật pháp và đền thờ của họ (Josephus, và Philo người Do Thái, Ad Caium). Có dân tộc nào khác có một lòng nhiệt thành như thế? Họ cần phải có lòng ấy.

Chúa Giê-xu Christ được báo trước về thời điểm và về tình trạng của thế giới. Kẻ cai trị bị cất khỏi giữa vế, và đế quốc thứ tư. Chúng ta thật có phước biết bao khi được thấy ánh sáng này giữa bóng tối này!

Thật đẹp đẽ biết bao khi được thấy, bằng con mắt đức tin, Đa-ri-út và Si-ru, Alexander, người La Mã, Pompey và Hê-rốt đang hành động, mà không hề hay biết, cho vinh hiển của Phúc Âm!

701

Lòng nhiệt thành của dân Do Thái đối với luật pháp, nhất là sau khi không còn nhà tiên tri nào nữa.

702

Trong khi còn các nhà tiên tri để gìn giữ luật pháp, thì dân chúng thờ ơ. Nhưng từ khi không còn nhà tiên tri nào nữa, lòng nhiệt thành đã nối tiếp họ.

703

Ma quỷ đã khuấy rối lòng nhiệt thành của người Do Thái trước Chúa Giê-xu Christ, vì lòng ấy lẽ ra đã là sự cứu rỗi của họ, nhưng từ sau Ngài thì không còn khuấy rối nữa.

Dân Do Thái bị dân ngoại khinh miệt; dân Cơ Đốc bị bắt bớ.

704

Bằng chứng.—Các lời tiên tri cùng với sự ứng nghiệm của chúng; những gì đã đi trước và những gì đã theo sau Chúa Giê-xu Christ.

705

Các lời tiên tri là bằng chứng mạnh mẽ nhất về Chúa Giê-xu Christ. Cũng chính cho chúng mà Đức Chúa Trời đã dự liệu nhiều nhất; vì sự kiện đã làm ứng nghiệm chúng là một phép lạ tồn tại từ khi Hội Thánh ra đời cho đến tận cùng. Vậy Đức Chúa Trời đã dấy lên các nhà tiên tri trong suốt một nghìn sáu trăm năm, và trong bốn trăm năm sau đó, Ngài đã rải tất cả các lời tiên tri ấy ra giữa hết thảy người Do Thái, là những người đã đem chúng đến khắp mọi nơi trên thế giới. Đó là sự chuẩn bị cho sự giáng sinh của Chúa Giê-xu Christ, và vì Phúc Âm của Ngài phải được cả thế giới tin, nên không những cần có các lời tiên tri để làm cho người ta tin Phúc Âm, mà còn cần các lời tiên tri ấy có mặt khắp cả thế giới, để làm cho cả thế giới tiếp nhận Phúc Âm.

706

Nhưng chỉ có các lời tiên tri thôi thì chưa đủ. Chúng cần phải được phân phát khắp mọi nơi, và được gìn giữ qua mọi thời đại. Và để sự phù hợp này không bị coi là kết quả của sự may rủi, thì điều này cần phải được báo trước.

Đối với Đấng Mê-si, thật vinh hiển hơn nhiều khi người Do Thái là những kẻ chứng kiến, và thậm chí là những công cụ cho vinh hiển của Ngài, ngoài việc Đức Chúa Trời đã dành riêng họ.

707

Các lời tiên tri.—Thời điểm được báo trước qua tình trạng của dân Do Thái, qua tình trạng của người ngoại đạo, qua tình trạng của đền thờ, qua số năm.

708

Phải táo bạo lắm mới báo trước cùng một điều bằng nhiều cách như thế. Cần phải có bốn đế quốc thờ hình tượng hay ngoại đạo, sự chấm dứt của vương quốc Giu-đa, và bảy mươi tuần lễ, cùng xảy ra một lúc, và tất cả những điều ấy phải xảy ra trước khi đền thờ thứ hai bị phá hủy.

709

Các lời tiên tri.—Nếu chỉ một người đã viết một cuốn sách báo trước về Chúa Giê-xu Christ, về thời điểm và cách thức, và Chúa Giê-xu Christ đã đến đúng như các lời tiên tri ấy, thì sự kiện này sẽ có sức nặng vô hạn.

Nhưng ở đây còn nhiều hơn thế nữa. Đây là một chuỗi những con người suốt bốn nghìn năm, một cách nhất quán và không hề sai khác, lần lượt người này nối tiếp người kia đến để báo trước cùng một sự kiện ấy. Đây là cả một dân tộc rao truyền điều đó, và đã tồn tại suốt bốn nghìn năm, để cùng nhau làm chứng về những điều chắc chắn mà họ có, và họ không thể bị lay chuyển khỏi những điều ấy dù người ta đe dọa và bắt bớ họ thế nào đi nữa. Điều này còn quan trọng hơn nhiều.

710

Những lời báo trước về các việc riêng biệt.—Họ là khách lạ tại Ai Cập, không có chút tài sản riêng nào, dù ở xứ đó hay ở nơi khác. [Chẳng có chút dấu vết nào, hoặc của vương quyền đã từng tồn tại rất lâu trước đó, hoặc của hội đồng tối cao gồm bảy mươi quan xét mà họ gọi là Tòa Công Luận, là hội đồng do Môi-se thiết lập và kéo dài cho đến thời Chúa Giê-xu Christ. Tất cả những điều ấy đều cách xa tình trạng của họ lúc bấy giờ hết mức có thể], khi Gia-cốp, lúc sắp qua đời và chúc phước cho mười hai người con của mình, đã tuyên bố với họ rằng họ sẽ làm chủ một xứ rộng lớn, và báo trước riêng cho gia tộc Giu-đa rằng các vua, là những người một ngày kia sẽ cai trị họ, sẽ ra từ dòng giống người; và hết thảy anh em người sẽ là thần dân của các vua ấy; [và ngay cả Đấng Mê-si, là Đấng mà muôn dân trông đợi, cũng sẽ ra từ người; và vương quyền sẽ không bị cất khỏi Giu-đa, kẻ cai trị và người lập pháp cũng sẽ không dứt khỏi dòng dõi người, cho đến khi Đấng Mê-si được trông đợi đến trong gia tộc người].

Cũng chính Gia-cốp ấy, khi phân định xứ tương lai này như thể mình là chủ của nó, đã ban cho Giô-sép một phần nhiều hơn những người khác. “Cha sẽ cho con,” người nói, “một phần đất trổi hơn các anh em.” Và khi chúc phước cho hai con của Giô-sép là Ép-ra-im và Ma-na-se, mà Giô-sép đã đem đến trước mặt người, đứa lớn là Ma-na-se ở bên hữu, và đứa nhỏ là Ép-ra-im ở bên tả, thì người tréo tay lại, đặt tay hữu trên đầu Ép-ra-im và tay tả trên Ma-na-se, mà chúc phước cho chúng như vậy. Và khi Giô-sép thưa với người rằng người đang ưu đãi đứa nhỏ, thì người đáp lại với một sự cương quyết đáng khâm phục: “Cha biết, con, cha biết; nhưng Ép-ra-im sẽ lớn hơn Ma-na-se.” Điều này quả thật đã ứng nghiệm đúng đến nỗi, vì riêng một mình chi phái ấy đã đông đúc gần bằng cả hai dòng dõi hợp thành nguyên một vương quốc, nên người ta thường gọi họ chỉ bằng một tên Ép-ra-im mà thôi.

Cũng chính Giô-sép ấy, khi sắp qua đời, đã dặn con cháu mình đem hài cốt mình theo khi họ đi vào xứ ấy, là xứ mà mãi hai trăm năm sau họ mới đến.

Môi-se, là người đã chép tất cả những điều ấy rất lâu trước khi chúng xảy ra, chính ông đã chỉ định cho mỗi gia tộc phần đất của họ trong xứ ấy trước khi họ vào đó, như thể ông là chủ của nó. [Thật vậy, ông tuyên bố rằng Đức Chúa Trời sẽ dấy lên từ giữa dân tộc và dòng giống họ một nhà tiên tri, mà chính ông là hình bóng; và ông đã báo trước cho họ chính xác mọi điều sẽ xảy đến cho họ trong xứ mà họ sẽ vào sau khi ông qua đời, những chiến thắng Đức Chúa Trời sẽ ban cho họ, sự vô ơn của họ đối với Đức Chúa Trời, những hình phạt họ sẽ phải chịu vì điều đó, và mọi biến cố khác của họ.] Ông đã ban cho họ những quan xét để lo việc phân chia. Ông quy định toàn bộ thể chế chính trị mà họ phải tuân giữ, các thành ẩn náu mà họ phải xây dựng, và ...

711

Các lời tiên tri về những việc riêng biệt được xen lẫn với các lời tiên tri về Đấng Mê-si, để các lời tiên tri về Đấng Mê-si không thiếu bằng chứng, và các lời tiên tri riêng biệt không phải là không có kết quả.

712

Cảnh phu tù đời đời của người Do Thái.—Giê-rê-mi 11:11: “Ta sẽ khiến tai nạn đổ trên Giu-đa, là tai nạn mà chúng nó không thể tránh được.”

Hình bóng.—Ê-sai 5: “Đức Giê-hô-va có một vườn nho, Ngài mong nó sanh trái nho; nhưng nó chỉ sanh trái nho hoang. Vậy ta sẽ để nó hoang loạn, và phá hủy nó; đất sẽ chỉ mọc lên gai gốc, và ta sẽ cấm mây đừng [làm mưa] xuống trên nó. Vườn nho của Đức Giê-hô-va, ấy là nhà Y-sơ-ra-ên, và những người của Giu-đa tức là cây mà Ngài ưa thích. Ta trông họ làm sự công bình, mà họ chỉ sanh ra toàn điều gian ác.”

Ê-sai 8: “Hãy tôn Đức Giê-hô-va là thánh với sự kính sợ và run rẩy; hãy để Ngài là Đấng duy nhất các ngươi kinh hãi, thì Ngài sẽ là nơi thánh, nhưng cũng là hòn đá vấp ngã, vầng đó vướng mắc cho cả hai nhà Y-sơ-ra-ên, và là bẫy cùng lưới cho dân cư thành Giê-ru-sa-lem; và nhiều người trong bọn họ sẽ vấp phải hòn đá ấy, sẽ té và giập nát, sẽ sa vào lưới và hư mất. Hãy giấu lời ta, và che phủ luật pháp ta cho các môn đồ ta.

“Vậy tôi sẽ nhẫn nại trông đợi Đức Giê-hô-va, là Đấng ẩn mặt Ngài và giấu mình khỏi nhà Gia-cốp.”

Ê-sai 29: “Hỡi dân Y-sơ-ra-ên, hãy sững sờ và kinh hãi; hãy xoàng ba và vấp ngã, và hãy say, nhưng không phải vì rượu; hãy xoàng ba, nhưng không phải bởi rượu mạnh. Vì Đức Giê-hô-va đã rải thần ngủ mê khắp trên các ngươi. Ngài sẽ bịt mắt các ngươi; Ngài sẽ trùm đầu các quan trưởng và các tiên tri có sự hiện thấy của các ngươi.” (Đa-ni-ên 12: “Trong những kẻ dữ chẳng ai sẽ hiểu; song kẻ khôn sáng sẽ hiểu.” Ô-sê, chương cuối, câu cuối, sau nhiều phước lành thuộc về đời này, nói: “Ai là khôn ngoan mà hiểu những sự nầy, v.v.?”) “Và mọi sự hiện thấy của hết thảy các tiên tri đối với các ngươi đã nên như quyển sách đóng ấn, người ta đưa cho người có học và biết đọc; thì người ấy nói rằng: Tôi không đọc được, vì sách nầy có đóng ấn. Và khi đưa sách cho những kẻ không có học, thì họ nói rằng: Tôi không có học.

“Vậy nên Chúa có phán rằng: Vì dân nầy lấy môi miếng tôn ta, mà lòng chúng nó thì cách xa ta lắm,”—đó chính là lý do và nguyên nhân của điều ấy; vì nếu họ thờ phượng Đức Chúa Trời trong lòng, thì họ đã hiểu các lời tiên tri,—“và sự chúng nó kính sợ ta chẳng qua là điều răn của loài người, bởi loài người dạy cho. Vì cớ đó, ta sẽ cứ làm việc lạ lùng giữa dân nầy, sự lạ rất là lạ, đến nỗi sự khôn ngoan của người khôn ngoan sẽ ra hư không, sự thông sáng của người thông sáng sẽ bị [giấu].”

Các lời tiên tri. Những bằng chứng về thần tính.—Ê-sai 41: “Hãy rao những việc sẽ xảy đến sau nầy, cho chúng ta biết các ngươi là thần: chúng ta sẽ nghiêng lòng về những lời các ngươi. Hãy dạy chúng ta những sự đã có từ ban đầu, và rao cho chúng ta những sự hầu đến.

“Bởi đó chúng ta sẽ biết các ngươi là thần. Phải, hãy xuống phước hoặc xuống họa đi, nếu các ngươi có thể. Vậy hãy để chúng ta cùng nhau xem thấy và luận lẽ. Nầy, các ngươi chẳng ra gì, và chỉ là sự gớm ghiếc, v.v. Ai,” (trong các tác giả đồng thời), “đã rao ra từ lúc ban đầu, cho chúng ta biết những việc đã làm từ ban đầu và từ nguồn gốc? đặng chúng ta nói rằng: Các ngươi là công bình. Chẳng có ai dạy chúng ta, phải, chẳng có ai rao ra sự tương lai.”

Ê-sai 42: “Ta là Đức Giê-hô-va, và ta chẳng nhường sự vinh hiển ta cho một đấng nào khác. Ta đã báo trước những sự đã xảy đến, và ta rao ra những sự sẽ đến. Hãy hát cho Đức Chúa Trời một bài ca mới khắp trên đất.

“Hãy đem dân nầy ra, là dân có mắt mà đui, và những kẻ có tai mà điếc! Hết thảy các nước hãy nhóm lại. Trong vòng họ, ai có thể rao truyền sự nầy, và tỏ cho chúng ta những sự từ trước, cùng những sự sẽ đến? Họ hãy dẫn người làm chứng, hầu cho mình được xưng công bình; hoặc hãy nghe mà nói rằng: Ấy là thật.

“Đức Giê-hô-va phán: Các ngươi là kẻ làm chứng ta, và là đầy tớ ta đã chọn, hầu cho các ngươi được biết và tin ta, và hiểu rằng ta là Chúa.

“Ta đã rao truyền, đã giải cứu, và chỉ một mình ta đã làm những việc lạ lùng trước mắt các ngươi: Đức Giê-hô-va phán, các ngươi là kẻ làm chứng ta rằng ta là Đức Chúa Trời.

“Vì cớ các ngươi, ta đã đánh đổ quyền lực của người Ba-by-lôn. Ta, Đức Giê-hô-va, là Đấng Thánh của các ngươi, Đấng tạo thành.

“Ta đã mở lối trong biển và đường vượt qua dòng nước mạnh. Ấy chính ta là Đấng đã nhận chìm và hủy diệt đời đời những kẻ thù mạnh mẽ đã chống cự các ngươi.

“Đừng nhớ lại sự đã qua, và chớ nghĩ đến sự đời trước.

“Nầy, ta sắp làm một việc mới, việc nầy sẽ hiện ra ngay; các ngươi há chẳng biết sao? Ấy là ta sẽ vạch một con đường trong đồng vắng, và khiến những sông chảy trong nơi sa mạc.

“Ta đã làm nên dân nầy cho ta; ta đã lập nó để rao truyền sự ngợi khen ta, v.v.

“Ấy chính ta, là Đấng vì mình ta mà xóa sự phạm tội ngươi; ta sẽ không nhớ đến tội lỗi ngươi nữa. Hãy nhắc lại sự vô ơn của các ngươi: hãy xem thử ngươi có thể được xưng công bình chăng. Thỉ tổ ngươi đã phạm tội, các thầy giáo ngươi lại phạm phép nghịch cùng ta.”

Ê-sai 44: “Ta là đầu tiên và cuối cùng, Đức Giê-hô-va phán vậy. Ai muốn tự sánh mình với ta, hãy rao ra thứ tự các việc từ khi ta đã lập dân tộc xưa nầy, và những điều sẽ đến. Chớ kinh hãi: ta há chẳng từng nói cho các ngươi mọi điều ấy sao? Các ngươi làm chứng cho ta.”

Lời tiên tri về Si-ru.—Ê-sai 45:4: “Vì cớ Gia-cốp, kẻ lựa chọn của ta, ta đã lấy tên ngươi gọi ngươi.”

Ê-sai 45:21: “Hãy đến gần, và nghị luận cùng nhau! Từ đời xưa ai đã rao ra sự nầy? ai đã tỏ ra từ lúc thượng cổ? Há chẳng phải ta, là Đức Giê-hô-va, sao?”

Ê-sai 46: “Hãy nhớ lại những sự ngày xưa, và biết rằng chẳng có ai giống như ta, là Đấng đã rao sự cuối cùng từ buổi đầu tiên, và đã nói từ thuở xưa những sự chưa làm nên, mà phán rằng: Mưu của ta sẽ lập, và ta sẽ làm ra mọi sự ta đẹp ý.”

Ê-sai 42: “Nầy, những sự đầu tiên đã ứng nghiệm rồi, nay ta lại rao cho các ngươi sự mới; ta làm cho các ngươi biết trước khi nó nổ ra.”

Ê-sai 48:3: “Ta đã phán từ xưa về những sự qua rồi; ta đã làm thình lình, và những sự đó đã xảy đến. Vì ta biết ngươi cứng cỏi, lòng ngươi bội nghịch, và trán ngươi là đồng; nên ta đã phán điều đó cho ngươi trước khi nó xảy đến: kẻo ngươi nói rằng ấy là việc của các thần ngươi, và là kết quả của mạng lịnh chúng nó.

“Ngươi đã thấy mọi điều đó; sao các ngươi không nói phô đi? Từ nay về sau, ta tỏ ra những sự mới, là sự kín nhiệm ngươi chưa biết. Bây giờ những sự đó mới dựng nên, không phải ngày xưa đã có; ta đã giấu kín chúng khỏi ngươi; kẻo ngươi nói rằng: Nầy, ta biết sự đó rồi.

“Phải, ngươi chưa từng biết; phải, ngươi chưa từng nghe; phải, từ thuở ấy tai ngươi chưa mở ra: vì ta biết rằng ngươi làm gian dối luôn, từ trong lòng mẹ đã được gọi là bội nghịch.”

Sự ruồng bỏ người Do Thái và sự trở lại đạo của dân ngoại.—Ê-sai 65: “Những kẻ vốn chẳng cầu hỏi ta thì đã hỏi thăm ta; những kẻ vốn chẳng tìm ta thì đã gặp được ta; ta đã phán cùng một dân chưa kêu cầu danh ta, mà rằng: Ta đây, ta đây, ta đây!

“Ta đã giang tay ra trọn ngày hướng về một dân chẳng tin, là những kẻ đi trong đường không tốt, theo ý riêng mình; là một dân hằng chọc giận ta bởi những tội lỗi chúng nó phạm trước mặt ta; là dân tế lễ cho các thần tượng, v.v.

“Những kẻ ấy sẽ bị tan tác như khói trong ngày thạnh nộ của ta, v.v.

“Tội ác các ngươi, luôn với tội ác tổ phụ các ngươi, ta sẽ gom lại cả, và sẽ báo trả cho các ngươi mọi điều theo việc làm của các ngươi.

“Đức Giê-hô-va phán như vầy: Khi người ta thấy rượu mới trong chùm nho, thì rằng: Đừng làm hư đi, vì trong trái đó có phước lành [và lời hứa về hoa trái]: vì cớ các tôi tớ ta, ta sẽ không hủy diệt cả Y-sơ-ra-ên.

“Vậy ta sẽ khiến một dòng dõi ra từ Gia-cốp và từ Giu-đa, là kẻ kế tự các núi ta, và những kẻ lựa chọn của ta cùng các tôi tớ ta sẽ được nó làm sản nghiệp, cùng những đồng bằng phì nhiêu và sung túc của ta; nhưng ta sẽ hủy diệt hết thảy những kẻ khác, vì các ngươi đã quên Đức Chúa Trời mình mà hầu việc các thần lạ. Ta đã kêu, các ngươi không đáp lại; ta đã nói, các ngươi không lắng nghe; và các ngươi đã chọn điều ta cấm.

“Vậy nên Chúa Giê-hô-va phán như vầy: Nầy, các tôi tớ ta sẽ ăn, còn các ngươi thì đói; tôi tớ ta sẽ được vui vẻ, còn các ngươi thì bị nhuốc nhơ; tôi tớ ta sẽ hát mừng vì lòng đầy vui vẻ, còn các ngươi thì khóc lóc vì lòng buồn bực, kêu than vì tâm thần phiền não.

“Danh các ngươi sẽ còn lại làm tiếng rủa sả cho những kẻ lựa chọn của ta; Chúa Giê-hô-va sẽ giết ngươi; nhưng Ngài sẽ lấy danh khác đặt cho các tôi tớ mình. Vì vậy, phàm ai ở trên đất chúc phước cho mình thì sẽ cầu phước lành nơi Đức Chúa Trời, v.v., vì những sự khốn nạn trước đã quên hết.

“Vì, nầy, ta sẽ dựng trời mới đất mới; những việc trước sẽ chẳng nhớ nữa, chẳng còn nhắc đến nữa.

“Thà các ngươi hãy mừng rỡ và vui vẻ đời đời trong sự ta dựng nên. Thật, ta dựng nên Giê-ru-sa-lem cho sự vui, và dân nó cho sự mừng rỡ.

“Ta sẽ vui vì Giê-ru-sa-lem, ta sẽ mừng vì dân ta; tại đó sẽ chẳng còn nghe tiếng khóc lóc kêu la nữa.

“Ta sẽ nhậm lời họ trước khi kêu cầu ta; họ còn nói, ta đã nghe rồi. Muông sói với chiên con sẽ ăn chung, sư tử ăn rơm như bò, rắn ăn bụi đất. Sẽ chẳng có ai làm tổn hại hay là hủy phá trong khắp núi thánh ta.”

Ê-sai 56:3: “Đức Giê-hô-va phán như vầy: Hãy giữ điều chánh trực, và làm sự công bình; vì sự cứu rỗi của ta gần đến, sự công bình của ta sắp được bày tỏ.

“Phước thay cho người làm điều đó, giữ ngày Sa-bát, và cấm tay mình không làm một điều ác nào.

“Những người dân ngoại đã liên hiệp cùng ta chớ nên nói rằng: Đức Chúa Trời sẽ biệt ta ra khỏi dân Ngài. Vì Đức Giê-hô-va phán như vầy: Phàm ai giữ các ngày Sa-bát ta, lựa điều đẹp lòng ta, cầm vững lời giao ước ta, thì ta sẽ ban cho họ tại trong nhà ta một chỗ, và một danh tốt hơn danh của con trai con gái; ta lại sẽ ban cho họ một danh đời đời chẳng hề dứt đi.”

Ê-sai 59:9: “Vậy nên vì tội ác chúng ta, sự công bình đã cách xa chúng ta: chúng ta trông mong sự sáng, mà sự tối tăm đây nầy; trông mong sự sáng láng, mà đi trong u ám. Chúng ta đi dọc theo tường như người mù; đúng trưa mà vấp chân như ban đêm; chúng ta ở nơi hoang vu như người chết.

“Chúng ta cứ rên siếc như con gấu, và rầm rì như chim bò câu; trông sự công bình, mà nó không đến, đợi sự cứu rỗi, mà nó cách xa.”

Ê-sai 66:18: “Về phần ta, ta biết việc làm và ý tưởng chúng nó; kỳ đến mà ta sẽ nhóm các nước và các thứ tiếng; chúng nó sẽ đến và thấy sự vinh hiển ta.

“Ta sẽ đặt một dấu hiệu giữa họ; những kẻ trong vòng họ đã tránh khỏi nạn, thì ta sẽ sai đến các nước, đến Phi Châu, đến Ly-đi, đến nước Ý, đến Hy Lạp, và đến các dân chưa hề nghe danh tiếng ta, và chưa từng thấy sự vinh hiển ta. Và chúng nó sẽ đem anh em các ngươi đến.”

Giê-rê-mi 7. Sự ruồng bỏ đền thờ: “Hãy đi đến Si-lô, là nơi trước kia ta đã gởi danh ta, mà xem, vì tội ác của dân ta, ta đã làm cho nó thể nào. Hiện bây giờ, vì các ngươi đã làm những việc ấy, Đức Giê-hô-va phán, thì ta sẽ làm cho nhà nầy, tức là nhà được xưng bằng danh ta, là nhà mà các ngươi nhờ cậy, và làm cho nơi mà ta đã ban cho các thầy tế lễ các ngươi, cũng như ta đã làm cho Si-lô.” (Vì ta đã loại bỏ nó, và đã lập cho mình một đền thờ ở nơi khác.)

“Ta lại bỏ các ngươi khỏi trước mắt ta, cũng như ta đã bỏ anh em các ngươi hết thảy, tức là cả dòng dõi Ép-ra-im.” (Bị loại bỏ đời đời.) “Cho nên ngươi chớ vì dân nầy mà cầu thay.”

Giê-rê-mi 7:22: “Các ngươi thêm của lễ vào của lễ thì có ích gì? Vì khi ta đem tổ phụ các ngươi ra khỏi đất Ê-díp-tô, ta chẳng hề phán, và chẳng hề truyền mạng lịnh gì về của lễ thiêu và các của lễ. Nhưng, nầy là mạng lịnh mà ta đã truyền cho họ: Hãy vâng lời và trung tín với các điều răn ta, thì ta sẽ làm Đức Chúa Trời các ngươi, các ngươi sẽ làm dân ta.” (Chỉ sau khi họ đã dâng của lễ cho con bò con bằng vàng, ta mới cho dâng các của lễ cho chính ta, để biến một thói quen xấu thành điều tốt.)

Giê-rê-mi 7:4: “Chớ nhờ cậy những lời dối trá rằng: Chính đây là đền thờ của Đức Giê-hô-va, đền thờ của Đức Giê-hô-va, đền thờ của Đức Giê-hô-va.”

713

Người Do Thái là những người làm chứng cho Đức Chúa Trời. Ê-sai 43:9; 44:8.

Các lời tiên tri đã ứng nghiệm.—1 Các Vua 13:2.—1 Các Vua 23:16.—Giô-suê 6:26.—1 Các Vua 16:34.—Phục Truyền Luật Lệ Ký 23.

Ma-la-chi 1:11. Của lễ của người Do Thái bị từ bỏ, và của lễ của người ngoại đạo, (ngay cả ở ngoài Giê-ru-sa-lem,) và ở khắp mọi nơi.

Môi-se, trước khi qua đời, đã báo trước sự kêu gọi dân ngoại, Phục Truyền Luật Lệ Ký 32:21, và sự ruồng bỏ người Do Thái.

Môi-se đã báo trước những gì sẽ xảy đến cho mỗi chi phái.

Lời tiên tri.—“Danh các ngươi sẽ còn lại làm tiếng rủa sả cho những kẻ lựa chọn của ta, và ta sẽ ban cho họ một danh khác.”

“Hãy làm cho dân ấy béo lòng,” bằng cách nào? bằng cách chiều theo dục vọng của họ và khiến họ hy vọng thỏa mãn được nó.

714

Lời tiên tri.—A-mốt và Xa-cha-ri. Họ đã bán người công bình, và vì thế sẽ không được gọi trở lại.—Chúa Giê-xu Christ bị phản nộp.

Họ sẽ chẳng còn nhớ đến Ai Cập nữa. Xem Ê-sai 43:16, 17, 18, 19. Giê-rê-mi 23:6, 7.

Lời tiên tri.—Người Do Thái sẽ bị tản lạc khắp nơi. Ê-sai 27:6.—Một luật pháp mới, Giê-rê-mi 31:32.

Ma-la-chi. Grotius.—Đền thờ thứ hai vinh hiển.—Chúa Giê-xu Christ sẽ đến. A-ghê 2:7, 8, 9, 10.

Sự kêu gọi dân ngoại. Giô-ên 2:28. Ô-sê 2:24. Phục Truyền Luật Lệ Ký 32:21. Ma-la-chi 1:11.

715

Ô-sê 3.—Ê-sai 42, 48, 54, 60, 61, câu cuối. “Ta đã báo trước điều đó từ lâu để họ biết rằng ấy là ta.” Jaddus với Alexander.

716

[Các lời tiên tri.—Lời hứa rằng Đa-vít sẽ luôn luôn có dòng dõi. Giê-rê-mi 13:13.]

717

Triều đại đời đời của dòng dõi Đa-vít, 2 Sử Ký, qua mọi lời tiên tri, và với một lời thề. Và điều ấy đã không được ứng nghiệm theo nghĩa đời này. Giê-rê-mi 23:20.

718

Có lẽ chúng ta tưởng rằng, khi các nhà tiên tri báo trước rằng cây phủ việt sẽ không dời khỏi Giu-đa cho đến khi Vị Vua đời đời đến, thì họ nói để tâng bốc dân chúng, và lời tiên tri của họ đã bị Hê-rốt chứng minh là sai. Nhưng để cho thấy rằng đó không phải là ý họ, và trái lại, họ biết rõ rằng vương quốc đời này sẽ chấm dứt, họ đã nói rằng dân ấy sẽ không có vua và không có quan trưởng, và trong một thời gian dài. Ô-sê 3:4.

719

Non habemus regem nisi Caesarem. Vậy Chúa Giê-xu Christ là Đấng Mê-si, vì họ không còn vua nào nữa ngoài một người ngoại bang, và không muốn có vua nào khác.

720

Chúng tôi không có vua khác, chỉ Sê-sa mà thôi.

721

Đa-ni-ên 2: “Hết thảy các thầy bói và bác sĩ của vua đều không có thể tỏ cho vua sự kín nhiệm mà vua đã đòi. Nhưng có một Đức Chúa Trời ở trên trời, là Đấng có thể làm điều đó, và Ngài đã tỏ cho vua trong giấc chiêm bao điều sẽ tới trong những ngày sau rốt,” (Hẳn giấc chiêm bao này đã làm cho vua lo sợ nhiều lắm.)

“Và không phải bởi sự khôn ngoan riêng của tôi mà tôi biết được sự kín nhiệm nầy, nhưng bởi sự mặc khải của chính Đức Chúa Trời ấy, là Đấng đã tỏ nó ra cho tôi, để bày tỏ nó trước mặt vua.

“Vậy chiêm bao của vua là như vầy. Vua thấy một pho tượng lớn, cao và dữ tợn, đứng trước mặt vua. Đầu pho tượng nầy bằng vàng ròng; ngực và cánh tay bằng bạc; bụng và vế bằng đồng; ống chân bằng sắt; và bàn chân thì một phần bằng sắt một phần bằng đất sét. Vua nhìn pho tượng cho đến khi có một hòn đá chẳng phải bởi tay đục ra, đến đập vào bàn chân bằng sắt và đất sét của tượng, và làm cho tan nát.

“Bấy giờ sắt, đất sét, đồng, bạc, và vàng đều cùng nhau tan nát cả; phải gió đùa đi; nhưng hòn đã đập vào pho tượng thì hóa ra một hòn núi lớn và đầy khắp đất. Đó là điềm chiêm bao, và bây giờ tôi sẽ giải nghĩa ra cho vua.

“Vua là bậc lớn nhất trong các vua, là người mà Đức Chúa Trời đã ban cho một quyền thế rộng lớn đến nỗi vua nổi danh giữa muôn dân, vua chính là cái đầu bằng vàng mà vua đã thấy. Nhưng sau vua, sẽ dấy lên một nước khác, kém nước của vua; rồi một nước thứ ba, tức là đồng, sẽ cai quản khắp đất.

“Lại có một nước thứ tư mạnh như sắt; vì sắt hay đập vỡ và bắt phục mọi vật, thì nước ấy cũng sẽ đập vỡ và nghiền nát như là sắt vậy.

“Còn như vua đã thấy bàn chân và ngón chân nửa bằng đất sét nửa bằng sắt, ấy là một nước sẽ phải phân chia ra; nhưng trong nước đó sẽ có sức mạnh của sắt và sự yếu ớt của đất sét.

“Nhưng như sắt không thể pha trộn bền chặt với đất sét, thì những kẻ được biểu thị bởi sắt và đất sét cũng sẽ không dính cùng nhau, dầu được kết hợp bởi hôn nhân.

“Trong đời các vua nầy, Chúa trên trời sẽ dựng nên một nước không bao giờ bị hủy diệt, quyền nước ấy không bao giờ để cho một dân tộc khác; song nó sẽ đánh tan và hủy diệt hết các nước trước kia, mà mình thì đứng đời đời, theo như vua đã thấy hòn đá đục ra từ núi chẳng phải bởi tay, và rơi xuống từ núi, mà đập vỡ sắt, đất sét, bạc, và vàng. Đức Chúa Trời đã cho vua biết sự sau nầy sẽ đến. Điềm chiêm bao nầy là thật, và lời giải nó là chắc chắn.

“Bấy giờ vua Nê-bu-cát-nết-sa sấp mặt xuống đất,” v.v.

Đa-ni-ên 8:8. “Đa-ni-ên đã thấy cuộc giao chiến giữa con chiên đực và con dê đực, con dê đã thắng nó và cai trị trên đất; cái sừng chính của con dê gãy đi, thì có bốn sừng khác mọc lên hướng về bốn gió trên trời, và từ một trong các sừng ấy mọc ra một cái sừng nhỏ, lớn lên rất mạnh về phương nam, phương đông, và hướng về đất Y-sơ-ra-ên, và nó lớn lên đến cơ binh trên trời; nó làm cho đổ xuống một vài ngôi sao, và giày đạp lên, rồi sau cùng lật đổ vị quan trưởng, và bởi nó của lễ hằng dâng bị cất đi, và nơi thánh của Ngài bị quăng xuống.

“Đó là điều Đa-ni-ên đã thấy. Người tìm cách để rõ nghĩa, và có một tiếng kêu lên như vầy: ‘Gáp-ri-ên, hãy cho người nầy hiểu sự hiện thấy đó,’ Và Gáp-ri-ên nói:

“Con chiên đực mà ngươi đã thấy là vua nước Mê-đi và Phe-rơ-sơ, còn con dê xờm đực, tức là vua nước Gờ-réc; và cái sừng lớn ở giữa hai con mắt, tức là vua đầu nhất của đế quốc nầy.

“Về sừng đã gãy đi, có bốn sừng mọc lên trong chỗ nó: tức là bốn nước bởi dân tộc đó dấy lên, song quyền thế không bằng sừng ấy.

“Đến kỳ sau rốt của nước chúng nó, khi số những kẻ bội nghịch đã đầy, thì sẽ dấy lên một vua, xấc xược và mạnh mẽ, nhưng không phải bởi sức mình, là kẻ mà mọi sự đều thành tựu theo ý mình; người sẽ hủy diệt dân thánh, và bởi mưu chước mình, người cũng sẽ làm cho sự gian xảo được thịnh đạt trong tay mình, và người sẽ hủy diệt nhiều kẻ. Người nổi lên chống với Vua của các vua, nhưng người sẽ chết cách thảm khốc, dầu vậy cũng là bởi một bàn tay hung bạo.”

Đa-ni-ên 9:20. “Ta còn đang hết lòng cầu nguyện, xưng tội lỗi ta và tội lỗi của cả dân ta, và sấp mình trước mặt Đức Chúa Trời ta, thì kìa, Gáp-ri-ên, người mà ta đã thấy trong sự hiện thấy lúc đầu tiên, đến đụng ta độ lúc dâng lễ chiều hôm. Người dạy dỗ ta và nói cùng ta rằng: Hỡi Đa-ni-ên, bây giờ ta ra để ban cho ngươi sự hiểu biết mọi điều. Từ khi ngươi bắt đầu nài xin, ta đã đến để tỏ cho ngươi điều ngươi ao ước, vì ngươi đã được yêu quí lắm. Vậy hãy suy nghĩ sự đó và hãy hiểu biết sự hiện thấy. Có bảy mươi tuần lễ định trên dân ngươi và thành thánh ngươi, đặng ngăn sự phạm phép, trừ tội lỗi, làm sạch sự gian ác, và đem sự công bình đời đời vào; đặng làm ứng nghiệm sự hiện thấy và các lời tiên tri, và xức dầu cho Đấng Rất Thánh. (Sau đó dân này sẽ không còn là dân ngươi nữa, thành này cũng không còn là thành thánh nữa. Thời kỳ thịnh nộ sẽ qua đi, và những năm ân điển sẽ đến đời đời.)

“Ngươi khá biết và hiểu rằng từ khi ra lịnh tu bổ và xây lại Giê-ru-sa-lem, cho đến Đấng chịu xức dầu, tức là vua, thì được bảy tuần lễ và sáu mươi hai tuần lễ.” (Người Hê-bơ-rơ có thói quen chia các con số ra và đặt số nhỏ lên trước. Như vậy, 7 và 62 thành 69. Trong số 70 này, khi ấy sẽ còn lại tuần thứ 70, tức là 7 năm cuối cùng mà người sẽ nói đến kế đó.)

“Đường phố và tường thành sẽ được xây lại, dù trong kỳ khó khăn. Sau sáu mươi hai tuần lễ,” (là những tuần lễ tiếp theo bảy tuần đầu. Vậy Đấng Christ sẽ bị giết sau sáu mươi chín tuần lễ, tức là trong tuần lễ cuối cùng), “Đấng Christ sẽ bị trừ đi, và có dân của vua hầu đến sẽ hủy phá thành và nơi thánh, sẽ tràn ngập tất cả, và sự cuối cùng của cuộc chiến ấy sẽ làm trọn sự hoang vu.”

“Còn một tuần lễ,” (là tuần thứ bảy mươi, tuần còn lại), “sẽ lập giao ước vững bền với nhiều người, và đến giữa tuần ấy,” (tức là ba năm rưỡi cuối cùng), “người sẽ khiến của lễ và của lễ chay dứt đi, và vì cớ những sự gớm ghiếc lan tràn, người sẽ làm cho nơi ấy ra hoang vu, cho đến kỳ cuối cùng, và điều đã định sẽ đổ ra trên kẻ bị hoang vu.”

Đa-ni-ên 11. “Thiên sứ nói cùng Đa-ni-ên: Sẽ còn dấy lên,” (sau Si-ru, là vua đang trị vì khi điều này được phán ra), “ba vua tại Ba Tư,” (Cambyses, Smerdis, Đa-ri-út); “và vua thứ tư là vua sẽ đến sau đó,” (Xerxes) “sẽ giàu có hơn hết thảy họ rất nhiều, mạnh hơn rất nhiều, và sẽ xui giục cả dân mình nghịch cùng người Hy Lạp.

“Song sẽ có một vua mạnh dấy lên,” (Alexander), “lấy quyền lớn cai trị và làm theo ý mình. Khi vua ấy đã dấy lên, thì nước người sẽ bị xé ra và chia làm bốn phần theo bốn gió của trời,” (như người đã nói ở trên, 7:6; 8:8), “nhưng không truyền lại cho con cháu; và những kẻ nối ngôi người sẽ không bằng quyền thế người, vì nước người sẽ bị nhổ và phó cho người khác ngoài những người đó,” (bốn kẻ kế vị chính của người).

“Vua phương nam,” (Ptolemy, con của Lagos, Ai Cập), “sẽ được mạnh; nhưng một trong các tướng của vua sẽ được mạnh hơn vua, và quyền người sẽ lớn lắm,” (Seleucus, vua xứ Sy-ri. Appian nói rằng người là kẻ quyền thế nhất trong số những người kế vị Alexander).

“Đến cuối cùng mấy năm, các vua đó sẽ đồng minh với nhau, và công chúa vua phương nam,” (Berenice, con gái của Ptolemy Philadelphus, con trai của Ptolemy kia), “sẽ đến cùng vua phương bắc,” (đến cùng Antiochus Deus, vua xứ Sy-ri và châu Á, con trai của Seleucus Lagidas), “để kết hòa hảo giữa các vua ấy.

“Nhưng công chúa và dòng dõi nàng đều sẽ không giữ quyền được lâu; vì nàng và những kẻ đã dẫn nàng đến, cùng con cái nàng và bạn hữu nàng, đều sẽ bị nộp cho sự chết.” (Berenice và con trai bà bị Seleucus Callinicus giết.)

“Nhưng một chồi ra từ rễ công chúa, dấy lên,” (Ptolemy Euergetes là con cùng một cha với Berenice), “sẽ đến với một cơ binh hùng mạnh vào đất của vua phương bắc, tại đó người sẽ bắt mọi sự phải quy phục, và người cũng sẽ bắt cả các thần họ làm phu tù đem sang nước Ê-díp-tô, cùng các quan trưởng, vàng, bạc và mọi chiến lợi phẩm quý báu của họ,” (Justin nói rằng nếu không vì những lý do trong nước mà bị gọi về Ai Cập, thì người đã lột sạch Seleucus); “và người sẽ còn đứng vững nhiều năm mà vua phương bắc chẳng làm gì được người.

“Vậy người sẽ trở về nước mình. Nhưng các con trai người sẽ bị khích động, và sẽ nhóm một đoàn quân đông đảo hùng mạnh,” (Seleucus Ceraunus, Antiochus Đại Đế). “Cơ binh họ sẽ đến và lật đổ mọi sự; bởi đó vua phương nam tức giận, cũng sẽ lập một cơ binh lớn và đánh nhau với người,” (Ptolemy Philopator đánh Antiochus Đại Đế tại Raphia), “và thắng trận; quân lính người sẽ trở nên xấc xược, và lòng người sẽ lên kiêu ngạo,” (Ptolemy này đã làm ô uế đền thờ; Josephus): “người sẽ làm cho ngã xuống bấy nhiêu vạn người, nhưng không nhờ đó mà được mạnh thêm. Vì vua phương bắc,” (Antiochus Đại Đế), “sẽ trở về với một đoàn quân đông hơn trước, và trong những thời ấy cũng sẽ có rất nhiều kẻ thù nổi lên nghịch cùng vua phương nam,” (dưới triều vua trẻ Ptolemy Epiphanes); “những kẻ bội đạo và trộm cướp trong dân ngươi cũng sẽ tự tôn mình lên, hầu cho ứng nghiệm sự hiện thấy, nhưng họ sẽ ngã xuống.” (Những kẻ chối bỏ đạo mình để làm đẹp lòng Euergetes, khi người sai quân mình đến cùng Scopas; vì Antiochus sẽ lại đánh lấy Scopas và thắng họ.) “Vua phương bắc sẽ phá đổ các thành kiên cố, các đạo quân phương nam sẽ không chống cự nổi, và mọi sự sẽ phục theo ý người; người sẽ đứng trong đất Y-sơ-ra-ên, và đất ấy sẽ phục người. Như vậy người sẽ toan làm chủ cả đế quốc Ai Cập,” (Justin nói, vì khinh tuổi trẻ của Epiphanes). “Vì cớ đó người sẽ kết đồng minh với vua ấy, và gả con gái mình” (Cleopatra, để nàng phản bội chồng mình. Về việc này Appian nói rằng vì ngờ mình không thể dùng sức mạnh mà làm chủ Ai Cập, bởi người La Mã che chở nước ấy, nên người muốn thử dùng mưu kế). “Người sẽ muốn làm cho nàng bại hoại, nhưng nàng sẽ không đứng được và cũng không thuộc về người. Bấy giờ người sẽ quay mặt sang những mưu đồ khác, và sẽ toan làm chủ một vài cù lao,” (tức là các hải cảng), “và sẽ chiếm lấy nhiều nơi,” (như Appian nói).

“Nhưng một vị quan trưởng sẽ ngăn trở các cuộc chinh phục của người,” (Scipio Africanus, người đã chặn bước tiến của Antiochus Đại Đế, vì vua này đã xúc phạm người La Mã nơi các đồng minh của họ), “và sẽ làm cho thôi sự sỉ nhục người làm ra. Bấy giờ người sẽ trở về nước mình và chết tại đó, và chẳng còn nữa.” (Người bị chính quân lính mình giết.)

“Kẻ sẽ nối ngôi người,” (Seleucus Philopator hay Soter, con trai của Antiochus Đại Đế), “sẽ là một bạo chúa, kẻ bắt thuế nơi vinh hiển của nước,” (nghĩa là dân chúng), “nhưng trong mấy ngày người sẽ phải bại hoại, chẳng vì cơn giận dữ hay trận chiến tranh nào cả. Lại có kẻ đáng khinh dể lên thay vì vua đó, chẳng xứng với sự tôn trọng của ngôi nước, nhưng người sẽ khéo léo dùng lời siểm nịnh mà vào. Mọi cơ binh sẽ khuất phục trước người; người sẽ thắng chúng, cả đến vua mà người đã lập giao ước. Vì sau khi đã lập lại hòa ước với vua ấy, người sẽ làm việc cách dối trá, và đem một ít quân vào tỉnh người, cách yên ổn và không sợ hãi. Người sẽ chiếm lấy những nơi màu mỡ nhất, sẽ làm điều mà tổ phụ người chưa hề làm, và tàn phá khắp mọi phía. Trong đời mình, người sẽ toan tính những mưu kế lớn.”

722

Các lời tiên tri.—Bảy mươi tuần lễ của Đa-ni-ên còn mơ hồ về điểm khởi đầu, vì cách dùng từ của lời tiên tri; và về điểm kết thúc, vì những khác biệt giữa các nhà niên đại học. Nhưng toàn bộ sự khác biệt ấy chỉ trải ra trong khoảng hai trăm năm.

723

Những lời báo trước.—Rằng trong đế quốc thứ tư, trước khi đền thờ thứ hai bị phá hủy, trước khi quyền cai trị bị cất khỏi người Do Thái, trong tuần lễ thứ bảy mươi của Đa-ni-ên, trong khi đền thờ thứ hai vẫn còn đứng, người ngoại đạo sẽ được dạy dỗ và được dẫn đến chỗ nhận biết Đức Chúa Trời mà người Do Thái thờ phượng; rằng những ai yêu mến Ngài sẽ được giải cứu khỏi kẻ thù, và được đầy dẫy sự kính sợ và tình yêu đối với Ngài.

Và quả đã xảy ra rằng trong đế quốc thứ tư, trước khi đền thờ thứ hai bị phá hủy, v.v., người ngoại đạo với số rất đông đã thờ phượng Đức Chúa Trời, và sống một đời sống như thiên sứ. Các thiếu nữ dâng sự đồng trinh và cuộc đời mình cho Đức Chúa Trời. Đàn ông từ bỏ các thú vui của mình. Điều mà Plato chỉ có thể làm cho một số ít người, được lựa chọn và dạy dỗ đặc biệt, chấp nhận, thì một ảnh hưởng kín nhiệm, bởi quyền năng của vài lời, đã truyền đạt cho một trăm triệu người không học thức.

Người giàu bỏ của cải mình. Trẻ con rời những mái nhà êm ấm của cha mẹ để đi vào sa mạc khắc nghiệt. (Xem Philo người Do Thái.) Mọi điều ấy đã được báo trước từ rất lâu. Suốt hai nghìn năm, chẳng một người ngoại đạo nào thờ phượng Đức Chúa Trời của người Do Thái; và đến thời kỳ đã được báo trước, rất đông người ngoại đạo thờ phượng Đức Chúa Trời duy nhất này. Các đền miếu bị phá hủy. Chính các vua cũng quy phục thập tự giá. Tất cả điều ấy là bởi Thánh Linh của Đức Chúa Trời, đã được tuôn đổ khắp mặt đất.

Theo chính các ra-bi, từ Môi-se cho đến Chúa Giê-xu Christ, chẳng có người ngoại đạo nào tin. Sau Chúa Giê-xu Christ, rất đông người ngoại đạo đã tin các sách của Môi-se, giữ lấy các sách ấy trong thực chất và tinh thần, và chỉ loại bỏ những gì vô ích.

724

Các lời tiên tri.—Sự quy đạo của người Ai Cập (Ê-sai 19:19); một bàn thờ cho Đức Chúa Trời chân thật tại Ai Cập.

725

Các lời tiên tri.—Tại Ai Cập.—Pugio Fidei, tr. 659. Sách Talmud.

“Có một truyền thống giữa vòng chúng ta rằng khi Đấng Mê-si đến, nhà của Đức Chúa Trời, vốn được định để ban phát Lời Ngài, sẽ đầy dẫy những sự nhơ nhớp ô uế; và sự khôn ngoan của các thầy thông giáo sẽ bại hoại và mục nát. Những ai sợ phạm tội sẽ bị dân chúng ruồng bỏ, và bị đối xử như những kẻ ngu dại mất trí.”

Ê-sai 49: “Hỡi các cù lao, hãy nghe ta! Hỡi các dân xa lạ, hãy ghé tai! Đức Giê-hô-va đã gọi danh ta từ trong lòng mẹ ta; Ngài đã lấy bóng tay Ngài mà che ta, đã khiến lời ta giống như gươm bén, và phán cùng ta rằng: Ngươi là tôi tớ ta, ta sẽ được sáng danh bởi ngươi. Bấy giờ ta nói: Lạy Chúa, có phải ta đã làm việc luống công chăng? có phải ta đã hao sức vô ích chăng? Song chắc thật, sự xét đoán ta ở nơi Ngài, lạy Chúa, và công việc ta ở nơi Ngài. Bây giờ, Đức Giê-hô-va là Đấng đã lập ta làm tôi tớ Ngài từ trong bụng mẹ, để dẫn Gia-cốp và Y-sơ-ra-ên về cùng Ngài, có phán: Ngươi sẽ được vinh hiển trước mắt ta, và ta sẽ là sức mạnh của ngươi. Việc ngươi làm cho các chi phái Gia-cốp quay về còn là việc nhỏ; ta đã dấy ngươi lên làm sự sáng cho các dân ngoại, hầu cho ngươi làm sự cứu rỗi của ta đến nơi đầu cùng đất. Đức Giê-hô-va phán cùng người bị loài người khinh dể, bị dân nầy gớm ghiếc, là người làm tôi kẻ có quyền thế, như vầy: Các vua và các quan trưởng sẽ thờ lạy ngươi, vì cớ Đức Giê-hô-va là Đấng thành tín, là Đấng đã chọn ngươi.

“Đức Giê-hô-va lại phán cùng ta: Ta đã nhậm lời ngươi trong những ngày cứu rỗi và thương xót, ta sẽ gìn giữ ngươi, phó ngươi làm giao ước của dân, để khiến ngươi nhận các nước hoang vu làm sản nghiệp, hầu cho ngươi bảo kẻ bị trói rằng: Hãy ra, và bảo kẻ ở trong nơi tối tăm rằng: Hãy tỏ mình, và chiếm lấy những miền đất dư dật và phì nhiêu nầy. Họ sẽ không đói không khát, hơi nóng và mặt trời chẳng phạm đến họ nữa; vì Đấng thương xót họ sẽ dắt dẫn, đem họ đến gần suối nước, và làm cho các núi nên đường trước mặt họ. Nầy, các dân sẽ đến từ khắp mọi nơi, từ phương đông và phương tây, từ phương bắc và phương nam. Hỡi trời, hãy dâng vinh hiển cho Đức Chúa Trời; hỡi đất, hãy vui mừng! vì Đức Giê-hô-va đã vui lòng yên ủi dân Ngài, và Ngài sẽ thương xót kẻ nghèo khó trông cậy nơi Ngài.

“Thế mà Si-ôn dám nói rằng: Đức Giê-hô-va đã lìa bỏ ta, và đã quên ta. Đàn bà há dễ quên con mình, không thương đến con trai ruột mình sao? Dầu đàn bà quên con mình, ta cũng chẳng quên ngươi, hỡi Si-ôn. Ta sẽ mang ngươi luôn giữa hai bàn tay ta; các tường thành ngươi thường ở trước mặt ta luôn. Những kẻ sẽ xây dựng ngươi đã đến, và kẻ phá hại hủy diệt ngươi sẽ ra khỏi giữa ngươi. Hãy liếc mắt xem xung quanh ngươi: những kẻ nầy đều nhóm lại và đến cùng ngươi! Đức Giê-hô-va phán: Thật như ta hằng sống, ngươi sẽ mặc lấy hết thảy những kẻ nầy như đồ trang sức. Các nơi đổ nát, hoang vu, xứ bị phá hại của ngươi, nay có đông người ở thành ra chật hẹp quá; và con cái mà ngươi sẽ có sau khi son sẻ sẽ lại nói vào tai ngươi rằng: Đất đai chật hẹp quá cho tôi; hãy sắm chỗ cho tôi, đặng tôi ở đây. Bấy giờ ngươi sẽ tự nói trong lòng rằng: Ai đã sanh sản cho ta những đứa nầy, vì ta đã mất hết con cái, son sẻ, bị đày và lưu lạc? Vậy thì ai đã nuôi những đứa nầy? Nầy, ta đã ở một mình; những đứa nầy, trước kia ở đâu? Và Chúa Giê-hô-va sẽ phán cùng ngươi: Nầy, ta sẽ giá tay trên các dân ngoại, dựng cờ ta trong các dân; và chúng sẽ bồng các con trai ngươi trong cánh tay và trong lòng mình mà đến. Các vua sẽ làm cha nuôi chúng nó, các hoàng hậu sẽ làm mụ vú chúng nó; họ sẽ cúi mặt sát đất ở trước mặt ngươi; liếm bụi dưới chân ngươi; ngươi sẽ biết rằng ta là Đức Giê-hô-va, vì những kẻ trông đợi ta sẽ chẳng hổ thẹn. Vậy của cải bị người mạnh bạo cướp lấy, há ai giựt lại được sao? Nhưng dầu những kẻ phu tù có bị người mạnh bạo bắt đi, thì cũng chẳng gì ngăn trở được ta cứu con cái ngươi và hủy diệt kẻ thù ngươi; và cả loài xác thịt sẽ biết ta, Đức Giê-hô-va, là Đấng Cứu ngươi, Đấng Chuộc ngươi, tức là Đấng Toàn năng của Gia-cốp.

“Đức Giê-hô-va phán như vầy: Tờ ly dị mà ta đã dùng để bỏ Nhà Hội là gì? và cớ sao ta đã phó nó vào tay kẻ thù các ngươi? Há chẳng phải vì sự gian ác và sự bội nghịch của các ngươi mà ta đã bỏ nó sao?

“Vì ta đã đến, mà chẳng ai tiếp nhận ta; ta đã gọi, mà chẳng có ai nghe. Tay ta há ngắn quá không chuộc được sao?

“Vì vậy ta sẽ tỏ ra những dấu hiệu của cơn giận ta; ta lấy sự tối tăm mặc cho các từng trời, và lấy bao gai làm đồ che phủ chúng.

“Chúa Giê-hô-va đã ban cho ta cái lưỡi của người được dạy dỗ, hầu cho ta biết dùng lời nói nâng đỡ kẻ mệt mỏi đúng lúc. Ngài đã mở tai ta, và ta đã nghe Ngài như nghe thầy mình.

“Chúa Giê-hô-va đã bày tỏ ý muốn Ngài, và ta không trái nghịch.

“Ta đã phó thân ta cho kẻ đánh ta, và đưa má cho kẻ sỉ nhục; ta chẳng hề che mặt khỏi sự hổ nhục và sự khạc nhổ. Nhưng Chúa Giê-hô-va đã giúp ta, nên ta chẳng bị mắc cỡ.

“Đấng xưng ta công bình đã đến gần; ai dám kiện với ta? ai sẽ là kẻ đối địch ta, và cáo ta có tội, khi chính Đức Chúa Trời là Đấng che chở ta?

“Mọi người đều sẽ qua đi, và bị thời gian tiêu hao; những ai kính sợ Đức Chúa Trời hãy nghe tiếng của tôi tớ Ngài; kẻ nào mòn mỏi trong tối tăm hãy trông cậy Đức Giê-hô-va. Còn các ngươi, các ngươi chỉ nhen cơn thịnh nộ của Đức Chúa Trời trên mình; các ngươi đi trong ánh sáng của ngọn lửa mình và giữa những tia lửa các ngươi đã nhen. Ấy là sự tay ta đã làm cho các ngươi, các ngươi sẽ nằm trong sự buồn bực.

“Các ngươi là kẻ theo sự công bình, là kẻ tìm Đức Giê-hô-va, hãy nghe ta! Khá nhìn xem vầng đá mà các ngươi đã được đục ra, và cái lỗ của hang mà các ngươi đã được đào lên! Hãy nhìn xem Áp-ra-ham, tổ phụ các ngươi, cùng Sa-ra, là người đã sanh sản các ngươi; vì ta đã gọi người khi người chỉ có một mình, chưa có con, và đã làm cho người thêm nhiều. Nầy, ta đã yên ủi Si-ôn, và chất đầy trên nó những phước lành và sự yên ủi.

“Hỡi dân ta, hãy nghe ta, hãy lắng tai cho ta! Vì sẽ có luật pháp ra từ ta, và ta sẽ lập sự xét đoán ta làm sự sáng cho các dân ngoại.”

A-mốt 8. Nhà tiên tri, sau khi đã kể ra các tội lỗi của Y-sơ-ra-ên, nói rằng Đức Chúa Trời đã thề sẽ báo thù họ.

Người nói như vầy: “Chúa Giê-hô-va phán: Sẽ xảy ra trong ngày đó, ta sẽ khiến mặt trời lặn đi trong lúc giữa trưa, và khiến đất tối tăm trong giữa ban ngày; ta sẽ đổi ngày lễ các ngươi ra sầu thảm, và hết thảy bài ca tụng các ngươi ra ca thương.

“Hết thảy các ngươi sẽ phải sầu khổ và đau đớn, và ta sẽ khiến dân nầy sầu thảm như là mất con trai một, và sự cuối cùng nó sẽ như ngày đắng cay. Chúa Giê-hô-va phán: Nầy, những ngày sẽ đến, là khi ta khiến sự đói kém đến trong đất, chẳng phải là đói về bánh, cũng chẳng phải khát về nước, bèn là về nghe lời của Đức Giê-hô-va. Bấy giờ chúng nó sẽ đi dông dài từ biển nầy đến biển khác, từ phương bắc đến phương đông; chạy đi đây đi đó đặng tìm lời Đức Giê-hô-va mà không tìm được.

“Trong ngày đó, những gái đồng trinh đẹp đẽ và những trai trẻ sẽ mòn mỏi vì khát. Những kẻ đã theo các thần tượng của Sa-ma-ri, đã chỉ thần của Đan mà thề, và đã theo lề lối của Bê-e-Sê-ba, sẽ ngã xuống, và không dậy được nữa.”

A-mốt 3:2: “Ta đã biết chỉ một mình các ngươi trong mọi họ hàng trên đất, để làm dân ta.”

Đa-ni-ên 12:7. Sau khi đã mô tả toàn bộ phạm vi sự trị vì của Đấng Mê-si, người nói: “Mọi sự nầy sẽ được hoàn tất khi sự tản lạc của dân Y-sơ-ra-ên đã trọn.”

A-ghê 2:4: “Hỡi các ngươi là kẻ so sánh nhà thứ hai nầy với vinh quang của nhà thứ nhất mà khinh dể nó, Đức Giê-hô-va phán: hãy can đảm; hỡi Xô-rô-ba-bên, khá can đảm; hỡi Giê-hô-sua, thầy tế lễ thượng phẩm, khá can đảm; cả dân sự trong đất, các ngươi cũng khá can đảm, và hãy làm việc; vì ta ở cùng các ngươi, Đức Giê-hô-va vạn quân phán vậy. Lời giao ước mà ta lập với các ngươi khi các ngươi ra khỏi Ê-díp-tô thể nào, thì Thần ta vẫn ở giữa các ngươi thể ấy. Chớ sợ hãi. Vì Đức Giê-hô-va vạn quân phán như vầy: Khỏi ít lâu nữa, ta sẽ làm rúng động các từng trời và đất, biển và đất khô,” (một lối nói để chỉ một sự thay đổi lớn lao và phi thường); “ta cũng làm rúng động hết thảy các nước, và sự ước ao của mọi dân ngoại sẽ đến; rồi ta sẽ làm cho vinh quang đầy dẫy nhà nầy, Đức Giê-hô-va phán vậy.

“Bạc là của ta, vàng là của ta, Đức Giê-hô-va phán vậy,” (nghĩa là, ta không muốn được tôn kính bởi những thứ ấy; như có lời chép ở chỗ khác: Hết thảy thú đồng đều thuộc về ta, người ta dâng chúng làm của lễ cho ta thì có ích gì cho ta?). “Vinh quang sau rốt của nhà nầy sẽ lớn hơn vinh quang trước, Đức Giê-hô-va vạn quân phán vậy; và tại chốn nầy ta sẽ lập nhà ta, Đức Giê-hô-va phán vậy.

“Theo mọi điều ngươi đã cầu xin tại Hô-rếp, trong ngày nhóm hiệp, mà rằng: Cầu xin chúng tôi chớ nghe tiếng Đức Giê-hô-va nữa, và chớ thấy đám lửa nầy nữa, e chúng tôi chết chăng. Bấy giờ, Đức Giê-hô-va phán cùng ta rằng: Lời cầu xin của chúng nó là chính đáng. Ta sẽ lập lên cho chúng một đấng tiên tri như ngươi, thuộc trong anh em chúng, ta sẽ để các lời ta trong miệng người, thì người sẽ nói cho chúng mọi điều ta phán dặn người. Và sẽ xảy ra rằng, ai không nghe theo các lời ta mà đấng ấy nhân danh ta nói, thì ta sẽ hạch ai đó.”

Sáng Thế Ký 49: “Hỡi Giu-đa, con là kẻ mà các anh em sẽ khen ngợi, và con sẽ thắng kẻ thù mình; các con trai cha sẽ quì lạy trước mặt con. Giu-đa là một sư tử tơ: hỡi con, con đã bắt mồi rồi đi lên, và nằm phục như sư tử đực, như sư tử cái sẽ bị khuấy động.

“Cây phủ việt chẳng hề dời khỏi Giu-đa, kẻ lập pháp không dứt khỏi giữa chân nó, cho đến chừng Đấng Si-lô hiện tới, và các dân vâng phục Đấng đó.”

726

Trong đời sống của Đấng Mê-si.—AEnigmatis.—Ê-xê-chi-ên 17.

Đấng mở đường cho Ngài. Ma-la-chi 3.

Ngài sẽ sinh ra làm một hài nhi. Ê-sai 9.

Ngài sẽ sinh ra tại làng Bết-lê-hem. Mi-chê 5. Ngài sẽ xuất hiện chủ yếu tại Giê-ru-sa-lem, và sẽ là dòng dõi của gia tộc Giu-đa và Đa-vít.

Ngài sẽ làm cho người thông thái và kẻ khôn ngoan bị mù lòa, Ê-sai 6, 8, 29, v.v.; và rao giảng Phúc Âm cho kẻ hèn mọn, Ê-sai 29; mở mắt kẻ mù, chữa lành người bệnh, và đem ánh sáng đến cho những kẻ mòn mỏi trong tối tăm. Ê-sai 61.

Ngài sẽ chỉ ra con đường trọn vẹn, và làm thầy của dân ngoại. Ê-sai 55; 42:1-7.

Các lời tiên tri sẽ là điều kẻ ác không thể hiểu được, Đa-ni-ên 12; Ô-sê 14:10; nhưng sẽ là điều những người hiểu biết thấu đáo có thể hiểu được.

Các lời tiên tri trình bày Ngài là nghèo khó, cũng trình bày Ngài là chủ của các dân tộc. Ê-sai 52:14, v.v.; 53; Xa-cha-ri 9:9.

Các lời tiên tri báo trước thời điểm thì chỉ báo trước Ngài là chủ của các dân tộc và là Đấng chịu khổ, chứ không phải ngự trên mây hay làm Đấng phán xét. Còn những lời tiên tri trình bày Ngài như vậy, là Đấng phán xét và trong vinh hiển, thì không nói đến thời điểm. Khi Đấng Mê-si được nói đến như là vĩ đại và vinh hiển, ấy là với tư cách Đấng phán xét thế gian, chứ không phải Đấng Cứu Chuộc thế gian.

Ngài sẽ là sinh tế vì tội lỗi của thế gian. Ê-sai 39, 53, v.v.

Ngài sẽ là đá góc nhà quý báu. Ê-sai 28:16.

Ngài sẽ là hòn đá vấp chân và vấp phạm. Ê-sai 8. Giê-ru-sa-lem sẽ va vào hòn đá ấy.

Những thợ xây sẽ loại bỏ hòn đá ấy. Thi Thiên 117:22.

Đức Chúa Trời sẽ làm cho hòn đá ấy trở nên đá đầu góc nhà.

Và hòn đá ấy sẽ lớn lên thành một hòn núi lớn, đầy khắp đất. Đa-ni-ên 2.

Vậy Ngài sẽ bị khước từ, bị khinh dể, bị phản bội (Thi Thiên 108:8), bị bán (Xa-cha-ri 11:12), bị khạc nhổ, bị vả, bị nhạo báng, bị hành hạ bằng vô số cách, bị cho uống mật đắng (Thi Thiên 68), bị đâm (Xa-cha-ri 12), chân tay Ngài bị đâm thủng, bị giết, và người ta bắt thăm lấy áo xống Ngài.

Ngài sẽ sống lại (Thi Thiên 15) vào ngày thứ ba (Ô-sê 6:3).

Ngài sẽ lên trời để ngồi bên hữu. Thi Thiên 110.

Các vua sẽ vũ trang chống lại Ngài. Thi Thiên 2.

Ngự bên hữu Đức Chúa Cha, Ngài sẽ đắc thắng các kẻ thù Ngài.

Các vua trên đất và mọi dân tộc sẽ thờ lạy Ngài. Ê-sai 60.

Người Do Thái sẽ còn tồn tại như một dân tộc. Giê-rê-mi.

Họ sẽ lưu lạc, không có vua, v.v. (Ô-sê 3), không có tiên tri (A-mốt), trông đợi sự cứu rỗi mà chẳng tìm thấy (Ê-sai).

Sự kêu gọi dân ngoại bởi Chúa Giê-xu Christ. Ê-sai 52:15; 55:5; 60, v.v. Thi Thiên 81.

Ô-sê 1:9: “Các ngươi chẳng phải là dân ta nữa, và ta sẽ không làm Đức Chúa Trời các ngươi nữa, khi các ngươi đã sinh sản thêm nhiều sau sự tản lạc. Tại những nơi người ta đã nói: Các ngươi chẳng phải là dân ta, ta sẽ gọi chúng nó là dân ta.”

727

Không được phép dâng của lễ ở ngoài Giê-ru-sa-lem, là nơi Chúa đã chọn, thậm chí cũng không được ăn các phần mười ở nơi khác. Phục Truyền Luật Lệ Ký 12:5, v.v.; Phục Truyền Luật Lệ Ký 14:23, v.v.; 15:20; 16:2, 7, 11, 15.

Ô-sê đã báo trước rằng họ sẽ không có vua, không có quan trưởng, không có của lễ, và không có thần tượng; và lời tiên tri ấy nay đã ứng nghiệm, vì họ không thể dâng một của lễ hợp lệ ở ngoài Giê-ru-sa-lem.

728

Những lời báo trước.—Đã có lời báo trước rằng, trong thời Đấng Mê-si, Ngài sẽ đến để lập một giao ước mới, khiến họ quên cuộc ra khỏi Ai Cập (Giê-rê-mi 23:5; Ê-sai 43:10); rằng Ngài sẽ đặt luật pháp Ngài không phải ở những điều bề ngoài, nhưng ở trong lòng; rằng Ngài sẽ đặt sự kính sợ Ngài, là điều trước kia chỉ đến từ bên ngoài, vào giữa lòng. Ai lại không thấy luật pháp Cơ Đốc trong tất cả những điều này?

729

... Rằng khi ấy sự thờ hình tượng sẽ bị lật đổ; rằng Đấng Mê-si này sẽ quăng bỏ mọi thần tượng, và đưa loài người vào sự thờ phượng Đức Chúa Trời chân thật.

Rằng các đền miếu của thần tượng sẽ bị phá đổ, và giữa mọi dân tộc, tại mọi nơi trên đất, người ta sẽ dâng cho Ngài một của lễ tinh sạch, không phải bằng thú vật.

Rằng Ngài sẽ là vua của người Do Thái và dân ngoại. Và chúng ta thấy vị vua của người Do Thái và dân ngoại ấy bị cả hai bên áp bức, là những kẻ cùng mưu tính giết Ngài; và Ngài cai trị cả hai, hủy bỏ sự thờ phượng của Môi-se tại Giê-ru-sa-lem, là trung tâm của sự thờ phượng ấy, nơi Ngài lập Hội Thánh đầu tiên của Ngài; và cũng hủy bỏ sự thờ phượng thần tượng tại La Mã, là trung tâm của nó, nơi Ngài lập Hội Thánh chính của Ngài.

730

Các lời tiên tri.—Rằng Chúa Giê-xu Christ sẽ ngồi bên hữu, cho đến khi Đức Chúa Trời đã khuất phục các kẻ thù Ngài.

Vậy Ngài sẽ không tự mình khuất phục họ.

731

“... Bấy giờ chúng nó ai nấy sẽ chẳng dạy kẻ lân cận mình nữa, mà rằng: Nầy là Đức Giê-hô-va, vì Đức Chúa Trời sẽ tự tỏ mình cho mọi người biết.”

“... Con trai các ngươi sẽ nói tiên tri.” “Ta sẽ đặt Thần ta và sự kính sợ ta trong lòng các ngươi.”

Tất cả những điều ấy là một. Nói tiên tri là nói về Đức Chúa Trời, không phải bởi những bằng chứng bên ngoài, nhưng bởi một cảm nhận bên trong và trực tiếp.

732

Rằng Ngài sẽ dạy loài người con đường trọn vẹn.

Và trước Ngài cũng như sau Ngài, chưa từng có một người nào đến mà dạy được điều gì thiêng liêng gần bằng điều ấy.

733

... Rằng Chúa Giê-xu Christ sẽ nhỏ bé lúc khởi đầu, rồi sau sẽ lớn lên. Hòn đá nhỏ của Đa-ni-ên.

Nếu tôi hoàn toàn chưa hề nghe nói đến Đấng Mê-si, thì dù vậy, sau những lời báo trước kỳ diệu như thế về tiến trình của thế gian mà tôi thấy đã ứng nghiệm, tôi vẫn thấy rằng Ngài là Đấng thiêng liêng. Và nếu tôi biết rằng chính những sách ấy đã báo trước một Đấng Mê-si, thì tôi hẳn chắc chắn rằng Ngài sẽ đến; và khi thấy rằng các sách ấy đặt thời kỳ của Ngài trước khi đền thờ thứ hai bị phá hủy, tôi hẳn sẽ nói rằng Ngài đã đến.

734

Các lời tiên tri.—Rằng người Do Thái sẽ khước từ Chúa Giê-xu Christ, và sẽ bị Đức Chúa Trời khước từ, vì lý do này: cây nho được chọn chỉ sanh ra trái nho hoang. Rằng dân được chọn sẽ không kết quả, vô ơn và vô tín, populum non credentem et contradicentem. Rằng Đức Chúa Trời sẽ đánh họ bằng sự mù lòa, và giữa ban trưa họ sẽ rờ rẫm như người mù; và rằng sẽ có một đấng mở đường đi trước Ngài.

735

Transfixerunt. Xa-cha-ri 12:10.

Rằng một Đấng giải cứu sẽ đến, Đấng sẽ giày đạp đầu ác quỷ, và giải phóng dân Ngài khỏi tội lỗi họ, ex omnibus iniquitatibus; rằng sẽ có một Giao Ước Mới, là giao ước đời đời; rằng sẽ có một chức tế lễ khác theo ban Mên-chi-xê-đéc, và chức ấy sẽ là đời đời; rằng Đấng Christ sẽ vinh hiển, quyền năng, mạnh mẽ, nhưng lại nghèo khó đến nỗi Ngài sẽ không được nhận biết, cũng chẳng được xem đúng như Ngài là, nhưng bị khước từ và bị giết; rằng dân Ngài, là dân đã chối bỏ Ngài, sẽ không còn là dân Ngài nữa; rằng những kẻ thờ hình tượng sẽ tiếp nhận Ngài và nương náu nơi Ngài; rằng Ngài sẽ rời Si-ôn để cai trị tại trung tâm của sự thờ hình tượng; rằng dầu vậy người Do Thái vẫn sẽ còn mãi mãi; rằng Ngài sẽ thuộc dòng Giu-đa, và sẽ đến khi không còn vua nữa.