Chương 8 · 12 phút đọc · 16 phút nghe
Sự khiêm nhường và tội lỗi
“trong những kẻ có tội đó ta là đầu.” 1 Ti-mô-thê 1:15 Sự khiêm nhường thường bị đồng nhất với sự ăn năn và lòng thống hối. Hệ quả là dường như chẳng có cách nào nuôi dưỡng sự khiêm nhường ngoài việc giữ cho linh hồn luôn bận tâm với tội lỗi của mình. Chúng ta đã học biết rằng sự khiêm nhường còn là một điều gì đó lớn hơn thế. Chúng ta đã thấy trong sự dạy dỗ của Chúa Giê-xu chúng ta và trong các thư tín, nhân đức này thường được khắc ghi biết bao mà không hề nhắc gì đến tội lỗi. Trong chính bản chất của mọi sự, trong toàn bộ mối quan hệ giữa tạo vật với Đấng Tạo Hóa, trong đời sống của Chúa Giê-xu như Ngài đã sống và như Ngài ban đời sống ấy cho chúng ta, sự khiêm nhường chính là cốt lõi của sự thánh khiết và phước hạnh. Ấy là khi bản ngã bị truất khỏi chỗ của nó để Đức Chúa Trời được tôn lên ngai, nơi Đức Chúa Trời là tất cả, còn bản ngã chẳng là gì cả.
Đây chính là khía cạnh của lẽ thật mà tôi cảm thấy đặc biệt cần phải nhấn mạnh; thế nhưng, tội lỗi của con người và ân điển của Đức Chúa Trời lại đem đến cho sự khiêm nhường của các thánh đồ một chiều sâu và một cường độ mới. Chúng ta chỉ cần nhìn vào một người như sứ đồ Phao-lô để thấy rằng, suốt cuộc đời ông với tư cách một người đã được chuộc và được thánh khiết, ý thức sâu xa rằng mình từng là một tội nhân vẫn sống mãi trong ông, không bao giờ tắt. Tất cả chúng ta đều biết những đoạn Kinh Thánh trong đó ông nhắc lại quãng đời mình khi còn là kẻ bắt bớ và phạm thượng.
“Vì tôi là rất hèn mọn trong các sứ đồ, không đáng gọi là sứ đồ, bởi tôi đã bắt bớ Hội thánh của Đức Chúa Trời… tôi đã làm nhiều việc hơn các người khác, nhưng nào phải tôi, bèn là ơn Đức Chúa Trời đã ở cùng tôi.” (1 Cô-rinh-tô 15:9, 10). “Phải, ân điển đó đã ban cho tôi, là kẻ hèn hơn hết mọi thánh đồ, để rao truyền cho dân ngoại sự giàu có không dò được của Đấng Christ” (Ê-phê-sô 3:8). “ta ngày trước vốn là người phạm thượng, hay bắt bớ, hung bạo, nhưng ta đã đội ơn thương xót, vì ta đã làm những sự đó đang lúc ta ngu muội chưa tin… Đức Chúa Jêsus Christ đã đến trong thế gian để cứu vớt kẻ có tội… trong những kẻ có tội đó ta là đầu.” (1 Ti-mô-thê 1:13, 15). Ân điển của Đức Chúa Trời đã cứu ông.
Đức Chúa Trời đã chẳng còn nhớ đến tội lỗi ông nữa cho đến đời đời, nhưng chính ông thì không bao giờ có thể quên mình đã phạm tội khủng khiếp đến dường nào.
Ông càng vui mừng trong sự cứu rỗi của Đức Chúa Trời, và kinh nghiệm về ân điển của Đức Chúa Trời càng đổ đầy ông niềm vui không thể tả xiết, thì ông càng ý thức rõ ràng hơn rằng mình là một tội nhân đã được cứu, và rằng sự cứu rỗi chẳng có chút ý nghĩa hay sự ngọt ngào nào, ngoại trừ khi chính cảm nhận mình là một tội nhân khiến sự cứu rỗi ấy trở nên quý báu và chân thật đối với ông. Chưa bao giờ, dù chỉ trong một khoảnh khắc, ông có thể quên rằng chính một tội nhân đã được Đức Chúa Trời ôm vào vòng tay Ngài và đội cho mão miện của tình yêu Ngài.
Những câu Kinh Thánh chúng ta vừa trích dẫn thường được viện đến như lời Phao-lô xưng nhận rằng mình phạm tội hằng ngày. Người ta chỉ cần đọc kỹ chúng trong mạch văn của chúng là sẽ thấy điều ấy sai xa đến mức nào. Chúng mang một ý nghĩa sâu xa hơn nhiều: chúng nói đến điều còn mãi cho đến cõi đời đời, điều sẽ đem lại âm hưởng trầm sâu của sự kinh ngạc và thờ phượng cho sự khiêm nhường mà những người được chuộc mang lấy khi cúi mình trước ngai, như những người đã được rửa sạch tội lỗi trong huyết của Chiên Con. Ngay cả trong vinh hiển, họ cũng không bao giờ có thể là gì khác hơn những tội nhân đã được chuộc. Trong đời này, con cái Đức Chúa Trời không bao giờ, dù chỉ một khoảnh khắc, có thể sống trong ánh sáng trọn vẹn của tình yêu Ngài, nếu không cảm biết rằng chính tội lỗi mà mình đã được cứu ra khỏi là quyền duy nhất, là danh nghĩa duy nhất của mình đối với mọi điều ân điển đã hứa sẽ làm.
Sự khiêm nhường mà người ấy mang lấy khi lần đầu tiên đến như một tội nhân, có được một ý nghĩa mới khi người ấy học biết rằng sự khiêm nhường ấy xứng hợp với mình thế nào với tư cách một tạo vật. Rồi lại nữa, sự khiêm nhường mà người ấy vốn có từ khi được dựng nên như một tạo vật, lại đạt đến những cung bậc thờ phượng sâu lắng và phong phú nhất khi người ấy nhớ lại thế nào là được làm một tượng đài cho tình yêu cứu chuộc kỳ diệu của Đức Chúa Trời. Tác động thật sự của mọi lời lẽ ấy mà sứ đồ Phao-lô dạy chúng ta sẽ hiện ra rõ rệt khi chúng ta để ý đến một sự kiện đáng chú ý: suốt cả cuộc đời Cơ Đốc của ông, chúng ta chưa bao giờ thấy dưới ngòi bút ông, ngay cả trong những thư tín mà ông bộc bạch lòng mình một cách riêng tư và sâu đậm nhất, một điều gì giống như lời xưng tội. Không nơi nào nhắc đến một sự thiếu sót hay khuyết điểm, không nơi nào gợi ý với độc giả rằng ông đã sao lãng bổn phận, hay đã phạm đến luật pháp của tình yêu trọn vẹn.
Trái lại, có không ít đoạn trong đó ông tự biện minh cho mình bằng những lời lẽ sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu không phải là viện dẫn một đời sống không chỗ chê trách trước mặt Đức Chúa Trời và loài người. “Anh em làm chứng, Đức Chúa Trời cũng làm chứng rằng cách ăn ở của chúng tôi đối với anh em có lòng tin, thật là thánh sạch, công bình, không chỗ trách được.” (1 Tê-sa-lô-ni-ca 2:10). “Còn như cái điều làm vẻ vang cho chúng tôi, ấy là lương tâm chúng tôi làm chứng rằng mình lấy sự thánh sạch và thật thà đến bởi Đức Chúa Trời mà ăn ở trong thế gian nầy, nhất là đối với anh em, không cậy sự khôn ngoan theo tánh xác thịt, nhưng cậy ơn của Đức Chúa Trời.” (2 Cô-rinh-tô 1:12).
Đây không phải là một lý tưởng hay một khát vọng; đây là lời viện dẫn đến chính đời sống thực tế của ông. Dù chúng ta giải thích thế nào về việc vắng bóng lời xưng tội này, ai cũng phải thừa nhận rằng điều đó hẳn chỉ về một đời sống trong quyền năng của Đức Thánh Linh, một đời sống mà ngày nay hiếm khi được kinh nghiệm hay được trông đợi. Tôi muốn nhấn mạnh rằng việc vắng bóng những lời xưng nhận tội lỗi như thế chỉ càng làm cho lẽ thật này thêm sức nặng: bí quyết của sự khiêm nhường sâu xa hơn không nằm ở việc phạm tội hằng ngày, nhưng ở một vị thế thường hằng, không bao giờ được quên dù chỉ một khoảnh khắc, một vị thế mà chính ân điển càng dư dật sẽ càng giữ cho sống động rõ rệt hơn: chỗ duy nhất của chúng ta, chỗ duy nhất của phước hạnh, vị thế bền vững duy nhất của chúng ta trước mặt Đức Chúa Trời, phải là chỗ của những người mà niềm vui cao nhất là xưng nhận rằng mình là những tội nhân được cứu bởi ân điển.
Cùng với ký ức sâu xa của Phao-lô về việc ông đã phạm tội khủng khiếp như thế trong quá khứ, trước khi ân điển gặp ông, thì ý thức rằng mình đang được gìn giữ khỏi phạm tội trong hiện tại cũng luôn luôn đi đôi với sự nhớ biết thường trực về quyền lực tối tăm, ẩn giấu của tội lỗi, là thứ luôn sẵn sàng lẻn vào, và chỉ bị ngăn lại bởi sự hiện diện và quyền năng của Đấng Christ ngự bên trong.
“Vả, tôi biết điều lành chẳng ở trong tôi đâu”; những lời này trong Rô-ma 7:18 mô tả xác thịt đúng như bản chất của nó cho đến cuối cùng. Sự giải cứu vinh hiển trong Rô-ma 8:2, “vì luật pháp của Thánh Linh sự sống đã nhờ Đức Chúa Jêsus Christ buông tha tôi khỏi luật pháp của sự tội và sự chết”, chẳng phải là sự tiêu diệt, cũng chẳng phải là sự nên thánh của xác thịt, nhưng là một sự đắc thắng liên tục do Đức Thánh Linh ban cho khi Ngài làm chết các việc của thân thể. Như sức khỏe đẩy lùi bệnh tật, như ánh sáng nuốt chửng bóng tối, và như sự sống chiến thắng sự chết, thì sự ngự vào của Đấng Christ qua Đức Thánh Linh chính là sức khỏe, ánh sáng và sự sống của linh hồn.
Cùng với điều đó, ý thức về sự bất lực và hiểm nguy của mình luôn tôi luyện đức tin nơi hành động từng giây phút, không gián đoạn, của Đức Thánh Linh, biến nó thành một tâm tình nương cậy đã được thuần hóa, là tâm tình khiến cho đức tin và niềm vui cao nhất trở thành những tớ gái của sự khiêm nhường, một sự khiêm nhường chỉ sống nhờ ân điển của Đức Chúa Trời. Ba đoạn Kinh Thánh trích dẫn ở trên đều cho thấy rằng chính ân điển kỳ diệu đã ban cho Phao-lô, ân điển mà ông cảm thấy mình cần đến từng giây phút, đã khiến ông hạ mình sâu xa đến thế. Ân điển của Đức Chúa Trời ở cùng ông và khiến ông làm việc nhiều hơn hết thảy những người khác; ân điển để rao truyền cho dân ngoại sự giàu có không dò được của Đấng Christ; ân điển đã dư dật cùng với đức tin và sự thương yêu trong Đấng Christ Giê-xu; chính ân điển này, mà bản chất và vinh quang của nó là dành cho tội nhân, đã giữ cho ý thức về việc ông từng phạm tội, và vẫn có thể sa vào tội, luôn sống động mãnh liệt đến thế.
“nhưng nơi nào tội lỗi đã gia thêm, thì ân điển lại càng dư dật hơn nữa” Rô-ma 5:20. Điều này bày tỏ rằng chính bản chất của ân điển là đối diện với tội lỗi và cất tội lỗi đi, và rằng điều này phải luôn luôn đúng: kinh nghiệm về ân điển càng dư dật bao nhiêu, thì ý thức mình là tội nhân càng sâu sắc bấy nhiêu. Không phải tội lỗi, nhưng là ân điển của Đức Chúa Trời, khi cho một người thấy và không ngừng nhắc nhở người ấy rằng mình đã từng là một tội nhân thể nào, mới giữ cho người ấy thật sự khiêm nhường. Không phải tội lỗi, nhưng là ân điển, mới khiến tôi thật sự biết mình là một tội nhân, và khiến chỗ tự hạ mình sâu nhất của tội nhân trở thành chỗ mà tôi không bao giờ rời bỏ.
Tôi e rằng có không ít người đã tìm cách hạ mình xuống bằng những lời lẽ mạnh mẽ tự kết án và tự lên án chính mình, rồi phải buồn rầu thú nhận rằng một tinh thần khiêm nhường, một tấm lòng “khiêm nhường,” cùng với những điều đi kèm là sự nhân từ và lòng thương xót, sự nhu mì và tính nhẫn nại, vẫn còn xa vời như trước. Sự bận tâm với bản ngã, ngay cả giữa lúc ghê tởm chính mình sâu xa nhất, cũng không bao giờ có thể giải thoát chúng ta khỏi bản ngã. Chính sự bày tỏ của Đức Chúa Trời, không chỉ qua luật pháp kết án tội lỗi mà còn qua ân điển Ngài giải cứu khỏi tội lỗi, mới làm cho chúng ta khiêm nhường.
Luật pháp có thể làm tan vỡ tấm lòng bằng sự sợ hãi; chỉ có ân điển mới tác động nên sự khiêm nhường dịu ngọt, là sự khiêm nhường trở thành niềm vui cho linh hồn như bản tính thứ hai của nó. Chính sự bày tỏ của Đức Chúa Trời trong sự thánh khiết của Ngài, khi Ngài đến gần để tỏ mình ra trong ân điển Ngài, đã khiến Áp-ra-ham và Gia-cốp, Gióp và Ê-sai cúi mình thấp đến thế. Linh hồn nào trông đợi, tin cậy và thờ phượng Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa, là tất cả đối với tạo vật trong sự hư không của nó, và Đức Chúa Trời là Đấng Cứu Chuộc trong ân điển Ngài, là tất cả đối với tội nhân trong tình trạng tội lỗi của người, thì linh hồn ấy sẽ thấy mình được đầy dẫy sự hiện diện của Ngài đến nỗi chẳng còn chỗ nào cho bản ngã.
Chỉ như thế lời hứa này mới có thể được ứng nghiệm: “Sự tự cao của loài người sẽ bị dằn xuống, và sự cậy mình của người ta sẽ bị hạ đi; trong ngày đó chỉ Đức Giê-hô-va là tôn trọng.” Ê-sai 2:17.
Chính tội nhân đang ở trong ánh sáng trọn vẹn của tình yêu thánh khiết và cứu chuộc của Đức Chúa Trời, trong kinh nghiệm về sự ngự trị trọn vẹn của tình yêu thiên thượng, là tình yêu đến qua Đấng Christ và Đức Thánh Linh, mới là người không thể nào không khiêm nhường. Không phải bận tâm với tội lỗi của bạn, nhưng bận tâm với Đức Chúa Trời, mới đem lại sự giải cứu khỏi bản ngã.