Chương 6 · 13 phút đọc · 17 phút nghe
Sự khiêm nhường trong đời sống hằng ngày
“Vì có ai nói rằng: Ta yêu Đức Chúa Trời, mà lại ghét anh em mình, thì là kẻ nói dối; vì kẻ nào chẳng yêu anh em mình thấy, thì không thể yêu Đức Chúa Trời mình chẳng thấy được.” 1 Giăng 4:20.
Thật là một ý tưởng nghiêm trọng: tình yêu của chúng ta đối với Đức Chúa Trời sẽ được đo bằng sự giao tiếp hằng ngày của chúng ta với người khác và bằng tình yêu mà sự giao tiếp ấy bày tỏ ra. Tình yêu của chúng ta đối với Đức Chúa Trời sẽ hóa ra chỉ là ảo tưởng, nếu tính chân thật của nó không được chứng minh qua việc đứng vững trước sự thử thách của đời sống hằng ngày với đồng loại. Sự khiêm nhường của chúng ta cũng vậy. Thật dễ để nghĩ rằng chúng ta hạ mình xuống trước mặt Đức Chúa Trời, nhưng chỉ có sự khiêm nhường đối với con người mới là bằng chứng đầy đủ cho thấy sự khiêm nhường của chúng ta trước mặt Đức Chúa Trời là thật. Điều ấy cho thấy sự khiêm nhường đã đến cư ngụ trong chúng ta và trở thành chính bản tính của chúng ta, rằng chúng ta thật sự, giống như Đấng Christ, đã tự hạ mình xuống, chẳng kể chi đến danh tiếng của mình. Khi ở trong sự hiện diện của Đức Chúa Trời, lòng hèn mọn không còn chỉ là một tư thế chúng ta mang lấy lúc cầu nguyện với Ngài, nhưng đã trở thành chính tinh thần của đời sống chúng ta, thì nó sẽ tự bày tỏ ra trong mọi cách chúng ta cư xử với anh em mình.
Đây là một bài học có ý nghĩa sâu xa: sự khiêm nhường duy nhất thật sự thuộc về chúng ta không phải là sự khiêm nhường mà chúng ta cố gắng bày tỏ trước mặt Đức Chúa Trời trong lúc cầu nguyện, nhưng là sự khiêm nhường mà chúng ta mang theo mình và đem ra thực hành trong cách cư xử thường ngày.
Những điều nhỏ nhặt của đời sống hằng ngày lại chính là những điều hệ trọng và là những phép thử của cõi đời đời, vì chúng chứng minh tinh thần đang chiếm hữu chúng ta thật sự là gì. Chính trong những lúc chúng ta ít đề phòng nhất mà chúng ta thật sự bày tỏ ra và nhìn thấy mình là người như thế nào.
Muốn biết một người khiêm nhường, muốn biết một người khiêm nhường cư xử ra sao, bạn phải theo dõi người ấy trong nhịp sống bình thường hằng ngày. Đó chẳng phải là điều Chúa Giê-xu đã dạy sao? Chính khi các môn đồ tranh cãi với nhau xem ai sẽ là lớn hơn hết, khi Ngài thấy người Pha-ri-si ưa thích chỗ cao nhất trong tiệc yến và ghế đầu trong nhà hội, khi Ngài đã làm gương cho họ bằng việc rửa chân cho họ, thì Ngài mới dạy những bài học của Ngài về sự khiêm nhường.
Sự khiêm nhường trước mặt Đức Chúa Trời chẳng là gì cả nếu không được chứng minh bằng sự khiêm nhường trước mặt con người. Trong sự dạy dỗ của Phao-lô cũng vậy. Ông viết cho người Rô-ma: “hãy lấy lẽ kính nhường nhau.” (Rô-ma 12:10); “đừng ước ao sự cao sang, nhưng phải ưa thích sự khiêm nhượng. Chớ cho mình là khôn ngoan.” Rô-ma 12:16.
“Chớ khôn ngoan theo mắt mình” Châm Ngôn 3:7. Ông viết cho người Cô-rinh-tô: “Tình yêu thương,” và chẳng có tình yêu thương nào mà không lấy sự khiêm nhường làm cội rễ, “chẳng ghen tị, chẳng khoe mình, chẳng lên mình kiêu ngạo” 1 Cô-rinh-tô 13:4.
Ông viết cho người Ga-la-ti: “Chớ tìm kiếm danh vọng giả dối mà trêu chọc nhau và ghen ghét nhau.” Cho người Ê-phê-sô, ngay sau ba chương tuyệt diệu nói về đời sống trên trời: “phải khiêm nhường đến điều, mềm mại đến điều, phải nhịn nhục, lấy lòng thương yêu mà chìu nhau”; “Hãy kính sợ Đấng Christ mà vâng phục nhau.”
Cho người Phi-líp: “Chớ làm sự chi vì lòng tranh cạnh hoặc vì hư vinh, nhưng hãy khiêm nhường, coi người khác như tôn trọng hơn mình.” Phi-líp 2:3. “Hãy có đồng một tâm tình như Đấng Christ đã có” Phi-líp 2:5 “đã tự bỏ mình đi, lấy hình tôi tớ” Phi-líp 2:7.
Cho người Cô-lô-se: “Vậy anh em là kẻ chọn lựa của Đức Chúa Trời, là người thánh và rất yêu dấu của Ngài, hãy có lòng thương xót. Hãy mặc lấy sự nhân từ, khiêm nhường, mềm mại, nhịn nhục, nếu một người trong anh em có sự gì phàn nàn với kẻ khác thì hãy nhường nhịn nhau và tha thứ nhau: như Chúa đã tha thứ anh em thể nào, thì anh em cũng phải tha thứ thể ấy.” Cô-lô-se 3:12-13.
Chính trong mối liên hệ của chúng ta với nhau, trong cách chúng ta đối xử với nhau, mà lòng hèn mọn thật và tấm lòng khiêm nhường mới được thấy rõ. Sự khiêm nhường của chúng ta trước mặt Đức Chúa Trời chẳng có giá trị gì, ngoại trừ ở chỗ nó chuẩn bị chúng ta để bày tỏ sự khiêm nhường của Chúa Giê-xu cho đồng loại mình. Chúng ta hãy học sự khiêm nhường trong đời sống hằng ngày dưới ánh sáng của những lời này.
Người khiêm nhường luôn luôn tìm cách sống cho đúng với nguyên tắc: “Chớ làm sự chi vì lòng tranh cạnh hoặc vì hư vinh, nhưng hãy khiêm nhường, coi người khác như tôn trọng hơn mình.” Phi-líp 2:3. Người ta thường đặt câu hỏi: làm sao chúng ta có thể coi người khác hơn mình khi chúng ta thấy họ kém xa chúng ta về sự khôn ngoan và sự thánh khiết, về ân tứ thiên nhiên, hay về ân điển đã nhận lãnh? Chính câu hỏi ấy lập tức cho thấy chúng ta hiểu biết quá ít về lòng hèn mọn thật sự là gì.
Sự khiêm nhường thật đến khi, trong ánh sáng của Đức Chúa Trời, chúng ta đã thấy mình là hư không, đã bằng lòng lìa bỏ và ném bỏ bản ngã, để Đức Chúa Trời là tất cả. Linh hồn nào đã làm điều ấy, và có thể nói rằng con đã đánh mất chính mình như thế khi tìm được Ngài, thì không còn so sánh mình với người khác nữa. Linh hồn ấy đã vĩnh viễn từ bỏ mọi ý nghĩ về bản ngã trước mặt Đức Chúa Trời. Linh hồn ấy gặp gỡ đồng loại như một người chẳng là gì cả, và chẳng tìm kiếm điều gì cho riêng mình. Linh hồn ấy là đầy tớ của Đức Chúa Trời, và vì cớ Ngài mà làm đầy tớ của mọi người.
Một đầy tớ trung tín có thể khôn ngoan hơn chủ mình, mà vẫn giữ được tinh thần và thái độ thật của một đầy tớ. Người khiêm nhường nhìn mọi con cái của Đức Chúa Trời, kể cả người yếu đuối nhất và bất xứng nhất, mà tôn trọng người ấy và nhường cho người ấy được tôn trọng hơn mình, như đối với con trai của một vị Vua. Tinh thần của Đấng đã rửa chân cho các môn đồ khiến chúng ta vui mừng được thật sự làm người rốt hết, làm đầy tớ cho nhau. Người khiêm nhường không ganh tị hay đố kỵ. Người ấy có thể ngợi khen Đức Chúa Trời khi người khác được ưu đãi và được ban phước hơn mình.
Người ấy có thể chịu nghe người khác được khen ngợi còn mình thì bị quên lãng, vì trước mặt Đức Chúa Trời người ấy đã học được cách nói như Phao-lô: “tôi chẳng ra gì.” Người ấy đã nhận lấy tinh thần của Chúa Giê-xu, là Đấng chẳng làm cho đẹp lòng mình và chẳng tìm vinh hiển cho riêng mình, làm tinh thần của đời sống mình. Giữa những điều được xem là cám dỗ khiến người ta nóng nảy và dễ phật lòng, khiến người ta có những ý nghĩ khắt khe và những lời nói cay nghiệt, là những cám dỗ đến từ sự yếu đuối và tội lỗi của anh em tín đồ, người khiêm nhường ghi khắc trong lòng và bày tỏ trong đời sống mình lời răn được nhắc đi nhắc lại: “nếu một người trong anh em có sự gì phàn nàn với kẻ khác thì hãy nhường nhịn nhau và tha thứ nhau: như Chúa đã tha thứ anh em thể nào, thì anh em cũng phải tha thứ thể ấy.” Người ấy đã học biết rằng khi mặc lấy Chúa Giê-xu, người ấy đã mặc lấy lòng thương xót, sự nhân từ, sự khiêm nhường, sự nhu mì và sự nhịn nhục.
Chúa Giê-xu đã thế chỗ của bản ngã, và người ta có thể tha thứ như Chúa Giê-xu đã tha thứ. Sự khiêm nhường ấy không chỉ ở trong những ý nghĩ hay lời nói tự hạ thấp mình, nhưng như Phao-lô diễn tả, ở trong một tấm lòng “khiêm nhường,” được bao bọc bởi lòng thương xót và sự nhân từ, sự nhu mì và sự nhịn nhục, tức là sự dịu dàng ngọt ngào và hèn mọn được nhận biết là dấu hiệu của Chiên Con của Đức Chúa Trời.
Trong khi phấn đấu để đạt đến những kinh nghiệm cao hơn của đời sống Cơ Đốc, tín đồ thường có nguy cơ nhắm đến và vui thích trong những gì có thể gọi là các đức tính mang tính con người hơn, các đức tính nam nhi, như sự dạn dĩ, niềm vui, sự khinh thường thế gian, lòng nhiệt thành và sự hy sinh bản thân. Ngay cả những triết gia phái Khắc kỷ thời xưa cũng đã dạy dỗ và thực hành những điều ấy.
Còn những ân đức sâu xa hơn và dịu dàng hơn, thần thượng hơn và mang tính thiên đàng hơn, là những ân đức Chúa Giê-xu lần đầu tiên dạy dỗ trên đất vì Ngài đã đem chúng từ thiên đàng xuống, là những ân đức gắn liền rõ rệt hơn với thập tự giá của Ngài và với sự chết đối với bản ngã, tức là lòng khó khăn, sự nhu mì, sự khiêm nhường, sự hèn mọn, thì hầu như chẳng được ai nghĩ đến hay quý trọng. Vậy, chúng ta hãy mặc lấy lòng thương xót, sự nhân từ, sự khiêm nhường, sự nhu mì và sự nhịn nhục, và hãy chứng tỏ mình giống Đấng Christ, không chỉ bằng lòng nhiệt thành cứu kẻ hư mất, nhưng trước hết bằng cách chúng ta giao tiếp với anh em, nhường nhịn nhau và tha thứ nhau, như Chúa đã tha thứ chúng ta.
Hỡi anh em tín đồ, chúng ta hãy nghiên cứu bức chân dung của người khiêm nhường trong Kinh Thánh. Và chúng ta hãy hỏi anh em mình cùng thế gian xem họ có nhận ra nơi chúng ta sự giống với nguyên mẫu ấy không. Chúng ta đừng thỏa lòng với điều gì kém hơn việc tiếp nhận mỗi câu Kinh Thánh ấy như lời hứa về điều Đức Chúa Trời sẽ làm thành trong chúng ta, như sự mặc khải bằng lời về điều mà Thánh Linh của Chúa Giê-xu sẽ ban cho như một sự sinh ra bên trong chúng ta. Và hãy để mỗi sự thất bại và thiếu sót chỉ thúc giục chúng ta khiêm nhường và nhu mì quay về với Chiên Con của Đức Chúa Trời, là Đấng nhu mì và hèn mọn, với lòng tin chắc rằng nơi nào Ngài ngự trên ngai của tấm lòng, thì sự khiêm nhường và sự dịu dàng của Ngài sẽ là một trong những dòng nước sống tuôn chảy ra từ trong chúng ta.
“Tôi đã biết Chúa Giê-xu, và Ngài rất quý báu đối với linh hồn tôi, nhưng tôi thấy trong mình có một điều gì đó không chịu giữ cho dịu dàng, nhẫn nại và nhân hậu. Tôi đã làm hết sức mình để đè nén nó xuống, nhưng nó vẫn còn đó. Tôi nài xin Chúa Giê-xu làm điều gì đó cho tôi, và khi tôi dâng ý chí mình cho Ngài, Ngài đã đến trong lòng tôi, cất đi mọi điều không chịu dịu dàng, nhân hậu và nhẫn nại, rồi Ngài đóng cửa lại.” George Foxe.
Tôi xin nhắc lại điều tôi đã nói trước đây. Tôi cảm nhận sâu sắc rằng chúng ta rất ít nhận thức được Hội Thánh đang chịu thiệt hại thế nào vì thiếu sự khiêm nhường thiên thượng, tức là sự hư không chừa chỗ cho Đức Chúa Trời bày tỏ quyền năng Ngài. Cách đây không lâu, một Cơ Đốc nhân có tâm tình khiêm nhường và yêu thương, là người quen biết không ít trạm truyền giáo của nhiều hội truyền giáo khác nhau, đã bày tỏ nỗi buồn sâu xa vì ở một số nơi, tinh thần yêu thương và nhẫn nhịn thiếu vắng một cách đáng buồn. Những người nam và người nữ, vốn khi ở châu Âu mỗi người có thể tự chọn lấy giới bạn bè cho riêng mình, nay bị đặt gần gũi với những người có tâm tính không hợp với mình, nên thấy thật khó để chịu đựng, để yêu thương, và để giữ gìn sự hiệp một của Thánh Linh trong dây hòa bình. Và những người lẽ ra phải là bạn đồng lao, giúp cho nhau được vui mừng, lại trở thành sự ngăn trở và mệt mỏi cho nhau. Ấy là vì thiếu sự khiêm nhường, là sự khiêm nhường coi mình chẳng ra gì, vui mừng được trở nên và được coi là kẻ rốt hết, và chỉ tìm cách, như Chúa Giê-xu, làm đầy tớ, người giúp đỡ và người an ủi cho kẻ khác, ngay cả kẻ thấp hèn nhất và bất xứng nhất.
Lại nữa, tại sao những người đã vui mừng phó chính mình cho Đấng Christ lại thấy thật khó phó chính mình cho anh em mình? Hội Thánh há chẳng có lỗi sao? Hội Thánh đã quá ít dạy dỗ con cái mình rằng sự khiêm nhường của Đấng Christ là đức tính đứng đầu trong mọi đức tính, là điều tốt nhất trong mọi ân đức và quyền năng của Đức Thánh Linh.
Hội Thánh đã quá ít chứng tỏ rằng sự khiêm nhường giống như Đấng Christ là điều mà Hội Thánh, cũng như Đấng Christ, đặt lên hàng đầu và rao giảng trước hết, như là điều thật sự rất cần thiết, và cũng là điều có thể đạt được. Nhưng chúng ta chớ ngã lòng. Hãy để việc khám phá ra sự thiếu vắng ân đức này thúc giục chúng ta trông đợi nơi Đức Chúa Trời những điều lớn lao hơn. Chúng ta hãy nhìn mỗi anh em làm chúng ta bị thử thách hay phiền lòng như là phương tiện ân điển của Đức Chúa Trời, là khí cụ của Đức Chúa Trời để thanh tẩy chúng ta, để chúng ta luyện tập sự khiêm nhường mà Chúa Giê-xu, là Sự Sống của chúng ta, hà hơi vào trong chúng ta. Và chúng ta hãy có đức tin như thế nơi Đức Chúa Trời là Tất cả và nơi bản ngã là hư không, để khi tự xem mình chẳng ra gì, chúng ta có thể, trong quyền năng của Đức Chúa Trời, chỉ tìm cách lấy tình yêu thương mà phục vụ lẫn nhau.