Chương 1 · 5 phút đọc · 7 phút nghe
Lời Giới Thiệu Của Nhà Xuất Bản
LỜI NHÀ XUẤT BẢN
John Bunyan sinh tại Elstow, gần Bedford, nước Anh, vào khoảng mùa thu năm 1628, là con đầu lòng trong ba người con của Thomas và Margaret Bunyan. Sổ bộ giáo xứ ghi rằng ông chịu phép báp-têm ngày 30 tháng 11 năm 1628.
Trong Ân Điển Dư Dật, ông Bunyan mô tả dòng dõi mình là “thuộc một dòng giống thấp hèn, chẳng đáng kể gì.” Ông đặc biệt coi khinh gia đình cha mình; với ông, đó là một gia đình “thuộc hạng thấp kém nhất và bị khinh rẻ nhất giữa mọi gia đình trong xứ.”
Sir Walter Scott cho rằng John Bunyan có gốc Di-gan, vì cha ông là một thợ hàn nồi lưu động, chuyên vá nồi niêu xoong chảo. Nhưng các sử gia xem nghề này phần nào giống như nghề “thợ rèn trong làng.” Gia đình Bunyan không phải là những kẻ không nhà; họ có đất đai, nhưng thuộc giới nông dân.
Việc học hành của ông Bunyan chẳng được bao lâu, và chẳng mấy chốc ông đã phụ giúp cha và tự mình học nghề. Vào ngày sinh nhật thứ mười sáu, ông Bunyan gia nhập Quân đội Kiểu Mới của Cromwell, và nhờ đó ông được tiếp xúc với phong trào Thanh giáo. Sau thời gian quân ngũ này, ông ổn định cuộc sống với nghề thợ hàn nồi (“thợ đồng”) và lập gia đình năm hai mươi tuổi.
Năm 1653, ông Bunyan gia nhập Hội Thánh Tự Do Thanh giáo ở Bedford, và năm 1657 ông nhận nhiệm vụ đầu tiên làm một “nhà giảng đạo ngoài đồng.” Thời ấy có hàng chục người, phần đông ít học, đi giảng cho các thính giả không theo quốc giáo khắp nước Anh. Khi vua Charles II được phục hồi ngôi báu, những nhà giảng đạo này bị nghi kỵ và có thể bị bắt bất cứ lúc nào. Vì không chịu thôi giảng đạo, ông Bunyan bị bắt năm 1660 và bị cầm tù hơn mười một năm.
Ân Điển Dư Dật cho Kẻ Đứng Đầu Các Tội Nhân, được viết trong thời gian bị cầm tù này, là tự truyện thuộc linh của ông Bunyan, người thợ hàn nồi lưu động đã trở thành nhà giảng đạo và tác giả lỗi lạc. Sách thuộc cùng thể loại với Lời Tự Thú của Augustine và Noi Gương Đấng Christ của Thomas à Kempis. Đây không phải là một bản tường thuật chi tiết về những năm đầu đời của ông Bunyan, vì sách cho chúng ta biết rất ít về tuổi trẻ, việc học hành, những trải nghiệm quân ngũ và các cuộc hôn nhân của ông.
Được viết năm 1666, Ân Điển Dư Dật ghi lại hành trình thuộc linh của ông Bunyan, từ một đời sống phàm tục đầy những lời chửi thề, sự phạm thượng và việc xúc phạm ngày Sa-bát, cho đến chỗ trở nên một người được dựng nên mới trong Đấng Christ Giê-xu. Một số nhà bình luận về cuộc đời và tác phẩm của ông Bunyan cho rằng ông đã viết về thời trẻ của mình với giọng quá hạ thấp. George Offor, người biên tập bộ tuyển tập ba quyển các tác phẩm của ông Bunyan, nhận xét:
“Các học giả đã bày tỏ những ý kiến rất khác nhau về việc lời ông Bunyan tự thuật về mình có nên được hiểu theo nghĩa đen hay không, xét về những hành vi xấu xa của ông trước khi được hoán cải, hay là ông nhìn chính mình qua một lăng kính làm phóng đại những thói hư tật xấu của mình. Không ai có thể nghi ngờ sự thành thật trọn vẹn của ông. Ông kể lại cách đơn sơ những điều xấu của mình cũng như những phẩm chất đáng quý; và lời tường thuật của ông cũng không có vẻ gì là phóng đại.”
Ân Điển Dư Dật là một cuốn tự truyện bắt đầu bằng mặc cảm tội lỗi và sự tuyệt vọng, và kết thúc với một tấm lòng “đầy sự yên ủi,” một tấm lòng biết ơn vì “ân điển dư dật.”
Những ai đã đọc cả Ân Điển Dư Dật lẫn Thiên Lộ Lịch Trình sẽ nhận ra rằng Thiên Lộ Lịch Trình, ở mức độ đáng kể, chính là cùng một cuộc đời đã được mô tả trong Ân Điển Dư Dật, nhưng dưới hình thức ngụ ngôn thay vì lối tường thuật trực tiếp. George Offor nêu lên điểm này khi ông trích lời một vị Tiến sĩ Cheever:
“Khi bạn đọc ‘Ân Điển Dư Dật’, ở mỗi bước bạn đều sẵn sàng thốt lên: Đây là tác giả tương lai của ‘Thiên Lộ Lịch Trình’. Như thể bạn đứng bên cạnh một nhà điêu khắc vĩ đại nào đó, và theo dõi từng chuyển động của cây đục, khi đã thấy bản thiết kế của ông; đến nỗi với mỗi nhát đục, một nét đẹp mới nào đó của tác phẩm tương lai lại hiện rõ ra trước mắt.”
Ernest W. Bacon, trong một cuốn tiểu sử gần đây dựa trên những nghiên cứu lịch sử mới nhất, cũng nêu lên cùng điểm ấy:
“Những trải nghiệm mà ông [Bunyan] ghi lại trong Ân Điển Dư Dật được thấy nơi các nhân vật của Thiên Lộ Lịch Trình, và hầu như chắc chắn rằng ông đã không thể viết nên thiên ngụ ngôn vĩ đại ấy nếu ông chưa từng kinh nghiệm lòng thương xót cứu rỗi của Đức Chúa Trời được thuật lại trong cuốn tự truyện. Sách mang trong mình một sức sống bất diệt và một sự tươi trẻ đời đời, là một bản ghi chép kinh nghiệm Thanh giáo không gì sánh bằng, và là một nguồn khích lệ thuộc linh vô cùng quý giá.”
Hugh Martin đã tóm lược tầm quan trọng của Ân Điển Dư Dật như sau:
“Ân Điển Dư Dật là một trong những câu chuyện vĩ đại nhất về cách Đức Chúa Trời đối đãi với linh hồn con người—đáng được đặt trên giá sách bên cạnh những báu vật như Lời Tự Thú của Augustine, Lời Kêu Gọi Nghiêm Túc của William Law, Tự Truyện của Baxter, và lời Wesley thuật lại cơn vật lộn thuộc linh của chính ông.”