Chương 13 · 1 giờ 26 phút đọc · 1 giờ 51 phút nghe
Quyển Mười Ba
Chương I
Con kêu cầu Chúa, lạy Đức Chúa Trời của con, là sự thương xót của con, Đấng đã dựng nên con và chẳng quên con, dẫu con đã quên Chúa. Con mời Chúa vào trong linh hồn con, là linh hồn mà Chúa chuẩn bị cho chính Chúa bằng niềm khao khát chính Chúa đã thổi vào nó. Xin đừng lìa bỏ con nay đang kêu cầu Chúa, vì Chúa đã đi trước con từ khi con chưa kêu cầu, và đã thúc giục con bằng muôn vàn tiếng gọi lặp đi lặp lại, để con từ xa nghe được tiếng Chúa, được hoán cải, và kêu cầu Chúa là Đấng đã gọi theo con; vì lạy Chúa, Chúa đã xóa sạch mọi điều xấu xa con đáng chịu, để không báo trả vào đôi tay con, là đôi tay mà con đã dùng để sa ngã xa lìa Chúa; và Chúa đã đi trước mọi điều tốt đẹp con đáng được, để báo trả công việc của đôi tay Chúa, là đôi tay đã dựng nên con; vì trước khi có con, Chúa đã có; và con chẳng là gì cả để Chúa có thể ban cho được hiện hữu; vậy mà kìa, con đang hiện hữu, nhờ lòng nhân lành của Chúa, là lòng nhân lành đi trước tất cả những gì Chúa đã làm nên con, và tất cả những gì mà từ đó Chúa đã làm nên con. Vì Chúa chẳng cần đến con, và con cũng chẳng phải là một điều thiện nào có thể giúp ích cho Chúa, lạy Chúa là Đức Chúa Trời của con; chẳng phải bằng sự hầu việc Chúa, như thể Chúa sẽ mỏi mệt khi làm việc; hay như thể quyền năng Chúa sẽ kém đi nếu thiếu sự hầu việc của con: cũng chẳng phải để vun xới sự thờ phượng Chúa, như một mảnh đất sẽ phải bỏ hoang nếu con không vun xới Chúa: nhưng là để hầu việc và thờ phượng Chúa, hầu cho con nhận được từ Chúa một sự hiện hữu tốt đẹp, vì chính từ Chúa mà con có được một sự hiện hữu có khả năng hiện hữu tốt đẹp.
Chương II
Vì chính bởi sự đầy trọn của lòng nhân lành Chúa mà tạo vật của Chúa tồn tại, để một điều thiện vốn chẳng thể nào đem lợi ích gì cho Chúa, cũng chẳng phải từ bản thể Chúa mà ra (kẻo nó sẽ ngang bằng với Chúa), vẫn có thể hiện hữu, vì nó có thể được Chúa dựng nên. Vì trời và đất, mà Chúa đã dựng nên trong Ban Đầu, có công gì đối với Chúa? Hãy để những bản tính thuộc linh và hữu hình mà Chúa đã dựng nên trong Sự Khôn Ngoan của Chúa nói xem chúng có công gì đối với Chúa để được nương cậy vào đó (ngay cả trong tình trạng mới khởi đầu và vô hình dạng của từng loài, dù thuộc linh hay hữu hình, sẵn sàng sa vào một sự phóng túng vô độ và một sự bất tương tự xa cách Chúa;—loài thuộc linh, dù không có hình dạng, vẫn cao hơn loài hữu hình dù đã có hình dạng, và loài hữu hình, dù không có hình dạng, vẫn tốt hơn là hoàn toàn chẳng có gì), và để được nương cậy vào Ngôi Lời của Chúa như những vật vô hình dạng, nếu không nhờ chính Ngôi Lời ấy mà được đem trở về với sự Hiệp Nhất của Chúa, được ban cho hình dạng, và từ nơi Chúa, là Đấng Thiện Hảo Duy Nhất và Tối Thượng, được làm nên thảy đều rất tốt lành. Chúng có công gì đối với Chúa để được hiện hữu dù chỉ trong tình trạng vô hình dạng, vì ngay cả điều đó chúng cũng chẳng thể có, nếu không phải từ nơi Chúa?
Chất liệu hữu hình có công gì đối với Chúa để được hiện hữu, dù chỉ là không thấy được và không có hình dạng? vì ngay cả điều đó nó cũng chẳng có, nếu Chúa không dựng nên nó; và vì nó chưa hiện hữu, nên nó chẳng thể có công gì đối với Chúa để được dựng nên. Hoặc tạo vật thuộc linh mới khởi đầu có công gì đối với Chúa, để được dù chỉ là dâng lên rút xuống cách tối tăm như vực sâu,—chẳng giống Chúa chút nào, nếu nó không nhờ chính Ngôi Lời ấy mà được quay về với Đấng đã dựng nên nó, và được Ngài soi sáng mà trở nên ánh sáng; dù không ngang bằng, nhưng vẫn phù hợp với Hình Thể ngang bằng với Chúa? Vì như nơi một thân thể, hiện hữu không phải là một với việc xinh đẹp, bằng không nó đã chẳng thể bị dị dạng; thì cũng vậy, đối với một thần linh được dựng nên, sống không phải là một với việc sống khôn ngoan; bằng không nó đã khôn ngoan cách không hề thay đổi. Nhưng điều tốt cho nó là luôn luôn bám chặt lấy Chúa; kẻo ánh sáng nó đã nhận được nhờ quay về với Chúa, nó lại đánh mất vì quay lưng khỏi Chúa, và lại sa vào một đời sống giống như vực sâu tối tăm. Vì chính chúng con nữa, là những người về phần linh hồn là một tạo vật thuộc linh, đã quay lưng khỏi Chúa là ánh sáng của chúng con, nên trong đời sống ấy có lúc đã là tối tăm; và nay vẫn còn vất vả giữa những tàn dư của sự tối tăm mình, cho đến khi trong Con Một của Chúa, chúng con trở nên sự công bình của Chúa, giống như núi Đức Chúa Trời. Vì chúng con đã từng là những sự đoán xét của Chúa, khác nào vực rất sâu.
Chương III
Điều Chúa đã phán trong buổi đầu của sự sáng tạo: Phải có sự sáng; thì có sự sáng; con hiểu, chẳng phải không thích đáng, là nói về tạo vật thuộc linh: vì đã có sẵn một thứ sự sống mà Chúa có thể soi sáng. Nhưng như nó chẳng có quyền gì đòi hỏi nơi Chúa một sự sống có thể được soi sáng, thì nay khi đã hiện hữu, nó cũng chẳng có quyền gì đòi được soi sáng. Vì tình trạng vô hình dạng của nó chẳng thể nào đẹp lòng Chúa, nếu nó không trở nên ánh sáng, và điều đó không phải chỉ bởi việc hiện hữu, mà bởi việc chiêm ngưỡng ánh sáng soi rọi và bám lấy ánh sáng ấy; đến nỗi việc nó được sống, và sống trong phước hạnh, nó chẳng mắc nợ điều gì khác ngoài ân điển của Chúa, khi nó được một sự đổi thay tốt đẹp hơn đưa về với Đấng chẳng thể bị đổi ra xấu hơn hay tốt hơn; là Đấng mà chỉ một mình Chúa là, vì chỉ một mình Chúa hiện hữu cách thuần nhất; đối với Chúa, sống và sống trong phước hạnh chẳng phải là hai điều khác nhau, vì chính Chúa là Phước Hạnh của chính Chúa.
Chương IV
Vậy thì điều thiện của Chúa, là chính Chúa, có thể thiếu điều gì, dẫu những vật này hoặc chưa từng hiện hữu, hoặc vẫn còn vô hình dạng; là những vật Chúa đã dựng nên, không phải vì thiếu thốn điều gì, nhưng bởi sự đầy trọn của lòng nhân lành Chúa, khi Chúa kiềm giữ chúng và đưa chúng về với hình dạng, chẳng phải như thể niềm vui của Chúa nhờ chúng mà được trọn vẹn? Vì đối với Chúa là Đấng trọn vẹn, sự bất toàn của chúng làm Chúa không đẹp lòng, và vì thế chúng được Chúa làm cho trọn vẹn, và đẹp lòng Chúa; chẳng phải như thể Chúa bất toàn, và nhờ việc làm cho chúng trọn vẹn mà Chúa cũng được làm cho trọn vẹn. Vì Thánh Linh tốt lành của Chúa quả thật đã vận hành bên trên mặt nước, chứ chẳng phải được nước nâng đỡ, như thể Ngài nghỉ trên đó. Vì những ai mà người ta nói Thánh Linh tốt lành của Chúa ngự trên họ, thì Ngài khiến họ được yên nghỉ trong chính Ngài. Nhưng ý muốn không hề hư nát và không hề thay đổi của Chúa, tự nơi chính mình đã đầy đủ cho chính mình, đã vận hành bên trên sự sống mà Chúa đã dựng nên; là sự sống mà đối với nó, sống chẳng phải là một với sống hạnh phúc, vì nó vẫn sống trong khi dâng lên rút xuống giữa sự tối tăm của chính mình: và điều còn lại cho nó là phải được quay về với Đấng đã dựng nên nó, ngày càng sống nhờ nguồn sự sống, trong ánh sáng Ngài mà thấy sự sáng, và được làm cho trọn vẹn, được soi sáng, và được làm cho xinh đẹp.
Chương V
Kìa, giờ đây Ba Ngôi hiện ra cho con như trong một cái gương, cách mập mờ, là chính Chúa, Đức Chúa Trời của con, vì lạy Đức Chúa Cha, trong Đấng là Ban Đầu của sự khôn ngoan chúng con, là Sự Khôn Ngoan của Chúa, sinh ra từ chính Chúa, ngang bằng với Chúa và đồng đời đời với Chúa, tức là trong Con của Chúa, Chúa đã dựng nên trời và đất. Chúng con đã nói nhiều về trời của các từng trời, về đất không thấy được và không có hình dạng, và về vực sâu tối tăm, xét về sự bất định lang thang của tình trạng dị dạng thuộc linh của nó, nếu nó không được quay về với Đấng mà từ nơi Ngài nó có được mức sự sống lúc bấy giờ, và nhờ sự soi sáng của Ngài mà trở nên một sự sống xinh đẹp, và là trời của từng trời ấy, là từng trời về sau được đặt giữa nước và nước. Và dưới danh xưng Đức Chúa Trời, giờ đây con hiểu là Đức Chúa Cha, Đấng đã làm nên những vật này, và dưới danh xưng Ban Đầu, là Đức Chúa Con, trong Ngài Đức Chúa Cha đã làm nên những vật này; và vì tin, như con vẫn tin, Đức Chúa Trời của con là Ba Ngôi, con tìm tòi thêm trong những lời thánh của Ngài, và kìa, Thánh Linh của Chúa vận hành trên mặt nước. Này là Ba Ngôi, lạy Đức Chúa Trời của con, Đức Chúa Cha, Đức Chúa Con, và Đức Thánh Linh, Đấng Tạo Hóa của muôn vật Chúa dựng nên.
Chương VI
Nhưng đâu là nguyên do, hỡi Ánh Sáng phán điều chân thật?—con nâng lòng con lên cùng Chúa, xin đừng để nó dạy con những điều hư không, xin xua tan sự tối tăm của nó; và xin Chúa cho con biết, con nài xin Chúa, bởi lòng yêu thương là mẹ của chúng con, xin cho con biết lý do, con nài xin Chúa, vì sao sau khi nhắc đến trời, và đến đất không thấy được và không có hình dạng, và sự mờ tối ở trên mặt vực, thì Kinh Thánh của Chúa mới nhắc đến Thánh Linh của Chúa? Phải chăng vì lẽ ra sự hiểu biết về Ngài phải được truyền đạt như là Đấng “vận hành trên”; mà điều này chẳng thể nói được nếu trước hết không nhắc đến vật mà người ta có thể hiểu là Thánh Linh của Chúa đã vận hành bên trên nó. Vì Ngài chẳng vận hành bên trên Đức Chúa Cha, cũng chẳng bên trên Đức Chúa Con, và người ta cũng chẳng thể nói đúng rằng Ngài vận hành bên trên, nếu Ngài chẳng vận hành bên trên vật gì cả. Vậy trước hết phải nói về vật mà Ngài có thể vận hành bên trên; rồi mới đến Ngài, là Đấng lẽ ra chẳng nên được nói đến cách nào khác hơn là như Đấng vận hành bên trên. Nhưng vì sao lẽ ra sự hiểu biết về Ngài chẳng nên được truyền đạt cách nào khác, hơn là như Đấng vận hành bên trên?
Chương VII
Vậy ai có thể, hãy dùng trí hiểu mình mà theo sứ đồ của Chúa, nơi ông nói như sau: Vì sự yêu thương của Chúa rải khắp trong lòng chúng ta bởi Đức Thánh Linh đã được ban cho chúng ta: và nơi ông, khi nói về các ơn thuộc linh, dạy dỗ và chỉ cho chúng con con đường tốt lành hơn của lòng yêu thương; và nơi ông quỳ gối trước Chúa vì chúng con, để chúng con được biết sự yêu thương của Đấng Christ, là sự trổi hơn mọi sự thông biết. Và vì thế ngay từ ban đầu, Ngài đã vận hành trổi vượt bên trên mặt nước. Con sẽ nói điều này với ai? làm sao nói về sức nặng của những dục vọng xấu xa, kéo xuống vực thẳm dốc đứng; và làm sao lòng yêu thương nâng chúng con lên lại bởi Thánh Linh của Chúa, Đấng vận hành bên trên mặt nước? con sẽ nói điều ấy với ai? làm sao nói được? Vì chẳng phải trong không gian mà chúng con chìm xuống và trồi lên. Còn gì giống hơn, mà cũng còn gì khác hơn thế? Đó là những tình cảm, đó là những tình yêu; sự ô uế của thần linh chúng con trôi tuột xuống dưới vì yêu những mối lo toan, và sự thánh khiết của Thánh Linh Chúa nâng chúng con lên cao bởi tình yêu dành cho sự yên nghỉ không lo âu; để chúng con nâng lòng lên cùng Chúa, nơi Thánh Linh của Chúa vận hành bên trên mặt nước; và đến được sự yên nghỉ trổi vượt ấy, khi linh hồn chúng con đã vượt qua những dòng nước chẳng có chỗ nương tựa.
Chương VIII
Các thiên sứ đã sa ngã, linh hồn loài người đã sa ngã, và qua đó đã chỉ ra vực thẳm trong chốn sâu tối tăm ấy, sẵn chờ toàn thể tạo vật thuộc linh, nếu từ ban đầu Chúa đã chẳng phán: Phải có sự sáng, và nếu đã chẳng có sự sáng, và mọi trí tuệ vâng phục trong Thành trên trời của Chúa đã chẳng bám lấy Chúa, và yên nghỉ trong Thánh Linh của Chúa, Đấng vận hành cách không hề thay đổi bên trên mọi vật hay thay đổi. Bằng không, ngay cả trời của các từng trời tự nơi chính nó cũng đã là một vực sâu tối tăm; nhưng nay nó đã nên sáng láng trong Chúa. Vì ngay trong nỗi khắc khoải khốn khổ của các thần linh đã sa ngã và để lộ ra sự tối tăm của chính mình khi bị lột mất chiếc áo ánh sáng của Chúa, Chúa bày tỏ đầy đủ rằng Chúa đã dựng nên tạo vật có lý trí cao quý biết bao; là tạo vật mà chẳng có gì kém hơn Chúa đủ để ban cho nó sự yên nghỉ hạnh phúc; và vì thế ngay cả chính nó cũng chẳng đủ. Vì lạy Đức Chúa Trời của chúng con, Chúa sẽ soi sáng nơi sự tối tăm của chúng con: từ nơi Chúa mọc lên chiếc áo ánh sáng của chúng con; và bấy giờ sự tối tăm của chúng con sẽ như ban trưa. Xin ban chính Chúa cho con, lạy Đức Chúa Trời của con, xin trả lại chính Chúa cho con: kìa, con yêu, và nếu điều đó còn quá ít, con muốn yêu mạnh mẽ hơn. Con chẳng thể đo lường để biết còn thiếu bao nhiêu tình yêu nơi con, trước khi đời con có thể chạy vào vòng tay ôm ấp của Chúa, và chẳng quay đi nữa, cho đến khi nó được giấu tại nơi ẩn bí ở trước mặt Chúa. Con chỉ biết điều này, rằng khốn cho con nếu không ở trong Chúa: chẳng những bên ngoài mà cả bên trong chính con nữa; và mọi sự dư dật nào không phải là Đức Chúa Trời của con đều là sự trống rỗng đối với con.
Chương IX
Nhưng chẳng phải Đức Chúa Cha, hay Đức Chúa Con, cũng vận hành bên trên mặt nước sao? nếu điều này có nghĩa là trong không gian, như một thân thể, thì Đức Thánh Linh cũng chẳng vận hành như vậy; còn nếu có nghĩa là sự trổi vượt không hề thay đổi của thần tánh bên trên mọi vật hay thay đổi, thì cả Đức Chúa Cha, Đức Chúa Con và Đức Thánh Linh đều vận hành bên trên mặt nước. Vậy sao điều này chỉ được nói về Thánh Linh của Chúa, sao chỉ được nói về một mình Ngài? Như thể Ngài ở trong một chỗ, là Đấng chẳng ở trong chỗ nào, là Đấng duy nhất mà Kinh Thánh chép rằng Ngài là Sự Ban Cho của Chúa? Trong Sự Ban Cho của Chúa, chúng con được yên nghỉ; tại đó chúng con vui hưởng Chúa. Sự yên nghỉ của chúng con là chỗ của chúng con. Tình yêu nâng chúng con lên đến đó, và Thánh Linh tốt lành của Chúa nâng sự hèn mọn của chúng con lên khỏi cửa sự chết. Trong ý tốt lành của Chúa là sự bình an của chúng con. Thân thể bởi sức nặng của chính nó mà hướng về chỗ riêng của nó. Sức nặng chẳng phải chỉ kéo xuống dưới, nhưng kéo về chỗ riêng của nó. Lửa hướng lên trên, đá hướng xuống dưới. Chúng bị sức nặng riêng của mình thúc đẩy, chúng tìm về chỗ riêng của mình. Dầu đổ xuống dưới nước thì nổi lên trên mặt nước; nước đổ lên trên dầu thì chìm xuống dưới dầu. Chúng bị sức nặng riêng thúc đẩy mà tìm về chỗ riêng của mình. Khi ở ngoài trật tự của mình, chúng khắc khoải không yên; khi được trả về trật tự, chúng được yên nghỉ. Tình yêu là sức nặng của con; nhờ đó con được đưa đi, bất cứ nơi nào con được đưa đến. Chúng con được thắp lửa, bởi Sự Ban Cho của Chúa chúng con được nhóm lên; và được đưa lên cao; chúng con bừng cháy bên trong, và tiến bước. Chúng con trèo lên những con đường của Chúa ở trong lòng chúng con, và hát bài ca thượng thăng; chúng con bừng cháy bên trong với lửa của Chúa, với lửa tốt lành của Chúa, và chúng con đi; vì chúng con đi lên cùng sự bình an của Giê-ru-sa-lem: vì con đã vui mừng khi người ta nói với con rằng: Ta hãy đi lên nhà Chúa. Tại đó ý tốt lành của Chúa đã đặt chúng con, để chúng con chẳng ước ao điều gì khác, ngoài việc ở lại đó đời đời.
Chương X
Phước thay cho tạo vật ấy, là tạo vật tuy tự nó khác với Chúa, nhưng chẳng hề biết đến một tình trạng nào khác, hơn là ngay khi vừa được dựng nên, liền không chút khoảng cách nào, nhờ Sự Ban Cho của Chúa, là Đấng vận hành bên trên mọi vật hay thay đổi, nó được nâng lên cao bởi tiếng gọi mà Chúa đã phán: Phải có sự sáng; thì có sự sáng. Trong khi nơi chúng con, điều này đã xảy ra vào những thời điểm khác nhau, ở chỗ chúng con đã từng là tối tăm, và được làm nên ánh sáng: còn về tạo vật kia thì chỉ được nói đến điều nó lẽ ra đã là, nếu nó không được soi sáng. Và điều này được nói như thể trước đó nó đã bất định và tối tăm; để nguyên do khiến nó được làm nên khác đi có thể hiện ra, tức là nhờ quay về với Ánh Sáng không hề suy giảm mà nó đã trở nên ánh sáng. Ai có thể, hãy hiểu điều này; hãy cầu xin nơi Chúa. Sao người ấy lại làm phiền con, như thể con có thể soi sáng cho mọi người đến trong thế gian này?
Chương XI
Ai trong chúng con hiểu thấu được Ba Ngôi Toàn Năng? vậy mà ai lại chẳng nói về Ngài, nếu quả thật đó là Ngài? Hiếm có linh hồn nào, khi nói về Ngài, mà biết mình đang nói gì. Người ta tranh cãi và giành co, nhưng không có sự bình an thì chẳng ai thấy được khải tượng ấy. Ước gì người ta suy xét ba điều này, là những điều ở ngay trong chính họ. Ba điều này quả thật khác xa Ba Ngôi: con chỉ nói ra nơi mà họ có thể tập luyện chính mình, và tại đó thử nghiệm và cảm nhận xem chúng khác xa đến dường nào. Ba điều con nói đến là: Hiện Hữu, Biết, và Muốn. Vì con Hiện Hữu, con Biết, và con Muốn: con Hiện Hữu như một người Biết và Muốn: con Biết rằng mình Hiện Hữu và Muốn: và con Muốn Hiện Hữu và Biết. Vậy trong ba điều này, ai có thể, hãy phân biệt xem có một sự sống bất khả phân ly đến dường nào, phải, một sự sống, một tâm trí, và một bản thể, phải, sau cùng là một sự phân biệt bất khả phân ly đến dường nào, mà vẫn là một sự phân biệt. Hẳn nhiên con người có điều ấy ngay trước mặt mình; hãy để người ấy nhìn vào chính mình, mà thấy, rồi nói cho con biết. Nhưng khi người ấy khám phá ra và có thể nói được điều gì về những điều này, thì chớ vì thế mà nghĩ rằng mình đã tìm thấy Đấng Bất Biến ở bên trên những điều này, Đấng Hiện Hữu cách không hề thay đổi, Biết cách không hề thay đổi, và Muốn cách không hề thay đổi; và liệu có phải vì ba điều này mà trong Đức Chúa Trời cũng có Ba Ngôi, hay cả ba đều ở trong Mỗi Ngôi, đến nỗi cả ba thuộc về Mỗi Ngôi; hay là cả hai cách cùng một lúc, cách lạ lùng, vừa đơn thuần vừa đa dạng, tự Ngài là giới hạn cho chính Ngài trong chính Ngài, mà vẫn vô hạn; nhờ đó Ngài hiện hữu, được chính Ngài biết đến, và đủ cho chính Ngài, cách không hề thay đổi vẫn là Đấng Tự Tại, bởi sự lớn lao dư dật của sự Hiệp Nhất của Ngài,—ai có thể dễ dàng hình dung được điều này? ai có thể bằng cách nào diễn tả được? ai dám, bằng cách nào đó, hấp tấp phán đoán về điều ấy?
Chương XII
Hỡi đức tin của ta, hãy tiếp tục lời xưng nhận của ngươi, hãy thưa cùng Chúa là Đức Chúa Trời của ngươi: Thánh thay, thánh thay, thánh thay, lạy Chúa là Đức Chúa Trời của con, chúng con đã nhận phép báp-têm nhân danh Chúa, là Đức Cha, Đức Con, và Đức Thánh Linh; chúng con làm phép báp-têm nhân danh Chúa, là Đức Cha, Đức Con, và Đức Thánh Linh, vì giữa vòng chúng con cũng vậy, trong Đấng Christ của Ngài, Đức Chúa Trời đã dựng nên trời và đất, tức là dân thuộc linh và dân xác thịt của Hội Thánh Ngài. Phải, và đất của chúng con, trước khi nhận lấy hình dạng của giáo lý, đã không thấy được và không có hình dạng; và chúng con bị bao phủ bởi sự tối tăm của sự ngu muội. Vì Chúa trách phạt loài người vì cớ gian ác, và sự đoán xét Chúa khác nào vực rất sâu đối với họ. Nhưng vì Thánh Linh của Chúa vận hành bên trên mặt nước, nên sự thương xót của Chúa đã chẳng lìa bỏ nỗi khốn khổ của chúng con, và Chúa đã phán: Phải có sự sáng, Các ngươi phải ăn năn, vì nước thiên đàng đã đến gần. Các ngươi phải ăn năn; phải có sự sáng. Và vì linh hồn chúng con bị sờn ngã trong mình chúng con, nên chúng con nhớ đến Chúa, lạy Chúa, từ xứ Giô-đanh, và từ ngọn núi ngang bằng với chính Chúa, nhưng đã nên nhỏ bé vì cớ chúng con: và sự tối tăm của chúng con làm chúng con chán ghét, chúng con quay về với Chúa, và có sự sáng. Và kìa, lúc trước chúng con đang còn tối tăm, nhưng bây giờ đã nên người sáng láng trong Chúa.
Chương XIII
Nhưng ấy vẫn còn là bởi đức tin, chớ chẳng phải bởi mắt thấy, vì chúng ta được cứu trong sự trông cậy; nhưng khi người ta đã thấy điều mình trông rồi, ấy không phải là trông nữa. Vực vẫn còn gọi vực, nhưng nay là theo tiếng ào ào của thác nước Chúa. Ngay cả người đã nói: Tôi chẳng có thể nói với anh em như với người thiêng liêng, nhưng như với người xác thịt, chính người ấy vẫn còn chưa tưởng rằng mình đã đạt đến mục đích, và quên lửng sự ở đằng sau, mà bươn theo sự ở đằng trước, và than thở dưới gánh nặng, và linh hồn người khát khao Đức Chúa Trời hằng sống, như con nai cái thèm khát khe nước, và nói rằng: Chừng nào tôi sẽ đến? vì hết sức mong được mặc lấy nhà mình từ trên trời, và người kêu gọi vực sâu thấp hèn này rằng: Đừng làm theo đời nầy, nhưng hãy biến hóa bởi sự đổi mới của tâm thần mình. Và: về sự khôn sáng, chớ nên như trẻ con; nhưng về sự gian ác, thật hãy nên như trẻ con vậy. Còn về sự khôn sáng, hãy nên như kẻ thành nhân; và: Hỡi người Ga-la-ti ngu muội kia, ai bùa ếm anh em? Nhưng nay chẳng còn bằng tiếng của chính người nữa; mà bằng tiếng của Chúa, là Đấng đã sai Thánh Linh Chúa từ trên cao xuống; qua Đấng đã lên nơi cao, và mở toang các cửa cống của những ơn Ngài ban, để sức mạnh của các dòng nước Ngài làm vui thành Đức Chúa Trời. Chính Đấng ấy là Đấng mà người bạn của Chàng Rể này khao khát, nay đã có trái đầu mùa của Đức Thánh Linh được để dành nơi Ngài, nhưng vẫn than thở trong lòng, đang khi trông đợi sự làm con nuôi, tức là sự cứu chuộc thân thể mình; người khao khát Ngài, như một chi thể của Cô Dâu; người sốt sắng vì Ngài, như là bạn của Chàng Rể; người sốt sắng vì Ngài, chứ chẳng vì chính mình; vì theo tiếng ào ào của thác nước Chúa, chứ chẳng phải bằng tiếng của chính mình, người kêu gọi vực sâu kia, là những kẻ mà vì sốt sắng cho họ, người lo sợ rằng như xưa Ê-va bị cám dỗ bởi mưu chước con rắn kia, thì ý tưởng họ cũng hư đi, mà dời đổi khỏi sự tinh sạch ở trong Chàng Rể của chúng con là Con Một của Chúa. Ôi, ánh sáng của vẻ đẹp ấy sẽ là thể nào, khi chúng con sẽ thấy Ngài như vốn có thật vậy, và những giọt nước mắt kia đã qua đi, là những giọt nước mắt đã làm đồ ăn của con ngày và đêm, đang khi người ta hằng ngày hỏi con: Đức Chúa Trời ngươi đâu?
Chương XIV
Kìa, con cũng nói, lạy Đức Chúa Trời của con: Chúa ở đâu? xem kìa, Chúa ở đâu! trong Chúa con được thở một chút, khi con tuôn đổ linh hồn mình ra trong chính mình, có tiếng reo mừng và khen ngợi, là tiếng của người giữ lễ. Nhưng rồi nó lại buồn, vì nó lại sa xuống, và trở thành một vực sâu, hay đúng hơn là nhận ra mình vẫn còn là một vực sâu. Đức tin của con, mà Chúa đã nhóm lên để soi sáng chân con trong đêm tối, nói với nó: Hỡi linh hồn ta, vì sao ngươi sờn ngã và bồn chồn trong mình ta? Hãy trông cậy nơi Chúa; lời Ngài là ngọn đèn cho chân ngươi: hãy trông cậy và kiên nhẫn, cho đến khi đêm tối, là mẹ của kẻ gian ác, cho đến khi cơn giận của Chúa đã qua đi, là cơn giận mà chúng con cũng từng là con của sự thạnh nộ ấy, chúng con là những kẻ lúc trước đang còn tối tăm, mà những tàn dư của sự tối tăm ấy chúng con vẫn còn mang trong thân thể mình, là thân thể chết nhân cớ tội lỗi; cho đến hừng đông lố ra, và bóng tối tan đi. Hãy trông cậy nơi Chúa; buổi sáng con sẽ đứng trước mặt Chúa, và chiêm ngưỡng Chúa: con sẽ xưng tụng Chúa đời đời. Buổi sáng con sẽ đứng trước mặt Chúa, và sẽ thấy sự cứu rỗi của mặt con, là Đức Chúa Trời của con, Đấng cũng sẽ nhờ Thánh Linh Ngài ở trong chúng con mà khiến thân thể hay chết của chúng con lại sống, vì Ngài đã bởi lòng thương xót mà vận hành bên trên vực sâu tối tăm và chao đảo bề trong của chúng con: từ nơi Ngài, trong cuộc lữ hành này, chúng con đã nhận được của tin, để giờ đây chúng con trở nên ánh sáng: đang khi chúng con được cứu trong sự trông cậy, và là con của sự sáng và con của ban ngày, chẳng phải con của ban đêm, cũng chẳng phải con của sự tối tăm, là điều mà lúc trước chúng con đã từng là. Giữa họ và chúng con, trong sự hiểu biết bấp bênh này của loài người, chỉ một mình Chúa phân rẽ; Chúa là Đấng thử lòng chúng con, và gọi sự sáng là ngày, và sự tối là đêm. Vì ai phân biệt chúng con, nếu không phải là Chúa? Và chúng con có điều chi mà chẳng đã nhận lãnh từ Chúa? vì cùng trong một đống mà làm ra hạng bình để dùng việc sang trọng, lại hạng khác để dùng việc hèn hạ.
Chương XV
Hoặc ai, ngoài Chúa, lạy Đức Chúa Trời của chúng con, đã làm nên cho chúng con khoảng không của thẩm quyền ấy ở bên trên chúng con trong Kinh Thánh thiêng liêng của Chúa? như có lời nói: Vì các từng trời sẽ cuốn lại như cuốn sách; và nay nó được giương ra trên chúng con như một tấm da. Vì Kinh Thánh thiêng liêng của Chúa có thẩm quyền trổi vượt hơn, bởi những người phàm mà Chúa dùng để ban phát nó cho chúng con đã trải qua sự chết. Và lạy Chúa, Chúa biết, Chúa biết, Chúa đã lấy da mà mặc cho loài người thể nào, khi họ bởi tội lỗi mà trở nên phải chết. Vì thế Chúa đã giương khoảng không của Sách Chúa ra như một tấm da, tức là những lời hòa hợp của Chúa, mà nhờ chức vụ của những người phàm, Chúa trải ra trên chúng con. Vì chính bởi sự chết của họ mà khoảng không vững chắc của thẩm quyền ấy, trong những lời phán của Chúa do họ truyền ra, được giương ra cách trổi vượt hơn trên tất cả những ai ở dưới nó; là điều mà khi họ còn sống ở đời này, đã chẳng được giương ra cách trổi vượt như thế. Chúa chưa giương các từng trời ra như một tấm da; Chúa chưa mở rộng ra khắp mọi phía vinh quang của sự chết của họ.
Lạy Chúa, xin cho chúng con nhìn xem các từng trời là công việc của ngón tay Chúa; xin cất khỏi mắt chúng con đám mây mà Chúa đã giăng ra bên dưới chúng. Tại đó có sự chứng cớ của Chúa, là điều ban sự khôn ngoan cho những kẻ bé mọn: lạy Đức Chúa Trời của con, xin Chúa làm trọn sự ngợi khen Chúa do miệng trẻ thơ và những con đang bú. Vì chúng con chẳng biết sách nào khác đánh đổ sự kiêu ngạo như thế, đánh đổ kẻ thù nghịch và kẻ bênh vực như thế, là kẻ chống cự sự hòa giải của Chúa bằng cách bênh vực tội lỗi của chính mình. Lạy Chúa, con chẳng biết, con chẳng biết những lời tinh sạch nào khác như thế, có sức thuyết phục con xưng nhận như thế, làm cho cổ con mềm mại dưới ách của Chúa, và mời gọi con hầu việc Chúa cách nhưng không. Xin cho con hiểu những lời ấy, lạy Cha nhân lành: xin ban điều này cho con, là kẻ được đặt ở dưới chúng: vì chính cho những kẻ được đặt ở dưới chúng mà Chúa đã lập nên chúng.
Có những dòng nước khác ở bên trên khoảng không này, con tin là bất tử, và được tách biệt khỏi sự hư nát của đất. Nguyện họ ngợi khen danh Chúa, nguyện họ ngợi khen Chúa, là dân ở trên các từng trời, là các thiên sứ của Chúa, là những đấng chẳng cần ngước nhìn khoảng không này, hay nhờ đọc mà biết về Lời của Chúa. Vì họ luôn luôn thấy mặt Chúa, và tại đó họ đọc, chẳng cần âm tiết nào trong thời gian, điều mà ý muốn đời đời của Chúa muốn; họ đọc, họ chọn, họ yêu. Họ luôn luôn đọc; và điều họ đọc chẳng bao giờ qua đi; vì bởi việc chọn và việc yêu, họ đọc chính sự không hề thay đổi của ý định Chúa. Sách của họ chẳng bao giờ khép lại, cuộn sách của họ cũng chẳng bao giờ cuốn lại; vì chính Chúa là điều ấy cho họ, và hiện hữu đời đời; vì Chúa đã đặt họ ở bên trên khoảng không này, là khoảng không mà Chúa đã thiết lập vững vàng trên sự yếu đuối của dân ở bên dưới, nơi họ có thể ngước nhìn lên và học biết sự thương xót của Chúa, là sự thương xót rao truyền trong thời gian về Chúa là Đấng đã dựng nên các thời gian. Vì lạy Chúa, sự thương xót của Chúa ở trên các từng trời, và sự thành tín của Chúa đến tận các mây. Các đám mây qua đi, nhưng trời vẫn còn. Những người rao giảng lời Chúa qua khỏi đời này để đến đời khác; nhưng Kinh Thánh của Chúa được giương ra trên muôn dân, cho đến tận thế. Song trời và đất cũng sẽ qua đi, nhưng lời Chúa chẳng bao giờ qua đi. Vì cuộn sách sẽ được cuốn lại: và cỏ mà trên đó nó đã được giương ra, sẽ qua đi cùng với vẻ tươi đẹp của nó; nhưng Lời Chúa còn lại đời đời, là Lời mà nay hiện ra cho chúng con dưới hình ảnh mờ tối của các đám mây, và qua tấm gương của các từng trời, chẳng phải như vốn có: vì chính chúng con nữa, dẫu là những kẻ rất yêu dấu của Con Chúa, nhưng về sự chúng con sẽ ra thể nào, thì điều đó chưa được bày tỏ. Ngài ngó ngang qua chấn song của xác thịt chúng con, đã nói với chúng con cách dịu dàng, đã nhóm lửa trong chúng con, và chúng con đã chạy theo hương thơm của Ngài. Nhưng khi Ngài hiện đến, chúng ta sẽ giống như Ngài, vì sẽ thấy Ngài như vốn có thật vậy. Như Ngài vốn có, lạy Chúa, sự thấy của chúng con sẽ là như vậy.
Chương XVI
Vì Chúa hiện hữu thể nào, thì chỉ một mình Chúa biết trọn vẹn; Chúa là Đấng hiện hữu cách không hề thay đổi, biết cách không hề thay đổi, và muốn cách không hề thay đổi. Bản Thể của Chúa Biết và Muốn cách không hề thay đổi; Sự Hiểu Biết của Chúa Hiện Hữu và Muốn cách không hề thay đổi; và Ý Muốn của Chúa Hiện Hữu và Biết cách không hề thay đổi. Trước mắt Chúa, cũng chẳng có vẻ là phải lẽ rằng vật được soi sáng, là vật hay thay đổi, lại biết Ánh Sáng ấy giống như Ánh Sáng Không Hề Thay Đổi tự biết chính Mình. Bởi thế linh hồn con như đất khô khan, chẳng có nước, vì nó không thể tự mình soi sáng mình thể nào, thì cũng không thể tự mình làm thỏa lòng mình thể ấy. Vì nguồn sự sống ở nơi Chúa thể nào, thì trong ánh sáng Chúa chúng con sẽ thấy sự sáng thể ấy.
Chương XVII
Ai đã gom những kẻ cay đắng lại thành một xã hội? Vì hết thảy họ chỉ có một mục đích, là hạnh phúc tạm thời và thuộc về đất, mà để đạt được nó họ làm mọi điều, dẫu họ dao động lên xuống giữa vô số mối lo toan khác nhau. Lạy Chúa, ai ngoài Chúa đã phán rằng: Những nước phải tụ lại một nơi, và phải có chỗ khô cạn bày ra, là đất khát khao Chúa? Vì biển cũng thuộc về Chúa, chính Chúa đã làm nó, và tay Chúa đã sắm sẵn đất khô. Vả, chẳng phải sự cay đắng của ý muốn loài người, nhưng là sự tụ lại của các nước, mới được gọi là biển; vì Chúa kiềm chế những dục vọng gian ác của linh hồn loài người, và định giới hạn cho chúng, xem chúng được phép vượt đến đâu, để các lượn sóng của chúng vỡ tan vào nhau: và như vậy Chúa làm cho nó thành biển, theo trật tự của quyền cai trị Chúa trên muôn vật.
Nhưng những linh hồn khát khao Chúa và ra mắt trước mặt Chúa (bởi những giới hạn khác mà được phân rẽ khỏi xã hội của biển), thì Chúa tưới bằng một mạch nước ngọt ngào, để đất sanh bông trái của nó, và, bởi Chúa là Đức Chúa Trời truyền lệnh như vậy, linh hồn chúng con nứt ra những việc thương xót tùy theo loại, yêu kẻ lân cận mình bằng cách giúp đỡ những nhu cầu thân thể của người ấy, có hột giống trong mình theo hình dạng của nó, khi bởi cảm biết sự yếu đuối của chính mình, chúng con động lòng thương xót đến nỗi cứu giúp người thiếu thốn; giúp đỡ họ như chính chúng con muốn được giúp đỡ, nếu chúng con ở trong cảnh thiếu thốn như thế; không những trong các việc dễ dàng, như cỏ kết hột giống, mà còn trong sự che chở bằng sự trợ giúp của chúng con, với hết sức lực mình, như cây trái kết quả: nghĩa là làm điều lành bằng cách giải cứu kẻ bị oan ức khỏi tay kẻ quyền thế, và ban cho người ấy nơi nương náu che chở, bởi sức mạnh lớn lao của sự phán xét công chính.
Chương XVIII
Vậy, lạy Chúa, vậy, con nài xin Chúa, nguyện có sự nứt mộng lên, như Chúa vẫn làm, như Chúa vẫn ban sự vui lòng và sức lực, nguyện sự chân thật nứt mộng từ dưới đất, và sự công bình từ trên trời ngó xuống, và nguyện có các vì sáng trong khoảng không trên trời. Nguyện chúng con chia bánh cho kẻ đói, đem những kẻ nghèo khổ đã bị đuổi đi về nhà mình. Nguyện chúng con mặc cho kẻ trần truồng, và chớ khinh dể những kẻ cốt nhục mình. Khi những bông trái ấy đã nứt ra từ đất, xin Chúa hãy xem: điều đó là tốt lành; và nguyện ánh sáng tạm thời của chúng con bừng lên; và nguyện chính chúng con, từ sự kết quả thấp hơn này của việc làm mà đạt đến sự vui thích của sự chiêm ngưỡng, nắm giữ Lời Sự Sống ở trên cao, hiện ra chiếu sáng như đuốc trong thế gian, gắn chặt vào khoảng không là Kinh Thánh của Chúa. Vì tại đó Chúa dạy chúng con phân biệt giữa những điều thuộc về trí tuệ và những điều thuộc về giác quan, như giữa ngày với đêm; hoặc giữa những linh hồn hướng về những điều thuộc về trí tuệ, hay hướng về những điều thuộc về giác quan; đến nỗi giờ đây chẳng phải chỉ một mình Chúa, trong sự kín nhiệm của sự phán xét Chúa, như trước khi khoảng không được làm nên, phân sáng ra cùng tối, mà cả các con cái thuộc linh của Chúa nữa, được đặt và sắp hàng trong cùng khoảng không ấy (nay khi ân điển Chúa đã được bày tỏ khắp thế gian), cũng có thể soi sáng đất, phân ra ngày với đêm, và dùng làm dấu để định thì tiết, rằng những sự cũ đã qua đi, nầy mọi sự đều trở nên mới; và rằng sự cứu hiện nay đã gần chúng ta hơn lúc chúng ta mới tin; và rằng đêm đã khuya, ngày gần đến; và rằng Chúa sẽ đội mão triều phước lành cho năm của Chúa, sai những con gặt của lòng nhân từ Chúa vào mùa gặt của Chúa, là mùa mà trong việc gieo giống, kẻ khác đã làm; lại cũng sai vào một cánh đồng khác, mà mùa gặt là ngày tận thế. Như vậy Chúa nhậm lời cầu xin của kẻ cầu xin, và ban phước cho các năm của người công bình; nhưng Chúa không hề biến cải, và trong các năm Chúa không hề cùng ấy, Chúa sắm sẵn một kho lẫm cho những năm đang qua đi của chúng con. Vì bởi một ý định đời đời, Chúa ban những phước lành trên trời xuống đất vào đúng thì tiết của chúng. Vì kẻ thì nhờ Đức Thánh Linh, được lời nói khôn ngoan, như thể là vì sáng lớn hơn, cho những ai vui thích trong ánh sáng của lẽ thật tỏ tường, như thể để cai trị ban ngày. Kẻ kia nhờ một Đức Thánh Linh ấy, cũng được lời nói có tri thức, như thể là vì sáng nhỏ hơn: kẻ khác được đức tin; kẻ khác được ơn chữa tật bịnh; kẻ khác được làm phép lạ; kẻ khác được nói tiên tri; kẻ khác được phân biệt các thần; kẻ khác được nói nhiều thứ tiếng khác nhau. Và hết thảy những điều ấy như thể là các ngôi sao. Vì mọi điều đó là công việc của đồng một Đức Thánh Linh mà thôi, theo ý Ngài muốn, phân phát sự ban cho riêng cho mỗi người; và Ngài khiến các ngôi sao hiện ra tỏ tường, cho ai nấy đều được sự ích chung. Nhưng lời nói có tri thức, trong đó chứa đựng mọi bí tích, là những điều thay đổi theo thì tiết của chúng như thể mặt trăng, cùng những sự hiểu biết khác về các ân tứ được kể ra theo thứ tự, như thể các ngôi sao, vì chúng kém xa sự rực rỡ của sự khôn ngoan làm vui mừng ngày đã nói trên, thì chỉ dùng để cai trị ban đêm. Vì chúng cần thiết cho những người mà tôi tớ rất khôn sáng của Chúa không thể nói với họ như với người thiêng liêng, nhưng như với người xác thịt; chính người ấy là người giảng sự khôn ngoan cho những kẻ trọn vẹn. Nhưng người có tánh xác thịt, như thể một con đỏ trong Đấng Christ và còn được nuôi bằng sữa, cho đến khi được vững mạnh để ăn đồ ăn cứng và mắt người có thể nhìn xem Mặt Trời, thì chớ để người ở trong một đêm bị mọi ánh sáng bỏ rơi, nhưng hãy bằng lòng với ánh sáng của mặt trăng và các ngôi sao. Lạy Đức Chúa Trời chí khôn của chúng con, Chúa phán với chúng con như vậy trong Sách của Chúa, là khoảng không của Chúa; để chúng con phân biệt mọi sự, trong một sự chiêm ngưỡng đáng khâm phục; dẫu hiện nay vẫn còn trong các dấu, trong thì tiết, trong ngày và trong năm.
Chương XIX
Nhưng trước hết, hãy rửa đi, hãy làm cho sạch; hãy tránh điều ác khỏi linh hồn các ngươi và khỏi trước mắt ta, để chỗ khô cạn bày ra. Hãy học làm lành, làm công bình cho kẻ mồ côi, binh vực lẽ của người góa bụa, để đất sanh ra cỏ xanh làm đồ ăn, và cây kết quả; và Chúa phán: Bây giờ hãy đến, cho chúng ta biện luận cùng nhau, để có các vì sáng trong khoảng không trên trời, và chúng soi sáng trên đất. Người giàu kia đã hỏi Thầy nhân lành rằng mình phải làm gì để được sự sống đời đời. Hãy để Thầy nhân lành nói cho người ấy biết (là Đấng mà người ấy tưởng chẳng hơn gì một con người; nhưng Ngài nhân lành vì Ngài là Đức Chúa Trời), hãy để Ngài nói cho người ấy biết rằng, nếu muốn vào sự sống, thì phải giữ các điều răn: phải bỏ khỏi mình sự cay đắng của lòng hiểm độc và sự gian ác; đừng giết người; đừng phạm tội tà dâm; đừng ăn trộm cắp; đừng làm chứng dối; để chỗ khô cạn bày ra, và sanh ra sự thảo kính cha mẹ, cùng lòng yêu kẻ lân cận. Người ấy nói: Tôi đã giữ đủ các điều nầy. Vậy thì sao lại có nhiều gai góc đến thế, nếu đất ấy màu mỡ? Hãy đi, nhổ tận gốc những bụi rậm lan tràn của lòng tham lam; hãy bán hết gia tài, và được đầy dẫy bông trái bằng cách bố thí cho kẻ nghèo nàn, thì ngươi sẽ có của quí ở trên trời; và nếu ngươi muốn được trọn vẹn, hãy theo Chúa, hiệp cùng những người mà giữa họ Ngài giảng sự khôn ngoan, là Đấng biết điều gì phải phân phát cho ngày và cho đêm, để chính ngươi cũng biết điều ấy, và để cho ngươi cũng có các vì sáng trong khoảng không trên trời; điều đó sẽ không có, trừ khi lòng ngươi ở đó: mà lòng ngươi cũng chẳng ở đó, trừ khi của cải ngươi ở đó; như ngươi đã nghe từ Thầy nhân lành. Nhưng đất cằn cỗi ấy buồn rầu; và gai gốc làm cho nghẹt ngòi đạo.
Nhưng anh em, là dòng giống được lựa chọn, là những sự yếu ở thế gian, là những người đã bỏ mọi sự mà theo Chúa; hãy đi theo Ngài, và làm hổ thẹn những sự mạnh; hãy đi theo Ngài, hỡi những bàn chân tốt đẹp, và hãy chiếu sáng trong khoảng không, để các từng trời rao truyền sự vinh hiển của Ngài, phân rẽ giữa ánh sáng của những người trọn vẹn, dẫu chưa như các thiên sứ, và sự tối tăm của những kẻ nhỏ mọn, dẫu chẳng bị khinh dể. Hãy chiếu sáng trên đất; và nguyện ngày, được mặt trời soi sáng, giảng cho ngày kia lời nói khôn ngoan; và đêm, sáng nhờ mặt trăng, tỏ cho đêm nọ lời nói có tri thức. Mặt trăng và các ngôi sao chiếu sáng cho ban đêm; thế mà đêm chẳng che khuất chúng, vì chúng soi sáng cho đêm theo mức độ của nó. Vì kìa, như thể Đức Chúa Trời phán: Phải có các vì sáng trong khoảng không trên trời; thình lình, có tiếng từ trời đến như tiếng gió thổi ào ào, và có những lưỡi rời rạc, như lưỡi bằng lửa hiện ra, đậu trên mỗi người. Và các vì sáng đã được làm nên trong khoảng không trên trời, giữ lấy đạo sự sống. Hỡi những ngọn lửa thánh, hỡi những ngọn lửa tốt đẹp, hãy chạy đi khắp mọi nơi; vì anh em là sự sáng của thế gian, và anh em cũng chẳng bị để dưới cái thùng; Đấng mà anh em gắn bó đã được tôn cao, và đã tôn cao anh em. Hãy chạy đi khắp nơi, và được muôn dân biết đến.
Chương XX
Nguyện biển cũng thụ thai và sanh ra công việc của anh em; và nguyện nước sanh ra vật hay động có sự sống. Vì anh em, là những người làm cho sự quí lìa khỏi sự hèn, đã trở nên miệng của Đức Chúa Trời, mà qua anh em Ngài phán: Nước phải sanh ra, không phải linh hồn sống mà đất sanh ra, nhưng là vật hay động có sự sống, và các loài chim phải bay trên mặt đất. Vì, lạy Đức Chúa Trời, các bí tích của Chúa, nhờ chức vụ của các thánh đồ Chúa, đã đi lại giữa những lượn sóng cám dỗ của thế gian, để thánh hóa dân ngoại trong danh Chúa, trong phép báp-têm của Chúa. Và giữa những điều ấy, nhiều phép lạ lớn lao đã được làm ra, như thể các loài cá lớn: và tiếng của các sứ giả Chúa bay trên mặt đất, trong khoảng không rộng mở là Sách của Chúa; Sách ấy được đặt trên họ làm thẩm quyền mà dưới đó họ phải bay, dù họ đi đến đâu. Vì chẳng có ngôn ngữ, chẳng có tiếng nói nào mà tiếng của họ không được nghe đến: bởi tiếng của họ đã vang khắp trái đất, và lời nói của họ truyền đến cực địa, vì chính Chúa, lạy Chúa, đã ban phước mà làm cho họ thêm nhiều.
Có phải con nói sai, hay con trộn lẫn và làm rối, mà không phân biệt giữa sự hiểu biết sáng tỏ về những điều ấy trong khoảng không trên trời, với những công việc vật chất trong biển đầy sóng và dưới khoảng không trên trời chăng? Vì về những điều mà sự hiểu biết là bền vững và xác định, không thêm lên bởi sự sanh sản, như thể là những vì sáng của sự khôn ngoan và tri thức, thì ngay cả về những điều ấy, những hoạt động vật chất cũng nhiều và khác nhau; và điều này mọc ra từ điều kia, chúng được thêm nhiều bởi phước lành của Chúa, lạy Đức Chúa Trời, là Đấng đã làm tươi tỉnh sự chán chường của các giác quan loài người hay chết; để một điều duy nhất trong sự hiểu biết của tâm trí chúng con, nhờ những cử động của thân thể, có thể được bày tỏ và diễn đạt bằng nhiều cách. Những bí tích ấy là do nước sanh ra; nhưng trong lời Chúa. Những nhu cầu của dân đã xa cách sự đời đời của lẽ thật Chúa đã sanh ra chúng, nhưng trong Phúc Âm của Chúa; vì chính nước đã ném chúng ra, là nước mà sự cay đắng bệnh hoạn của nó là nguyên do khiến chúng được sai ra trong lời Chúa.
Mọi vật Chúa đã dựng nên đều tốt đẹp; nhưng kìa, chính Chúa, là Đấng dựng nên muôn vật, lại tốt đẹp hơn không sao tả xiết; giả như A-đam đã không sa ngã khỏi Chúa, thì vị mặn chát của biển đã chẳng bao giờ từ ông mà chảy ra, tức là dòng giống loài người hiếu kỳ quá sâu xa, dâng trào như bão tố, và cuồn cuộn lên xuống không ngừng; và khi ấy, những người quản lý của Chúa cũng chẳng cần phải làm giữa nhiều dòng nước, theo cách hữu hình và cảm biết được, những việc làm và lời nói huyền nhiệm. Vì nay con thấy những vật hay động và những loài bay ấy dường như mang ý nghĩa này: dân chúng, dẫu được nhập đạo và được thánh hóa bởi những bí tích hữu hình, cũng sẽ chẳng tiến bộ thêm, trừ khi linh hồn họ có sự sống thuộc linh, và trừ khi, sau lời thâu nhận, nó hướng về sự trọn vẹn.
Chương XXI
Và bởi đó, trong lời Chúa, chẳng phải sự sâu thẳm của biển, nhưng là đất đã được phân rẽ khỏi sự cay đắng của nước, sanh ra, không phải vật hay động có sự sống, nhưng là linh hồn sống. Vì nay nó chẳng còn cần phép báp-têm nữa, như dân ngoại cần, và như chính nó đã cần khi còn bị nước bao phủ; (vì chẳng có lối nào khác để vào nước thiên đàng, từ khi Chúa đã định rằng đây là lối vào:) nó cũng chẳng tìm kiếm sự lạ lùng của các phép lạ để sanh ra đức tin; vì nó chẳng phải là loại mà nếu không thấy phép lạ và điềm lạ thì sẽ chẳng tin, nay khi đất trung tín đã được phân rẽ khỏi những dòng nước cay đắng bởi sự vô tín; và các thứ tiếng là một dấu, chẳng cho người tin Chúa, song cho người chẳng tin. Vậy đất mà Chúa đã lập trên các nước cũng chẳng cần loài bay mà nước đã sanh ra theo lời Chúa. Xin Chúa sai lời Chúa vào đất ấy qua các sứ giả của Chúa: vì chúng con nói về công việc của họ, nhưng chính Chúa là Đấng làm việc trong họ để họ làm ra một linh hồn sống trong đất ấy. Đất sanh ra linh hồn ấy, vì đất là nguyên do khiến họ làm việc này trong linh hồn; cũng như biển đã là nguyên do khiến họ làm việc trên những vật hay động có sự sống, và những loài chim bay dưới khoảng không trên trời, là những loài mà đất chẳng cần đến; dẫu đất được nuôi bằng con cá đã được kéo lên từ vực sâu, trên bàn mà Chúa đã dọn trước mặt những người tin. Vì bởi đó Ngài đã được kéo lên từ vực sâu, để Ngài nuôi đất khô; và loài chim, dẫu sanh ra trong biển, lại được thêm nhiều trên đất. Vì về những lời rao giảng đầu tiên của các nhà truyền giảng Phúc Âm, sự vô tín của loài người là nguyên do; nhưng các tín hữu cũng được những lời ấy khuyên bảo và ban phước bằng nhiều cách, ngày này qua ngày khác. Nhưng linh hồn sống bắt đầu từ đất: vì chỉ những người đã ở trong số các tín hữu mới được ích lợi khi kiềm chế mình khỏi lòng yêu thế gian này, để linh hồn họ được sống cho Chúa, là linh hồn đã chết trong khi còn sống trong sự vui chơi; trong những sự vui chơi đem lại sự chết, lạy Chúa, vì Chúa, lạy Chúa, là sự vui thích ban sự sống cho tấm lòng trong sạch.
Vậy, nay xin cho các người hầu việc Chúa làm việc trên đất,—không phải như trên các dòng nước vô tín, bằng sự rao giảng và nói qua các phép lạ, các bí tích và những lời huyền nhiệm; là những điều mà sự dốt nát, mẹ của sự kinh ngạc, có thể chăm chú vào, vì lòng tôn kính đối với những dấu hiệu kín nhiệm ấy. Vì đó là lối vào đức tin cho con cháu A-đam đã quên Chúa, trong khi họ ẩn mình khỏi mặt Chúa và trở nên một vực sâu tối tăm. Nhưng—nay xin cho các người hầu việc Chúa làm việc như trên đất khô, đã được phân rẽ khỏi những xoáy nước của vực lớn: và xin cho họ làm gương cho các tín hữu, bằng cách sống trước mặt họ, và khích lệ họ noi theo. Vì như vậy người ta nghe, không phải chỉ để nghe mà thôi, nhưng cũng để làm theo. Hãy tìm kiếm Chúa, thì linh hồn các ngươi sẽ sống, để đất sanh ra linh hồn sống. Đừng làm theo đời nầy. Hãy kiềm chế mình khỏi nó: linh hồn sống nhờ tránh xa điều mà nó chết vì ham thích. Hãy kiềm chế mình khỏi sự hoang dã không kiềm chế của tính kiêu ngạo, sự khoái lạc uể oải của thói xa hoa, và thứ tri thức ngụy xưng là tri thức: để thú rừng được thuần hóa, súc vật được tập mang ách, và rắn trở nên vô hại. Vì đó là những cử động của tâm trí chúng con dưới hình thức ẩn dụ; nghĩa là, sự cao ngạo của tính kiêu căng, sự vui thích của dục vọng, và nọc độc của tính hiếu kỳ, đều là những cử động của một linh hồn đã chết; vì linh hồn chết chẳng phải đến nỗi mất hết mọi cử động; bởi nó chết vì lìa bỏ nguồn sự sống, và như vậy bị thế gian tạm bợ này cuốn lấy, và làm theo nó.
Nhưng lạy Đức Chúa Trời, lời Chúa là nguồn sự sống đời đời; và chẳng hề qua đi: vì vậy sự lìa bỏ ấy của linh hồn bị lời Chúa ngăn lại, khi có lời phán với chúng con rằng: Đừng làm theo đời nầy; để đất, trong nguồn sự sống, sanh ra một linh hồn sống; nghĩa là một linh hồn được nên tiết độ trong lời Chúa, nhờ các nhà truyền giảng Phúc Âm của Chúa, bằng cách noi theo những người noi theo Đấng Christ của Chúa. Vì đó là tùy theo loại của nó; bởi người ta vẫn thường bắt chước bạn mình. Người nói: Anh em hãy giống như tôi; vì tôi cũng như anh em. Như vậy trong linh hồn sống này sẽ có những thú tốt, trong sự nhu mì của hành động (vì Chúa đã truyền: Hãy làm công việc mình cách nhu mì, thì ngươi sẽ được mọi người yêu mến); và những súc vật tốt, là những con nếu ăn cũng chẳng dư dật, nếu không ăn cũng chẳng thiếu thốn gì; và những con rắn tốt, không nguy hiểm để làm hại, nhưng khôn ngoan để giữ mình; và chỉ tìm tòi về bản chất tạm thời này vừa đủ để sự đời đời được thấy rõ, nhờ những vật đã được dựng nên mà hiểu biết. Vì những tạo vật ấy vâng phục lý trí, khi được kiềm chế khỏi việc thống trị chúng con cách chết chóc, thì chúng sống, và là tốt lành.
Chương XXII
Vì kìa, lạy Chúa, Đức Chúa Trời chúng con, Đấng Tạo Hóa chúng con, khi những tình cảm của chúng con đã được kiềm chế khỏi lòng yêu thế gian, là điều đã khiến chúng con chết vì sống gian ác; và chúng con đã bắt đầu trở nên một linh hồn sống, nhờ sống lành; và lời Chúa đã phán qua sứ đồ của Chúa được ứng nghiệm trong chúng con: Đừng làm theo đời nầy; thì điều Chúa liền phán tiếp theo cũng đến, rằng: nhưng hãy biến hóa bởi sự đổi mới của tâm thần mình; không còn là tùy theo loại mình nữa, như thể noi theo người lân cận đã đi trước mình, cũng chẳng như sống theo gương của một người tốt hơn nào đó (vì Chúa chẳng phán: “Loài người phải được làm nên tùy theo loại,” nhưng phán: Chúng ta hãy làm nên loài người như hình ta và theo tượng ta), để chúng con thử cho biết ý muốn của Chúa là thể nào. Vì nhằm mục đích ấy, người quản lý ấy của Chúa (là người đã dùng Tin Lành mà sanh ra con cái), để không phải mãi mãi giữ họ như những con đỏ mà người phải nuôi bằng sữa và săn sóc như một người vú, đã nói: Hãy biến hóa bởi sự đổi mới của tâm thần mình, để thử cho biết ý muốn tốt lành, đẹp lòng và trọn vẹn của Đức Chúa Trời là thể nào. Bởi vậy Chúa chẳng phán: “Loài người phải được làm nên,” nhưng phán: Chúng ta hãy làm nên loài người. Chúa cũng chẳng phán: “tùy theo loại nó”; nhưng phán: như hình ta và theo tượng ta. Vì người đã được đổi mới trong tâm trí mình, nhìn thấy và hiểu biết lẽ thật của Chúa, thì chẳng cần người khác làm kẻ dẫn đường mình, để mình noi theo tùy theo loại mình; nhưng nhờ sự dẫn dắt của Chúa mà thử cho biết ý muốn tốt lành, đẹp lòng và trọn vẹn của Chúa là thể nào: phải, Chúa dạy người ấy, nay đã có đủ khả năng, biết phân biệt tính Ba Ngôi của Đấng Duy Nhất, và tính Duy Nhất của Ba Ngôi. Bởi vậy, sau lời phán ở số nhiều: Chúng ta hãy làm nên loài người, lại tiếp theo ở số ít: Đức Chúa Trời dựng nên loài người; và sau lời phán ở số nhiều: Theo tượng ta, lại tiếp theo ở số ít: Giống như hình Đức Chúa Trời. Như vậy loài người được đổi ra mới trong sự hiểu biết Đức Chúa Trời, theo hình tượng Đấng dựng nên người ấy: và khi đã trở nên thuộc linh, người ấy xử đoán mọi sự (mọi sự đáng được xét đoán), và chính mình không bị ai xử đoán.
Chương XXIII
Nhưng việc người ấy xử đoán mọi sự, điều này tương ứng với việc người được quản trị loài cá biển, loài chim trời, mọi loài súc vật và thú rừng, khắp cả đất, và mọi loài côn trùng bò trên mặt đất. Vì người làm điều này nhờ sự hiểu biết của tâm trí mình, nhờ đó người nhận được những sự thuộc về Thánh Linh của Đức Chúa Trời; còn bằng không, thì loài người dầu được đặt trong sự sang trọng, lại không hiểu biết gì, bị ví như thú vật vô tri, và trở nên giống như chúng. Vậy trong Hội Thánh của Chúa, lạy Đức Chúa Trời chúng con, theo ân điển Chúa đã ban cho Hội Thánh (vì chúng con là việc Chúa làm ra, được dựng nên để làm việc lành), không chỉ những người được đặt lên cai quản cách thuộc linh, mà cả những người cách thuộc linh vâng phục những kẻ được đặt trên mình,—vì theo cách ấy Chúa đã dựng nên loài người, nam và nữ, trong ân điển thuộc linh của Chúa, là nơi mà theo giới tính của thân thể, không còn đàn ông hoặc đàn bà, vì không còn người Giu-đa hoặc người Gờ-réc; không còn người tôi mọi hoặc người tự chủ.—Những người thuộc linh (dù là kẻ được đặt lên cai quản, hay là kẻ vâng phục), đều xét đoán cách thuộc linh; không phải xét đoán sự hiểu biết thuộc linh chiếu sáng trong khoảng không (vì họ không nên xét đoán một thẩm quyền tối cao như thế), cũng không được xét đoán chính Sách của Chúa, dẫu có điều gì trong đó chưa chiếu sáng tỏ tường; vì chúng con khiến sự hiểu biết của mình phục dưới Sách ấy, và tin chắc rằng ngay cả điều còn khép kín trước mắt chúng con cũng được nói ra cách đúng đắn và chân thật. Vì như vậy loài người, dẫu nay đã thuộc linh và được đổi mới trong sự hiểu biết Đức Chúa Trời theo hình tượng Đấng dựng nên mình, thì phải là kẻ vâng giữ luật pháp, chứ chẳng phải là người xét đoán luật pháp. Người cũng chẳng xét đoán sự phân biệt giữa những người thuộc linh và những người xác thịt, là những người mà mắt Chúa biết, lạy Đức Chúa Trời chúng con, và chưa tỏ mình ra cho chúng con bằng việc làm, để nhờ những trái của họ mà chúng con nhận biết họ: nhưng Chúa, lạy Chúa, ngay bây giờ đã biết họ, và đã phân rẽ và kêu gọi họ cách kín nhiệm, trước khi khoảng không được làm nên. Người ấy, dẫu là người thuộc linh, cũng chẳng xét đoán dân chúng xao động của thế gian này; vì người có việc gì mà đoán xét kẻ ở ngoài, khi chẳng biết ai trong số họ về sau sẽ bước vào sự ngọt ngào của ân điển Chúa, và ai sẽ cứ ở mãi trong sự cay đắng đời đời của sự không tin kính?
Vậy loài người, mà Chúa đã dựng nên theo hình ảnh của chính Chúa, đã không nhận quyền quản trị trên các vì sáng trên trời, cũng không trên chính từng trời ẩn giấu ấy, cũng không trên ngày và đêm mà Chúa đã đặt tên trước khi lập nền trời, cũng không trên sự tụ lại của các nước, tức là biển; nhưng người đã nhận quyền quản trị loài cá biển, loài chim trời, mọi loài súc vật, khắp cả đất, và mọi loài côn trùng bò trên mặt đất. Vì người xét đoán và chấp nhận điều người thấy là đúng, và bác bỏ điều người thấy là sai, hoặc trong việc cử hành những bí tích nhờ đó những người mà lòng thương xót Chúa tìm kiếm giữa nhiều dòng nước được nhập đạo: hoặc trong việc bày ra Con Cá kia, là Đấng đã được kéo lên từ vực sâu, mà đất tin kính lấy làm của ăn: hoặc trong những cách diễn đạt và những dấu hiệu của lời nói, phục dưới thẩm quyền của Sách Chúa,—những dấu hiệu từ miệng phát ra và vang lên, như thể bay dưới khoảng không, bằng sự thông giải, giải nghĩa, giảng luận, tranh biện, thánh hóa, hay cầu nguyện cùng Chúa, để dân chúng có thể đáp lại rằng: A-men. Việc phải phát âm thành tiếng tất cả những lời ấy là bởi vực sâu của thế gian này, và bởi sự mù lòa của xác thịt, là điều không thể thấy được tư tưởng; đến nỗi cần phải nói lớn vào tai; và như vậy, dẫu các loài chim bay được thêm nhiều trên đất, chúng vẫn bắt nguồn từ nước. Người thuộc linh cũng xét đoán bằng cách chấp nhận điều đúng và bác bỏ điều người thấy là sai, trong công việc và đời sống của các tín hữu; trong việc bố thí của họ, như thể đất sanh ra bông trái, và trong linh hồn sống, sống nhờ thuần phục các tình cảm, trong sự trong sạch, trong sự kiêng ăn, trong những sự suy gẫm thánh; và trong những điều mà các giác quan của thân thể nhận biết. Người ấy nay được nói là xét đoán về tất cả những điều ấy, là những điều mà người cũng có quyền sửa trị.
Chương XXIV
Nhưng điều này là gì, và là sự mầu nhiệm thế nào? Kìa, lạy Chúa, Chúa ban phước cho loài người, để họ sanh sản, thêm nhiều, làm cho đầy dẫy đất; há chẳng phải qua đó Chúa gợi ý cho chúng con hiểu một điều gì sao? Sao Chúa lại chẳng ban phước như vậy cho ánh sáng, là điều Chúa đã gọi là ngày; cũng chẳng cho khoảng không trên trời, chẳng cho các vì sáng, chẳng cho các ngôi sao, chẳng cho đất, chẳng cho biển? Con có thể nói rằng Chúa, lạy Đức Chúa Trời, là Đấng đã dựng nên chúng con theo Hình Ảnh của Chúa, con có thể nói rằng Chúa đã vui lòng ban phước lành này riêng cho loài người; giả như Chúa đã không ban phước cách giống như vậy cho các loài cá và các loài cá lớn, để chúng sanh sản, thêm nhiều, làm cho đầy dẫy dưới biển; còn các loài chim hãy sanh sản trên đất cho nhiều. Con cũng có thể nói rằng phước lành này thuộc riêng về những tạo vật được sanh ra từ chính loài của chúng, nếu con thấy phước ấy cũng được ban cho cây trái, cỏ cây và các loài thú trên đất. Nhưng nay, chẳng có lời nào phán với cỏ, với cây, với thú vật, hay với rắn rằng: Hãy sanh sản, thêm nhiều; dẫu hết thảy những loài ấy, cũng như các loài cá, loài chim, hay loài người, đều nhờ sự sanh sản mà thêm nhiều và duy trì loài của mình.
Vậy con sẽ nói gì đây, hỡi Lẽ Thật là Ánh Sáng của con? Có nên nói “rằng lời ấy được phán cách vu vơ, chẳng có ý nghĩa gì?” Không phải vậy, lạy Cha của lòng tin kính, một người hầu việc lời Chúa quyết chẳng dám nói như thế. Và nếu con không hiểu Chúa muốn nói gì qua câu ấy, thì xin để những người hơn con, tức là những người thông sáng hơn con, dùng nó cách tốt hơn, tùy theo sự hiểu biết mà Chúa, lạy Đức Chúa Trời của con, đã ban cho mỗi người. Nhưng xin cũng để lời xưng nhận của con được đẹp lòng Chúa, là lời con xưng nhận với Chúa rằng, lạy Chúa, con tin rằng Chúa đã chẳng phán như vậy cách vô ích; và con cũng sẽ không giấu điều mà đoạn Kinh Thánh này gợi ra cho con. Vì điều ấy là thật, và con cũng chẳng thấy điều gì ngăn trở con hiểu như thế những lời phán bóng bẩy trong Kinh Thánh của Chúa. Vì con biết rằng có một điều được bày tỏ bằng nhiều cách qua những lời diễn đạt hữu hình, mà tâm trí lại hiểu theo một cách; và có điều được tâm trí hiểu theo nhiều cách, mà lại được bày tỏ chỉ bằng một cách qua lời diễn đạt hữu hình. Kìa, chỉ một tình yêu dành cho Đức Chúa Trời và cho người lân cận thôi, mà được diễn đạt cách hữu hình qua biết bao nhiêu bí tích, qua vô số ngôn ngữ, và trong mỗi ngôn ngữ lại qua vô số cách nói. Như vậy, dòng dõi của nước sanh sản, thêm nhiều. Hỡi bạn, bất cứ ai đang đọc những dòng này, hãy xem xét thêm nữa; kìa, điều Kinh Thánh truyền lại và tiếng nói chỉ phát ra theo một cách duy nhất: Ban đầu Đức Chúa Trời dựng nên trời đất; há chẳng được hiểu theo nhiều cách sao, không phải do sự lừa dối nào của sai lầm, nhưng bởi nhiều loại ý nghĩa đều chân thật? Như vậy, dòng dõi loài người sanh sản, thêm nhiều.
Vậy nếu chúng con nghĩ đến bản tính của chính các vật ấy, không theo nghĩa bóng, nhưng theo nghĩa đen, thì câu sanh sản, thêm nhiều ứng hợp với mọi vật sinh ra từ hạt giống. Nhưng nếu chúng con xem những lời ấy như được phán theo nghĩa bóng (là điều con nghĩ đúng hơn với ý định của Kinh Thánh, vì Kinh Thánh hẳn chẳng phải vô cớ mà chỉ dành lời chúc phước này cho dòng dõi các loài thủy tộc và loài người mà thôi); thì chúng con thấy rằng “số đông” thuộc về các tạo vật thuộc linh cũng như các tạo vật hữu hình, như nơi trời và đất; thuộc về người công bình và kẻ bất công, như nơi sự sáng và sự tối; thuộc về các tác giả thánh đã làm người hầu việc Luật Pháp cho chúng con, như nơi khoảng không được đặt giữa nước và nước; thuộc về cộng đồng những dân còn ở trong sự cay đắng của lòng vô tín, như nơi biển; thuộc về lòng sốt sắng của những linh hồn thánh, như nơi đất khô; thuộc về những việc thương xót thuộc đời sống hiện tại này, như nơi các thứ cỏ kết hột và nơi các loài cây sanh trái; thuộc về những ân tứ thuộc linh được bày ra để gây dựng, như nơi các vì sáng trên trời; và thuộc về những tình cảm đã được uốn nắn theo sự tiết độ, như nơi linh hồn sống. Trong tất cả những trường hợp ấy, chúng con gặp số đông, sự dồi dào và sự gia tăng; nhưng điều gì gia tăng và thêm nhiều theo cách mà một điều được diễn đạt bằng nhiều cách, và một lời diễn đạt được hiểu theo nhiều cách, thì chúng con chẳng tìm thấy, ngoại trừ nơi những dấu hiệu được diễn đạt cách hữu hình, và nơi những điều được tâm trí quan niệm. Bởi những dấu hiệu được phát ra cách hữu hình, chúng con hiểu là sự sinh sản của nước, mà sự sâu thẳm của xác thịt khiến cho cần thiết; bởi những điều được tâm trí quan niệm, chúng con hiểu là sự sinh sản của loài người, vì sự phong phú của lý trí. Và chính vì mục đích ấy mà chúng con tin rằng, lạy Chúa, Chúa đã phán với hai loài này: Hãy sanh sản, thêm nhiều. Vì trong lời chúc phước ấy, con nghĩ rằng Chúa đã ban cho chúng con một quyền năng và một khả năng, vừa để diễn đạt bằng nhiều cách điều chúng con chỉ hiểu theo một cách, vừa để hiểu theo nhiều cách điều chúng con đọc thấy được truyền lại cách tối nghĩa chỉ trong một cách. Như vậy nước biển được làm cho đầy dẫy, là nước chỉ chuyển động bởi những ý nghĩa khác nhau: như vậy, bởi sự gia tăng của loài người, đất cũng được làm cho đầy dẫy, là đất mà sự khô hạn được tỏ ra trong niềm khao khát của nó, và lý trí cai trị trên nó.
Chương XXV
Lạy Chúa là Đức Chúa Trời của con, con cũng muốn nói điều mà đoạn Kinh Thánh tiếp theo nhắc cho con nhớ; phải, con sẽ nói, và chẳng sợ hãi. Vì con sẽ nói lẽ thật, khi chính Chúa thần cảm cho con điều Chúa muốn con rút ra từ những lời ấy mà nói lại. Nhưng con tin rằng mình chỉ nói lẽ thật bởi chẳng có sự thần cảm nào khác ngoài sự thần cảm của Chúa, vì Chúa là Lẽ Thật, còn mọi người đều nói dối. Vậy kẻ nào nói dối, thì nói theo tánh riêng mình; cho nên để con có thể nói lẽ thật, con sẽ nói theo điều thuộc về Chúa. Kìa, Chúa đã ban cho chúng con làm đồ ăn mọi thứ cỏ kết hột mọc khắp mặt đất, và các loài cây sanh quả có hột giống. Và không chỉ cho chúng con mà thôi, nhưng cũng cho các loài chim trên trời, cho các loài thú trên đất, và cho mọi loài bò sát; còn các loài cá và các loài cá lớn, Chúa há đã chẳng ban cho chúng sao. Chúng con đã nói rằng bởi những bông trái này của đất, được biểu thị và hình dung theo lối ẩn dụ là những việc thương xót, là những việc được cung ứng cho các nhu cầu của đời này từ đất phì nhiêu. Ô-nê-si-phô-rơ mộ đạo chính là một đất như thế, là người mà Chúa đã ban sự thương xót cho nhà người, vì người đòi phen yên ủi Phao-lô của Chúa, chẳng hề lấy sự xiềng xích của ông làm xấu hổ. Các anh em cũng đã làm như vậy, và cũng đã sanh ra bông trái như thế, là những người từ xứ Ma-xê-đoan đến, đã bù lại sự thiếu thốn cho ông. Nhưng ông đã đau buồn biết bao vì một số cây không đem lại cho ông bông trái đáng phải có, khi ông nói: Khi ta binh vực mình lần thứ nhất, chẳng có ai giúp đỡ; hết thảy đều lìa bỏ ta. Nguyền xin điều đó đừng đổ tội về họ! Vì những bông trái này là phần đáng dành cho những người hầu việc, đem sự dạy dỗ thuộc linh đến cho chúng con nhờ sự hiểu biết của họ về các sự mầu nhiệm thiêng liêng; và là phần đáng dành cho họ, như là người; phải, cũng đáng dành cho họ như là linh hồn sống, là linh hồn đem chính mình làm gương trong mọi sự tiết độ; và cũng đáng dành cho họ như là loài biết bay, vì những lời chúc phước của họ được thêm nhiều trên đất, bởi tiếng của họ đã vang khắp đất.
Chương XXVI
Nhưng những ai vui thích nơi các bông trái ấy thì được nuôi dưỡng bởi chúng; còn những kẻ lấy bụng mình làm chúa mình thì chẳng vui thích nơi chúng. Vì ngay nơi những người dâng ra, bông trái không phải là vật được dâng, nhưng là tấm lòng họ dâng vật ấy. Vậy người đã hầu việc Đức Chúa Trời, chứ không hầu việc cái bụng mình, con thấy rõ vì sao ông vui mừng; con thấy điều đó, và con vui mừng cùng ông. Vì ông đã nhận từ người Phi-líp những gì họ gởi đến cho ông qua Ép-ba-phô-đích: vậy mà con vẫn nhận ra vì sao ông vui mừng. Vì điều làm ông vui mừng chính là điều nuôi dưỡng ông; vì khi nói theo lẽ thật, ông bảo: Tôi rất vui mừng trong Chúa, vì nay rốt lại sự lo tưởng của anh em về tôi đã lại nở hoa, là điều anh em vẫn lo tưởng, nhưng nó đã trở nên điều làm anh em mỏi mệt. Vậy những người Phi-líp này đã khô héo vì một sự mỏi mệt lâu ngày, và như thể đã tàn úa về phương diện sanh ra bông trái này của việc lành; và ông vui mừng vì họ, vì họ đã lại nở hoa, chứ không vì chính mình, vì họ đã cung cấp cho các nhu cầu của ông. Cho nên ông nói thêm: Không phải là tôi muốn nói đến sự cần dùng của tôi; vì tôi đã tập hễ gặp cảnh ngộ nào, cũng thỏa lòng ở vậy. Tôi biết chịu nghèo hèn, cũng biết được dư dật. Trong mọi sự và mọi nơi, tôi đã tập cả, dầu no hay đói, dầu dư hay thiếu cũng được. Tôi làm được mọi sự nhờ Đấng ban thêm sức cho tôi.
Vậy ông vui mừng vì điều gì, hỡi Phao-lô vĩ đại? ông vui mừng vì điều gì? ông được nuôi dưỡng bằng gì, hỡi con người đang đổi ra mới theo hình tượng Đấng dựng nên mình trong sự hiểu biết Đức Chúa Trời, hỡi linh hồn sống có sự tiết độ lớn lao dường ấy, hỡi cái lưỡi giống như loài chim bay, nói lời mầu nhiệm? (vì đồ ăn này là phần đáng dành cho những tạo vật như thế;) điều gì nuôi dưỡng ông? niềm vui. Chúng ta hãy nghe điều tiếp theo: Nhưng anh em giúp tôi cơn hoạn nạn, thì đã làm điều thiện. Ông vui mừng vì điều này, được nuôi dưỡng bởi điều này; vì họ đã làm điều thiện, chứ không phải vì cảnh túng quẫn của ông được vơi nhẹ, là người thưa với Chúa rằng: Khi tôi bị gian truân Chúa để tôi trong nơi rộng rãi; vì ông đã biết sống dư dật và biết chịu thiếu thốn, ở trong Chúa là Đấng ban thêm sức cho ông. Ông nói: Hỡi người Phi-líp, anh em cũng biết rằng lúc tôi khởi giảng Tin Lành trong khi lìa xứ Ma-xê-đoan, thì ngoài hội thánh của anh em, chẳng có hội nào khác hiệp với tôi để lập thành sự trao đổi trong chúng ta cả; vì tại Tê-sa-lô-ni-ca, anh em đã một hai lần gởi đồ cung cấp về sự cần dùng cho tôi vậy. Ông vui mừng vì nay họ đã trở lại với những việc lành ấy; và hân hoan vì họ đã lại nở hoa, như khi một cánh đồng phì nhiêu lại xanh tươi.
Có phải ông vui mừng vì các nhu cầu của chính mình, vì ông đã nói rằng anh em đã gởi đồ cung cấp cho sự cần dùng của ông? Ông vui mừng vì điều đó sao? Quả thật không phải vì điều đó. Nhưng làm sao chúng con biết được điều này? Vì chính ông nói ngay sau đó: không phải tôi cầu lễ vật, nhưng tôi cầu bông trái. Lạy Đức Chúa Trời của con, con đã học từ Chúa để phân biệt giữa lễ vật và bông trái. Lễ vật là chính vật mà người cung cấp cho chúng con những thứ cần dùng ấy ban ra; như tiền bạc, đồ ăn, thức uống, áo quần, chỗ ở, sự giúp đỡ: còn bông trái là ý muốn tốt lành và ngay thẳng của người ban cho. Vì Thầy Nhân Lành chẳng những phán: Ai rước một đấng tiên tri, mà còn thêm: vì là tiên tri; Ngài cũng chẳng những phán: Ai rước một người công chính, mà còn thêm: vì là công chính. Như vậy quả thật người thứ nhất sẽ lãnh phần thưởng của đấng tiên tri, người kia sẽ lãnh phần thưởng của người công chính: Ngài cũng chẳng những phán: Ai sẽ cho một người trong bọn nhỏ nầy chỉ uống một chén nước lạnh; mà còn thêm: vì người nhỏ đó là môn đồ ta; rồi kết luận: quả thật, ta nói cùng các ngươi, kẻ ấy sẽ chẳng mất phần thưởng của mình đâu. Lễ vật là rước một đấng tiên tri, rước một người công chính, cho một môn đồ một chén nước lạnh: còn bông trái là làm điều ấy vì người ấy là tiên tri, vì người ấy là công chính, vì người ấy là môn đồ. Ê-li đã được nuôi bằng bông trái bởi người đàn bà góa, là người biết mình đang nuôi một người của Đức Chúa Trời, và vì thế mà nuôi người: còn bởi con chim quạ, người được nuôi bằng lễ vật. Và con người bề trong của Ê-li không được nuôi như thế, mà chỉ con người bề ngoài mà thôi; là con người cũng có thể đã chết vì thiếu thức ăn ấy.
Chương XXVII
Vậy con sẽ nói điều chân thật trước mặt Chúa, lạy Chúa, rằng khi những người xác thịt và những kẻ vô tín (là những người mà để chinh phục và dẫn nhập họ, cần có các bí tích khai tâm và những việc làm quyền năng của phép lạ, là những điều chúng con cho rằng được biểu thị bởi danh xưng các loài cá và các loài cá lớn) đảm nhận việc bồi dưỡng thân thể cho tôi tớ Chúa, hoặc bằng cách khác giúp đỡ người bằng một điều gì hữu ích cho đời sống hiện tại này; trong khi họ không biết vì sao phải làm điều ấy, và làm để đạt đến mục đích gì; thì họ chẳng nuôi dưỡng những người kia, và những người kia cũng chẳng được họ nuôi dưỡng; vì bên này không làm điều ấy với một ý hướng thánh khiết và ngay thẳng; bên kia cũng chẳng vui mừng vì lễ vật của họ, là lễ vật mà họ chưa thấy được bông trái. Vì tâm trí được nuôi dưỡng bởi điều làm cho nó vui mừng. Và vì thế các loài cá và các loài cá lớn chẳng ăn những đồ ăn mà đất chỉ sanh ra sau khi nó đã được tách ra và phân rẽ khỏi sự cay đắng của các làn sóng biển.
Chương XXVIII
Và lạy Đức Chúa Trời, Chúa đã thấy mọi vật Chúa đã làm nên, và kìa, thảy đều rất tốt lành. Phải, chúng con cũng thấy như vậy, và kìa, mọi vật đều rất tốt lành. Về từng loại công việc của Chúa, khi Chúa đã phán “hãy có,” và chúng liền có, Chúa thấy mỗi loại đều tốt lành. Con đã đếm được bảy lần có chép rằng Chúa thấy điều Chúa làm nên là tốt lành: và đây là lần thứ tám, rằng Chúa thấy mọi vật Chúa đã làm nên, và kìa, chẳng những tốt lành mà còn rất tốt lành, vì giờ đây chúng hợp lại tất cả với nhau. Vì riêng từng vật thì chúng chỉ tốt lành; nhưng hợp lại tất cả với nhau thì vừa tốt lành, vừa rất tốt lành. Mọi thân thể đẹp đẽ đều bày tỏ cùng một điều ấy; bởi lẽ một thân thể gồm những chi thể thảy đều đẹp đẽ thì đẹp hơn rất nhiều so với chính những chi thể ấy khi đứng riêng, là những chi thể mà nhờ sự phối hợp có trật tự của chúng, toàn thể được hoàn thành; dẫu rằng riêng từng chi thể cũng đều đẹp đẽ.
Chương XXIX
Và con đã chăm chú tìm xem Chúa thấy công việc mình là tốt lành bảy lần hay tám lần, khi chúng đẹp lòng Chúa; nhưng trong sự thấy của Chúa, con chẳng tìm thấy thời gian nào, để nhờ đó con có thể hiểu rằng Chúa đã thấy những gì Chúa làm nên chừng ấy lần. Và con thưa: “Lạy Chúa, Kinh Thánh này của Chúa há chẳng chân thật sao, vì Chúa là chân thật, và vì là Lẽ Thật, Chúa đã bày tỏ nó ra? vậy sao Chúa lại phán với con ‘rằng trong sự thấy của Chúa chẳng có thời gian’; trong khi Kinh Thánh này của Chúa bảo con rằng những gì Chúa làm nên mỗi ngày, Chúa đều thấy là tốt lành: và khi con đếm, con thấy được bao nhiêu lần.” Về điều ấy Chúa đáp lời con, vì Chúa là Đức Chúa Trời của con, và bằng một tiếng mạnh mẽ, Chúa phán vào tai bề trong của tôi tớ Chúa, phá tan sự điếc lác của con và kêu lên: “Hỡi con người, điều Kinh Thánh của Ta nói, thì chính Ta nói: vậy mà Kinh Thánh nói trong thời gian; còn thời gian chẳng có liên hệ gì với Lời của Ta; vì Lời của Ta hiện hữu trong sự đời đời ngang bằng với chính Ta. Cho nên những điều các ngươi thấy nhờ Thần của Ta, thì Ta thấy; cũng như điều các ngươi nói bởi Thần của Ta, thì Ta nói. Và như vậy, khi các ngươi thấy những điều ấy trong thời gian, Ta chẳng thấy chúng trong thời gian; cũng như khi các ngươi nói trong thời gian, Ta chẳng nói chúng trong thời gian.”
Chương XXX
Và con đã nghe, lạy Chúa là Đức Chúa Trời của con, và đã uống một giọt ngọt ngào từ lẽ thật của Chúa, và hiểu rằng có những kẻ chẳng ưa các công việc của Chúa; và nói rằng có nhiều công việc trong số đó Chúa đã làm nên vì bị sự cần thiết ép buộc; như cơ cấu của các từng trời, và sự hòa điệu của các ngôi sao; và rằng Chúa đã chẳng làm nên chúng từ điều thuộc về Chúa, nhưng chúng đã được tạo ra ở nơi khác và từ những nguồn khác, để Chúa gom lại, kết chặt và phối hợp, khi từ những kẻ thù đã bị Chúa chinh phục, Chúa dựng lên các bức tường của vũ trụ; để chúng, bị trói buộc bởi công trình ấy, không còn có thể nổi loạn chống lại Chúa nữa. Còn về những vật khác, họ nói rằng Chúa chẳng làm nên chúng, thậm chí cũng chẳng kết chặt chúng lại, như mọi xác thịt và mọi tạo vật hết sức nhỏ bé, và bất cứ vật gì có rễ trong đất; nhưng rằng một tâm trí thù nghịch với Chúa, và một bản tính khác không do Chúa dựng nên, và trái nghịch với Chúa, đã sinh ra và tạo thành những vật ấy trong những tầng thấp hơn này của thế giới. Những kẻ nói như thế thật là điên cuồng, vì họ chẳng thấy các công việc của Chúa bởi Thánh Linh của Chúa, cũng chẳng nhận biết Chúa trong các công việc ấy.
Chương XXXI
Nhưng những ai thấy các vật ấy bởi Thánh Linh của Chúa, thì Chúa thấy trong họ. Cho nên khi họ thấy rằng các vật ấy là tốt lành, thì Chúa thấy rằng chúng là tốt lành; và bất cứ điều gì đẹp lòng vì cớ Chúa, thì chính Chúa đẹp lòng trong chúng, và những gì bởi Thánh Linh của Chúa mà đẹp lòng chúng con, thì chúng đẹp lòng Chúa trong chúng con. Vì nếu không phải là thần linh trong lòng người, thì ai biết sự trong lòng người? Cũng một lẽ ấy, nếu không phải là Thánh Linh của Đức Chúa Trời, thì chẳng ai biết sự trong Đức Chúa Trời. Ông nói: Về phần chúng ta, chúng ta chẳng nhận lấy thần thế gian, nhưng đã nhận lấy Thánh Linh từ Đức Chúa Trời đến, hầu được hiểu biết những ơn mà chúng ta nhận lãnh bởi Đức Chúa Trời. Và con được nhắc nhở: “Quả thật, nếu không phải là Thánh Linh của Đức Chúa Trời, thì chẳng ai biết sự trong Đức Chúa Trời: vậy làm sao chúng con cũng biết những gì Đức Chúa Trời ban cho chúng con?” Có lời đáp cho con: “vì những điều chúng ta biết bởi Thánh Linh Ngài, thì ngay cả những điều ấy cũng chẳng ai biết, ngoài Thánh Linh của Đức Chúa Trời. Vì như đã nói cách đúng đắn với những người sẽ nói bởi Thánh Linh của Đức Chúa Trời: Ấy chẳng phải tự các ngươi nói đâu: thì cũng nói cách đúng đắn với những người biết nhờ Thánh Linh của Đức Chúa Trời: ‘Ấy chẳng phải các ngươi biết.’ Và cũng không kém đúng đắn khi nói với những người thấy nhờ Thánh Linh của Đức Chúa Trời: ‘Ấy chẳng phải các ngươi thấy’; vậy bất cứ điều gì họ thấy là tốt lành nhờ Thánh Linh của Đức Chúa Trời, thì chẳng phải họ, nhưng là Đức Chúa Trời thấy rằng điều ấy là tốt lành.” Vậy, một người nghĩ rằng điều tốt lành là xấu, như những kẻ đã kể trên, là một chuyện; còn một người thấy rằng điều tốt lành là tốt lành, lại là chuyện khác (như các tạo vật của Chúa đẹp lòng nhiều người, vì chúng tốt lành, nhưng Chúa lại chẳng đẹp lòng họ trong các tạo vật ấy, khi họ thích vui hưởng chúng hơn là vui hưởng Chúa); và lại là chuyện khác nữa, khi một người thấy một vật là tốt lành, thì Đức Chúa Trời trong người ấy thấy rằng vật ấy là tốt lành, nghĩa là để Ngài được yêu mến trong điều Ngài đã làm nên, là Đấng không thể được yêu mến nếu không bởi Đức Thánh Linh mà Ngài đã ban cho. Vì sự yêu thương của Đức Chúa Trời rải khắp trong lòng chúng ta bởi Đức Thánh Linh đã được ban cho chúng ta: là Đấng mà nhờ Ngài, chúng con thấy rằng bất cứ vật gì hiện hữu ở bất kỳ mức độ nào, đều là tốt lành. Vì vật ấy đến từ Ngài, là Đấng chính Ngài không hiện hữu theo mức độ, nhưng Ngài Là chính điều Ngài Là.
Chương XXXII
Tạ ơn Chúa, lạy Chúa. Chúng con ngắm xem trời và đất, dù là phần hữu hình, ở trên và ở dưới, hay là tạo vật thuộc linh và tạo vật hữu hình; và trong sự trang hoàng các phần ấy, là những phần cấu thành toàn bộ khối thế giới, hay đúng hơn là toàn thể muôn vật Chúa dựng nên, chúng con thấy sự sáng được làm nên, và được phân rẽ khỏi sự tối. Chúng con thấy khoảng không trên trời, dù là thể chất nguyên sơ của thế giới, ở giữa các nước thuộc linh ở trên và các nước hữu hình ở dưới, hay là (vì khoảng này cũng được gọi là trời) khoảng không khí này, nơi các loài chim trời bay lượn, ở giữa những nước bốc thành hơi được mang lên trên chúng, và vào những đêm quang đãng thì nhỏ xuống thành sương; và những nước nặng hơn chảy trên mặt đất. Chúng con ngắm xem mặt nước được gom lại trong các vùng biển; và đất khô, vừa trống trải, vừa được tạo hình để có thể thấy được và hài hòa, phải, cùng chất liệu của cỏ và cây. Chúng con ngắm xem các vì sáng chiếu rọi từ trên cao, mặt trời đủ cho ban ngày, mặt trăng và các ngôi sao để làm vui ban đêm; và nhờ tất cả những vì ấy mà các thời kỳ được đánh dấu và biểu thị. Chúng con ngắm xem khắp mọi phía một yếu tố ẩm ướt, đầy dẫy các loài cá, các loài thú và các loài chim; vì sự đặc của không khí, là thứ nâng đỡ chim bay, được làm cho dày thêm bởi hơi nước bốc lên. Chúng con ngắm xem mặt đất được trang điểm bằng các loài tạo vật trên đất, và con người, được dựng nên theo hình ảnh và giống như Chúa, nhờ chính hình ảnh và sự giống như Chúa ấy (tức là năng lực của lý trí và sự hiểu biết), được đặt trên mọi loài tạo vật không có lý trí. Và như trong linh hồn con người có một năng lực cai trị bằng sự chỉ dẫn, và một năng lực khác được đặt dưới quyền, để vâng phục; thì cũng vậy, về phần thân thể, một người nữ đã được làm nên cho người nam, là người về tâm trí của sự hiểu biết có lý trí thì có bản tính ngang bằng, nhưng về giới tính của thân thể thì cũng được đặt dưới giới tính của chồng mình, như sự ham muốn hành động khao khát tiếp nhận sự khéo léo để hành động ngay thẳng từ lý trí của tâm trí. Những điều ấy chúng con ngắm xem, và riêng từng điều đều tốt lành, còn hợp lại tất cả thì rất tốt lành.
Chương XXXIII
Xin cho các công việc của Chúa ngợi khen Chúa, để chúng con yêu mến Chúa; và xin cho chúng con yêu mến Chúa, để các công việc của Chúa ngợi khen Chúa, là những công việc từ thời gian mà có khởi đầu và kết thúc, mọc lên và lặn xuống, tăng trưởng và suy tàn, hình dạng và sự thiếu vắng hình dạng. Vậy chúng có sự nối tiếp của buổi mai và buổi chiều, phần thì kín giấu, phần thì hiển nhiên; vì chúng được làm nên từ hư không, bởi Chúa, chứ không phải từ Chúa; không phải từ một chất liệu nào không thuộc về Chúa, hay đã có trước, nhưng từ chất liệu đồng tạo (tức là được Chúa dựng nên cùng một lúc), vì Chúa đã ban hình dạng cho tình trạng vô hình dạng của nó mà không có một khoảng thời gian nào xen giữa. Vì chất liệu của trời và đất là một điều, còn hình dạng là một điều khác, nên Chúa đã làm nên chất liệu từ hoàn toàn hư không, còn hình dạng của thế giới thì từ chất liệu vô hình dạng: nhưng cả hai cùng một lúc, để hình dạng theo sau chất liệu mà không có một khoảng chậm trễ nào xen giữa.
Chương XXXIV
Chúng con cũng đã xem xét điều Chúa muốn được phác họa, hoặc bởi sự sáng tạo, hoặc bởi sự thuật lại các vật theo một trật tự như thế. Và chúng con đã thấy rằng riêng từng vật đều tốt lành, còn hợp lại thì rất tốt lành, trong Ngôi Lời của Chúa, trong Con Một của Chúa, cả trời lẫn đất, là Đầu và thân thể của Hội Thánh, trong sự tiền định của Chúa trước mọi thời đại, không có buổi mai và buổi chiều. Nhưng khi Chúa bắt đầu thực hiện trong thời gian những điều đã được tiền định, để Chúa bày tỏ những điều kín giấu, và sửa lại những sự hỗn loạn của chúng con; vì tội lỗi chúng con treo lơ lửng trên chúng con, và chúng con đã chìm vào vực sâu tối tăm; và Thần tốt lành của Chúa vận hành trên chúng con, để giúp đỡ chúng con đúng kỳ; và Chúa đã xưng kẻ có tội là công bình, và phân rẽ họ khỏi kẻ ác; và Chúa đã làm nên khoảng không của thẩm quyền Sách Chúa giữa những người được đặt ở trên, là những người phải dễ dạy trước mặt Chúa, và những người ở dưới, là những người phải phục tùng họ: và Chúa đã gom cộng đồng những kẻ không tin lại thành một cuộc mưu nghịch, để lòng sốt sắng của các tín hữu được tỏ ra, và họ có thể sanh ra những việc thương xót, thậm chí phân phát của cải trên đất của mình cho kẻ nghèo, để được của cải trên trời. Và sau đó Chúa đã thắp lên những vì sáng trong khoảng không, là các thánh của Chúa, giữ lấy đạo sự sống; và chiếu sáng với một thẩm quyền siêu việt được đặt lên cao nhờ các ân tứ thuộc linh; rồi sau đó nữa, để dẫn nhập các dân ngoại chưa tin, Chúa đã từ chất liệu hữu hình mà sanh ra các bí tích, những phép lạ thấy được, và những hình thức lời nói theo khoảng không của Sách Chúa, là những điều nhờ đó các tín hữu được ban phước và được thêm nhiều. Kế đến, Chúa đã tạo thành linh hồn sống của các tín hữu, nhờ những tình cảm được sắp đặt có trật tự bởi sức mạnh của sự tiết độ: và sau đó, tâm trí chỉ phục tùng một mình Chúa và chẳng cần bắt chước thẩm quyền nào của loài người, Chúa đã đổi mới nó theo hình ảnh và giống như Chúa; và đã đặt những hoạt động có lý trí của nó dưới sự cao trọng của sự hiểu biết, như người nữ dưới người nam; và cho mọi chức vụ trong sự Hầu Việc của Chúa, là những chức vụ cần thiết cho sự trọn vẹn của các tín hữu trong đời này, Chúa muốn rằng, vì những nhu cầu tạm thời của họ, những điều tốt lành, sanh bông trái cho chính các tín hữu trong thời sẽ đến, được chính các tín hữu ấy ban cho. Tất cả những điều ấy chúng con thấy, và chúng thảy đều rất tốt lành, vì Chúa thấy chúng trong chúng con, là Đấng đã ban cho chúng con Thánh Linh của Chúa, để nhờ Ngài chúng con có thể thấy chúng, và trong chúng mà yêu mến Chúa.
Chương XXXV
Lạy Chúa là Đức Chúa Trời, xin ban sự bình an cho chúng con: (vì Chúa đã ban cho chúng con mọi sự;) sự bình an của sự yên nghỉ, sự bình an của ngày Sa-bát không có buổi chiều. Vì toàn thể cảnh trang hoàng tuyệt đẹp này của những vật rất tốt lành, khi đã hoàn tất đường lối của mình, sẽ qua đi, vì trong chúng đã có buổi mai và buổi chiều.
Chương XXXVI
Nhưng ngày thứ bảy không có buổi chiều, cũng chẳng có lúc lặn; vì Chúa đã biệt riêng nó ra thánh để còn mãi đời đời; để điều Chúa đã làm sau các công việc rất tốt lành của Chúa, là nghỉ ngơi trong ngày thứ bảy, dẫu Chúa đã làm nên các công việc ấy trong sự yên nghỉ không hề gián đoạn, thì tiếng của Sách Chúa báo trước cho chúng con rằng, chúng con cũng vậy, sau các công việc của mình (là những công việc rất tốt lành, vì Chúa đã ban chúng cho chúng con), sẽ được yên nghỉ trong Chúa, trong ngày Sa-bát của sự sống đời đời.
Chương XXXVII
Vì khi ấy Chúa sẽ yên nghỉ trong chúng con, như bây giờ Chúa làm việc trong chúng con; và như vậy sự yên nghỉ ấy sẽ là sự yên nghỉ của Chúa qua chúng con, cũng như những công việc này là công việc của Chúa qua chúng con. Nhưng lạy Chúa, Chúa luôn luôn làm việc, và luôn luôn yên nghỉ. Chúa chẳng thấy trong thời gian, chẳng chuyển động trong thời gian, cũng chẳng yên nghỉ trong một thời gian; vậy mà Chúa làm nên những điều được thấy trong thời gian, phải, làm nên chính các thời gian, và sự yên nghỉ đến sau thời gian.
Chương XXXVIII
Vậy chúng con thấy những vật Chúa đã làm nên, vì chúng hiện hữu: nhưng chúng hiện hữu, vì Chúa thấy chúng. Và chúng con thấy ở bên ngoài rằng chúng hiện hữu, và ở bên trong rằng chúng tốt lành, nhưng Chúa đã thấy chúng ở đó, khi chúng được làm nên, nơi mà Chúa đã thấy chúng khi chúng còn chưa được làm nên. Và vào thời sau, chúng con được thúc giục làm điều thiện, sau khi lòng chúng con đã cưu mang bởi Thánh Linh của Chúa; nhưng vào thời trước, chúng con bị thúc đẩy làm điều ác, lìa bỏ Chúa; còn Chúa, Đức Chúa Trời Duy Nhất, Đức Chúa Trời Thiện Hảo, chẳng bao giờ thôi làm điều thiện. Và chúng con cũng có một số việc lành, bởi ơn Chúa ban, nhưng không đời đời; sau những việc ấy, chúng con trông cậy được yên nghỉ trong sự thánh hóa lớn lao của Chúa. Nhưng Chúa, là Đấng Thiện Hảo chẳng cần đến điều thiện nào, luôn luôn yên nghỉ, vì sự yên nghỉ của Chúa chính là Chúa. Và người nào có thể dạy người khác hiểu điều này? hay thiên sứ nào dạy được một thiên sứ? hay thiên sứ nào dạy được một con người? Xin cho điều ấy được cầu xin nơi Chúa, được tìm kiếm trong Chúa, được gõ cửa nơi Chúa; như vậy, như vậy điều ấy sẽ được nhận lãnh, như vậy sẽ được tìm gặp, như vậy sẽ được mở ra. A-men.
Gratias Tibi Domine