
Nên bắt đầu đọc từ đâu
Bắt đầu với
Người Mục Sư Được Đổi Mới
Sách của Richard Baxter (2)
Sách viết về Richard Baxter (1)
Tiểu sử
- 1615
- 1641
- 1656
- 1691
Richard Baxter giảng đạo như một người đang chờ chết — không phải theo lối nói ví von, mà là cách ông đọc thẳng thắn chính thân thể mình. Suốt chừng năm mươi năm, ông mang trong người đủ thứ bệnh tật mà các thầy thuốc không gọi được tên cũng không chữa được, và hầu như mọi tác phẩm trong đời, ông đều bắt tay vào với giả định rằng mình sẽ không sống đến lúc viết xong. Ông đã đoán sai điều ấy suốt nửa thế kỷ. Trong khoảng thời gian đó, ông viết chừng một trăm sáu mươi cuốn sách, biến một thị trấn dệt vải thờ ơ thành một trong những giáo xứ nổi tiếng nhất nước Anh, khước từ một chức giám mục, mất bục giảng, và bị lôi ra trước vị thẩm phán tàn nhẫn nhất thời bấy giờ. Ông là một trong những nhân vật kỳ lạ và đầy tính người nhất mà Hội Thánh nước Anh từng sản sinh: một con người dịu dàng vô cùng mà lại không thể ngừng tranh luận, một người kiến tạo hòa bình mà vẫn cãi vã, một người hấp hối đã sống lâu hơn gần như tất cả những ai từng thương hại ông.
Thời thơ ấu ở Shropshire, và một cuốn sách đến tận cửa
Ông sinh ngày 12 tháng 11 năm 1615 tại Rowton, vùng Shropshire, trong ngôi nhà của ông ngoại, và chịu báp-têm tại High Ercall. Cha ông cũng tên là Richard Baxter; mẹ ông là Beatrice, nhũ danh Adney. Tháng 2 năm 1626, gia đình dời về Eaton Constantine. Theo chính ông đánh giá, sự dạy dỗ về đức tin mà cậu bé nhận được thật nghèo nàn — một loạt giáo sĩ địa phương kẻ nghiêm túc người không — và lương tâm ông được đánh thức không phải qua một nhà giảng đạo nào, mà qua những cuốn sách cũ đến với ông gần như tình cờ.
Cuốn đầu tiên do một người làm thuê nghèo trong thị trấn cho cha ông mượn: một bản cũ rách của cuốn mà Baxter gọi là Bunny’s Resolution — một sách tĩnh nguyện do tu sĩ Dòng Tên Parsons viết và được Edmund Bunny hiệu đính cho người Tin Lành dùng. Đọc nó, Baxter thấy lòng mình rúng động như chưa bài giảng nào từng làm được. Rồi một người bán hàng rong đến trước cửa với mấy bài hát dân gian và vài cuốn sách tốt, và cha ông mua cuốn Cây sậy đã giập (The Bruised Reed) của Richard Sibbes. Ông viết rằng cuốn sách ấy “mở ra cho tôi tình yêu của Đức Chúa Trời nhiều hơn, và cho tôi một sự thấu hiểu sống động hơn về sự mầu nhiệm của sự cứu chuộc.” Về sau, hóa ra một người giúp việc trong nhà có một phần các tác phẩm của William Perkins, và điều đó càng củng cố ông. Ông thừa nhận rằng khi ấy cả ông lẫn cha ông đều không quen biết một người nào thật sự hiểu biết về đức tin; ông thậm chí chưa từng nghe ai cầu nguyện mà không cần đọc theo sách.
Và như thế (không nhờ phương tiện nào ngoài sách vở), Đức Chúa Trời đã vui lòng khiến tôi quyết định thuộc về Ngài.
— Richard Baxter, Reliquiae Baxterianae
Câu ấy đáng để ta dừng lại, vì nó giải thích rất nhiều điều xảy ra về sau. Baxter được cải đạo nhờ chữ in, trong một ngôi nhà không hề có những cuộc trò chuyện mang tinh thần Cơ Đốc. Suốt phần đời còn lại, ông sống như thể một cuốn sách được đặt đúng vào tay người cần có thể làm được điều mà chính ông không thể đi đủ xa hay sống đủ lâu để làm.
Thiếu vắng vinh dự học thuật
Baxter chưa bao giờ học đại học. Đây không phải là một nguyên tắc của phái Thanh giáo hay một dáng vẻ khiêm nhường; đó là một nỗi thất vọng, và ông nói thẳng ra như vậy. Ông đã học ở trường miễn phí tại Wroxeter dưới sự dạy dỗ của một thầy giáo tên là John Owen, và giỏi tiếng La-tinh đủ để sẵn sàng vào Oxford. Rồi, như ông kể, “Khi tôi đã sẵn sàng vào Đại học, thầy tôi lại kéo tôi sang một ngả khác khiến tôi phải xa nơi ấy, nơi lòng tôi khát khao mãnh liệt.” Thay vào đó, ông được gửi đến Lâu đài Ludlow để học với Richard Wickstead, tuyên úy của Hội đồng tại đó. Oxford mà ông mong mỏi đã không bao giờ thành hiện thực, và ông cảm thấy sự thiếu hụt ấy suốt sáu mươi năm. Ông biết rõ cái giá mình phải trả: “Tôi biết rằng việc thiếu vinh dự và bằng cấp học thuật hẳn sẽ khiến tôi bị phần đông người khinh rẻ, và vì thế cản trở sự thành công của những nỗ lực của tôi.”
Vậy nên ông tự học, một cách say mê và không theo hệ thống nào, và dấu ấn tự học ấy hiện rõ trong mọi điều ông viết — phạm vi bao quát khổng lồ, sự sốt ruột với các trường phái tư tưởng, thói quen tự mình giải quyết mọi câu hỏi từ những nguyên lý căn bản như thể chưa ai từng đặt ra câu hỏi đó. Năm 1638, ông làm hiệu trưởng trường ngữ pháp miễn phí tại Dudley và được John Thornborough, Giám mục Worcester, phong chức. Ông chuyển đến Bridgnorth ở Shropshire gần hai năm. Đến lúc ấy, ông đã là một chàng trai trẻ vội vã, và đã mang bệnh.
Kidderminster
Mùa xuân năm 1641, ở tuổi hai mươi sáu, ông được mời đến Kidderminster thuộc Worcestershire, một thị trấn của những người dệt vải bằng khung cửi tay, và được bổ nhiệm chính thức vào ngày 5 tháng 4. Giáo xứ có khoảng tám trăm gia đình. Chức vụ trước đó ở đây hầu như chẳng đáng kể gì, và nơi này nổi tiếng là rượu chè và dốt nát.
Những gì Baxter làm ở đó trong hai thập niên tiếp theo đã trở thành khuôn mẫu mà một nửa số mục sư nước Anh về sau cố gắng noi theo. Dĩ nhiên ông giảng đạo. Nhưng ông cũng tin chắc không kém rằng chỉ giảng đạo thôi thì chưa đủ, và vì thế ông cùng người phụ tá dành ra hai ngày mỗi tuần, tiếp mười bốn gia đình mỗi tuần, đi qua cả giáo xứ từng gia đình một, lần lượt ngồi lại với từng hộ, không cho người ngoài dự — nhắm đến việc đi hết cả giáo xứ trong một năm rồi bắt đầu lại từ đầu. Từ thực hành này ra đời cuốn Người Mục Sư Được Đổi Mới (The Reformed Pastor, 1656), cuốn sách đã biến việc dạy giáo lý tận nhà, từng hộ một, thành một lý tưởng của phái Thanh giáo thay vì một điều lập dị. Theo chính ông đếm, ông có sáu trăm người dự Tiệc Thánh trong số tám trăm gia đình ấy, và ông không chịu tách ra từ giáo xứ một hội chúng riêng gồm những người sẵn lòng: “Tôi nghĩ công việc giáo xứ là tốt nhất.”
Ông ngượng ngùng khi phải mô tả kết quả. Dù vậy ông vẫn mô tả, vì như ông nói, ông nợ Đức Chúa Trời của lễ tạ ơn và không muốn giữ lại chỉ vì sợ bị cho là kiêu ngạo. Hội chúng đông vượt sức chứa của ngôi nhà thờ và họ phải làm thêm năm dãy ban công. Vào những ngày Chúa Nhật, đi dạo khắp Kidderminster, bạn có thể nghe cả trăm gia đình hát Thi Thiên và cùng ôn lại bài giảng trong nhà mình.
khi tôi mới đến đó, mỗi con phố chỉ có chừng một gia đình thờ phượng Đức Chúa Trời và kêu cầu danh Ngài, còn khi tôi ra đi thì có những con phố mà mỗi bên phố chẳng có quá một gia đình không làm như vậy
— Richard Baxter, Reliquiae Baxterianae
Ông không bao giờ hết bàng hoàng về điều đó. “Ôi, tôi là ai, một con sâu vô giá trị,” ông viết, “không những thiếu vinh dự học thuật, mà còn thiếu phần lớn những hành trang cần thiết cho một công việc cao cả như thế, mà Đức Chúa Trời lại khích lệ tôi dồi dào đến vậy, trong khi những bậc thầy đáng kính dạy dỗ tôi thuở thiếu thời đã lao khổ năm mươi năm ròng ở một nơi, mà khó lòng nói được rằng họ đã cải đạo được một hai người trong giáo xứ mình!”
Cũng chính tại Kidderminster, một tiểu thư trẻ tên là Margaret Charlton đã đến — kiêu kỳ, chuộng thời trang, mê truyện tình, công khai khinh miệt những người thợ dệt nghèo trong thị trấn — và đã được cải đạo khi nghe ông giảng về sự cải đạo. Ít lâu sau, cô lâm vào điều Baxter gọi là “một cơn ho và dường như bệnh lao, khiến chúng tôi gần như tuyệt vọng về mạng sống của cô.” Ông cùng những người láng giềng hay cầu nguyện không đành lòng để một người vừa mới được đổi mới như thế bị cất đi ngay, và họ quyết định kiêng ăn cầu nguyện cho cô. Cô đã bình phục.
Chiến tranh, và vị tuyên úy
Nội chiến bùng nổ vào tháng 8 năm 1642, và Baxter, người chẳng muốn dính dáng gì đến nó, vẫn bị cuốn vào. Ông thử đứng trung lập, thấy thị trấn không còn an toàn, lui về Gloucester, rồi đến Coventry cùng chừng ba mươi mục sư lánh nạn khác, nơi ông làm tuyên úy cho đơn vị đồn trú. Sau trận Naseby, theo lời khuyên của các mục sư ở Coventry, ông làm tuyên úy cho trung đoàn của Đại tá Edward Whalley, và ở lại cho đến đầu năm 1647. Ông có mặt trong các cuộc vây hãm nhưng chưa bao giờ cầm vũ khí. Những gì ông thấy trong Quân đội Kiểu Mới khiến ông lo ngại mãi mãi: cả một bầy những người theo giáo phái và những kẻ cuồng nhiệt mổ xẻ mọi giáo lý của đức tin thành từng mảnh vụn, và ông dành trọn thời gian làm tuyên úy để cố tranh luận kéo họ trở lại, phần lớn không thành công.
Năm 1647, thân thể ông rốt cuộc đã chặn ông lại. Một trận chảy máu cam kinh hoàng — một trong rất nhiều trận — chấm dứt thời gian phục vụ trong quân ngũ và khiến ông nằm liệt nhiều tháng. Đúng với tính cách của mình, ông nhìn thấy sự quan phòng trong đó, và về sau cho rằng Đức Chúa Trời đã đem ông ra khỏi quân đội trước khi quân đội giết chết ông.
Viết trong thời gian hao mòn
Sức khỏe của Baxter không phải là một chú thích bên lề cuộc đời ông; nó là động cơ của cuộc đời ấy. Ông bị những trận chảy máu cam dữ dội “với lượng máu quá nhiều, thường đe dọa mạng sống tôi,” mà cuối cùng ông kết luận là do “sỏi ẩn trong thận, gây ra bởi chế độ ăn uống không phù hợp thời trẻ” — tức sỏi thận. Thêm vào đó là chứng phong thấp ở đầu, một cái dạ dày mà ông nói biến mọi thứ thành hơi, máu chua gắt đến mức làm lở loét đầu ngón tay, và, sau nhiều năm bị các thầy thuốc trích máu, một tình trạng ông gọi là Praematura Senectus: tuổi già đến sớm, những bệnh tật của một người tám mươi tuổi chồng thêm lên tất cả những thứ kia. Ông kể ra hai sự thương xót lớn trong đó. Điều thứ nhất là dù thân thể khổ sở đến đâu, ông chưa bao giờ bị nỗi u sầu thật sự đè bẹp.
Trong lúc dưỡng bệnh tại nhà của Lady Rouse ở Rous Lench, vùng Worcestershire, xa nhà, không có sách nào để tra cứu ngoài cuốn Kinh Thánh, và nhiều tháng liền luôn chờ đợi cái chết, ông đã viết Sự yên nghỉ đời đời của các thánh đồ (The Saints’ Everlasting Rest). Ông viết cho chính mình, như lời suy niệm của một người sắp chết về quê hương mà ông nghĩ mình sẽ bước vào trong năm ấy. Trang tựa của sách cũng nói như vậy: được tác giả viết cho chính mình dùng trong thời gian hao mòn, khi Đức Chúa Trời cất ông khỏi chức vụ công khai. Sau đó ông giảng nội dung ấy tại Kidderminster và xuất bản năm 1650, và nó trở thành một trong những sách tĩnh nguyện được yêu mến nhất trong tiếng Anh. Ông còn sống thêm bốn mươi mốt năm.
Vẫn nghĩ đời mình chẳng còn bao lâu, Lòng nhiệt thành tôi gắng giành linh hồn người.
Tôi giảng, như chẳng chắc còn được giảng lần nữa, Như người sắp chết giảng cho người sắp chết!
— Richard Baxter, Những mảnh thơ (1681)
Chức giám mục bị khước từ
Vào thời Trung Hưng năm 1660, Baxter đến Luân Đôn, được phong làm một tuyên úy của Nhà Vua, và trong một thời gian ngắn đứng gần trung tâm đời sống tôn giáo nước Anh. Tại Hội nghị Savoy năm 1661, ông nỗ lực vì một sự dàn xếp đủ rộng để giữ những người Thanh giáo ôn hòa ở lại trong Giáo hội Anh, và vì mục đích đó đã soạn một bản Nghi thức thờ phượng cải cách (Reformed Liturgy). Bản ấy bị bác bỏ.
Rồi lời đề nghị đến. Đại tá Birch thay mặt Đại Pháp quan riêng tư đến gặp ông với chức giám mục Hereford — riêng tư, Baxter để ý, để một chức giám mục khỏi bị từ chối công khai. Baxter không muốn từ chối dứt khoát khi vẫn còn chút hy vọng cho một sự dàn xếp rộng rãi, nhưng ông chưa bao giờ phân vân: “Tôi nói với ông ấy rằng tôi đã quyết không bao giờ làm Giám mục Hereford, và tôi không nghĩ mình sẽ bao giờ thấy có lý do để nhận bất kỳ chức Giám mục nào.” Ông nói mình sẽ sống hòa thuận dưới bất cứ chính thể nào Nhà Vua thiết lập; ông chỉ không thể nhúng tay vào việc thi hành nó.
Ngày 16 tháng 5 năm 1662, ông giảng bài từ biệt tại ngôi nhà thờ lớn ở Blackfriars. Đạo luật Thống nhất buộc mọi mục sư phải tuân phục trước Lễ Thánh Bartholomew, ngày 24 tháng 8 năm 1662. Baxter không tuân phục. Gần hai nghìn mục sư cùng ra đi với ông trong biến cố về sau được gọi là Cuộc Trục xuất Lớn — “Bartholomew Đen,” như những người Bất đồng gọi — và phong trào Bất Quốc giáo của nước Anh ra đời. Baxter khi ấy bốn mươi sáu tuổi, và sẽ không bao giờ coi sóc một giáo xứ nào nữa. Ông không bao giờ trở lại Kidderminster.
Ba tuần sau, ngày 10 tháng 9 năm 1662, ông cưới Margaret Charlton tại nhà thờ Bennet-Fink. Ông vừa bị trục xuất, không có bổng lộc, sức khỏe kém, và lớn tuổi hơn bà rất nhiều; cuộc hôn nhân kéo dài mười chín năm và, theo mọi lời kể còn lại kể cả của chính ông, hạnh phúc lạ thường. Margaret đã quán xuyến cuộc sống bấp bênh của họ qua những cơn bắt bớ, và khi bà qua đời ngày 14 tháng 6 năm 1681, chỉ trong vòng sáu tuần Baxter đã ngồi xuống viết Tiểu sử vắn tắt của Margaret Baxter (A Breviate of the Life of Margaret Baxter) — hồi ký của một người chồng đau buồn, thẳng thắn đến thế về tài năng của bà, về sự dễ xúc động của bà, và về việc bà sáng suốt hơn ông trong những phán đoán thực tế, đến nỗi nó vẫn là một trong những văn kiện cảm động nhất về hôn nhân Thanh giáo.
Cùng năm ấy, ông xuất bản Những mảnh thơ (Poetical Fragments), những vần thơ phần lớn viết cho chính mình và cho bạn bè thân thiết lúc ốm đau. Trong đó có một bài thánh ca ông đặt tên là “Giao ước và sự tin cậy của đức tin,” kèm theo một lời chú thích lặng lẽ duy nhất: Giao ước này, người vợ yêu dấu của tôi, trong cơn bệnh trước kia của nàng, đã ký nhận với lòng vui vẻ.
Bắt bớ, và phiên tòa
Những năm sau 1662 thật tiều tụy và mài mòn. Ông lui về Acton để nghiên cứu. Ông bị bỏ tù vì tổ chức một buổi nhóm họp kín và được thả nhờ lệnh habeas corpus. Giấy phép giảng đạo của ông bị thu hồi; một nhà nhóm ông mở trên phố Oxendon bị đóng cửa chỉ sau một lần dùng. Năm 1680, các viên chức đến nhà ông và mang đi sách vở cùng tài sản của ông. Năm 1684, ông bị lôi đến tòa án ba lần và bị buộc bảo lãnh £400.
Tháng 2 năm 1685, ông bị bắt vì bị cáo buộc phỉ báng Giáo hội Anh trong cuốn Diễn giải Tân Ước (Paraphrase on the New Testament) của mình. Ông ra tòa tại Guildhall ngày 30 tháng 5 năm 1685 trước Sir George Jeffreys, Chánh án Tối cao, người mà sự tàn bạo không phải là chuyện truyền thuyết mà là điều được ghi trong hồ sơ. Baxter khi ấy sáu mươi chín tuổi và thân thể tàn tạ. Jeffreys không hề có ý xét xử vụ án; ông ta mạt sát ông lão ngay từ ghế quan tòa, và phần biện hộ Baxter đã chuẩn bị không bao giờ được phép trình bày. Ông bị kết án, phạt 500 mark, và bị giam cho đến khi nộp đủ tiền phạt. Ông ở tù khoảng mười tám tháng, cho đến khi chính quyền miễn khoản phạt và thả ông vào cuối năm 1686. Lúc sinh thời, ông không công bố bản tường thuật nào về phiên tòa.
Giờ đây tôi thấy nơi mọi người nhiều điều Tốt và nhiều điều Xấu hơn trước kia tôi từng thấy: tôi thấy những người tốt không tốt như tôi từng nghĩ, mà có nhiều Khiếm khuyết hơn… Và tôi thấy ít ai xấu đến mức như những Kẻ thù hiểm độc của họ, hoặc những Người xưng đạo hay chỉ trích và chia rẽ, tưởng tượng.
— Richard Baxter, Reliquiae Baxterianae
Đó là Baxter nhìn lại chính tâm trí mình lúc tuổi già, và đó là điều gần nhất với một bức chân dung tự họa mà ông từng viết. Ông là một người chuộng hòa giải đã sống cả đời trong tranh luận và biết rõ điều đó. Ông khao khát sự hiệp một của Cơ Đốc nhân, vậy mà lại xích mích với hầu hết mọi phe phái lẽ ra có thể góp phần tạo nên nó — các giám mục, phái Độc lập, những người theo giáo phái trong quân đội, và không ít đồng minh của chính ông. Ông viết quá nhiều, nhượng bộ quá ít trong tranh luận, và về sau ăn năn vì sự gay gắt của mình. Gọt giũa ông cho tươm tất chẳng làm ông đẹp hơn chút nào.
Gần như khỏe
Sau sắc lệnh khoan dung năm 1687, những năm cuối đời ông trôi qua yên ả. Ông phục vụ không lương với tư cách phụ tá cho Matthew Sylvester, quý trọng sự nhu mì và những nguyên tắc vững vàng của người trẻ hơn ấy, và bù đắp từ bục giảng những gì Sylvester còn thiếu trong cách giảng. Ông viết cho đến tận cuối đời.
Khi một người đến thăm lúc gần cuối hỏi ông thế nào, Baxter đáp: “Gần như khỏe.” Một ngày trước khi ông qua đời, Tiến sĩ William Bates đến và nói vài lời an ủi, và Baxter đáp: “Tôi đau: không thể cãi lại cảm giác; nhưng tôi có bình an: tôi có bình an!” Ông qua đời vào khoảng bốn giờ sáng thứ Ba, ngày 8 tháng 12 năm 1691, hưởng thọ bảy mươi sáu tuổi. Cả người của Giáo hội Anh lẫn những người Bất đồng cùng đến dự tang lễ, điều mà trong năm ấy, tại thành phố ấy, mang nhiều ý nghĩa. Ông được an táng bên cạnh Margaret và mẹ bà tại Christ Church, Newgate, và Bates giảng bài giảng tang lễ.
Năm năm sau, Sylvester xuất bản khối giấy tờ tự truyện đồ sộ mà Baxter để lại cho ông dưới nhan đề Reliquiae Baxterianae — dàn trải, thiếu dè dặt, không được chỉnh sửa, và là một trong những hồi ký vĩ đại của tiếng Anh. Trong đó, một người không bằng cấp, không sức khỏe, không bục giảng suốt hai mươi chín năm cuối đời, và hoàn toàn không có biệt tài nào trong việc buông bỏ một cuộc tranh luận, đã quy công cho Đức Chúa Trời về một con phố ở Kidderminster nơi tiếng hát Thi Thiên vọng ra qua từng khung cửa sổ.
Bài viết về Richard Baxter (2)
Hỏi và đáp
Richard Baxter có thật sự chưa bao giờ học đại học không?
Đúng vậy, và ông cảm thấy sự thiếu hụt ấy suốt đời. Học xong và đã sẵn sàng vào Oxford, ông lại bị gửi đến Lâu đài Ludlow để học riêng, và trường đại học ông mong mỏi chẳng bao giờ thành hiện thực. Ông tự học một cách say mê và không theo hệ thống nào, biết rằng việc thiếu vinh dự học thuật sẽ khiến ông “bị phần đông người khinh rẻ” — và sự cải đạo của ông cũng đã đến theo cách ấy, qua những cuốn sách cũ đến trước cửa nhà cha ông chứ không qua một nhà giảng đạo nào, vì thế suốt phần đời còn lại ông tin cậy chữ in sẽ vươn tới những nơi mà chính ông không thể đến.
Có đúng là ông đau ốm gần như suốt cuộc đời không?
Suốt chừng năm mươi năm, Baxter mang trong người những chứng bệnh mà các thầy thuốc không gọi được tên cũng không chữa được — những trận chảy máu cam dữ dội mà ông cho là do sỏi thận, một cái dạ dày hư hỏng, và điều ông gọi là tuổi già đến sớm. Hầu như cuốn sách nào ông cũng bắt đầu với ý nghĩ rằng mình sẽ không sống đến lúc viết xong, và ông đã đoán sai điều ấy suốt nửa thế kỷ. Chính trong một lần suýt chết như thế, khi dưỡng bệnh xa nhà chỉ với cuốn Kinh Thánh, ông đã viết Sự yên nghỉ đời đời của các thánh đồ như lời suy niệm của một người sắp chết về thiên đàng.
Điều gì khiến chức vụ của ông tại Kidderminster nổi tiếng đến vậy?
Năm 1641, được mời đến một thị trấn dệt vải thờ ơ với chừng tám trăm gia đình, vốn nổi tiếng là rượu chè và dốt nát, Baxter đã dành hai thập niên để biến đổi nơi ấy. Đến lúc ông ra đi, ông đếm được sáu trăm người dự Tiệc Thánh trong số các gia đình ấy, hội chúng đã đông vượt sức chứa của ngôi nhà thờ, và vào ngày Chúa Nhật bạn có thể nghe cả những con phố hát Thi Thiên và cùng ôn lại bài giảng trong nhà mình. Nơi mà trước kia mỗi con phố có lẽ chỉ có một gia đình thờ phượng, ông để lại những con phố mà hầu như chẳng có gia đình nào không thờ phượng.
Làm sao ông có thể chăm sóc riêng từng người trong số đông đến thế?
Baxter tin chắc rằng chỉ giảng đạo thôi thì chưa đủ, nên ông cùng người phụ tá dành ra hai ngày mỗi tuần để tiếp mười bốn gia đình mỗi lần, đi qua cả giáo xứ từng hộ một rồi lại bắt đầu từ đầu. Từ thực hành ấy ra đời cuốn Người Mục Sư Được Đổi Mới (1656), cuốn sách đã biến việc kiên nhẫn dạy giáo lý tận nhà, từng hộ một, thành một lý tưởng của phái Thanh giáo thay vì một điều lập dị. Ông không chịu chỉ quy tụ những người sẵn lòng vào một hội chúng riêng, và nói thẳng: “Tôi nghĩ công việc giáo xứ là tốt nhất.”
Ông đã làm gì trong thời Nội chiến Anh?
Baxter chẳng muốn dính dáng gì đến cuộc chiến nhưng vẫn bị cuốn vào, làm tuyên úy cho đơn vị đồn trú ở Coventry và sau trận Naseby thì cho trung đoàn của Đại tá Edward Whalley. Ông có mặt trong các cuộc vây hãm nhưng chưa bao giờ cầm vũ khí, và những gì ông thấy trong quân đội khiến ông lo ngại: những người theo giáo phái mổ xẻ mọi giáo lý thành từng mảnh vụn, và ông dành thời gian làm tuyên úy để cố lý luận kéo họ trở lại. Một trận chảy máu cam kinh hoàng chấm dứt thời gian phục vụ của ông năm 1647, và về sau ông cho rằng Đức Chúa Trời đã đem ông ra khỏi quân đội trước khi nó giết chết ông.
Vì sao ông mất bục giảng năm 1662?
Vào thời Trung Hưng, Baxter nỗ lực vì một sự dàn xếp trong Hội Thánh đủ rộng để giữ những người Thanh giáo ôn hòa ở lại trong Giáo hội Anh, và thậm chí còn lặng lẽ khước từ chức giám mục Hereford được đề nghị. Khi Đạo luật Thống nhất buộc mọi mục sư phải tuân phục trước Lễ Thánh Bartholomew năm 1662, ông không thể làm thế, và đã ra đi trong Cuộc Trục xuất Lớn cùng gần hai nghìn người khác. Khi ấy ông bốn mươi sáu tuổi, và không bao giờ coi sóc một giáo xứ nào nữa.
Chuyện phiên tòa của ông trước Thẩm phán Jeffreys có thật không?
Có thật, và đó không phải là truyền thuyết mà là điều được ghi trong hồ sơ. Năm 1685, ở tuổi sáu mươi chín và thân thể tàn tạ, Baxter bị xét xử vì bị cho là đã phỉ báng Giáo hội Anh trong cuốn Diễn giải Tân Ước của mình, trước Sir George Jeffreys, Chánh án Tối cao. Jeffreys chẳng hề có ý xét xử công bằng; ông ta mạt sát ông lão ngay từ ghế quan tòa và không bao giờ để phần biện hộ đã chuẩn bị của ông được trình bày. Baxter bị kết án, bị phạt tiền, và bị giam khoảng mười tám tháng cho đến khi khoản phạt được miễn.
Cuộc hôn nhân của ông với Margaret Charlton như thế nào?
Margaret là một tiểu thư trẻ kiêu kỳ, chuộng thời trang, đã được cải đạo khi nghe ông giảng tại Kidderminster; họ kết hôn ba tuần sau khi ông bị trục xuất, lúc ông không có bổng lộc và lớn tuổi hơn bà rất nhiều. Cuộc hôn nhân kéo dài mười chín năm và, theo mọi lời kể kể cả của chính ông, hạnh phúc lạ thường, với Margaret lèo lái cuộc sống bấp bênh của họ qua những cơn bắt bớ. Khi bà qua đời năm 1681, chỉ trong vài tuần ông đã viết Tiểu sử vắn tắt của Margaret Baxter — hồi ký của một người chồng đau buồn, thẳng thắn lạ thường về tài năng của bà và về sự phán đoán thực tế sáng suốt hơn của bà.
Ông đã viết những gì, và ông được biết đến nhiều nhất qua điều gì?
Baxter đã viết chừng một trăm sáu mươi cuốn sách, một khối lượng đáng kinh ngạc đối với một người đau ốm đến thế. Được yêu mến nhất là Sự yên nghỉ đời đời của các thánh đồ, một lời suy niệm về thiên đàng, và Lời kêu gọi những người chưa hoán cải (A Call to the Unconverted), một lời kêu gọi truyền giảng giản dị và khẩn thiết, trong khi Người Mục Sư Được Đổi Mới đã định hình nhiều thế hệ mục sư. Ông cũng được nhớ đến qua cặp câu trong Những mảnh thơ (1681): “Tôi giảng, như chẳng chắc còn được giảng lần nữa, / Như người sắp chết giảng cho người sắp chết!”
Có phải Baxter là người đặt ra câu nói về sự hiệp một trong những điều cốt yếu không?
Ông thật sự đã cổ vũ nguyên tắc ấy — “hiệp một trong những điều cốt yếu, tự do trong những điều không cốt yếu, và yêu thương trong mọi sự” — như cốt lõi của lời nài xin suốt đời ông cho sự hòa thuận giữa những người Tin Lành, dù công thức nổi tiếng này có từ trước Baxter và không phải do ông nghĩ ra. Ông là một người chuộng hòa giải đã sống cả đời trong tranh luận và biết rõ điều đó, và khi về già đã thú nhận rằng người tốt không tốt như ông từng nghĩ, và người xấu cũng không xấu như ông từng tưởng. Lúc gần cuối đời, được hỏi ông thế nào, ông đáp: “Gần như khỏe”; ông qua đời ngày 8 tháng 12 năm 1691, hưởng thọ bảy mươi sáu tuổi, và cả người của Giáo hội Anh lẫn những người Bất đồng cùng đến dự tang lễ.