Các cuộc Đại Phấn hưng

Absalom Jones

Sinh ra làm nô lệ ở Delaware, Absalom Jones (1746–1818) đã chuộc tự do cho vợ rồi cho chính mình, chăm sóc người dân Philadelphia qua trận dịch sốt vàng da năm 1793, và trở thành…

Sinh
1746
Mất
1818
Trên Ochorus
1 bài giảng

Nên bắt đầu đọc từ đâu

Bài giảng của Absalom Jones (1)

Tiểu sử

Absalom Jones sinh ngày 6 tháng 11 năm 1746 tại hạt Sussex, tiểu bang Delaware, là một nô lệ trong gia đình nhà Wynkoop. Khi ông còn nhỏ, chủ đã đưa ông từ ngoài đồng vào nhà để hầu hạ mình, và chính tại đó, một niềm khao khát thầm lặng đã nắm lấy ông. Ông dành dụm những đồng xu khách khứa cho, tự mua một cuốn sách vỡ lòng, và như về sau ông viết, “nài xin bất cứ ai mà tôi thấy có khả năng và sẵn lòng dạy cho tôi dù chỉ một chút.” Tiếp theo là một cuốn sách đánh vần, rồi giữa số sách ngày một nhiều của ông, có một cuốn Tân Ước. Trong khi những cậu bé khác dành giờ rảnh để vui chơi, ông đọc sách. “Nhờ lối sống ấy,” ông nhớ lại, “tôi trở nên khác người, thoát khỏi nhiều điều xấu, và cũng để dành được tiền.”

Nửa thế kỷ sau, khi giảng vào ngày việc buôn bán nô lệ chấm dứt, cậu bé với cuốn Tân Ước năm xưa đã nói với dân tộc mình điều mà cả một đời người đã dạy ông:

Biến cố lớn lao và đầy phước hạnh mà hôm nay chúng ta nhóm lại để cử hành là một bằng chứng hùng hồn rằng Đức Chúa Trời của trời và đất hôm qua, ngày nay, và cho đến đời đời không hề thay đổi.

— Absalom Jones

Năm 1762, khi ông mười sáu tuổi, thế giới của ông bị xé tan. Mẹ ông, năm người anh em trai và một người chị em gái bị bán đi, còn ông bị đưa đến Philadelphia cùng chủ mình là Benjamin Wynkoop để phục vụ trong cửa hàng, đóng gói hàng hóa và khuân hàng đi giao. Thế nhưng ngay cả ở đây, ông vẫn tìm được một lối đi tới: một người thư ký viết mẫu chữ cho ông tập theo, và chẳng bao lâu ông đã có thể, như lời ông nói, “tự tay viết thư cho mẹ và các anh em tôi.” Năm 1766, ông xin phép được theo học một lớp đêm trong một quý, và dành trọn thời gian ấy để học số học — phép cộng, phép trừ, cân đo — những công cụ giản dị của một người quyết tâm tự mình kiếm sống.

Tự do được mua bằng từng giờ lao động

Năm 1770, Absalom cưới Mary Thomas, cũng là một người nô lệ. Gần như ngay lập tức, ông bắt tay vào việc chuộc tự do cho vợ, trước cả cho chính mình. Bà chủ của Mary là Sarah King đặt giá bốn mươi bảng Anh. Cùng với cha vợ là John Thomas, ông soạn một lá thư kêu gọi và đến gặp những người Quaker có tiếng trong thành phố; có người cho vay, có người biếu tặng, và họ góp được ba mươi bảng. Sarah King miễn cho phần còn lại. Rồi suốt bảy năm, trong khi ban ngày vẫn phục vụ chủ mình, Jones làm việc đến mười hai giờ hay một giờ sáng để giúp Mary kiếm sống và trả lại từng đồng shilling đã vay.

Chỉ khi món nợ ấy được trả xong, ông mới xin tự do cho chính mình. Năm 1778, chủ ông từ chối. Thay vào đó, Jones mua một căn nhà nhỏ cùng mảnh đất, dù biết rằng chừng nào mình còn là nô lệ thì ngay cả tài sản ấy cũng có thể bị lấy đi như của chủ, và ông vẫn tiếp tục xin. Ngày 1 tháng 10 năm 1784, ở tuổi ba mươi bảy, ông nhận được giấy giải phóng. Ông ở lại làm việc cho Wynkoop với đồng lương khá, xây thêm hai căn nhà nhỏ trên mảnh đất của mình, và viết về cả cuộc tranh đấu dài đằng đẵng ấy mà không chút cay đắng, gọi đó là “chút cơ nghiệp nhỏ mà Chúa Quan Phòng nhân từ đã đặt vào tay tôi.”

Quỳ gối tại nhà thờ St. George

Đến thập niên 1780, Jones thờ phượng tại Hội Thánh Giám Lý Episcopal St. George trên đường Fourth, nơi nhiều người da đen ở Philadelphia nhóm họp, và nơi ông cùng người bạn Richard Allen làm những nhà truyền đạo giáo dân giữa vòng họ. Allen trẻ hơn ông, sinh ra làm nô lệ tại Philadelphia, được cải đạo qua sự giảng dạy của phái Giám Lý, và cũng như Jones, đã tự chuộc lấy tự do của mình. Hai người gắn bó với nhau bởi một gánh nặng chung. Tháng 4 năm 1787, họ thành lập Hội Người Phi Châu Tự Do (Free African Society), một hội tương trợ mà các hội viên cam kết góp mỗi tháng một shilling để giúp đỡ nhau khi đau ốm và chăm lo cho các góa phụ cùng trẻ mồ côi cha; biên bản thành lập của hội ghi rằng hai người “thường cùng nhau tâm sự” trong nỗi buồn về tình cảnh của dân tộc mình.

Khi hội chúng da đen tại St. George ngày càng đông, họ bị bảo phải ngồi riêng, trên dãy ban công mới xây. Allen đã để lại lời kể duy nhất của người chứng kiến về điều xảy ra sau đó. Vị trưởng lão vừa nói: “Chúng ta hãy cầu nguyện,” và mọi người đã quỳ gối xuống, thì Allen nghe tiếng giằng co, ngẩng lên và thấy một trong các ủy viên quản trị đang kéo Absalom Jones đứng dậy: “ông phải đứng lên — ông không được quỳ ở đây.”

Thời điểm của cuộc ra đi ấy vẫn còn được tranh luận. Các tài liệu cũ, theo hồi ký của Allen, ghi là năm 1787; nhiều sử gia ngày nay cho rằng đó là cuối năm 1791 hoặc năm 1792, khi dãy ban công thực sự đang được xây và những viên chức mà Allen mô tả đang tại nhiệm. Dù là năm nào, ý nghĩa vẫn không đổi. Một con người đã bị bảo rằng mình không xứng đáng quỳ bên cạnh anh em mình trước mặt Đức Chúa Trời, và ông đáp lại bằng cách xây dựng một nhà cầu nguyện, nơi không ai còn có thể nói với ông như thế nữa.

Hội Thánh Phi Châu

Từ Hội Người Phi Châu Tự Do nảy sinh kế hoạch xây dựng một nhà thờ, được thực hiện với sự giúp đỡ của các bạn hữu Quaker và của bác sĩ Benjamin Rush. Khi đến lúc phải chọn gia nhập hệ phái nào, hai người bạn chia tay nhau trong bình an. Allen không thể rời bỏ phái Giám Lý và về sau đã lập nên Hội Thánh Bethel, Hội Thánh mẹ của hệ phái Giám Lý Episcopal Phi Châu (African Methodist Episcopal). Đa số chọn Giáo hội Episcopal và mời Jones làm mục sư của họ. Hội Thánh Phi Châu được khánh thành và cung hiến để thờ phượng vào ngày 17 tháng 7 năm 1794, và mùa thu năm ấy được nhận vào Giáo hội Episcopal Pennsylvania với tên Hội Thánh Episcopal Phi Châu St. Thomas — hội chúng Episcopal da đen đầu tiên tại Hoa Kỳ.

Jones không hề xem nhẹ lời kêu gọi ấy. Bức thư nhận lời gửi các ủy viên quản trị, đề ngày 21 tháng 10 năm 1794, là khung cửa sổ rõ ràng nhất cho chúng ta nhìn vào tấm lòng ông. Ông viết rằng lời kêu gọi ấy “hệ trọng đến nỗi khiến tôi run sợ khi nghĩ đến một công việc như thế.”

Hội nghị của giáo hội đã miễn cho ông điều kiện thông thường về tiếng Hy Lạp và tiếng La-tinh, và tháng 8 năm 1795, Giám mục William White tấn phong ông làm chấp sự. Về sau ông được tấn phong linh mục — vào ngày 21 tháng 9 năm 1802, theo ghi nhận của chính Giáo hội Episcopal, dù sử gia của Hội Thánh ở thế kỷ mười chín ghi rằng ông được báo cáo là linh mục vào năm 1804 — và nhờ đó trở thành linh mục da đen đầu tiên trong Giáo hội Episcopal. Lần tấn phong đầu tiên, ông đã bốn mươi tám tuổi — một con người đã học chữ nhờ những đồng xu lẻ và một cuốn sách vỡ lòng.

Năm dịch sốt

Ngay cả trước khi Hội Thánh St. Thomas mở cửa, Jones và Allen đã phải đối diện với thử thách nặng nề nhất trong đời. Cuối mùa hè năm 1793, dịch sốt vàng da quét qua Philadelphia, giết hại hàng ngàn người và khiến thành phố vắng bóng tất cả những ai có thể bỏ chạy. Một thông báo trên báo chí kêu gọi người da màu đứng ra chăm sóc người bệnh, vì lầm tưởng rằng họ không thể nhiễm bệnh. Jones, Allen và vài người khác nhóm lại để quyết định phải làm gì.

Chúng tôi thấy lòng mình được thong thả để ra đi, nương cậy nơi Đấng có thể gìn giữ ngay giữa lò lửa hực, vì biết rằng bổn phận của chúng tôi là làm hết mọi điều lành có thể cho đồng loại đang chịu khổ.

— Absalom Jones và Richard Allen, 1794

Căn nhà đầu tiên họ bước vào có một người đàn ông đang hấp hối, người vợ đã chết nằm bên cạnh, cùng hai đứa trẻ không nơi nương tựa. Họ chăm sóc người bệnh, tìm người điều dưỡng, trích máu cho bệnh nhân theo chỉ dẫn của bác sĩ Rush và khiêng xác người chết đi khi hầu như không ai khác dám chạm vào. Niềm tin kia hóa ra sai lầm: người da đen ở Philadelphia cũng nhiễm sốt và chết như bao người khác. Khi đại dịch qua đi, nhà xuất bản Mathew Carey in một bản tường thuật nêu đích danh các điều dưỡng da đen là trục lợi. Tháng 1 năm 1794, Jones và Allen đáp lại bằng tác phẩm Tường thuật về các hoạt động của người da đen trong thảm họa kinh hoàng vừa qua tại Philadelphia (A Narrative of the Proceedings of the Black People, During the Late Awful Calamity in Philadelphia), trình bày sổ sách của họ đến từng xu: họ đã chôn cất vài trăm người nghèo và khách lạ mà không đòi hỏi gì, và đã bị lỗ £177 tiền túi. Vào lời biện hộ ấy, họ thêm một lời khẩn nài gửi đến những chủ nô ở Mỹ, đặt nền trên Kinh Thánh: “Chúng tôi mong quý ông suy xét rằng chính Đức Chúa Trời là Đấng đầu tiên đứng ra bênh vực cho người nô lệ.”

Một mục sư và một người thỉnh nguyện

Suốt hơn hai mươi năm, Jones phục vụ Hội Thánh St. Thomas, và con dân yêu mến ông không phải vì tài giảng cho bằng vì sự hiện diện của ông. William Douglass, một vị mục sư quản nhiệm St. Thomas về sau, viết rằng các bài giảng của ông tha thiết và gây ấn tượng, nhưng “người ta chưa bao giờ nghĩ rằng sở trường của ông là trên tòa giảng”; điều khiến mọi người quý mến ông là tính tình điềm đạm và “những lần ông thường xuyên thăm viếng con dân, nhất là những người đau ốm trong bầy chiên của ông.” Ông mở một trường học ban ngày, và sổ sách của Hội Thánh ghi nhận 268 người lớn và 927 trẻ em chịu phép báp-têm từ năm 1796 đến năm 1818. Một bức chân dung do Raphaelle Peale vẽ năm 1810 cho thấy ông trong bộ áo đen của giới giáo sĩ, tay cầm một cuốn sách — điềm tĩnh, vai rộng, chăm chú.

Sự hiền hòa ấy không khiến ông im lặng trước bất công. Năm 1797 và một lần nữa năm 1799, ông cùng những người đàn ông da đen tự do khác ở Philadelphia gửi thỉnh nguyện thư lên Quốc hội — lần đầu thay cho những người đã được giải phóng phải trốn chạy khỏi nguy cơ bị bắt làm nô lệ trở lại ở North Carolina, và lần sau để chống lại việc buôn bán nô lệ cùng những sự tàn ác của luật bắt nô lệ bỏ trốn. Hạ viện đón nhận bản thỉnh nguyện thứ hai với thái độ thù địch công khai và từ chối không khích lệ gì cả. Jones vẫn tiếp tục cầu nguyện và tiếp tục kiên trì đòi hỏi.

Đức Chúa Trời, Đấng ngự xuống

Ngày 1 tháng 1 năm 1808, đạo luật chấm dứt việc nhập khẩu nô lệ vào Hoa Kỳ có hiệu lực, và Jones giảng một bài tạ ơn tại St. Thomas dựa trên Xuất Ê-díp-tô Ký 3:7–8: “Ta đã thấy rõ ràng sự cực khổ của dân ta.” Bài giảng ấy nhức nhối khi mô tả những con tàu chở nô lệ, sàn đấu giá và ngọn roi của người đốc công, thế nhưng vẫn tràn ngập lời ngợi khen. Ông nói với dân sự mình rằng Đức Chúa Trời đã không hề thờ ơ: “mỗi giọt nước mắt họ đổ ra đều được gìn giữ, và mỗi tiếng rên siết họ thốt lên đều được ghi lại.”

Ngài đã nhìn thấy sự cực khổ của đồng bào chúng ta bằng ánh mắt thương xót.

— Absalom Jones

Ông không để cuộc cử hành dừng lại trong nhà thờ. Ông khích lệ người nghe mang lòng biết ơn về với gia đình và phòng riêng cầu nguyện của mình, cầu nguyện cho những người vẫn còn trong vòng nô lệ, sống khiêm nhường và tiết độ, và trên hết, dạy con cái mình “những nguyên tắc của Phúc Âm của Chúa Giê-xu Christ, nhờ đó chúng có thể khôn ngoan để được cứu.” Ông cầu nguyện để những người nô lệ được ban cho phương tiện đọc Kinh Thánh, hầu cho “ngay cả khi họ còn là nô lệ của loài người,” họ vẫn có thể trở nên “kẻ Chúa đã buông tha.” Ông thậm chí còn nói lên điều mình băn khoăn, rằng phải chăng Đức Chúa Trời có thể đem điều tốt lành ra từ cả lịch sử tăm tối ấy — có lẽ dấy lên một Giô-sép giữa vòng con cái họ để mang Phúc Âm trở về Phi Châu — một niềm hy vọng mà nhiều Cơ Đốc nhân da đen cùng thế hệ với ông chia sẻ, được nói ra không phải để bào chữa cho việc buôn bán nô lệ, mà để khước từ ý nghĩ rằng Đức Chúa Trời đã bỏ rơi họ trong đó.

Absalom Jones qua đời ngày 13 tháng 2 năm 1818, hưởng thọ bảy mươi mốt tuổi, và được an táng dưới bóng ngôi nhà thờ mà ông đã sáng lập. Văn bia của ông tưởng nhớ một người, “sinh ra là nô lệ,” đã là “người có công lớn nhất trong việc sáng lập Hội Thánh Phi Châu St. Thomas,” nơi ông trung tín phục vụ suốt hai mươi hai năm. Ngày nay Giáo hội Episcopal giữ ngày 13 tháng 2 để tưởng nhớ ông. Ông đã bắt đầu cuộc đời bằng việc dành dụm từng đồng xu để mua một cuốn sách vỡ lòng, và kết thúc cuộc đời ấy khi đã dạy cả một dân tộc biết cầu nguyện, biết đọc, và biết quỳ gối trước Đức Chúa Trời mà không cần xin phép bất cứ ai.

Hỏi và đáp

Absalom Jones là ai?

Absalom Jones (1746–1818) sinh ra làm nô lệ ở Delaware, đã chuộc tự do cho vợ rồi cho chính mình, và trở thành mục sư sáng lập Hội Thánh Episcopal Phi Châu St. Thomas tại Philadelphia. Được Giám mục William White tấn phong, ông là linh mục da đen đầu tiên trong Giáo hội Episcopal, và ông đã dành trọn đời mình để chăn dắt dân tộc mình cũng như bênh vực cho họ trước mặt Đức Chúa Trời và trước cả quốc gia.

Ông đã học đọc như thế nào?

Khi còn là một cậu bé, ông được đưa từ ngoài đồng vào nhà để hầu hạ chủ; ông dành dụm những đồng xu khách khứa cho và mua một cuốn sách vỡ lòng, nài xin bất cứ ai sẵn lòng dạy mình. Tiếp theo là một cuốn sách đánh vần, rồi giữa những cuốn sách khác, có một cuốn Tân Ước. Về sau ông viết rằng tình yêu sách vở đã giữ ông tránh xa những trò vui chơi của các cậu bé khác và giúp ông thoát khỏi nhiều điều xấu.

Điều gì đã xảy ra khi ông đến Philadelphia?

Năm 1762, mẹ ông, năm người anh em trai và một người chị em gái bị bán đi, còn ông bị đưa đến Philadelphia cùng chủ để làm việc trong một cửa hàng. Một người thư ký viết mẫu chữ cho ông tập theo để ông có thể tự tay viết thư cho mẹ và các anh em, và năm 1766 ông được phép theo học một lớp đêm trong một quý, nơi ông học số học.

Ông đã giành được tự do cho vợ và cho chính mình như thế nào?

Năm 1770, ông cưới Mary Thomas, một người nô lệ, và chẳng bao lâu đã chuộc tự do cho bà với ba mươi bảng Anh quyên góp được từ các bạn hữu Quaker, còn bà chủ của Mary miễn cho mười bảng còn lại. Suốt bảy năm, ông làm việc đến nửa đêm hoặc khuya hơn để trả món nợ ấy. Lời xin tự do của chính ông bị từ chối vào năm 1778, nhưng ông vẫn tiếp tục xin, và ngày 1 tháng 10 năm 1784, chủ ông là Benjamin Wynkoop đã ký giấy giải phóng cho ông.

Điều gì đã xảy ra tại Hội Thánh Giám Lý St. George?

Jones và Richard Allen là những nhà truyền đạo giáo dân giữa vòng các tín hữu da đen của Hội Thánh St. George ở Philadelphia. Khi những người thờ phượng da đen bị bảo phải ngồi trên dãy ban công mới, một ủy viên quản trị đã kéo Jones đứng dậy khi ông đang quỳ cầu nguyện; Jones xin người ấy đợi đến khi cầu nguyện xong, rồi các tín hữu da đen cùng nhau bước ra khỏi nhà thờ. Các tài liệu cũ ghi sự việc này vào năm 1787, nhưng nhiều sử gia ngày nay xếp nó vào cuối năm 1791 hoặc năm 1792.

Hội Người Phi Châu Tự Do là gì?

Được Jones và Allen thành lập vào tháng 4 năm 1787, Hội Người Phi Châu Tự Do là một hội tương trợ mà các hội viên đóng góp mỗi tháng một shilling để giúp đỡ nhau khi đau ốm và chăm lo cho các góa phụ cùng trẻ mồ côi cha. Từ hội này đã hình thành nên hội chúng về sau trở thành Hội Thánh Phi Châu ở Philadelphia.

Ông đã làm gì trong trận dịch sốt vàng da năm 1793?

Khi dịch sốt vàng da khiến Philadelphia vắng tanh, Jones, Allen và những người khác đã đáp lại lời kêu gọi công khai để chăm sóc người bệnh, tin cậy nơi Đức Chúa Trời, Đấng gìn giữ con người giữa lò lửa hực. Họ chăm sóc người bệnh, trích máu cho bệnh nhân dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ Benjamin Rush, và chôn cất người chết, thường là không được trả công. Khi Mathew Carey cáo buộc các điều dưỡng da đen trục lợi, năm 1794 họ đã đáp lại bằng tác phẩm Tường thuật về các hoạt động của người da đen, cho thấy họ đã bị thiệt tiền trong công việc ấy.

Ông đã trở thành linh mục Episcopal da đen đầu tiên như thế nào?

Hội Thánh Phi Châu được cung hiến vào ngày 17 tháng 7 năm 1794 và được nhận vào Giáo hội Episcopal mùa thu năm ấy với tên St. Thomas, với Jones làm mục sư; ông nhận lời kêu gọi trong sự run sợ, đặt lòng tin cậy nơi Đức Chúa Trời. Điều kiện về tiếng Hy Lạp và tiếng La-tinh được miễn, Giám mục White tấn phong ông làm chấp sự vào tháng 8 năm 1795, và ông được tấn phong linh mục năm 1802 (một nguồn tài liệu cũ hơn ghi là năm 1804).

Bài giảng Tạ Ơn năm 1808 của ông là gì?

Ngày 1 tháng 1 năm 1808, ngày lệnh cấm nhập khẩu nô lệ của Hoa Kỳ có hiệu lực, Jones giảng dựa trên Xuất Ê-díp-tô Ký 3:7–8, tuyên bố rằng Đức Chúa Trời đã thấy sự cực khổ của dân Ngài và đã ngự xuống để giải cứu họ. Ông khích lệ hội chúng mỗi ngày dâng lời cảm tạ, cầu nguyện cho những người vẫn còn bị làm nô lệ, sống khiêm nhường, dạy con cái mình về Phúc Âm, và mỗi năm giữ ngày 1 tháng 1 làm ngày tạ ơn.

Absalom Jones được tưởng nhớ như thế nào?

Ông phục vụ Hội Thánh St. Thomas suốt hai mươi hai năm, được yêu mến vì tính tình hiền hòa và những lần thăm viếng người đau ốm, và đã cùng những người đàn ông da đen tự do khác gửi thỉnh nguyện thư lên Quốc hội vào năm 1797 và 1799. Ông qua đời ngày 13 tháng 2 năm 1818, hưởng thọ bảy mươi mốt tuổi, và được an táng tại ngôi nhà thờ ông đã sáng lập; Giáo hội Episcopal giữ ngày 13 tháng 2 để tưởng nhớ ông.