Kumshuhudia Kristo

TENA na tena wito na agizo lile lile vinatolewa kwa mitume na wanafunzi. Hata miisho ya dunia na hata mwisho wa nyakati agizo hili linamfikia kila mmoja wa walio wake Bwana, kwa maana anasema: "Enendeni ulimwenguni mwote, mkaihubiri Injili kwa kila kiumbe; na, tazama, mimi nipo pamoja nanyi siku zote, hata ukamilifu wa dahari." Hilo linatuhusu sisi. Na kila mwanafunzi aliyetutangulia, au atakayetufuata, ameahidiwa Uwepo wake wa Kimungu katika kazi hii tukufu ya kumshuhudia.

Mungu anahitaji mashahidi katika ulimwengu huu.

Kwa nini? Kwa sababu ulimwengu wote umemwasi. Ulimwengu umemwacha Mungu. Ulimwengu unampuuza Mungu, unaukana na kuupinga ushuhuda wake, unaielewa vibaya tabia yake, utawala wake, na makusudi yake, nao umezama katika uasi na upinzani kamili ulioenea kila mahali. Basi ikiwa Mungu atamshika mwanadamu kwa namna yoyote, na kuwa na mvuto wowote kwake, lazima awe na wawakilishi huku chini. Hapakuwa na njia nyingine ya kufanya hivyo. Kama jimbo moja la ufalme huu lingekuwa katika vurugu na uasi, isipokuwa wawepo watu fulani katika jimbo hilo ambao wajibu wao ni kumwakilisha Malkia na Serikali yake, lingeanguka kabisa na kupotea kwa ufalme milele. Vivyo hivyo Mungu lazima awakilishwe, na, jina lake lihimidiwe, amekuwa na mashahidi wake waaminifu tangu mwanzo hata sasa. Kama Mtume asemavyo, "Hakujiacha pasipo ushuhuda." Tangu siku za Henoko, aliyekwenda pamoja na Mungu, hadi saa hii ya sasa, Mungu amekuwa na mashahidi wake wa kweli na waaminifu siku zote. Katika nyakati mbaya kabisa pamekuwa na taa kadhaa ziwakazo na kung'aa. Wakati mwingine wachache na walio mbali-mbali, wakati mwingine, kama Nuhu, mtu mmoja peke yake katika kizazi kizima cha wanadamu, akimshuhudia Mungu--lakini mmoja, angalau, amekuwepo. Mungu hakujiacha pasipo shahidi.

Lakini Yesu Kristo Mwana--mpendwa wa Baba--yeye ndiye aliyekuwa shahidi mkuu. Alikuja hasa kumdhihirisha Baba, kumshuhudia, na kumfunua kwa wanadamu. Hii ndiyo iliyokuwa kazi yake kuu. Hakuja kujishuhudia mwenyewe, bali kumshuhudia Baba yake, si kusema maneno yake mwenyewe, bali maneno ambayo Baba yake alimpa ayaseme. Alikuja kumfunua Mungu kwa wanadamu. Yeye alikuwa "Shahidi mwaminifu na wa kweli." Na alipolazimika kuuacha ulimwengu na kurudi kwa Baba yake, ndipo alipowaagiza wanafunzi wake kuchukua nafasi yake, na kuwa mashahidi wa Mungu duniani. Na Lo! rafiki, watu halisi wa Mungu ndio mashahidi wake pekee. Hataruhusu malaika--hatujui ni kwa nini--wamshuhudie hapa. Amemwita mwanadamu kumshuhudia, watu wake, "Nanyi mtakuwa mashahidi wangu."

Yesu "alishuhudia maungamo mazuri," sivyo? Alimshuhudia Baba yake kwa uungwana, kwa uthabiti, kwa ushujaa, na akautia muhuri ushuhuda wake kwa damu yake. Ulimwengu ulimtendea kama ulivyowatendea wengi wa mashahidi waaminifu wa Mungu tangu mwanzo; ulimtesa; ulimuua, kama ungemuua kila shahidi mwaminifu wa Mungu--kama Mungu angeruhusu--na ungejiacha bila nuru hata moja ya kiroho: kwa maana roho itendayo kazi katika wana wa kuasi ina chuki ya milele na ya kishetani dhidi ya kila mtoto wa Mungu aliye halisi, aliye hai, wa kiroho. Inamchukia kama ilivyomchukia Mwana mwenyewe, na si kwa kukosa nia ya Ibilisi kama hamzimi na kumwangamiza kila shahidi wa namna hiyo. Ni kwa sababu Mungu hatamruhusu, bali anatushika, anatulinda, anatuokoa, licha yake.

Basi Bwana aliwaagiza wanafunzi wake kuwa mashahidi wake, naye akasema--Lo! maneno mazuri, na bado, ni mengi kiasi gani yanayohusisha ambayo wachache wanayaelewa." Kama vile ulivyonituma mimi ulimwenguni, nami vivyo hivyo nawatuma hao ulimwenguni." Vivyo hivyo: kama ulivyonituma mimi niwe mwakilishi wako ulimwenguni, nitumie na kutumiwa kwa ajili yako, na kumwaga damu yangu kwa ajili yako, ikiwa ni lazima, ndivyo ninavyowatuma hao; na ndivyo alivyowatuma kweli, nao walipata hali ile ile kama Bwana wao, na wengi wao mwisho ule ule. Lakini walikuwa mashahidi waaminifu, nao walisonga mbele na kushuhudia kila mahali, kwa Wayahudi na kwa Mataifa, Hekaluni na Sokoni, kando ya njia na katika njia kuu na kando ya vitalu--walikwenda wakimshuhudia Mwokozi huyu, na kuwashtaki Wayahudi waovu kwa kumsulubisha, na Mungu aliuandamanisha ushuhuda wao na Roho, na maelfu kwa maelfu waliongoka--wakageuka kutoka katika uasi wao na kumrudia Mungu.

Sasa, ukweli kwamba kushuhudia ni lazima unaonyesha kwamba kuna mabishano yanayoendelea ulimwenguni kuhusu mambo na madai ya Mungu--kwamba kuna pande mbili katika jambo hili. Umati mkubwa wa wanadamu husema kwamba kweli ya Mungu ni uongo. Husema hivyo kwa matendo, hata kama hawasemi kwa maneno; na maelfu mengi yao, ole, husema kwa maneno pia. Wengi wao hukana hata kuwako kwake, na kusema hakuna Mbingu wala Jehanamu--kwamba Yesu Kristo alikuwa mwanadamu tu--kwamba dini ni hadithi ya kubuni, na kwamba hakuna kitu kama kujua msamaha wa dhambi--kwamba ushuhuda huu ni udanganyifu mkubwa wa mawazo, na si kitu kingine zaidi.

Sasa, Kristo anawaita watu wake waende wakawe mashahidi wa mambo haya halisi. Mashahidi, mnajua, lazima washughulike na mambo halisi, si nadharia--si yale wanayofikiri tu, au kudhani, au waliyoyasikia, bali yale wanayoyajua. Basi Mungu anataka watu wake washuhudie mambo halisi--jambo ambalo limefanyika, na linafanyika--jambo ambalo ni kweli na linaendelea kuwa kweli.

Naye anataka tuwe mashahidi WEMA, pia. Lo! ni kiasi gani kinategemea tabia ya shahidi hata katika mahakama ya kidunia. Ukiweza kuitia doa tabia au ukweli wa shahidi, unautikisa ushuhuda wake, na kuuondolea thamani yake. Lo! ni muhimu kiasi gani kwamba mashahidi wa Kristo wawe mashahidi wema--yaani, kwamba wamwakilishe yeye na kweli yake kwa haki na kwa kweli--kwa maana, wakimwakilisha vibaya, hakika mtu fulani atapotea milele kwa sababu ya kutokuwa kwao thabiti--na, jinsi ilivyo jambo la kutisha kuwa na damu ya nafsi katika pindo za nguo zetu! Kumwakilisha vibaya mwanamume, au mwanamke, au mtoto, ni vibaya vya kutosha, lakini kumwakilisha Mungu vibaya!--kuonyesha kikaragosi cha dini ya Yesu Kristo!--kuishi maisha mabaya na bado kudai kuwa Mkristo, ukiwaambia watu, kwa matendo, "Niangalieni jinsi ninavyoishi na kutenda--NILIVYO--hii ndiyo dini ya Yesu Kristo." Nasema, ingemfaa zaidi mtu kama huyo afungiwe jiwe la kusagia shingoni mwake na kuzamishwa katika vilindi vya bahari. Hapo, basi, ungekuwa mwisho wa madhara yake; lakini shahidi wa uongo kwa niaba ya Yesu Kristo ndiye msaliti mwenye madhara makubwa kuliko wote juu ya uso wa dunia. Hufanya madhara zaidi kuliko mashahidi elfu wa uongo wanaompinga. Lo! rafiki zangu, kuwa mashahidi wema wa Yesu Kristo. Kadiri shahidi anavyodhaniwa kuijua zaidi kweli anayoishuhudia, ndivyo wajibu wake unavyokuwa mkubwa zaidi. Lo! kwa mhudumu kuwa shahidi mbaya, kama baadhi ya manabii wa zamani walivyokuwa. Angalieni maneno ya kutisha ambayo Mungu anasema juu ya wale wanaowaongoza watu wake shimoni, wakijali zaidi manyoya kuliko kondoo--ya kutisha! Kwa mama kuwa shahidi mbaya katika familia yake, na kuwachukua watoto wake wadogo, walioshikamana na pindo za nguo zake, hadi ukingoni kabisa mwa shimo! Kwa bwana kuwa shahidi mbaya--kudai kuwa Mkristo, na kuwa shahidi mbaya mbele ya watumishi wake; kwa mwalimu wa shule ya Jumapili kuwa shahidi mbaya, asiye thabiti, wa uongo wa Yesu Kristo katika darasa lake; kwa washiriki wa makanisa ya Kikristo kuwa mashahidi wabaya kwa wenzao, na kwa ulimwengu; ni nani awezaye kueleza matokeo yake ya kutisha? Lo! ni ushuhuda huu usio thabiti ambao umekishusha na kukishusha kiwango cha Ukristo wa vitendo hadi hatuna kiwango chochote kilichobaki--hadi alama za mipaka zimefutika kiasi kwamba hakuna hata moja inayoonekana.

Mashahidi WAAMINIFU! Anataka tuwe mashahidi waaminifu.

Nataka kutaja sifa moja au mbili za Shahidi mwaminifu, na, lo, Roho Mtakatifu na atusaidie.

Sifa ya kwanza, basi, ya shahidi mwaminifu, ni Kujua yeye mwenyewe mambo halisi anayoyashuhudia. Shahidi katika mahakama akianza kuzungumza juu ya anayoyafikiri, anayoyahisi, na anayoyaamini, "Lo! nyamaza, nyamaza," asema hakimu, "hatuwezi kukubali hilo; tunataka kujua UNAYOYAJUA WEWE--uliyoyaona, uliyoyasikia, na uliyoyahisi katika kesi hii;" na hao ndio aina ya mashahidi Yesu Kristo anaowataka, wanaoweza kusimama na kusema, "NAJUA!" Aina ya shahidi aliyokuwa Mtakatifu Paulo, aliyeweza kumtazama hakimu wake usoni na kusema, "Laiti ungekuwa kabisa kama mimi nilivyo, isipokuwa vifungo hivi." Ni mtu mwenye ujasiri usio na adabu kiasi gani angekuwa, kama hakuwa mtu aliyetakaswa. Ni mjisifu mkuu kiasi gani! Hao ndio aina ya mashahidi. Jinsi Agripa alivyojisikia, wakati ule. Jinsi mambo yalivyopinduka. "Lo! nimegeuzwa kuwa mshtakiwa kizimbani, na hapa mfungwa anaketi kitini mwa hakimu." Huo ndio ushuhuda tunaoutaka. "Laiti ungekuwa kabisa kama mimi nilivyo, isipokuwa vifungo hivi." Je, ungeweza kusimama kizimbani na kusema hivyo? Je, ungeweza kusimama nyumbani mwako mwenyewe na kusema hivyo? Je, ungeweza kusimama mahali popote na kusema hivyo? Hilo ndilo analotaka Bwana Yesu Kristo, watu wanaojua, wanaoonja, wanaotambua, wanaoishi mambo wanayoyashuhudia. Hiki ndicho ulimwengu unachokifia--watu wanaoweza kusimama na kusema, "NAJUA." Bwana anataka watu wauambie ulimwengu kwamba wameokolewa. Je, wewe waweza? Wataanza kukusikiliza hapo. Utaanza kuwa na mvuto fulani kwao. Wataanza kufumbua macho na masikio yao, na kujiuliza kama itawezekana kwa Mungu kuwaokoa. Hili ni tofauti kabisa na nadharia iliyosokotwa kwa ustadi juu ya dini--huku kuwaambia kwamba Mungu AMEKUOKOA Wewe. Si yale tuliyojifunza vitabuni. Ulimwengu umechoshwa na hayo. Sishangai watu wenye akili kuikimbia dini. Naweza kuwatetea sana ninapofikiri yale ambayo wengi wao wanalazimika kuyasikiliza Jumapili baada ya Jumapili. Kama bwana mmoja alivyoniambia, `Inatosha kumtapisha mtu yeyote. Tunapata kitu fulani katika gazeti la The Times, lakini, kwa kweli, siwezi kukaa macho kanisani. Si kwamba nisingetaka, kama ningeweza, lakini siwezi.' Maskini! jinsi nilivyomhurumia.

La! si yale yanayopatikana vitabuni; si nadharia kavu, iliyosokotwa kwa ustadi, ya kusikia tu kutoka kwa wengine. Shahidi anapoanza na yale aliyomsikia mtu fulani akisema, `Lo, nyamaza! asema hakimu, `hatutaki hilo, tunataka kujua uliyoyaona. Shika mambo halisi.' Yesu Kristo anataka ushike mambo halisi. Waambie, kama Yohana asemavyo, yale uliyoyaona, na kuyasikia, na kuyapapasa, na kuyatambua ya kweli ya Mungu. Kujua wewe mwenyewe! Ni ajabu jinsi lugha ya wokovu ilivyo rahisi, unapokuwa umejifunza kwa uzoefu na uko tayari kusema na watu waziwazi.

Kisha, shahidi mwaminifu lazima aseme kweli, na kweli yote. Hapaswi kuzuia chochote kwa sababu ya usumbufu wake binafsi, mateso, hasara, au faida, bali lazima aseme kweli yote. Lo! natetemeka kufikiri itakavyokuwa hatima ya baadhi ya wale wanaojiweka kuwa waalimu, na ambao "wamezuia sehemu" ya kweli kwa sababu, kwa ufahamu wao, haikuwa tamu wala yenye faida kwa wanadamu. Mimi nina nini na hilo? Nimepewa kuihubiri kweli--almasi nzuri, kamili, ya duara, iking'aa kwa nuru ya Kimungu, na si kitu duni, cha matope, cha kuiga kilichotengenezwa kwa gundi, nusu-kweli zilizogeuzwa kuwa makosa yanayoangamiza, ambayo kwayo Shetani anawanasa maelfu kuwapeleka Jehanamu. Wapeni watu kweli yote--pande zote mbili: upande unaomhusu Mungu; na upande unaomhusu mwanadamu; na mwachane na upuuzi wa kumfanya Mungu ajipinge mwenyewe, kwa maana "Mungu ni nuru, wala giza lo lote hamna ndani yake." Kama pangekuwa na mapingamizi, pangekuwa na giza. La; giza liko katika akili zetu maskini, zilizopofuka, dhaifu, wala si ndani ya Mungu au ndani ya Kitabu chake. Katika Kitabu chake, kikifasiriwa ipasavyo, hakuna mapingamizi hata kidogo. Kweli yote: kweli inayohukumu dhamiri pamoja na kweli inayoponya; upanga pamoja na dawa ya kupaka; kuingizwa kwa kisu cha Kimungu pamoja na kumiminwa kwa mafuta ya Kimungu. Kama Paulo asemavyo, katika sura ya 26 na mstari wa 18, "Uwafumbue macho yao, na kuwageuza waiache giza na kuielekea nuru, waziache nguvu za Shetani na kumwelekea Mungu, ili wapate msamaha wa dhambi." Anasema aliwahubiri Wayahudi na Mataifa kwamba watubu. Huyu ni Mtume Paulo, mfafanuzi mkuu wa Kuhesabiwa Haki kwa Imani, "Kwamba watubu," na nini?--lo, wewe Paulo mshika-sheria, nini? "wakizitenda kazi zipasazo toba." Lo, Paulo, nilidhani umeokolewa kabisa na matendo, na umeachana na Sheria. Lo! unahubiri matendo, na kutenda kazi zipasazo toba. Hiyo si Injili, Paulo! Anaongeza kwa maana kubwa, "Kwa sababu hiyo Wayahudi walinikamata, wakajaribu kuniua:" na kwa sababu hiyo Mafarisayo wamekuwa wakijaribu kuwaua mashahidi wa kweli wa Mungu, wa kweli yote, tangu wakati huo, kwa maana hawalipendi fundisho linalokata sanamu na dhambi vipande viwili, na linalosema, "Zaeni matunda yapasayo toba."

Shahidi mwaminifu lazima atoe kweli yote na lazima aitoe yeye mwenyewe, pia. Shahidi mwaminifu lazima aitoe mwenyewe. Hawezi kushuhudia kupitia mwakilishi. Anaweza kuwalipa wainjilisti mia moja na hamsini waende kushuhudia mahali pake: hilo ni sawa kabisa. Si zaidi ya anavyopaswa kufanya--mia mbili na hamsini, kama ana fedha za kutosha--kwa sababu Bwana anadai vyote alivyo navyo, vichache au vingi, kila senti yake, hata awatume na kuwategemeza wahubiri wengi kiasi gani.

Kwa hiyo, hawezi kamwe kufanya zaidi ya anavyopaswa, lakini hilo halitamwondolea wajibu wake binafsi. Mungu atamwambia: Ikiwa nimeweka taa yangu ndani yako, ni ili iangaze kwa faida ya mtu mwingine. Ikiwa nimekupa mkate wa uzima, ni ili uende ukaumege kwa makutano wenye njaa wanaokuzunguka. NINYI ni mashahidi wangu. Mnaweza kumlipa mhudumu na mmisionari, lakini lazima mfanye wenyewe, pia, kwa maana shahidi mmoja anawezaje kufidia wawili? Ni kweli, Mungu anataka mhudumu ashuhudie, na si zaidi ya wajibu wake kama akishuhudia mchana kutwa maadamu yu hai. Lakini hilo halitafidia kamwe upungufu wa huduma yako. WEWE lazima ushuhudie; na kuna nafsi fulani ambazo una mvuto mkubwa zaidi kwao kuliko kiumbe mwingine yeyote aliye hai--nafsi fulani ambazo unaweza kuzifikia vizuri kuliko mtu mwingine yeyote--nafsi fulani ambazo, usipoziokoa, huenda hazitaokolewa kamwe. Ninyi ni mashahidi wangu, na, kama mnayo neema na upendo na nuru ya Mungu, ni kwa hatari ya nafsi zenu kama mkiificha.

Kisha, mahali pa pili, mashahidi waaminifu lazima waseme waziwazi, wasiliseme jambo nusu-nusu--wasiseme kwa "kunung'unika," kama wasemavyo mahakamani. Hakimu humfanya shahidi apaze sauti ili kila mtu amsikie. Lazima asikike. "Sema waziwazi." Na kwa nini mashahidi wa Bwana wasiseme waziwazi? Najiuliza ni lini tutaachana na dini hii ya kunyemelea, ya kujificha pembeni, yenye haya! Najiuliza ni lini Uingereza ya Kikristo itaacha kumwonea haya Mungu wake!! Taifa pekee chini ya Mbingu linaloionea haya dini yake na Mungu wake ni lile ambalo limepata Mungu wa kweli wa kumwabudu na kumpenda. Ni jambo la ajabu lililoje; Semeni waziwazi!!

Daudi hakujua lolote juu ya dini hii ya kusitasita, ya nusu-nusu, ya maziwa-na-maji. Daudi alifurahi kuitangaza haki yake mbele ya kusanyiko kubwa. Siku zote alikuwa akisimulia juu ya wema Wake, na Sheria Yake, na kuimba juu yake mchana kutwa, akicheza mbele ya sanduku wakati mwingine, na kufanya kila namna ya mambo ya wazi ili kumtukuza Mungu wake. Na hilo halikutosha, kwa maana alipokwisha kuwaita wanadamu wote wamsifu, aliita milima na miti ipige makofi na kucheza kwa furaha. Tunahitaji dini ya namna hiyo siku hizi. Mnazungumza juu ya agano jipya, laiti tungeweza kuirudisha kidogo ile ya zamani.

Maslahi ya kweli yanadai kusema huku waziwazi. Uongo utakabiliwa vipi isipokuwa kwa kutangazwa kwa kweli kwa ujasiri? Wajumbe wa Shetani wanaowabandikia wanadamu uongo wake--wakiwa kazini siku zote, usiku na mchana--watanyamazishwa vipi isipokuwa kwa mashahidi wanaopiga kelele kwa uaminifu masikioni mwao, "Huu ni uongo, na ule ni uongo. Hii ndiyo kweli na hii ndiyo njia; tunajua, tunaona, tunahisi--ifuateni." Geukeni, geukeni; kwani kufa kwa nini? Wanahitaji mashahidi wasemao waziwazi. Kuna mashahidi wa uongo wengi sasa, kama walivyokuwa siku zote, na Yesu Kristo anataka nini? Anataka mashahidi wake wa kweli watoke na kuwakabili, na kuwa sawa nao--si kunyemelea na kujificha mashimoni na pembeni, na kuionea haya dini yao, na kuzungumza juu ya "dini isiyojionyesha" upuuzi usiojionyesha. Hakuna kitu kama hicho! Tokeni mbele ya ulimwengu. Kama Eliya alivyosema, "Ikiwa Bwana ndiye Mungu, mfuateni, mtumikieni, semeni kwa ajili yake; "bali ikiwa Baali" ndiye Mungu, "basi mfuateni yeye." Basi ondoeni upuuzi huu wote, mahali penu patakatifu, na Biblia zenu, na kukiri kwenu--achaneni navyo vyote mkamfuate Baali. Kuweni kitu kimoja au kingine. Naona kwamba anahitajika Eliya sasa aje kulipigia kelele jambo hili kote Uingereza. Ningependa kumwona mtu yeyote akisimama na kumtambua Mungu waziwazi, na kumsihi, katika Mabunge yetu, na ningependa kuona jinsi angepokelewa.

Nilikuwa nikifikiri, nilipokuwa nikipita karibu na Soko Kuu la Kifalme na kuona juu yake maneno, "Dunia ni mali ya Bwana, na vyote vilivyomo ndani yake," ni wangapi walioliamini miongoni mwa wale waliotembea chini ya kivuli chake. Najiuliza mtu yeyote angefikiriwa vipi, kama angelitambua jambo hilo kwa vitendo. `Lo!' wangesema, `hafai kwa cheo chake--itabidi mumwondoe; ana kasoro kidogo kichwani.' Lo! mnajua ni hivyo; lakini Mungu hadhihakiwi, ingawa watu hudhani anadhihakiwa. Mungu ameketi juu ya duara la Mbingu, na ingawa watu wanafanya ghasia, na mataifa wanawaza ubatili, na wafalme wa dunia wanajipanga, Yeye anawacheka, na baadaye msiba wao utawajia.

Tunasema ulimwengu unakufa; kwa kukosa nini? Mahubiri? La. Majarida? La. Hadithi za kidini? Lo! hapana kabisa. Hakuna hatari ya kupungukiwa nazo kwa miaka mingi mirefu ijayo. Unakufa kwa kukosa mijadala ya kitaalamu? La. Nadharia zilizosokotwa kwa ustadi? La. Kanuni za imani na madhehebu? Lo! mngeweza kuwa nazo kwa madazeni. Unakufa kwa kukosa nini?--ushuhuda kamili, ulio wazi, wa unyofu, wa upendo, wa bidii juu ya yale ambayo Mungu anaweza KUZITENDEA NAFSI. Hicho ndicho unachohitaji. Hicho ndicho ambacho wale watu maskini madukani, wale wanaotembea huku na huku katika Mtaa wa Oxford, katika majumba ya michezo ya kuigiza, katika kumbi za dansi, katika kumbi za tamasha, kila mahali, hicho ndicho watu wanachohitaji: mtu wa kuja na kuwashika kwa upendo ukosini, na kuwaambia kwamba MUNGU NI MUNGU, na kwamba Yeye anaweza kuwaokoa. `Ameniokoa mimi, ndugu yangu, naye anaweza kukuokoa wewe!' Hicho ndicho ulimwengu unachohitaji. Neno moja kama hilo ni bora kuliko hotuba ya mahubiri, nalo litafanya zaidi kwa ajili ya Mungu na wokovu wa ulimwengu. Lo, ndiyo, watu wanasema, kwa kweli kote katika nchi hii--maelfu, `Niko hapa; mimi ni mtumwa maskini wa dhambi. Najua.' Wanasema hivyo katika dhamiri zao, ingawa hawakuambii wewe. Mara nyingi hutuambia sisi wanapobanwa pembeni kwa upanga wa Roho. `Najua nimekosea, mimi ni mwenye dhambi, mwovu.' Kama yule mpendwa John Allen, ambaye nimekuwa nikisimulia habari ya maisha yake, alivyosema siku moja alipokuwa ameketi akiapiza, akiwa amezungukwa na wenzake, na mtu mmoja akamwambia, `Jock, kama ungekufa, ungekuwa wapi?' `Ningekwenda jehanamu, moja kwa moja!' Alikuwa mtu mnyofu. Alijua anakokwenda, naye akasema.

Nilimwambia bwana mmoja, `Bwana Fulani, vipi habari ya nafsi yako?' Akasema, `Iko katika hali ya kishetani.' Maskini! Alijua anakokwenda, na wako maelfu kama yeye. Mnadhani hawauhisi utumwa wao? Je, hawana akili na dhamiri? Je, hawana upande ulio bora, kama mnavyouita, katika tabia yao? Je, Mungu hakuimulika nuru ya Roho wake Mtakatifu juu ya nafsi zao zenye giza, na je, hawajang'ang'ana na kujitahidi? Ndiyo, lakini wanasema, `Hamna afya ndani yetu; hakuna msaada kwetu. Tumechoka kufanya maazimio na kujaribu kuwa bora; hatuwezi. Hakuna tumaini ndani yetu.' Na huko wako wakingoja mtu aje awaambie kwamba kuna MSAADA KWA MUNGU. Wanasema, `Naona tofauti ndogo mno kwenu ninyi watu wa dini. Sijawahi kumjua mtu yeyote ambaye dini imeonekana kumfanyia mengi.' Na, wanapoambiwa waamini, wanawacheka, nami siwashangai. Dhamiri maskini ya mwanadamu imefundishwa vizuri kuliko wengi wa waalimu wake. Inataka kufanywa KUWA SAWA, nayo husema, Je, kuna tumaini lolote? Je, Mungu anaweza kumwokoa mtu kama mimi? Je, amewahi kumwokoa mtu yeyote kama mimi kutoka katika utumwa huu, kutoka katika utumishi huu wa kikatili, kutoka katika taabu hii, kutoka katika kuzama huku kila mara katika matope? Je, amewahi kumwokoa mtu yeyote KAMA MIMI? Na wakati mwingine huenda kanisani au kwenye kanisa dogo la wasioafiki, na kutumaini kwamba mhudumu atamwambia, kumbe, anaanza hotuba juu ya ufufuo, au uungu wa Kristo, au jambo ambalo mtu huyo ameliamini maisha yake yote, na hivyo anakata tamaa tena, na kusema, `Hili halinisaidii kitu.' Lo! rafiki, nasema mambo ninayoyajua kutokana na ushuhuda wa nafsi nyingi mno. Kwa kweli, nisingeweza kuyarudia, ingewafanya nyuso zenu ziwake kwa aibu kusikia yale ambayo watu wa akili, wa fikira, na wa hadhi wameniambia katika vyumba vingi vya pembeni ambamo nimekuwa nikifanya kazi. Ni wakati wa badiliko. Ulimwengu unakufa njaa kwa kukosa mkate halisi wa kiroho. Unataka kitu cha kula, nanyi mnaupa jiwe! lakini Mungu anainua watu wanaojua unachokihitaji na jinsi ya kukitoa, wanaojua jinsi ya kuumega mkate wa uzima, na kushuhudia yale ambayo Mungu amewatendea, na yale anayoweza kuzitendea nafsi nyingine maskini zenye njaa; wanaoweza kwenda na kusema: `Rafiki yangu, Yeye anaweza kuokoa watu kama wewe. Mimi nilikuwa mtu kama huyo zamani. Nilikuwa mtumwa wa dhambi, mtumwa wa pombe, au mkufuru, au mwongo, au mwizi, au mtumwa wa tabia fulani mbaya ya siri iliyo mbaya kuliko yoyote kati ya hizi. Nilikuwa mtumwa kama huyo, naye ameniokoa. Amevunja minyororo yangu na kuniweka huru, nami ni mtu huru wa Bwana. Ameniokoa naye anaweza kukuokoa wewe,' Hicho ndicho ulimwengu unachohitaji--USHUHUDA WA KUSHUHUDIA.

Je, amemwokoa yeyote kati yenu? Je, mnawashuhudia wanadamu wenzenu maskini, wenye njaa, wanaozama? Je, huwa mnawatazama na kufikiri wanakokwenda? Je, mnawahurumia, mnawapenda, mnawaonea shauku katika huruma za Yesu Kristo? Je, mnajua lolote juu ya shauku hiyo? Kama ndivyo, mnawezaje kujizuia kushuhudia? "Ninyi ni mashahidi wangu wa mambo haya," kila mahali, nyakati zote, miongoni mwa watu wote!!

Ni katika asili ya jambo lenyewe kwamba shahidi lazima ashuhudie mbele ya watu wengine, mbele ya wasikilizaji walio hai. Hapo ndipo mahali pa kushuhudia, na mbele ya maadui, na wakati asipojua upepo utavuma upande gani, au maneno ya Mungu yatapokelewaje. Lazima awe shahidi wa kweli, hata ikimbidi kuutia ushuhuda wake muhuri kwa damu yake.

Huu ndio uliokuwa ushuhuda wa namna ile waliotoa wafia-dini. Mara nyingi najiuliza kama wangekuwepo wafia-dini wowote sasa. Wakati mwingine nadhani kwamba baraka kubwa kuliko zote kwa Kanisa la Kristo ingekuwa wakati wa mateso. Naamini ingekuwa hivyo. Naamini ingetusukuma juu kwa Mungu na kwa kila mmoja wetu. Hapo, tungegundua kama tuko tayari kuacha vyote ili kumfuata. Mnajua kwamba kama wafia-dini wangekichukua kiwango cha maisha ya kidini kilichopo sasa, wasingekuwa kamwe wafia-dini. Wangeangalia usalama wa ngozi zao wenyewe, na kumwachia Bwana aiangalie Injili. Kama wangeruhusiwa uhuru kidogo, na kwenda nusu ya njia, pasingekuwa na wafia-dini wowote, kwa sababu karibu wote wangeweza kuponyoka kwa njia hiyo; lakini waliona ni lazima wawe waaminifu mpaka mwisho, na kusimama pamoja na kweli yote hadi yodi na nukta ya mwisho kabisa, na walipoweza kuponyoka kwa kuandika maneno matatu kwenye karatasi, walikataa kufanya hivyo, wakaenda kwenye mti wa kuchomea, na kuziacha ndimi za moto ziramba damu yao. Hao ndio mashahidi ambao Bwana anawataka huko nje, kila mahali, kazini siku zote. Wakishuhudia siku zote. `Siku zote,' mnasema. Ndiyo; siku zote. Kwa nini? Kwa sababu watu wanakufa siku zote na kupotea milele! Kama Biblia ni kweli--kila mahali--rafiki zenu na majirani zenu wanaowazunguka. Unapata barua: `Lo! Bwana Fulani amekufa--aliugua siku tatu tu--saa thelathini na sita--saa ishirini na nne--amekwenda!' Ah! na mwangwi katika nafsi nyingi baadaye ni, ningetoa nini ili nipate nafasi ya kwenda kuzungumza naye mara moja tu. Lakini amekwenda--mahali fulani! Amekwenda wapi? Kama hakuwa ameoshwa na hakuwa amesamehewa na hakuwa ameokolewa--amekwenda wapi? Wakati mmoja nilifadhaika sana juu ya jambo hili hata nikadhani ningepoteza akili zangu. Nisingeweza kulala usiku kwa kufikiri juu ya hali ya wale wanaokufa bila kuokolewa. Je, nathubutu kulifikiri? AMEKWENDA WAPI? Lo! ni mtazamo huu wa jambo hili ulionifanya nifungue kinywa changu kwa mara ya kwanza hadharani kwa ajili ya Mungu.

Nimewaahidi rafiki kadhaa hapa usiku huu kutoa kielelezo hiki kutokana na uzoefu wangu mwenyewe, la sivyo mara chache hulitaja. Kwa muda mrefu nilikuwa na mabishano juu ya swali hili nafsini mwangu. Kwa kweli, tangu wakati nilipoongoka, Roho wa Mungu alikuwa akinisukuma daima kuingia katika njia za kufaa na za kazi, ambazo zilionekana kwangu kuwa haziwezekani. Labda baadhi yenu hamtaamini kwamba nilikuwa mmoja wa wanafunzi wenye woga na haya kuliko wote ambao Bwana Yesu amewahi kuwaokoa. Kwa miaka kumi ya maisha yangu ya Kikristo maisha yangu yalikuwa vita vya kila siku na msalaba--si kwa sababu niliukataa kwa makusudi, kama wengi wafanyavyo, kwa maana hilo sikuwahi kuthubutu kulifanya. Lo, hapana! Nilikuwa nikiazimu kwamba ningefanya, na kukusudia na kunuia, na kisha, saa ilipofika, nilikuwa nikishindwa kwa kukosa ujasiri. Sikuhitaji kushindwa. Sasa naona jinsi nilivyokuwa mjinga, na jinsi nilivyokosea; lakini, kwa miezi minne au mitano hivi kabla sijaanza kuhubiri, yale mabishano yalikuwa yameamshwa kwa nguvu ya pekee nafsini mwangu, ambayo Mungu aliyaamsha miaka mingi kabla, lakini, ambayo, kwa sababu ya mawazo yenye makosa, hofu, na woga, nilikuwa nimeyaacha karibu yafifie kabisa. Niliingizwa katika kujichunguza moyo kwa ukali mwingi wakati huu. Sikuwa nikiutambua sana uwepo wa Kimungu. Nilikuwa nimepoteza sehemu kubwa ya nguvu na furaha niliyokuwa nikiifurahia hapo zamani. Wakati wa kipindi cha ugonjwa, siku moja ilionekana kana kwamba Bwana alinifunulia yote kwa Roho wake. Sikuona maono, bali ufunuo katika akili yangu. Alionekana kunirudisha nyuma hadi wakati nilipokuwa na miaka kumi na tano na kumi na sita, nilipompa moyo wangu kwa mara ya kwanza. Alionekana kunionyesha, njia yote ile ya uchungu, jinsi jambo hili moja lilivyokuwa nzi katika chombo cha marhamu, uchungu katika kikombe, na kunizuia kutambua yale ambayo vinginevyo ningeyatambua. Nilihisi jinsi lilivyozuia kujifunua kwake kwangu, na kunizuia kukua katika neema, na kujifunza zaidi mambo ya kina ya Mungu. Alinionyesha, na kisha nakumbuka nikijitupa kifudifudi mbele zake, nami nikamwahidi pale pale katika chumba cha mgonjwa: `Bwana, ukinirudia, kama siku za kale, na kunitembelea tena kwa misukumo ile ya Roho wako niliyokuwa nayo, nitatii, hata nikifa katika kujaribu. Sijali; nitatii.' Hata hivyo, Bwana hakunitembelea tena mara moja. Aliniacha nipone, nami nikatoka tena. Karibu miezi mitatu baada ya hapo nilikwenda kwenye kanisa ambalo mume wangu alikuwa mhudumu wake, naye alikuwa na ibada isiyo ya kawaida. Hata wakati ule alikuwa siku zote akijaribu jambo jipya ili kuwafikia watu wa nje. Walikuwa na mkutano ambamo wahudumu na rafiki wa mjini walikuwa wakishiriki, na wote wakitoa ushuhuda wao na kusema kwa ajili ya Mungu. Nilikuwa katika kiti cha familia ya mhudumu, pamoja na mwanangu wa kwanza, wakati huo mwenye miaka minne, na walikuwepo watu elfu moja hivi. Nilijisikia mwenye huzuni rohoni kuliko kawaida, na bila kutazamia jambo lolote la pekee, lakini, shuhuda zilipokuwa zikiendelea, nilimhisi Roho akinijia. Ninyi tu mliomhisi mnajua maana yake. Haiwezi kuelezwa. Nilimhisi hadi ncha za vidole vyangu vya mikono na vya miguu. Ilionekana kana kwamba sauti iliniambia, `Sasa, kama ungekwenda na kushuhudia, unajua ningekubariki kwa nafsi yako mwenyewe pamoja na nafsi za watu,' nami nikashtuka tena, nikasema, nafsini mwangu, `Ndiyo, Bwana, naamini ungefanya hivyo, lakini siwezi kufanya.' Nilikuwa nimesahau nadhiri yangu--haikunijia akilini hata kidogo. Ghafla, baada ya kumwambia Bwana hivyo, nilionekana kukiona kile chumba cha kulala nilimokuwa nimelala, na kujiona mwenyewe kana kwamba nilikuwa pale nimejitupa mbele za Bwana nikimwahidi hilo, na kisha sauti ikaonekana kuniambia, `Je, hili linapatana na ahadi ile?' nami karibu niruke juu na kusema, `La, Bwana, ni jambo lile lile la zamani tena, lakini siwezi kufanya,' nami nilihisi kana kwamba ningependelea kufa kuliko kufanya hivyo. Na kisha Ibilisi akasema, `Tena, hujajiandaa kusema. Utaonekana kama mpumbavu, na hutakuwa na la kusema.' Alikosea. Alijizidi mwenyewe kwa mara moja. Ni neno lile ndilo lililoamua jambo. Nikasema, `Ah! hili ndilo jambo lenyewe. Sijawahi hata sasa kukubali kuwa mpumbavu kwa ajili ya Kristo, sasa nitakuwa mmoja;' na bila kusita hata dakika nyingine, niliinuka kitini, nikatembea hadi mbele ya kanisa. Mume wangu mpendwa alikuwa karibu kumaliza. Alidhani kuna jambo limenipata, na ndivyo walivyodhani watu. Tulikuwa pale kwa miaka miwili, nao waliijua tabia yangu ya woga na haya. Alishuka kuniuliza. `Kuna nini, mpenzi wangu.' Nikasema, `Nataka kusema neno moja,' Alishtushwa sana, hata aliweza tu kusema, `Mke wangu mpendwa anataka kusema neno moja,' kisha akaketi. Alikuwa akijaribu kunishawishi nifanye hivyo kwa miaka kumi. Yeye na mama mmoja wa kanisani, wiki ile ile tu, walikuwa wakijaribu kunishawishi niende nikazungumze katika mkutano mdogo wa nyumbani, wa wafanyakazi ishirini hivi, lakini hawakuweza. Nilisimama--Mungu peke yake ajuaye jinsi gani--na ikiwa mwanadamu yeyote amewahi kuutegemea mkono wa Mwenyezi, ni mimi. Nilijisikia kana kwamba nilikuwa nikishikilia mkono fulani wa kibinadamu--na bado ulikuwa mkono wa Kimungu--ili unishike. Nilisimama tu na kuwaambia watu jinsi jambo lilivyotokea. Niliungama, kama nidhanivyo kila mtu anapaswa kufanya, wanapokuwa wamekosea na kuiwakilisha vibaya dini ya Yesu Kristo. Niliwaambia watu kwamba, ingawa nilikuwa nikishika nafasi zote za kawaida za mke wa mhudumu, ingawa nilikuwa kijana wakati ule, nilikuwa nikifanya mengi zaidi kuliko afanyavyo mke mwingi wa mhudumu aliye mzee katika Kanisa la Mungu, katika kukutana na waumini, na kutembelea na kufanya kazi nyuma ya pazia, hata wote walikuwa wakiniona kuwa mwanamke aliyejitoa sana, nami niliwaambia hivyo. Nilisema `Nathubutu kusema wengi wenu mmekuwa mkiniona kuwa mwanamke aliyejitoa sana, na mmoja aliyekuwa akiishi kwa uaminifu kwa Mungu, lakini nimekuja kujua kwamba nimekuwa nikiishi katika kutotii, na kwa kiasi hicho nimeleta giza na ukame nafsini mwangu, lakini nilimwahidi Bwana miezi mitatu au minne iliyopita, nami sithubutu kuasi. Nimekuja kuwaambia hili, na kumwahidi Bwana kwamba nitakuwa mtiifu kwa maono ya Mbinguni.'

Lakini lo! jinsi nilivyoona kidogo wakati ule yale yaliyohusika. Sikuwahi kuwaza maisha ya kuonekana hadharani ambayo yangeniingiza, na ya majaribu pia; kwa maana sikuruhusiwa tena kuwa na Sabato nyingine ya utulivu, nilipoweza kusema au kusimama. Nilichochukua pale kilikuwa ni hatua ya wakati ule tu. Sikuona mbele, lakini Bwana, kama afanyavyo siku zote, watu wake wanapokuwa wanyofu kwake, na watiifu, alifungua madirisha ya Mbinguni, akamwaga baraka, hata pasiwe na nafasi ya kuipokea.

Kulikuwa na kulia zaidi, walisema, kanisani siku ile, kuliko ilivyowahi kuwa kabla. Wengi walihesabu kufanywa upya katika haki tangu dakika ile ile, wakaanza maisha ya kujitoa na kujiweka wakfu kwa Mungu.

Sasa, ningeweza kuwa nimewahubiri mambo mema hadi sasa, na hilo lisingetokea kamwe. Ungamo lile la unyofu, kujitokeza na kuishuhudia kweli, kulifanya kile ambacho mahubiri ya miaka ishirini yasingefanya kamwe.

Kazi iliendelea. Kila niliposema, kanisa lilikuwa likijaa hadi mwisho wa uwezo wake, na wengi waliongoka. Si kwangu bali kwa Mungu uwe utukufu wote. Aibu kwangu kwamba sikuanza mapema. Si mimi niliyefanya hili, bali Roho Mtakatifu, Roho Mtakatifu wa Mungu.

Bwana alinishughulikia kwa njia ya ajabu sana. Miezi mitatu baada ya hayo, mume wangu mpendwa aliugua kwa mara ya kwanza, naye alilazimika kwenda mashambani. Ujumbe ulinijia, kuniomba nichukue ratiba zake za mjini. Nilisema nisingeweza hata kuwaza jambo kama hilo. Ningeweza kufanya nini na kusanyiko lile kubwa? Wasiniombe--nao wakaondoka. Walirudi tena kujua kama ningechukua zile jioni, walinisihi na kunibembeleza hadi nikaahidi. Kwa hiyo mnaona, Mungu alinilazimisha kuanza kufikiri na kufanya kazi. Nililazimika, nami nilifanya hivyo nikiwa na watoto wadogo wanne, mkubwa wakati huo akiwa na miaka minne na miezi mitatu. Ulionekana wakati usiofaa, sivyo, kuanza kuhubiri? Ilionekana kana kwamba Bwana lazima alikosea. Hata hivyo, alinipa neema na nguvu, akaniwezesha kufanya hivyo; na nilipokuwa nikimnyonyesha mtoto wangu, mara nyingi nilikuwa nikifikiri juu ya kile nitakachosema Jumapili ijayo, na katikati ya kazi niliandika kwa penseli mawazo kadiri yalivyonijia. Na kisha wakati mwingine ningejitokeza, nikiwa na muhtasari ulioandikwa haraka kwa penseli, nikimtumaini Bwana anipe nguvu ya Roho wake Mtakatifu; nami nadhani naweza kusema kwamba tangu siku ile na ni karibu miaka kumi na tisa na miezi tisa tangu hapo hajawahi kuniruhusu kufungua kinywa changu bila kunipa ishara za uwepo wake na baraka zake. Je, hamwoni kwamba Ibilisi alipokuwa akininyamazisha, alinifanya nisizae matunda kwa kiasi kikubwa; sasa nina sababu ya kutumaini na kutazamia kukutana Utukufuni na mamia, ambao Mungu amenifanya kuwa chombo cha kuwaokoa. Bwana alinishughulikia kwa upole sana: akinipa kutiwa moyo kukubwa, lakini mambo fulani yalikuwa ya kutisha kwangu mwanzoni. Sikutaka kupanda mimbarani mpaka watu walipodai. Na mara ya kwanza nilipoliona jina langu ukutani! Sitasahau kamwe hisia ile. Kisha mume wangu mpendwa akasema, `Ulipojitoa kwa Bwana, je, hukumpa jina lako?' Hivyo alikuwa akinipeleka kutoka jambo moja hadi jingine, mpaka sasa nimejifunza kuona fahari katika Msalaba. Rafiki mmoja mpendwa alipokuwa akizungumza, siku moja iliyopita, juu ya kazi kubwa ya kutisha ya kwenda Ufaransa na kuanza huko; nilisema, `Bwana wangu mpendwa, nisingefadhaika zaidi kwenda Ufaransa, na kuanza huko Jumapili ijayo, kuliko ningefadhaika kusimama katika Ukumbi wa St. Andrew, kwa sababu hii tu, kwamba naamini Mungu ni yeye yule kila mahali, na imani ile ile, na kweli zile zile na uaminifu ule ule utamleta kutusaidia.' "Ninyi ni mashahidi wangu," asema Bwana, "Na, tazama, mimi nipo pamoja nanyi SIKU ZOTE!"

Je, utatiwa moyo, dada yangu? Usijali kutetemeka. Mimi nilitetemeka. Usijali moyo wako kudunda. Wangu ulidunda karibu kutoboka. Usijali jinsi ulivyo dhaifu. Mara nyingi nimetoka kitandani hadi mimbarani, na kurudi kutoka mimbarani hadi kitandani. Si kwa uwezo wa kibinadamu, wala hekima, wala uwezo, wala nguvu--ni kwa Roho yangu, asema Bwana. Yeye hupenda kuvitumia vitu dhaifu, ili adhama ionekane kuwa ya Mungu. Kama majirani zako wangekuwa wagonjwa kwa tauni fulani inayoangamiza, nawe ungeweza kwenda kuwasaidia, je, usingefanya hivyo? Je, ungesema, `Mimi ni mwanamke tu, nami siwezi?' `Lo,' ungesema, "niache niende, kama Bi Nightingale alivyokwenda kwa askari wagonjwa na waliojeruhiwa. Niache niende.' Na hapa si miili, bali nafsi. Zinakufa. Zinakwenda katika mauti ya milele. Je, hutainuka? Lo! tuseme Wakristo wote katika ukumbi huu usiku huu wangeanza, tangu saa hii, kuwa waaminifu, na kumshuhudia Yesu kila mahali kwa uthabiti, kungekuwa na msukosuko ulioje! Mnadhani wangapi wangeongoka ndani ya mwezi mmoja? Jinsi gani wangeanza kumiminika kama njiwa madirishani! Jinsi gani wahudumu, baadhi yao, wangeanza kuamka! Watu wangekwenda kuwasihi asubuhi, mchana, na usiku. Mungu anataka ushuhudie waziwazi kila mahali, katika viwanja na vichochoro vyenye giza zaidi na katika Mtaa wa Oxford vilevile. Anza, na Roho wa Mungu atakushukia, na hata wajaribu vipi kumwondoa Roho Mtakatifu, hawataweza kufanya hivyo Mungu akishawashika. Tunawanasa maelfu ya watu kwa njia hii ambao hawakukusudia kamwe kuongoka. Kila siku ninayoishi, ndivyo ninavyozidi kusadiki kwamba kama watu wa Mungu wangekuwa na bidii ya kufa na kupona, maelfu wangevutwa; lakini hawaelekei kuvutwa kwa mtindo huu wa kiungwana wa kuweka kweli mbele yao--ulio wa kawaida mno siku hizi--kwa sababu hakuna anayefikiri kwamba wako hatarini! Kama unaamini jambo hilo, anza. Mtume anasema mnapaswa kuwa askari wema, hodari wa Yesu Kristo: Wakristo wa zamani walikuwa hivyo wote; walipigana vita vizuri, nao walimshinda Ibilisi "kwa damu ya Mwana-Kondoo, na kwa neno la ushuhuda wao." Kuweni askari kwa ajili ya Bwana, naye atawapa ushindi, nanyi mtakwenda na kuteka mateka. Majitu makubwa, makafiri wenye mioyo myeusi, wakufuru wenye mioyo myeusi, wataanguka mbele yenu kama watoto wadogo, kwa sababu Bwana wa Majeshi ataweka Roho wake ndani yenu. "Ninyi ni mashahidi wangu." Shuhudieni! SHUHUDIENI!! juu yangu kila mahali na siku zote. Bwana awasaidie. Amina.