Dhidi ya Eutropius

1. “Ubatili wa ubatili, yote ni ubatili”—ni jambo la kufaa wakati wote kulitamka neno hili, lakini hasa wakati huu wa sasa. Ziko wapi sasa zile fahari zenye kung’aa za cheo chako cha konsuli? Iko wapi ile mienge iliyokuwa ikimetameta? Iko wapi ngoma, na kishindo cha miguu ya wachezaji, na karamu na sikukuu? Yako wapi yale mashada ya maua na mapazia ya jumba la maonyesho? Yako wapi yale makofi ya shangwe yaliyokupokea mjini, viko wapi vile vigelegele katika uwanja wa mashindano ya farasi, na maneno ya kujipendekeza ya watazamaji? Vimetoweka—vyote vimetoweka: upepo umevuma juu ya mti, ukayapukutisha majani yake yote, ukatuonyesha ukiwa mtupu kabisa, umetikiswa hata mzizi wake; kwa maana nguvu ya dhoruba imekuwa kubwa mno hata imeitikisa mishipa yote ya mti huu, nayo inatishia kuung’oa kutoka mizizini. Wako wapi sasa rafiki zako wa kujifanya? Ziko wapi karamu zako za ulevi, na chakula chako cha jioni? Liko wapi lile kundi la wanaojipendekeza kwa ajili ya tumbo, na ile divai iliyokuwa ikimiminwa mchana kutwa, na vyakula vitamu vya namna nyingi vilivyobuniwa na wapishi wako? Wako wapi wale walioitafuta nguvu yako kwa kujipendekeza, wakafanya na kusema kila kitu ili kupata upendeleo wako? Wote walikuwa maono tu ya usiku, na ndoto zilizotoweka kulipopambazuka: walikuwa maua ya masika, na masika yalipopita wote walinyauka: walikuwa kivuli kilichopita—walikuwa moshi uliotawanyika, mapovu yaliyopasuka, utando wa buibui uliochanwa vipande vipande. Kwa hiyo tunauimba daima wimbo huu wa kiroho—“Ubatili wa ubatili, yote ni ubatili.” Kwa maana neno hili lingepaswa kuandikwa daima kwenye kuta zetu, na kwenye mavazi, sokoni, na nyumbani, barabarani, na kwenye milango na maingilio, na zaidi ya yote kwenye dhamiri ya kila mmoja, na kuwa jambo la kutafakari daima. Na kwa kuwa mambo ya udanganyifu, na vinyago na unafiki huonekana kwa wengi kuwa mambo halisi, imempasa kila mmoja kila siku, wakati wa chakula cha jioni na wakati wa kifungua kinywa, na katika mikusanyiko ya watu, kumwambia jirani yake, na kumsikia jirani yake akimjibu, “ubatili wa ubatili, yote ni ubatili.” Je, sikuwa nikikuambia daima kwamba mali ni mtoro? Lakini hukunisikiliza. Je, sikukuambia kwamba ni mtumishi asiye na shukrani? Lakini hukukubali kushawishika. Tazama, uzoefu halisi sasa umethibitisha kwamba si mtoro tu, na mtumishi asiye na shukrani, bali pia ni mwuaji, kwa maana ndiyo iliyokufanya sasa uogope na kutetemeka. Je, sikukuambia, ulipokuwa ukinikemea daima kwa kusema kweli, “Nakupenda kuliko wale wanaokubembeleza?” “Mimi ninayekukaripia nakujali kuliko wale wanaojipendekeza kwako?” Je, sikuongeza juu ya maneno hayo kwa kusema kwamba jeraha za marafiki zinategemewa zaidi kuliko busu za hiari za maadui? Kama ungezikubali jeraha zangu, busu zao zisingekuletea maangamizi haya: kwa maana jeraha zangu huleta afya, lakini busu zao zimezaa ugonjwa usioponyeka. Wako wapi sasa wanyweshaji wako, wako wapi wale waliokuwa wakikusafishia njia sokoni, na kuzitangaza sifa zako bila kikomo masikioni mwa wote? Wamekimbia, wameukana urafiki wako, wanajitafutia usalama wao wenyewe kwa njia ya dhiki yako. Lakini mimi sifanyi hivyo; la, katika msiba wako sikuachi, na sasa ulipoanguka nakulinda na kukutunza. Na Kanisa ulilolitendea kama adui limefungua kifua chake na kukupokea ndani yake; bali majumba ya maonyesho uliyoyabembeleza, ambayo kwa ajili yake mara nyingi ulinikasirikia, yamekusaliti na kukuangamiza. Hata hivyo sikuacha kamwe kukuambia, “Kwa nini unafanya mambo haya?” “Unalikasirisha Kanisa, na kujitupa chini kichwa mbele,” lakini wewe ulikimbia mbali na maonyo yangu yote. Na sasa viwanja vya mashindano ya farasi, vikiisha kuimaliza mali yako, vimenoa upanga dhidi yako, lakini Kanisa lililoonja ghadhabu yako isiyo ya wakati wake linakimbia huku na huko, likitamani kukunasua kutoka kwenye wavu.

2. Nami nasema mambo haya sasa si kwa kumkanyaga mtu aliyelala chini, bali kwa kutamani kuwaimarisha zaidi wale ambao bado wamesimama; si kwa kuyachokoza madonda ya mtu aliyejeruhiwa, bali ili kuwahifadhi katika afya njema wale ambao bado hawajajeruhiwa; si kwa kumzamisha mtu anayerushwa-rushwa na mawimbi, bali kwa kuwafundisha wale wanaosafiri kwa upepo mzuri, ili wasije wakagharikishwa. Na hili laweza kufanyikaje? Kwa kuyatazama mabadiliko ya mambo ya wanadamu. Kwa maana hata mtu huyu, kama angeyaogopa mabadiliko, asingeyapata; lakini kwa kuwa wala dhamiri yake mwenyewe, wala mashauri ya wengine hayakumletea badiliko lolote jema, basi angalau ninyi mnaojivuna kwa mali zenu, jifunzeni kwa msiba wake: kwa maana hakuna kitu kilicho dhaifu kuliko mambo ya wanadamu. Kwa hiyo neno lolote mtu atakalolitumia kuueleza udogo wake, litapungukiwa na hali halisi; akiyaita moshi, au majani, au ndoto, au maua ya masika, au kwa jina lingine lolote; ndivyo yalivyo ya kupita upesi, na duni kuliko vitu visivyokuwako; lakini kwamba, pamoja na kuwa si kitu, mambo hayo yana pia hatari kubwa, tunao ushahidi mbele yetu. Kwa maana ni nani aliyekuwa ametukuka kuliko mtu huyu? Je, hakuupita ulimwengu wote kwa mali? Je, hakuwa amepanda hadi kilele kabisa cha heshima? Je, wote hawakutetemeka na kuogopa mbele yake? Lakini tazama! amekuwa mnyonge kuliko mfungwa, wa kuhurumiwa kuliko mtumwa wa kazi duni, maskini kuliko ombaomba anayedhoofika kwa njaa, akiona kila siku maono ya panga zilizonolewa na kaburi la mhalifu, na mnyongaji wa umma akimwongoza nje kwenda kufa; wala hajui hata kama aliwahi kufurahia anasa zilizopita, wala haoni hata mwale wa jua, bali adhuhuri macho yake yanafifia kana kwamba amezungukwa na giza nene kabisa. Lakini hata nikijitahidi kwa kadiri yangu yote, sitaweza kuwaelezea kwa maneno mateso ambayo lazima anayapata, akitazamia kifo kila saa. Lakini kwa kweli kuna haja gani ya maneno yoyote kutoka kwangu, ilhali yeye mwenyewe ametuchorea jambo hili waziwazi kama katika picha inayoonekana? Kwa maana jana, walipomjia kutoka ikulu ya mfalme wakikusudia kumburuta kwa nguvu, naye akakimbilia vyombo vitakatifu, uso wake wakati ule, kama ulivyo sasa, haukuwa bora kuliko sura ya mtu aliyekufa: na kugongana kwa meno yake, na kutetemeka na kutikisika kwa mwili wake wote, na sauti yake iliyokwama-kwama, na ulimi wake uliokuwa ukigugumiza, na kwa kweli sura yake yote kwa ujumla, vilionyesha mtu ambaye nafsi yake imeganda kama jiwe.

3. Sasa nasema mambo haya si kwa kumlaumu, wala kwa kuutukana msiba wake, bali kwa kutamani kuzilainisha nia zenu kwake, na kuwavuta kwenye huruma, na kuwashawishi mridhike na adhabu ambayo tayari imekwisha kutolewa. Kwa maana kwa kuwa wako miongoni mwetu watu wengi wasio na utu ambao labda wana mwelekeo wa kunilaumu kwa kumpokea patakatifu, nayaonyesha wazi mateso yake kwa kutamani kuulainisha ugumu wa mioyo yao kwa masimulizi yangu.

Kwa maana niambie, ndugu mpendwa, kwa nini unanikasirikia? Wasema ni kwa sababu yeye aliyelipiga vita Kanisa daima amekimbilia ndani yake. Lakini hakika tungepaswa kumtukuza Mungu kwa kiwango cha juu kabisa, kwa kumruhusu awekwe katika dhiki kubwa namna hii hata apate kuonja uweza na upendo wa Kanisa:—uweza wake, kwa kuwa amepatwa na badiliko hili kubwa kwa sababu ya mashambulizi aliyolifanyia; upendo wake, kwa kuwa lile alilolishambulia sasa linatanguliza ngao yake mbele yake, na limempokea chini ya mbawa zake, na kumweka katika usalama wote bila kulipiza hata moja ya madhara yake ya zamani, bali kwa upendo mwingi likimfungulia kifua chake. Kwa maana jambo hili ni tukufu kuliko nyara za ushindi za aina yoyote, huu ni ushindi wenye kung’aa, jambo hili linawatahayarisha Mataifa na Wayahudi pia, jambo hili linaonyesha uso mng’avu wa Kanisa: kwa kuwa, likiisha kumpokea adui yake kama mateka, linamhurumia, na wote walipomdharau katika ukiwa wake, lenyewe peke yake kama mama mwenye upendo limemficha chini ya joho lake, likipinga ghadhabu ya mfalme, na hasira ya watu, na chuki yao kubwa mno. Hili ni pambo kwa madhabahu. Pambo la ajabu, wasema, wakati mwenye dhambi aliyeshtakiwa, mnyang’anyi, mwizi, anaruhusiwa kuishika madhabahu. La! usiseme hivyo: kwa maana hata yule kahaba aliishika miguu ya Yesu, yeye aliyetiwa doa na dhambi iliyolaaniwa zaidi na chafu kuliko zote: lakini tendo lake halikuwa aibu kwa Yesu, bali lilizidi kumletea mshangao na sifa: kwa maana yule mwanamke najisi hakumdhuru Yeye aliyekuwa safi, bali yule kahaba mbaya alifanywa safi kwa kuguswa na Yeye aliyekuwa Msafi asiye na doa. Basi usiwe na kinyongo, Ee mwanadamu. Sisi ni watumishi wa Yule aliyesulubiwa, aliyesema, “Uwasamehe, kwa kuwa hawajui watendalo.” Lakini, wasema, aliikomesha haki ya kukimbilia hapa kwa amri zake na sheria za namna mbalimbali. Ndiyo! lakini sasa amejifunza kwa uzoefu ni nini alichokifanya, na yeye mwenyewe kwa matendo yake amekuwa wa kwanza kuivunja sheria ile, naye amekuwa tamasha kwa ulimwengu wote, na ingawa yu kimya, anatoa kutoka pale sauti ya onyo kwa wote, akisema, “Msitende mambo kama niliyoyatenda mimi, msije mkateswa kama ninavyoteswa mimi.” Anaonekana kama mwalimu kwa njia ya msiba wake, na madhabahu inatoa mng’ao mkubwa, ikiamsha sasa hofu kuu kabisa kwa sababu inamshika simba kifungoni; kwa maana sura yoyote ya ufalme ingepambika sana kama mfalme asingeonekana tu ameketi juu ya kiti chake cha enzi amevaa zambarau na taji yake, bali pia kama miguuni pa mfalme washenzi waliofungwa mikono nyuma ya migongo yao wangekuwa wakiinamisha vichwa vyao chini. Na kwamba hakuna hoja za kushawishi zilizotumika, ninyi wenyewe ni mashahidi wa hamu kubwa, na msongamano wa watu. Kwa maana kwa kweli tukio lililo mbele yetu leo ni lenye kung’aa, na mkutano ni wa fahari, nami naona umati mkubwa hapa leo kama wakati wa Sikukuu Takatifu ya Pasaka. Hivyo mtu huyu amewaita hapa bila kusema neno, lakini akitoa kwa matendo yake sauti iliyo wazi kuliko mlio wa tarumbeta: nanyi nyote mmesongana hapa leo, wasichana wakiacha vyumba vyao vya faragha, na akina mama wakiacha vyumba vya wanawake, na wanaume wakiacha soko, ili mpate kuona utu wa kibinadamu ukihukumiwa, na kutodumu kwa mambo ya dunia kukifunuliwa, na ule uso wa kikahaba ambao siku chache zilizopita ulikuwa ukimetameta (ndivyo ilivyo fanaka itokanayo na unyang’anyi) sasa ukionekana mbaya kuliko ajuza yeyote aliyekunjamana; uso huu, nasema, mnaweza kuuona umeondolewa rangi na mapambo yake kwa tendo la dhiki kama kwa sifongo.

4. Hiyo ndiyo nguvu ya msiba huu: umemfanya mtu aliyekuwa maarufu na mashuhuri aonekane duni kuliko wanadamu wote. Na kama tajiri akiingia katika mkutano huu, anapata faida kubwa kwa kuona jambo hili: kwa maana anapomtazama mtu yule aliyekuwa akiutikisa ulimwengu wote, sasa ameshushwa kutoka kilele kirefu hivi cha mamlaka, akijikunyata kwa hofu, ametishika kuliko sungura au chura, ameshikamana na nguzo ile pale, bila vifungo, hofu yake ikiwa badala ya mnyororo, amekumbwa na kitisho na kutetemeka, anapunguza majivuno yake, anaweka chini kiburi chake, na akiisha kupata ile hekima juu ya mambo ya wanadamu ambayo inampasa kuwa nayo, anaondoka akiwa amefundishwa kwa mfano lile somo ambalo Maandiko Matakatifu yanafundisha kwa agizo:—“Kila mwenye mwili ni majani, na fahari yote ya mwanadamu ni kama ua la majani: majani hukauka, na ua huanguka,” au “Watanyauka upesi kama majani, na kama mboga mbichi watatoweka upesi,” au “siku zake ni kama moshi,” na mafungu yote ya namna hiyo. Tena maskini anapoingia na kulitazama tamasha hili, hajidharau, wala hajililii kwa sababu ya umaskini wake, bali anaushukuru umaskini wake, kwa sababu ni mahali pake pa kukimbilia, na bandari tulivu, na ngome imara; na anapoona mambo haya angependa mara nyingi zaidi kubaki alivyo, kuliko kufurahia mali ya watu wote kwa muda mfupi na baadaye kuwa hatarini kwa ajili ya uhai wake mwenyewe. Waona jinsi matajiri na maskini, wakubwa na wadogo, watumwa na walio huru, wamepata faida isiyo ndogo kwa mtu huyu kukimbilia hapa? Waona jinsi kila mtu ataondoka hapa na dawa, akiwa ameponywa kwa kuona tu jambo hili? Haya! je, nimeilainisha hasira yenu, na kuifukuza ghadhabu yenu? Je, nimeuzima ukatili wenu? Je, nimewavuta kuwa na huruma? Kwa kweli nadhani nimefanya hivyo; na nyuso zenu na vijito vya machozi mnayoyamwaga ni ushahidi wa jambo hilo. Basi kwa kuwa mwamba wenu mgumu umegeuka kuwa udongo wenye kina na rutuba, na tufanye haraka kuzaa tunda fulani la rehema, na kuonyesha mavuno tele ya huruma kwa kumwangukia Mfalme, au tuseme kwa kumsihi Mungu mwenye rehema ailainishe hivyo hasira ya Mfalme, na kuufanya moyo wake uwe laini, apate kutupa fadhili yote tunayoiomba. Kwa maana kwa kweli tangu ile siku mtu huyu alipokimbilia hapa badiliko lisilo dogo limekwisha kutokea; kwa maana mara Mfalme alipojua kwamba amekimbilia mahali hapa pa hifadhi, ingawa jeshi lilikuwepo, na lilikuwa limekasirika kwa sababu ya maovu yake, likadai atolewe auawe, Mfalme alitoa hotuba ndefu akijaribu kuituliza hasira ya askari, akishikilia kwamba si makosa yake tu, bali pia tendo jema lolote alilolitenda lapaswa kuhesabiwa, akitangaza kwamba alikuwa na shukrani kwa ajili ya hayo ya mwisho, na alikuwa tayari kumsamehe kama mwanadamu mwenzake kwa matendo yaliyokuwa vinginevyo. Na walipomsisitiza tena alipize kisasi kwa ajili ya tusi lililofanyiwa enzi ya kifalme, wakipiga kelele, wakirukaruka, na kutikisa mikuki yao, alimwaga vijito vya machozi kutoka macho yake ya upole, na akiisha kuwakumbusha juu ya Meza Takatifu ambayo mtu yule alikuwa ameikimbilia, hatimaye alifaulu kuituliza ghadhabu yao.

5. Zaidi ya hayo, niongeze hoja kadhaa zinazotuhusu sisi wenyewe. Kwa maana mngestahili msamaha gani, ikiwa Mfalme hana kinyongo ingawa ametukanwa, bali ninyi ambao hamkupatwa na jambo la namna hiyo mnaonyesha ghadhabu kubwa hivi? Na mkutano huu ukiisha kuvunjwa, mtawezaje kuyashika mafumbo matakatifu, na kurudia ile sala ambayo tumeamriwa kusema, “utusamehe, kama sisi nasi tuwasamehevyo wadeni wetu,” wakati mnadai kisasi juu ya mdeni wenu? Je, amewatendea makosa makubwa na matusi? Sitakana. Lakini huu si wakati wa hukumu bali wa rehema; si wa kudai hesabu, bali wa kuonyesha upendo: si wa kuchunguza madai bali wa kuyaachilia; si wa hukumu na kisasi, bali wa rehema na fadhili. Basi mtu yeyote asiudhike wala kukasirika, bali na tumsihi zaidi Mungu mwenye rehema amjalie muhula mbali na kifo, na kumwokoa kutoka kwenye maangamizi haya yaliyo karibu, ili apate kuuvua uovu wake, na tuungane kumwendea Mfalme mwenye rehema tukimsihi, kwa ajili ya Kanisa, kwa ajili ya madhabahu, atoe uhai wa mtu mmoja kama sadaka kwa Meza Takatifu. Tukifanya hivi Mfalme mwenyewe atatukubali, na hata kabla ya sifa zake tutapata kibali cha Mungu, atakayetupa thawabu kubwa kwa ajili ya rehema yetu. Kwa maana kama vile anavyowakataa na kuwachukia wakatili na wasio na utu, ndivyo Yeye anavyomkaribisha na kumpenda mtu mwenye rehema na utu; na mtu huyo akiwa mwenye haki, ndivyo taji anayosokotewa itakavyokuwa tukufu zaidi: na akiwa mwenye dhambi, Yeye huzipita dhambi zake, akimpa hili kama thawabu ya huruma aliyomwonyesha mtumishi mwenzake. “Kwa maana,” asema, “Nataka rehema, wala si sadaka,” na katika Maandiko yote mnamwona daima akiliulizia jambo hili, na kulitangaza kuwa njia ya kufunguliwa kutoka dhambini. Basi hivyo ndivyo tutakavyomfanya atuhurumie, hivyo ndivyo tutakavyojifungua wenyewe kutoka dhambi zetu, hivyo ndivyo tutakavyolipamba Kanisa, hivyo pia Mfalme wetu mwenye rehema, kama nilivyokwisha kusema, atatusifu, na watu wote watatupigia makofi, na miisho ya dunia itastaajabia utu na upole wa mji wetu, na wote watakaosikia habari za matendo haya duniani kote watatutukuza. Basi, ili tupate kufurahia mema haya, na tuanguke chini kwa maombi na dua, na tumwokoe mateka, mkimbizi, mwombaji kutoka hatarini, ili sisi wenyewe tupate baraka zijazo kwa fadhili na rehema ya Bwana wetu Yesu Kristo, ambaye utukufu na uweza ni vyake, sasa na hata milele, milele na milele. Amina.