Gethsemane

"Ambaye, katika siku za mwili wake, alipomtolea yeye awezaye kumwokoa na mauti, maombi na dua pamoja na kulia sana na machozi, akasikiwa kwa jinsi alivyokuwa mcha Mungu; na ingawa alikuwa Mwana, alijifunza kutii kwa mateso hayo aliyoyapata." WAEBRANIA 5:7, 8.

Mizeituni minane ya kale bado inaonyesha mahali pa Gethsemane; si jambo lisilowezekana kwamba ilishuhudia tukio lile la kukumbukwa na la fumbo linalotajwa hapa. Na tukio lile lilikuwa la namna gani! Lingalisimama peke yake katika ajabu ya kipekee isiyofikika, kama lisingalifuatiwa na saa kumi na tano za fumbo kubwa hata zaidi.

Maneno yenye nguvu zaidi katika lugha ya Kiyunani yanatumika kueleza uchungu mkali aliopita nao Mwokozi ndani ya kuta zile za Bustani. "Alianza kuhuzunika"; kana kwamba katika maisha yake yote yaliyopita hakuwahi kujua huzuni ni nini! "Alishangaa mno"; kana kwamba akili yake ilikuwa karibu kufadhaika na kulemewa. "Alikuwa mzito sana," roho yake iliinama chini ya uzito wa huzuni zake, kama vile baadaye mwili wake ulivyoinama chini ya uzito wa msalaba wake; au neno hilo laweza kumaanisha kwamba alifadhaishwa na huzuni kiasi cha kuwa karibu kutoka nje ya nafsi yake. Na Bwana mwenyewe asingaliweza kupata neno lenye nguvu zaidi kuliko lile alilotumia aliposema, "Roho yangu ina huzuni nyingi kiasi cha kufa."

Lakini mwinjilisti Luka anatupa uthibitisho wenye kusadikisha zaidi wa uchungu wake anapotuambia kwamba jasho lake, kama matone makubwa ya damu, lilidondoka juu ya nchi, likiguswa na baridi kali kidogo, katika hewa ya usiku wa baridi. Nyongeza ya mwisho inatolewa katika maneno haya, yanayoeleza "kulia sana na machozi" yake.

MAMBO ALIYOYAPATA. Yalikuwa ni yapi? Hayakuwa yale ya Mbadala. Mwelekeo wa Maandiko waonyesha kwamba kazi ya ubadala kwa kweli ilitimizwa juu ya msalaba. Huko lile vazi la haki yetu iliyokamilika lilifumwa toka juu hata chini. Ilikuwa juu ya mti kwamba alizichukua dhambi zetu katika mwili wake mwenyewe. Ilikuwa kwa damu yake kwamba alitusogeza karibu na Mungu. Ilikuwa kwa kufa kwa Mwana wa Mungu kwamba tumepatanishwa na Mungu; na marejeo ya mara kwa mara ya Maandiko, na hasa ya waraka huu, kuhusu dhabihu, yanaonyesha kwamba katika tendo la kufa, lilitendeka lile linaloitukuza sheria, na kuifanya kuwa ya heshima, na kuondoa kila kizuizi ambacho vinginevyo kingalizuia upendo wa Mungu usifuate makusudi yake ya rehema.

Kamwe hatutaelewa hapa kwa ukamilifu jinsi Bwana Yesu alivyofanya upatanisho kwa dhambi za ulimwengu, wala jinsi lile alilolichukua lingeweza kuwa kifani cha adhabu iliyostahili toka kwa jamii yenye dhambi. Hatuna kipimo cha kulinganisha; hatuna kamba ndefu ya kutosha kutushusha katika vilindi vya fumbo lile lisilochunguzwa; lakini twaweza kwa shukrani kulipokea kama jambo lililotamkwa daima katika kurasa za Maandiko, kwamba alitenda lile lililoiondoa laana, likaipatia hatia ya mwanadamu upatanisho, na lililokuwa zaidi ya kifani cha mateso yale yote ambayo jamii ya watu wenye dhambi ingaliyachukua vinginevyo. Fumbo hilo lapita lugha yetu, lakini lashikwa kwa imani; na anaposimama juu ya vilele vyake vilivyo juu zaidi, upendo hutambua maana ya kufa kwa Kristo kwa silika ya kiroho, ingawa hata sasa haujajifunza kwa ukamilifu lugha ya kuelezea fikira zake juu ya mafumbo yanayozunguka msalaba. Yamkini kwamba katika maelfu ya matendo yasiyo na ubinafsi, unajipatia maneno ambayo kwayo siku moja utaweza kuelewa na kueleza yote.

Lakini lile tunalohitaji kulisisitiza hapa, na sasa, ni kwamba mateso ya Bustanini hayapaswi kutiwa ndani ya tendo la Ubadala, ingawa, kama tutakavyoona, yalihusiana kwa ukaribu nalo. Gethsemane haikuwa madhabahu, bali njia ya kuiendea.

Mateso ya Bwana wetu katika Gethsemane vigumu yangetokana na hofu ya mateso yake ya kimwili yaliyokuwa yakikaribia. Dhana kama hiyo yaonekana kutopatana kabisa na ujasiri wa kishujaa, ukimya wa fahari, na utawala wa utulivu juu ya mateso ambao kwao alijitwaa hata alipoitoa roho yake, na ambao ulimtoa Mrumi mgumu wa moyo na wa kidunia maneno ya heshima.

Zaidi ya hayo, ikiwa tarajio tu la kupigwa mijeledi na kusulubiwa lilimtoa Bwana wetu kulia sana na machozi na jasho la damu, hakika angesimama katika kiwango cha chini kuliko kile ambacho makutano ya wafuasi wake walikifikia kwa imani kwake. Wazee kama Polikarpo, wanawali wapole kama Blandina, wavulana waoga kama Atalo, wametafakari kimbele kwa utulivu usiotetereka, na wamevumilia kwa ujasiri usiokwepa, vifo vyenye kutisha zaidi, vya kudumu zaidi, vya uchungu zaidi. Wahalifu waliodhalilishwa wamepanda kitanzi bila kutetemeka wala kuugua; na hakika imani iliyotukuka zaidi yapasa ijitwae kwa ujasiri kama vile kutojali kwa kikatili kunavyofanya mbele ya mambo mazito ya mauti na milele. Imesemwa kwa kweli kwamba hakuna shauku katika akili ya mwanadamu, hata iwe dhaifu kiasi gani, isiyoweza kuishinda hofu ya mauti; na kwa hiyo haiwezekani kudhani kwamba hofu ya mateso ya kimwili na aibu ingaliweza kuitikisa hivyo roho ya Mwokozi wetu.

Lakini alitarajia mateso ambayo alikuwa avumilie kama kipatanisho cha dhambi. Alijua kwamba alikuwa karibu kuletwa katika muungano wa karibu kabisa na dhambi iliyokuwa ikiharibu furaha ya wanadamu na kuihuzunisha asili ya kimungu. Alijua, kwa kuwa alikuwa amejitambulisha hivyo na jamii yetu iliyoanguka, kwamba, kwa njia ya kina na ya ajabu sana, alikuwa afanywe dhambi na kuchukua laana yetu na aibu yetu, akitupwa nje na mwanadamu, na kwa dhahiri kuachwa na Mungu. Alijua, kama vile sisi hatutakavyojua kamwe, ubaya na tisho kuu la dhambi; na jinsi ilivyokuwa kuwa mahali pa mkutano ambapo maovu ya jamii yetu yangekutanika, kuwa mbuzi wa Azazeli aliyebebeshwa hatia isiyo yake mwenyewe, kuzichukua dhambi za ulimwengu. Haya yote yalikuwa ya kutisha kupita kiasi kwa mtu mtakatifu na mwenye hisia kama yeye.

Alikuwa amelitazamia tangu zamani. Alikuwa Mwana-Kondoo aliyechinjwa tangu kabla ya kuwekwa misingi ya ulimwengu. Kila mara mwana-kondoo alipochinjwa na mwenye dhambi aliyeshtuliwa na dhamiri yake, au mbuzi wa Azazeli alipoachiliwa nyikani, au njiwa alipochovywa katika maji yatiririkayo yaliyotiwa wekundu kwa damu ya mwenzake, alikuwa amekumbushwa yale yaliyokuwa yaje. Alijua kabla ya kufanyika kwake mwili mahali gani msituni mche ulikuwa ukikua na kuwa mti mchanga ambao kwa mbao zake msalaba wake ungefanyizwa. Hata aliulisha kwa mvua yake na jua lake. Mara nyingi wakati wa huduma yake ya hadhara alikuwa dhahiri akitazama mbali zaidi ya matukio yaliyokuwa yakitendeka pande zake hata tukio lile kuu, aliloliita "saa" yake. Na lilipokaribia zaidi, roho yake ya kibinadamu ililemewa mbele ya tarajio la kulazimika kuustahimili uzito wa dhambi ya ulimwengu. Asili yake ya kibinadamu haikukwepa mauti kama mauti; bali mauti aliyokuwa afe kama kipatanisho cha dhambi zetu, wala si zetu tu, bali za ulimwengu wote.

Miezi sita kabla ya kufa kwake alikuwa ameuelekeza uso wake kwenda Yerusalemu, wenye sura ya uchungu kiasi cha kuijaza mioyo ya wanafunzi wake fadhaa. Maswali ya Wayunani yalipomkumbusha kwamba lazima karibuni aanguke chini na kufa, roho yake ikataabika sana hata akalia, "Baba, uniokoe katika saa hii!" Na sasa, kwa kulia sana na machozi, alimtolea Baba yake dua, akiomba kwamba, kama ingewezekana, kikombe kile kimwondokee. Katika hili roho yake ya kibinadamu ilinena. Kuhusu kusudi lake la ukombozi lililobuniwa kimungu, hapakuwa na wasiwasi wala kusitasita. Lakini, kama mwanadamu, aliuliza kama pasingekuwa na njia nyingine ya kutimiza ukombozi ule ambao alikuwa ameuwekea moyo wake.

Lakini hapakuwa na njia nyingine. Mapenzi ya Baba, ambayo alikuwa ameshuka toka mbinguni kuyatenda, yalielekeza kando ya ile njia yenye miamba na changarawe iliyopanda hata Kalvari, na kupita juu yake, hata chini kaburini. Na mara akaukubali mkataba wake, na kwa maneno haya "Kama kikombe hiki hakiwezi kuniepuka nisipokinywea, mapenzi yako yatendeke," akakanyaga juu ya changarawe zilizokuwa zikate ile miguu iliyobarikiwa, zikitiririsha mito ya damu kutoka kwayo.

KULIA KWAKE SANA NA MACHOZI. Bwana wetu alijikimbilia kile kimbilio kilicho katika kufikika kwa wote, na ambacho ni cha thamani hasa kwa wale wanaoteseka na kujaribiwa, aliomba. Moyo wake ulikuwa umelemewa ndani yake; naye akamwaga uchungu wake wote masikioni mwa Baba yake, kwa kulia sana na machozi. Na tuone sifa za maombi hayo, ili sisi nasi tuweze kupita katika saa zetu za giza, zitakapokuja.

Yalikuwa maombi ya sirini. Akiwaacha wanafunzi wake walio wengi kwenye lango la Bustani, alichukua pamoja naye wale watatu waliokuwa wamesimama kando ya mtoto aliyekufa wa Yairo, na waliokuwa wameuona ung'avu uliomvika alipogeuka sura. Wao peke yao wangeweza kumwona akikanyaga shinikizo la divai: lakini hata hao waliachwa umbali wa kutupa jiwe, alipoendelea mbele peke yake katika kivuli kizito zaidi. Twaambiwa kwamba walilemewa na usingizi; hivyo kwamba hakuna sikio la mwanadamu lililousikia mzigo wote wa maombi yale ya ajabu, ambayo baadhi ya vipande vyake vya hapa na pale vimehifadhiwa katika Injili.

Yalikuwa maombi ya unyenyekevu. Mwinjilisti Luka asema kwamba alipiga magoti. Mwingine asema kwamba alianguka kifudifudi. Akiwa ameumbwa katika mfano wa mwanadamu, alijinyenyekeza na kuwa mtii hata mauti, naam, mauti ya msalaba. Na yamkini hata wakati huo alianza kuiimba Zaburi ile ya ajabu, iliyokuwa mdomoni mwake sana katika saa zile za mwisho, akisema, "Mimi ni mdudu, wala si mtu; laumu ya wanadamu, na dharau ya watu."

Yalikuwa maombi ya kibinamwana. Mathayo amsimulia Bwana wetu akisema, "Baba yangu"; na Marko atuambia kwamba alitumia neno lile la wororo lililokuwa likinenwa mara nyingi na midomo iliyobwabwaja ya watoto wadogo wa Kiyahudi, Aba. Kwa sehemu iliyo kubwa, yaelekea alinena Kiyunani; lakini Kiaramu ndiyo iliyokuwa lugha ya utoto wake, lugha ya nyumba ile ipendwayo ya Nazareti. Katika saa ya uchungu wa kufa, akili hurudi sikuzote kwenye kumbukumbu za mwamko wake wa kwanza. Kwa hiyo Mwokozi, akionekana kuhisi kwamba Kiyunani kilicho na fahari zaidi hakikutosha kuelezea shauku za ndani za moyo wake, alikibadilisha kwa lugha ya wororo zaidi ya miaka ya awali. Si "Baba" tu, bali "Aba, Baba!"

Yalikuwa maombi ya bidii. "Aliomba kwa bidii zaidi," na uthibitisho mmoja wa hili waonekana katika kurudia kwake maneno yale yale. Ilikuwa kana kwamba asili yake ilikuwa imelemewa mno kiasi cha kutoweza kujieleza kwa maneno ya namna mbalimbali; kama yale yawezayo kuonyesha nafasi na uhuru fulani wa fikira. Mkondo mmoja wenye nguvu wa uchungu ukienda katika kilele chake ungeweza tu kupiga sauti moja ya huzuni, kama sauti ya dhoruba au ya gharika. Nyuma, na nyuma tena, yalirudi maneno, kikombe . . . kiniepuke . . . mapenzi . . . Baba. Na jasho la damu, lililokamuliwa toka pajini pake, kama maji mekundu ya zabibu chini ya mguu mzito wa mkulima, lilishuhudia ukali wa nafsi yake.

Yalikuwa maombi ya kujitiisha. Mathayo na Marko wananukuu sentensi hii, "Walakini si kama nitakavyo mimi, bali kama utakavyo wewe." Luka ananukuu hii, "Baba, kama wapenda, uniondolee kikombe hiki; walakini si mapenzi yangu, bali yako yatendeke."

Yesu alikuwa Mwenzi wa Baba, sawa naye katika asili yake ya kimungu; lakini kwa kusudi la ukombozi ilikuwa lazima kwa kitambo ajivue matumizi ya sifa za uungu wake, na kuishi maisha ya kibinadamu kweli kweli. Kama mwanadamu, aliyachunguza kwa makini kila dalili ya mapenzi ya Baba yake, tangu siku ile yalipomsukuma kubaki nyuma ya wazazi wake hekaluni; naye sikuzote alizitimiza amri zake papo hapo. "Nimeshuka kutoka mbinguni," akasema, "si ili niyafanye mapenzi yangu, bali mapenzi yake yeye aliyenituma." Hili ndilo nira alilolibeba, na kwa kulitwaa, alipata pumziko kwa nafsi yake. Hatari au ugumu wowote ambao utii kama huo ungeweza kumwingiza, alifuata sikuzote wingu-mwongozi la mapenzi ya kimungu; akiwa na hakika kwamba mana ya nguvu za kila siku ingeanguka, na kwamba maji matamu ya kina ya amani yangefuata pale yalipoongoza njia. Njia hiyo sasa yaonekana kuongoza kupitia moyoni mwa tanuru la moto. Hapakuwa na budi ila kufuata; naye akachagua kufanya hivyo, naam, alifurahi, hata wakati huo, kwa furaha ambayo maji baridi ya mauti hayangeweza kuizima. Wakati huo huo, alijifunza maana ya utii, na akatoa mfano wake, uliong'aa kwa fahari, usafi, na uzuri usio na kifani, usio na mfano katika kumbukumbu za ulimwengu wote. Kama mwanadamu, Bwana wetu ndipo alijifunza jinsi neno lile utii lilivyokuwa na maana kubwa. "Alijifunza kutii." Na sasa aomba kwamba sisi tumtii yeye, kama vile alivyomtii Mungu. "Kwa wale wanaomtii."

Wakati mwingine njia ya utii wa Mkristo huwa ngumu sana. Hupanda juu; mwinamo huzidi kuwa mkali; pa kukanyaga huwa pagumu zaidi na zaidi; na, jioni ikaribiapo, yule mpandaji mwepesi wa asubuhi hutambaa polepole mbele kwa mikono na magoti. Siku kamwe si kubwa kuliko nguvu; lakini kama vile nguvu zikuavyo kwa matumizi, madai juu yake huwa makubwa zaidi, na saa huwa ndefu zaidi. Mwishowe waweza kufika wakati, tunapoitwa kwa ajili ya Mungu kuacha kundi fulani lipendwalo; kuhatarisha kupoteza jina na sifa; kuachana na tamaa iliyothaminiwa ya maisha; kujipatia lawama, mateso, na mauti; kukinywea kikombe kichungu; kuingia katika wingu litandalo; kupanda mlima utoao moshi. Ah! ndipo sisi nasi tunajifunza maana ya utii; na hatuna kimbilio ila katika kulia sana na machozi.

Katika saa kama hizo mwaga moyo wako kwa vilio vya kusikika. Changanya kwa wingi jina "Baba" na maombi yako. Usiogope kurudia maneno yale yale. Usimtazame mwanadamu, hawezi kukuelewa; bali umtazame yeye aliye karibu nawe kuliko mpendwa wako wa dhati. Hivyo utazidi kuwa mtulivu na mnyamavu, hata upumzike katika mapenzi yake; kama mtoto, aliyechoka kwa dhoruba ya hasira, ajilializavyo hata usingizini kifuani mwa mama yake.

JIBU. "Akasikiwa kwa jinsi alivyokuwa mcha Mungu." Ucha wake mtakatifu na kujitoa kwake kwa mapenzi ya Baba yake kulifanya isiwezekane maombi yake yasijibiwe; ingawa, kama itokeavyo mara nyingi, jibu lilikuja kwa njia nyingine kuliko ile ambayo hofu zake zilikuwa zimependekeza. Kikombe hakikuondolewa, bali jibu lilikuja. Lilikuja katika ujumbe wa yule malaika aliyesimama kando yake. Lilikuja katika utulivu wa amani ambao kwao aliukabili umati wa kikatili, uliojaza karibuni Bustani ile ya kimya kwa sauti zao za kishenzi na miguu ikikanyaga. Lilikuja katika ushindi wake juu ya mauti na kaburi. Lilikuja katika kukamilishwa kwake kuwa mpatanishi, ili awe kwa wote wanaomtii Mwanzilishi wa wokovu wa milele, na Kuhani Mkuu milele kwa mfano wa Melkizedeki.

Maombi yanayochochewa na upendo na yaliyo katika upatano na ucha Mungu kamwe hayapotei. Twaweza kuomba mambo ambayo yangekuwa si ya hekima wala ya wema kwa Mungu kuyatoa; lakini katika hali hiyo, wema wake hujionyesha katika kukataa kuliko katika kukubali. Na bado maombi hayo yanasikiwa na kujibiwa. Nguvu hutiwa ndani ya moyo unaozimia. Kuhani Mkuu mwaminifu na mwenye rehema hututendea sisi lile ambalo malaika alijaribu kumtendea yeye; lakini kwa ubora ulioje zaidi, kwa kuwa amejifunza mengi hivyo ya sanaa ya faraja katika shule ya mateso! Na kutoka humo njia hatimaye huchomoza kuingia uzimani, ingawa tumeacha nyuma mkono na mguu wa kuume kaburini. Sisi pia twagundua kwamba tumejifunza sanaa ya kuwa mifereji ya wokovu wa milele kwa wale walio pande zetu. Tangu Yesu aliteseka pale, Gethsemane imepenywa na barabara kuu ya Mfalme ipitayo katikati yake kwenda Yerusalemu Mpya. Na ndani ya viunga vyake Mungu amewaweka wengi wa watoto wake, wajifunze utii kwa mambo wanayoyapata, na wajifunze sanaa ya kimungu ya kuwafariji wengine kama vile wao wenyewe walivyofarijiwa na Mungu.

Kwa kulinganisha ni wachache, ambao Yesu hasemi nao, wakati fulani katika maisha yao, "Njoo ukeshe pamoja nami." Hutuchukua pamoja naye katika vivuli vyenye giza vya shinikizo la divai, ingawa kuna pembe za kivuli, umbali wa kutupa jiwe, ambako lazima aende peke yake. Tusiyatumie vibaya masaa ya thamani katika usingizi mzito wa kutokuwa na hisia. Kuna mafunzo ya kujifunza pale ambayo hayawezi kupatikana pengine popote; lakini tusipouzingatia mwito wake wa kukesha pamoja naye, yamkini ataifunga fursa ile ya thamani kwa kutuamuru tulale na kupumzika; kwa sababu muda uliopangwa umepita, na saa ya kipindi kipya imepiga. Ikiwa tutashindwa kuitumia kwa maombi na matayarisho ile saa takatifu, ijayo imebeba fursa za mojawapo; ikiwa tutalala badala ya kukesha pamoja na Bwana wetu: tuna tumaini gani la kuweza kucheza fungu tukufu wakati taa zimulikazo na miguu ikanyagayo zitakapotangaza ujio wa msaliti? Tapanya nyakati za matayarisho, nawe waweza kuja kujuta hasara yake katika miaka yote ijayo!