Ijapokuwa Hamumjui Yeye

"Nimeshuhudia visa vya wahudumu vijana waliokatishwa tamaa ya kuukabili wito wa umishonari na wale waliojifanya kuwa rafiki wa Misheni za Ng'ambo, na hata wakathubutu kubishana: 'Nguvu zako za kiroho na vipaji vyako vya akili vinahitajika na Kanisa la humu nyumbani; vingepotea bure katika Uwanja wa Ng'ambo.' 'Nguvu za kiroho zapotea bure' katika nchi kama India! Ni wapi zinahitajika sana kuliko katika bara ambapo Shetani amejenga ngome zake zenye nguvu zaidi na kuonyesha kazi zake bora kabisa za ustadi wake? 'Uwezo wa akili wapotea bure' miongoni mwa watu ambao wasomi wao hutabasamu kimoyomoyo wakiona ujinga wa Mzungu wa kawaida! Ndugu zangu, ikiwa Mungu anakuita, usikatishwe tamaa na hila dhaifu kama hizi. Utahitaji nguvu za Mungu, Roho Mtakatifu, ili kukufanya mmishonari mwenye ufanisi. Utaona sifa yako ya usomi ikijaribiwa kwa jaribu kali kabisa huko India. Hapa kuna nafasi tele kwa watu wenye nguvu za kiroho zilizothibitishwa na kwa majitu ya akili vilevile. Na hivyo narudia, ikiwa Mungu anakuita, jifunge upanga wako, njoo vitani, na ujipatie heshima yako miongoni mwa wana wastaarabu wa India."

Rev. T. Walker, India.


HISIA unazozipata ni za ajabu unapoinuka kutoka katika kuisoma kitabu cha Sir Monier Williams, Brahmanism and Hinduism, kisha unatoka kwenda kazini kwako, na kukutana katika kazi hiyo na mtu anayeonekana kunukuu kitabu kilekile, si kwa aya tu, bali kwa kurasa nzima. Yeye anazungumza Kitamil, na kitabu kimeandikwa kwa Kiingereza; hiyo ndiyo tofauti pekee. Alikuwa amesimama kando ya njia nilipomwona: tukaanza kuzungumza.

Mwanzoni alinikumbusha anemone ya baharini, ikiwa imevuta ndani vipapasio vyake vyote, lakini taratibu kimoja baada ya kingine vikatoka nje, nami nikaona alivyokuwa hasa; nami nadhani yule msomi mkuu Mkristo, aliyejitaabisha sana kuelewa na kutafsiri kwa maneno ugumu na mafumbo ya fikra za Kihindi, angalihisi amelipwa kidogo kama angalijua jinsi kazi yake ingavyosaidia katika shughuli halisi za maisha ya mmishonari. Sehemu ya kazi yetu ni kuikuta katikati ya njia ile akili tunayoshughulika nayo, kwa ufahamu wa haraka. Ni katika jambo hili ndipo Sir Monier Williams anasaidia.

Mara tu mtu huyu alipohisi kwamba ameeleweka, mwelekeo wake wote ukabadilika. Mwanzoni, nadhani, akitegemea kwamba anadhaniwa kuwa "mpagani mjinga" na mwabudu wa magogo na mawe, hakujisumbua kufanya zaidi ya kumjibu, kama alivyofikiri, mpumbavu kwa kadiri ya upumbavu wake. Vipapasio vyote vilikuwa ndani wakati huo.

Lakini hilo lilipita upesi, naye akaelekeza mkono kuelekea banda lililokuwa nyuma yake, ambamo palisimama farasi wawili au watatu wa sanamu wa ukubwa wa maumbile halisi, akasema jinsi alivyojua kuwa ni jambo la kitoto, la kipumbavu na bure. Lakini basi, ni nini kingine kingeweza kufanywa? Sanamu si vitu vya kuabudiwa, wala hazikukusudiwa kuwa hivyo; matumizi yake pekee ni kuwasaidia wale wasiofunzwa kuabudu Kitu fulani. Kama wasingeonyeshwa kitu chochote, wasingeabudu chochote; na mwanadamu asiyeabudu ni mnyama, si mtu.

Akaendelea kujibu pingamizi dhidi ya njia hii ya kuchochea ibada yenye akili kwa kueleza jinsi, kwa njia za juu zaidi na safi zaidi, wanafikra wa Uhindu walivyojaribu kuwafanya wasiofikiri wafikiri. "Tazama mahekalu yetu," akasema. "Kuna madhabahu ya katikati, yenye taa moja tu ndani yake. Giza la madhabahu hiyo huwakilisha giza la ulimwengu, la uhai na mauti na kuwako. Kwa maana uhai ni giza, ni kimbunga cha maji ya giza. Tunasimama ukingoni mwake, lakini hatuelewi. Ni giza, lakini lazima kuwe na nuru; nuru moja kuu. Basi twaonyesha uhakika huu kwa ishara ya ile taa moja katika madhabahu, katika moyo hasa wa mahekalu yetu."

Hili likaongoza kwenye nukuu kutoka katika vitabu vyake mwenyewe, zikitilia shaka uhalali wa nuru kama hizo, ambazo yeye alizimaliza mara tu mtu alipozianza, na hili tena likaongoza kwenye maneno ya Bwana wetu,—jinsi yalivyosikika kwa nguvu, na jinsi yalivyokuwa ya moja kwa moja—"Mimi ndimi Nuru ya ulimwengu." Lakini hakuweza kuyakubali katika unyofu wake, na hapa ndipo kile kitabu nilichokuwa nikisoma kilipofaa sana. Alizungumza kwa haraka na kwa shauku, na mchanganyiko wa Kisanskrit na Kitamil kiasi kwamba kama nisingekuwa na kidokezo sina hakika kama ningeweza kumfuata, na kutomwelewa wakati huo kungeweza kuvirudisha vipapasio vyote ndani, na kufanya iwe vigumu zaidi kwa yule wa pili ambaye Roho anaweza kumtuma kupata imani yake.

Aliniambia kwamba, baada ya kujifunza sana dini nyingi, alishikilia kuweko kwa milele kwa mmoja, Brahma. Roho ya mwanadamu, akasema, kwa hakika haitofautiani na Roho ya Kimungu, bali ni ileile; tofauti inayoonekana hutokana na mtazamo wetu wa udanganyifu wa mambo: hakuna tofauti hata kidogo katika roho. Akili ni tofauti, alikiri, na mwili ni tofauti, lakini roho ni ileile; hivyo kwamba, "kwa maana iliyofafanuliwa waziwazi, mimi ni Mungu, Mungu ni mimi. Hao wanaoitwa wawili ni mmoja, katika mambo yote ya msingi ya kuwako." Naye akajigusa mwenyewe akasema, "Mimi ni Brahma. Mimi mwenyewe, mimi wangu halisi, ni Mungu."

Inasikika kama kukufuru kwa kutisha, lakini hakumaanisha hivyo hata kidogo. Rejea Mwanzo 2:7, na ujaribu kufafanua maana ya maneno, "pumzi ya uhai," nawe utajikuta, ukifikiri vya kutosha, katika hali ya kuelewa jinsi Mhindu, bila ufunuo, anavyoishia katika udanganyifu kama afanyavyo.

Lakini, zikisokotana na uzi huu wa kati wa imani yake, kulikuwa na nyuzi za falsafa ya ajabu; alishikilia kwa nguvu fundisho la Udanganyifu, ambalo kwalo ile Roho moja isiyo na nafsi, "katika udanganyifu unaoifunika, ni kwa ulimwengu wa nje kama ulivyo uzi kwa nguo, kama ilivyo maziwa kwa maziwa mgando, kama ulivyo udongo kwa gudulia, lakini katika udanganyifu huo tu," yaani, "yeye si sababu halisi ya kimaada ya ulimwengu, kama udongo wa gudulia, bali ni sababu ya kimaada ya udanganyifu, kama vile kamba ingavyoweza kuwa sababu ya nyoka"; na roho ya mwanadamu "ni Roho ile, iliyofanywa nafsi na kufungwa mipaka na nguvu ya udanganyifu; na uhai wa kila roho iliyo hai si kitu ila tao dogo mno la ule mduara mmoja usio na mwisho wa kuwako kusiko na ukomo."

Bila shaka kuna majibu ya aina hii ya hoja ambayo humshawishi kabisa Mzungu, lakini hushindwa kuivutia akili ya Mashariki. Wapendekeza jaribio la vitendo kuhusu uhalisia au kutokuwepo kwa huu "Udanganyifu"—gusa kitu, jichome sindano, fanya lolote kujithibitishia uhalisia wako mwenyewe, naye ana jibu lake tayari. Ingawa kinadharia anashikilia kwamba kuna Roho mmoja, na mmoja tu, yeye "kwa uhalisia anaamini hali tatu za kuwako—ile halisi, ile ya kivitendo, na ile ya kidanganyifu; kwa maana ingawa anathibitisha kwamba Roho mmoja, Brahma, peke yake ndiye aliye na kuwako halisi, anaruhusu kuwako tofauti kwa vitendo kwa roho za wanadamu, kwa ulimwengu, na kwa Mungu binafsi au miungu, pamoja na kuwako kwa kidanganyifu. Kwa hiyo kila kitu kinapasa kushughulikiwa kivitendo, kana kwamba kwa kweli ni kile kinachoonekana kuwa."

Huu ni mwisho tu wa hoja ndefu na yenye kuchanganya sana, ambayo nadhani sikuielewa hata nusu, naye aliihitimisha kwa kunukuu ubeti, uliotafsiriwa hivi na Dkt. Pope, kutoka katika kitabu cha kale cha fasihi ya Kitamil—

"Ewe Uliye mgumu kufikiwa,
Ewe Fahari isiyo na mwisho, isiyojulikana, kwa hakika
sijui la kufanya!"

"Yeye yuko mbali nami," akasema, "ni Mungu wa mbali kufikiwa," na nilipomnukuu Mtakatifu Augustino, "Kwake yeye aliye kila mahali, watu hawaji kwa kusafiri, bali kwa kupenda," na nikamwonyesha yale maneno, ambayo katika Kitamil ni ya kukanusha kwa fahari, "Yeye SI mbali na kila mmoja wetu," aliukwepa faraja huo akarudi kwenye lile swali la zamani, "Kweli ni nini? Mtu awezaje kuthibitisha ni nini Kweli?"

Kuna hadithi ya Kihindi ya malkia mmoja aliyethibitisha "kweli kwa kuonja chakula." Hadithi yaeleza jinsi mume wake, aliyempenda sana, na ambaye yeye alimpenda sana, alivyopoteza ufalme wake, akatangatanga pamoja na malkia wake porini, akamwacha pale alipokuwa amelala, akitumaini kwamba angefanikiwa zaidi bila yeye, na kumfuata baada ya muda mrefu hadi katika baraza la baba yake, akiwa ameharibika umbo, amejibadilisha, mtumishi miongoni mwa watumishi, mpishi. Ndipo wajakazi wake wakamjia, wakamwambia juu ya upishi wa ajabu, wenye uchawi katika namna yake, wa kustaajabisha katika ladha na katika harufu nzuri. Wana hakika ni yule mfalme aliyepotea kwa muda mrefu amemrudia, nao wakamwambia aamini na kufurahi. Lakini malkia anahofu huenda isiwe kweli. Ni lazima aithibitishe, ni lazima aonje chakula. Wakamletea kiasi. Anaonja, naye anajua. Na hadithi yaishia katika furaha. "Oh, onjeni mwone ya kuwa Bwana ni mwema." "Mtu ye yote akipenda kuyatenda mapenzi yake, atajua."

Tukakaribiana zaidi katika fikra baada ya haya. Kwa mtu wa Mashariki, hadithi ni kitu chenye kuangaza. "Nimeitafuta njia ya kweli," akasema, "na nimeitafuta njia ya nuru na uhai. Nyuma yangu, nikiangalia, kuna giza. Mbele yangu kuna Asiyejulikana tu." Kisha, kwa bidii nisiyoweza kuieleza, akasema, "Ninamwabudu yeye nisiyemjua, Mungu Asiyejulikana." "Basi yeye mnayemwabudu ijapokuwa hamumjui, huyo ndiye ninayewatangazia ninyi." Mtu angeweza tu kulisisitiza jibu la Mungu mwenyewe kwa maneno yake.

Mstari mmoja mwingine ulimshikilia kwa nguvu zake kabla sijaenda: "Mimi ndimi Njia, na Kweli, na Uzima." Kwa mistari hiyo miwili nikamwacha.

Ulikuwa wakati wa jioni, naye alisimama kivulini, akiangalia ndani yake. Palikuwa na msongamano wa vichaka, na kichaka kizito cha mitende. Palikuwa giza tupu ulipoangalia ndani. Nyuma palikuwa na madhabahu ya wale farasi wa mashetani, mungu na mkewe wanaotoka usiku kufukuza pepo wabaya. Karibu palikuwa na mti mmoja wa zamani, nao ukiwa kivulini, wenye sanamu chini yake. Palikuwa giza kote, na palijaa vitu-si-kitu vya kivuli, giza tupu.

Lakini nje kidogo tu, nilipoenda, kulikuwa na nuru; ile nuru laini ya mng'ao wa baada ya jua, unaokuja mara tu jua limetua, kama ishara kwamba kuna jua mahali fulani, nalo linang'aa. Nami nikayafikiri maneno yake ya mwisho kabisa kwangu, lakini siwezi kuieleza bidii yake, "Ninamwabudu Mungu Asiyejulikana."

Rafiki zangu, ninyi mnaomwabudu Mungu ambaye mnamjua, ambao furaha yenu maishani ni kumjua yeye, je, mtamkumbuka na kumwombea yule ambaye leo hii anatafuta, nadhani kwa kweli, kumpata Mungu Asiyejulikana?

---