Nyuma ya Mlango

"Mtu yeyote anapojulikana kuwa anaifikiria Dini mpya, jamaa zake wote na wanaomfahamu huinuka en masse; hivi kwamba kupata mwongofu mpya ni kama kung'oa jino la mbwa la simba aliye hai."

Adoniram Judson, Burmah.


KILA mmishonari ambaye amekata tamaa ya kupata mfano ulio hai kiasi cha kutosha kukuonyesha jinsi kazi ilivyo hasa miongoni mwa Waislamu na Wahindu wa tabaka atauthamini mfano huu. Baada ya kurudi kwetu kutoka Dohnavur tuligundua kwamba vijiji vilivyokuwa vimefungwa kwa muda mrefu vya eneo hili la mashariki vilikuwa vimefunguka tena, na watu walikuwa tayari kuturuhusu tuwafundishe wasichana na wanawake. Hali hii ilidumu kwa miezi miwili, kisha vijana watatu, waliokuwa wa tabaka tatu tofauti, wakajulikana kuwa wanaotafuta ukweli. Papo hapo habari zikaenea katika vijiji vyote. Bure tuliwaambia kwamba sisi (wafanyakazi wanawake) hatukuwahi hata mara moja kuwaona wale vijana, wala hatukuwaathiri kwa njia yoyote; watu walishikilia kwamba, bila kujali kama tulihusika binafsi au la, kitabu tulichowafundisha wasichana kilikuwa kile kile wale vijana walichokisoma (jambo lisilokanushika); kwamba sumu yake iliingia kupitia macho, ikapanda hadi ubongoni, ikashuka hadi moyoni, kisha ikamvuta msomaji kumtoa katika tabaka lake na dini yake; na kwa hiyo hatukuweza kuvumiliwa tena barabarani wala majumbani, na hivyo tukafukuzwa. "Ilinichukua muda mrefu sana kujifunza kuchora vizuri," alisema Victory alipoona picha hii; "Nilikuwa nikienda katika mtaa wa Wabrahman kila asubuhi na kufanya mazoezi hapo." Mchoro huchorwa kwa kipande cha chaki ardhini mbele ya kila nyumba kila asubuhi wakati wa sehemu ya Desemba na Januari, kwa kumbukumbu ya mungu-mke aliyekuwa akijifurahisha kwa kuchora michoro hii na kupanda maua ndani yake. Aina zote za michoro ya kijiometri huchorwa na wanawake na watoto, na uchoraji wa kawaida wa asubuhi ni sehemu ya kazi ya siku.

Katika kijiji kimoja ambapo jamaa wengi wa mmoja wa vijana hawa watatu wanaishi, simba alinguruma kwa kiasi kikubwa. Bibi kizee mmoja mwenye ghadhabu alituita "Wanyakuzi wa Watoto na Wachuuzi wa Baruti," na nyoka weupe wa aina ya swila, na aina fulani ya mjusi, ambaye ukimkanyaga hujigeuzageuza tu, wala hawezi kushawishiwa kufa (hili lililenga kushikilia kwetu katika uovu), na mambo mengine mengi. Wanawake walisimama barabarani katika makundi yenye ukaidi na hawakuturuhusu kukaribia kiasi cha kutosha kueleza. Wanaume waliketi mbele ya baraza na kutabasamu, wakijiona bora kwa upole kuliko upuuzi wa kitoto waliouzungumza wanawake, lakini hawakuingilia kati.

Vijiji kama hivi—na India ya Kale imeundwa na vijiji kama hivyo—viko mbali sana na ushawishi wa vituo vichache vilivyoelimika vilivyopo. Madras kwao ni jina tu, umbali wa maili mia nne hivi, mahali ambapo dhana za tabaka zimelegea sana na watu wamechanganyika na kuvurugwa pamoja kwa namna isiyofaa kabisa.

Elimu, au "Kujifunza," kama wanavyoiita, wanaiona kuwa jambo bora kwa wavulana wanaotaka kusonga mbele na kupata pesa na kuwa matajiri. Lakini kwa wasichana, ina faida gani? Je, wanaweza kufaulu mitihani na kuingia katika ajira ya Serikali? Ukijibu swali hili ungewachukiza tu. Kisha kuna hisia iliyofichika iliyoenea kwa kiasi cha kutosha katika familia hizi za kale za tabaka, kwamba ni kitu infra dig. kwa wanawake wao kujua mengi mno. Yaweza kuwa vema kabisa kwa wale wasio na madai ya ukuu, huenda wakahitaji ngazi ya kupandia daraja la jamii, lakini sisi ambao tuko kileleni tayari, tunaihitajia kwa nini? "Je, binti zetu hawana tabaka lao?" Hisia hii inatoweka mijini, lakini vijiji vinashikilia kwa muda mrefu zaidi.

Katika kijiji kile hasa tulikuwa na wasichana wadogo wapendwa waliokuwa wakizidi kupendezwa sana, na ilikuwa vigumu sana kuondoka, na kuiacha shamba mikononi mwa ibilisi kama mshindi asiyepingwa hapo, nami nikamtuma mmoja wa wafanyakazi wetu ajaribu tena. Yeye ni nafsi ndogo jasiri, lakini hata yeye ilimbidi kurudi nyuma. Hawataki kabisa kuhusiana nasi.

Siku ile tuliendelea hadi kijiji ambapo walikuwa wamesikiliza vizuri ajabu wiki moja tu kabla. Hawakuwa na wakati, ulikuwa msimu wa shughuli nyingi. Kisha hadi mji mmoja, mbele zaidi, lakini haukuwezekana kabisa. Kwa hiyo tukaenda kwa rafiki yetu Mwinjilisti mzee mpendwa aliye pale, yule mzee kipofu. Yeye na mke wake ni taa katika mji ule wa giza. Inaburudisha sana kutumia nusu saa pamoja na Wakristo wawili wazee wema wa kweli baada ya kuvutana na wapagani; hawana wazo kwamba wanakusaidia, lakini wanakusaidia, nawe unarudi nyumbani ukiwa na furaha zaidi sana kwa kuwaona.

Tuliporudi nyumbani karibu tuzingirwe na umati wa fujo. Siku za zamani ghasia za umati pale zilikuwa jambo la kawaida. Ni mji wa soko wenye ukali, na watu, baada ya waongofu wa kwanza kuja, walikuwa wakitupigia kelele za dharau barabarani, na kututupia makonzi ya mchanga, na kutumwagia majivu nywelini. Kinadharia napenda sana jambo hili, lakini kimatendo sipendi hata kidogo. Kelele za umati, hasa wanaume, si za adabu; mibweko ya mbwa, waliochochewa na watazamaji wenye huruma; joto kali linaloumiza la jua na mng'ao unaoakisiwa kutoka nyumbani; vumbi linalopofusha machoni mwako, na hisia ya ajabu ya majivu shingoni mwako; zaidi ya yote, hisia kwamba jambo la namna hii halina faida yoyote—kwa maana si mateso (hakuna ushujaa kama huo), wala halitaishia katika kufa kishahidi (heshima kama hizo hazitujii)—ghasia hizi zote, na hisia hizi zote, moja juu ya nyingine, huungana kufanya kuzingirwa na umati kuwa jambo lisilovutia kama vile ingetegemewa. Unashikilia, na kutazama juu kwa ajili ya uvumilivu na wema wa moyo na neema kama hizo za kawaida, nawe unaomba usije ukashikwa na homa kesho—kwa maana homa ina tabia ya kusimamisha kazi—nawe unatoka katika hayo yote, upesi uwezavyo, bila kuonyesha haraka isiyofaa. Kisha, ijapokuwa wao hawajui kidogo, unaenda na kupata ubatizo mpya wa upendo kwa ajili yao wote.

Lakini jinsi mtu angefurahi kupitia mambo madogo yasiyopendeza kama haya kila saa ya kila siku, ikiwa tu mwishoni mtu angeweza kuingia mioyoni na majumbani mwa watu. Kama ilivyo, kwa sasa, huzuni yetu ni kwamba hatuwezi. Tunawajua kadhaa wanaotutaka, nasi tumefungiwa nje kwao.

Mmoja ni mke kijana, aliyetuona siku moja kando ya maji, akatuomba tuje kumfundisha. Kwa kufanya hivi alipigwa hadharani jioni ile katika mtaa wa wazi, na mwanamume, mbele ya wanaume; kwa hiyo, kwa kuhofia watakalomtenda, hatuthubutu kukaribia nyumba ile. Mwingine ni mjane aliyetumia mali yake yote kujenga nyumba ya mapumziko kwa ajili ya Wabrahman, na ambaye hajapata Pumziko. Alisikiliza mara moja, kwa hamu kubwa mno; hajaruhusiwa kusikiliza tena. Ee, jinsi simba yule aumavyo!

Karibu na nyumba yake yuko mtoto ambaye tumemwombea kwa miaka mitatu. Alikuwa mtoto mwenye upendo, aliyeng'ang'ania, nilipomjua wakati ule, Gold mdogo, mwenye macho ya hamu. Siku ile ya mwisho nilipomwona, aliweka mikono yake ndani ya mikono yangu, bila kujali unajisi wowote; "Je, sisi si tabaka moja?" akasema. Sikujua kuwa ilikuwa mara ya mwisho ningemwona; kwamba mara ijayo nitakapozungumza naye ningeona kivuli chake tu gizani; na mtu sasa angetamani kama angejua—jinsi ambavyo mtu angesema mengi! Lakini nyumba ilikuwa wazi wakati ule, na nyumba zote zilikuwa wazi. Kisha msichana mwongofu wa kwanza, baada ya kushuhudia kwa ujasiri nyumbani, akasimama imara kama Mkristo. Watu wa tabaka lake waliuchoma moto ule shule ndogo ya Misheni—shule ya wavulana—na kuandika kwa chaki hisia zao juu ya kuta zilizoungua. Waliichoma moto nyumba ya mwanamke wa Biblia na shule iliyokuwa maili kumi na sita mbali; na eneo lote la mashambani likafungwa, kila mji na kijiji ndani yake, kana kwamba lote lilikuwa mlango mmoja, na ibilisi upande wa pili wake.

Lakini baadhi ya wasichana walio nyuma ya mlango waliweza kututumia ujumbe. Gold alikuwa mmoja wao. Alitamani sana kutuona tena, akatusihi tuje kujaribu. Tulijaribu; tulikutana na mama yake nje, tukamwomba aturuhusu tuje. Ni mwanamke mkongwe mgumu, mwenye macho kama vipande vya barafu nyeusi, yaliyozama ndani ya kichwa chake. Alitufanya tuganda kwa ubaridi, akakataa.

Baadaye tulisikia adhabu ya mtoto ilikuwa nini. Walimpeleka chini majini, wakamwingiza ndani. Alisimama akitetemeka, maji yakimfika kiunoni, bila kujua walichokusudia kumtendea. Kisha wakashikilia kichwa chake chini ya maji hadi alipotoa ishara fulani kuonyesha kwamba atakubali. Wakamwachilia hapo, wakampaka majivu paji la uso, ishara ya kukana imani, wakamrudisha huku akilia kwa kwikwi—maskini msichana mdogo. Hakuumbwa kwa asili ya kishahidi; alikuwa mwenye taabu tu. Kwa miezi kadhaa hatukumwona kabisa. Tulikuwa tukienda katika nyumba ya jirani na kuwashawishi watu waturuhusu tuwaimbie. Tuliimba kwa ajili ya Gold; lakini hatukujua kamwe kama alisikia.

Jioni moja, sisi wawili tuliporudi nyumbani kwa kuchelewa kutoka kazini, mwanamke mmoja alitupita akaniambia haraka, "Njoo, njoo upesi, na peke yako. Ni Gold anayekuita! Njoo!" Nikamfuata hadi nyumbani. "Mimi ni dada yake Gold aliyeolewa," alieleza. "Keti nje barazani karibu na mlango na usubiri hadi mtoto atakapotoka." Kisha akaingia ndani, nami nikaketi kimya nikangoja.

Dakika zile zilikuwa kama mapigo ya moyo. Nini kilikuwa kikitokea ndani? Lakini yaonekana mama alikuwa ametoka, kwa maana punde mlango ukafunguka taratibu, na kivuli kikatoka kwa wepesi, nami nikajua ni lazima kilikuwa Gold. Alipiga magoti barazani lile dogo jembamba upande wa pili wa mlango na kutambaa hadi mwisho wake wa mbali, kisha ningeweza kutofautisha tu umbo jeusi katika giza. Kwa labda dakika tano hakuna aliyekuja isipokuwa yule dada, aliyesimama mlangoni na kutazama. Na kwa dakika zile tano mtu alikuwa huru kusema kwa uhuru kadiri mtu awezavyo kusema na umbo ambalo mtu hakuweza kuliona vyema, ambalo halikuonyesha ishara yoyote, wala halikusema neno lolote. Dakika tano kamili! Jinsi mtu alivyothamini kila dakika kati yake! Kisha mwanamume mmoja akaja akaketi barazani. Ni lazima alikuwa jamaa, kwa maana hakukusudia kwenda zake. Nilitamani angeenda. Haikuwezekana kuzungumza naye kumpita hadi kwake bila kumjulisha kwamba yupo pale; kwa hiyo ilibidi mtu azungumze naye, lakini kwa ajili yake, na hata hili halikuweza kudumu kwa muda mrefu. Machweo hapa huwa giza upesi; ilitubidi kwenda. Tulipokwenda, tuligeuka nyuma tukamwona bado akiweka ulinzi wake bila kujua juu ya mtoto katika maficho yake.

Hakuna siri katika India. Ilijulikana kwamba tulikuwa pale, na yule mama mkongwe mkali akamwadhibu mtoto wake; lakini jinsi gani, hatukujua kamwe.

Ikiwa yeyote anatulaumu kwa kwenda kabisa, na ikumbukwe kwamba mmoja wa wadogo wa Kristo alikuwa na kiu, naye alinyoosha mkono wake kuomba kikombe cha maji baridi. Hatungeweza kuuacha mkono ule mtupu, nadhani.

Baada ya hapo hatukusikia lolote kwa mwaka mzima; kisha mzee mmoja tuliyekuwa tumemsaidia, na aliyetumaini tulikusudia kumsaidia zaidi, alikuja jioni moja kutuambia alikusudia kumweka Gold huru. Yote yangefanywa kwa siri, nayo yangefanywa usiku ule. Tulimwambia hatungeweza kuhusika kabisa na mpango wake, tukamweleza kwa nini. "Lakini," alipinga, "upumbavu gani huu? Nilidhani ninyi Wakristo mnawasaidia wasichana maskini, na huyu hakika anataka kuja. Amefikia umri. Huu ndio wakati. Mkingoja hamtampata kamwe kabisa." Tulijua hili lilikuwa la kuwezekana zaidi; kukataa msaada wake kulikuwa kama kugeuza ufunguo na kuufunga mwili na nafsi yake gerezani—wazo la kutisha kwangu, nilipomkumbuka Treasure. Lakini hapakuwa na jingine la kufanya; na baadaye, tuliposikia yeye alikuwa nani, na nia zake za kweli zilikuwa nini, tulishukuru kwamba tulifanya hivyo. Alitutazama kwa mshangao alipokwenda, kana kwamba mtazamo wetu wa mambo ulimwonekana wa ajabu; naye alitusihi tusinene neno lolote la yale aliyoyasema. Hatukunena kamwe, lakini kwa namna fulani yalivuja nje, na muda mfupi baada ya hapo aliugua na kufa ghafla sana. Mwili wake ulichomwa moto ndani ya saa mbili. Uchunguzi wa maiti ni nadra katika India.

Mwaka mwingine ukapita kimya kuhusu Gold. Mara ngapi tulipita barabarani na kutazama ng'ambo kwenye nyumba yake, mlango wake ukiwa umefungwa karibu daima, na yule mama mwenye macho ya barafu akilinda. Tulikuwa tukimwona akizungukazunguka, kamwe si mbali na nyumba. Tulipomwona tulimsalimu kwa salamu; kisha angetukodolea macho kwa ukali, na kutugeuzia mgongo. Mara moja jamaa nzima ilikwenda kwenye sherehe; lakini msichana bila shaka alifungashwa ndani na nje ya gari lililofunikwa, wala hakuonwa na yeyote, hata majirani wa nyumba ya karibu. Kulikuwa na mazungumzo ya kumwoza. Wasichana wengi wa tabaka lake huolewa wakiwa wadogo zaidi; lakini kwa faraja yetu jambo hili lilishindwa, na mara moja mmoja wetu alimwona kwa dakika moja, naye bado alionekana kujali kusikia, ijapokuwa alikuwa amenyenyekezwa mno kufikia wakati huu kuweza kuonyesha hivyo.

Kisha tulisikia uvumi kwamba msichana kutoka Kijiji cha Ziwa alikuwa ameonwa na baadhi ya Wakristo wetu katika msitu karibu na kijiji kilicho umbali wa maili tano. Wakristo hawa ni wa dhati kabisa na wenye bidii kuhusu waongofu, nao wakafanikiwa kugundua kwamba msichana yule msituni alikuwa na wazo fulani la kuwa Mkristo, na kwamba kuwepo kwake pale kulikuwa na uhusiano fulani na hili, kwa hiyo wakatuambia mara moja. Maelezo yalimlingana Gold. Lakini hatukuweza kueleza sababu ya msichana wa tabaka lake kuonwa msituni; siku zote alikuwa akitunzwa faraghani. Hatimaye tuligundua ukweli. Alikuwa ameonyesha ishara fulani ya upendo uliobaki kwa Kristo, na mama yake alikuwa amempeleka kwa mtawa maarufu wa Kibrahman aliyeishi msituni ule; na huko pamoja, mama na binti walikaa katika kibanda karibu na kibanda cha yule mchaji wa upweke, na kwa siku tatu alijitolea kumchanganya na kumtatanisha, na hatimaye alifanikiwa, akaripoti kwamba amesadikishwa.

Huu ndio mlango halisi wenye vifundo vya shaba ambao mara nyingi tunasimama nje yake juu ya daraja la jiwe na kubisha, na kusikia sauti kutoka ndani zikiita, "Kila mtu ametoka." Alama za mikono ni chapa za mikono za ile Nguvu inayoufunga mlango. Mara moja kwa mwaka, kila mlango na kizingiti cha juu cha kila dirisha, na wakati mwingine kuta, huwekwa alama namna hii. Jioni ile, kabla tu ya giza, mungu huzunguka, wasema, na kutafuta alama yake juu ya mlango, na, akiiona, huwabariki wote waliomo nyumbani. Kama hakuna alama huacha laana. Hii ndiyo dhihaka ya ibilisi ya Kusini mwa India juu ya Pasaka.

Tulisikia haya yote, tukahuzunika, tukashangaa jinsi lilivyofanywa. Hatukusikia yote, lakini tulisikia udanganyifu mmoja waliomtendea, wakivutia kama wafanyavyo mara nyingi mawazo ya Kimashariki, ambayo hupata kuridhika kukubwa katika mambo ya kimiujiza. Hakuna kishawishishacho kama maono au ndoto; kwa hiyo maono yalitokea mbele yake, mwili wa kudhihirika, walimwambia, wa Siva, katika umbo la Kristo. Siva na Kristo, basi, walikuwa mmoja, kama walivyokuwa wamemhakikishia mara nyingi, utambulisho mmoja chini ya majina mawili. Uhindu umejaa milki za miili ya kudhihirika; hili halikuleta ugumu wowote. Kama yule mtawa mzee, mtoto aliyetatanishwa alitafuta chapa za misumari na mkuki. Ndiyo, zilikuwepo, zimewekwa alama mikononi na mguuni na ubavuni. Ni lazima ni vigumu kutomwamini mama yako mwenyewe. Gold bado alimwamini wake. "Sikiliza!" alisema mama, na yale maono yakasema. "Ikiwa maneno ya Wakristo ni kweli, nitarudi ndani ya siku ishirini na nne; ikiwa maneno ya Wahindu ni kweli, sitarudi." Kisha saa kwa saa kwa siku zile ishirini na nne walimfumia utando wao, utando wa hoja za udanganyifu za ajabu ambazo zimewanasa akili zenye werevu zaidi kuliko yake. Alinaswa. Siku zile ishirini na nne zilifanya kazi yao. Aliisalimisha nia yake siku ya ishirini na tano. Hivyo mama na yule Mbrahman wakashinda.

Barua hizi zimeandikwa, kama ujuavyo, kwa kusudi maalum. Tunajaribu kukuonyesha yanayotokea nyuma ya mlango, ule mlango hasa wa picha, mfano wa milango yote, ili ukiona nyuma uweze kuelewa jinsi simba aumavyo kwa ukali.

---