Wito Uliozidishwa

"Wakati mwingine wanaume na wavulana hawataki kuondoka na kutuacha tuzungumze na wanawake; katika hali kama hizo naona kwamba maombi ya kimya ndiyo kimbilio bora. Sehemu nyingine watu wanakukaribisha, lakini watasikiliza kila kitu isipokuwa Mafundisho ya Yesu Kristo; na hili ni gumu kuvumilia kuliko jambo lingine lolote nijualo."

Anna Gordon, China.

"Watu walio nyumbani wasitamani kusikia tu habari za mafanikio; ni lazima tuwazoeze wapate kupendezwa na taabu ya vita vyenyewe."

Rev. A. Schreiber, Sumatra and India.

"Ni vita vinavyodai nguvu za mwili, za akili, na za roho, na wapinzani ni wengi. Uzito uliokufa wa upagani, kutothaminiwa kwa lengo na kusudi la mtu, na upinzani halisi na wenye nguvu wa nguvu za giza, huvifanya kuwa vita vya kweli, na ni watu wenye uthabiti tu, wa ujasiri, wa kujitoa, na wa saburi na uvumilivu usio na mwisho, ndio watakaoshinda.

"Je, nimechora picha ya kukatisha tamaa? Je, ninawatisha watu wema ambao wangeweza kujitolea na kufanya vizuri? Sidhani hivyo. Nadhani watu wa namna ifaayo, wale wanaostahili kujitolea, watavutwa badala ya kukimbizwa na magumu hayo."

Rev. J. Lampard, India.


TULIPATA picha hii siku ile ya Desemba tuliyoitumia katika mtaa wa kirafiki wa Wabrahmin. "Hakuna mwanamke mwingine mjini ambaye angesimama mbele yako namna hii!" walisema wanaume, alipojitokeza, na, bila kufikiri hata kidogo juu ya kujionyesha, akasimama ukutani kwa muda, akaikodolea kamera macho moja kwa moja. Wanawake wengi waliogopa hata kuiangalia, lakini yeye hakuogopa. Hata hivyo hakukaa kuzungumza nasi, bali aliondoka kwa msimamo uleule wa uthabiti. Kwa maana wajane wa Kibrahmin kwa jumla si watu wanaokaribika kamwe. Wakati mwingine tunampata mmoja atakayejifungua kwetu, na kutuacha tumweleze juu ya ile Faraja ambayo kwayo sisi tunafarijiwa; lakini mara nyingi zaidi tunawakuta wamekakamaa, au wakikakamaa kwa haraka. Hakuna la kusema juu ya jambo hili isipokuwa lililosemwa katika sura hii. Hakuna kitu cha kutazama sana katika mtaa wa Kibrahmin. Lakini tukio hilo dogo la mtaa mmoja tu huwakilisha nguvu zinazotawala akili milioni mia mbili na saba.

Ni mapema mno kuandika juu ya yeyote kati ya wale waliosikiliza katika miezi hii michache iliyopita, lakini tumeweka picha hii ili kukukumbusha uwakumbuke wale walio huru zaidi kuliko wanawake wengi wa India kumfuata Bwana Yesu Kristo, laiti tu wangeliiacha pendo lake lipate nafasi ya kuwavuta. Tumeitembelea miji mbalimbali iliyo katika sehemu hii na katika upinde wa juu wa milima, lakini hatujaifikia miji ya upinde wa chini, wala nusu ya vijiji vingi vilivyotawanyika chini karibu na milima, na, isipokuwa tulipotoka kwenda kambini, bila shaka hatujavigusa vile vilivyo mbali zaidi.

Kuna majioni matano tu ya kazi katika juma, kwa maana Jumamosi hutolewa kwa mambo mengine, na Jumapili ni ya Wakristo; na wakati wowote unapoonyeshwa upendezi, tunarudi tena katika kijiji kilekile, jambo linalotuchelewesha, lakini bila shaka lina thamani yake. Kisha kuna vipingamizi—wakati mwingine upande wa Kihindu; kwa mfano, sikukuu, ambazo wakati wake hakuna mwanamke aliye na nafasi ya kusikia; na upande wetu, na upande wa hali ya hewa, kwa kusema hivyo, wakati joto kali au mvua kubwa huifanya kazi ya nje kuwa isiyowezekana. Kinadharia, kuzunguka-zunguka ni jambo la haraka la kufurahisha; lakini kihalisia, kama ajuavyo kila mmishonari azungukaye, ni jambo la polepole kabisa. Kuna mambo mengine ya kufanya; wale walioletwa tayari wanapaswa kufundishwa na kulelewa kama mama, na muda mwingi wapasa kutumika katika kumngojea Mungu ili kupata wengi zaidi; hivyo kwamba, tukiangalia nyuma, twaonekana kuwa tumefanya kidogo sana kwa ajili ya maelfu walio kandokando yetu, na sasa ni lazima turudi upande wa mashariki wa wilaya, kwa maana baadhi ya wavulana wongofu wako huko shuleni, na huenda kuna matunda ya kuvuna baada ya kupanda kwa mwaka jana.

Lakini nainua macho yangu kutoka katika maandishi yangu na kuona mnyororo wa milima wenye urefu wa maili thelathini, na mnyororo huu unaenea bila kukatika kwa maili elfu moja kuelekea Kaskazini. Najua ni kidogo kiasi gani kinachofanywa katika tambarare zilizo chini, nami najiuliza ni lini watu wa Mungu wataamka, na kufahamu ya kuwa bado imesalia nchi nyingi sana ya kumilikiwa, na kuinuka na kuimiliki. Tazama pamoja nami ukanda huu wa milima; kuna miji ambako kazi inafanywa, lakini inahitaji usimamizi, na wamishonari ni wachache mno kuifanya kwa ukamilifu. Kuna miji na vijiji vingi ambako hakuna hata jaribio lolote linalofanywa, isipokuwa kwamba mara moja kila miaka miwili, ikiwezekana, Kikundi cha Wanaume Wazungukao huja; lakini hicho hakiwafikii wanawake vizuri, na hata kama kingewafikia, ungejua kiasi gani juu ya Yesu kama ungesikia tu mfano au muujiza au mambo machache kutoka katika maisha yake au vipengele vichache vya mafundisho yake mara moja kila miaka miwili? Sitaki kuandika maombi yenye kugusa moyo, wala kumvuta mtenda kazi hata mmoja kutoka mahali pengine popote,—ingekuwa furaha kujua kwamba Mungu aliyatumia mabarua haya kusaidia kumpeleka mtu fulani China, au mahali popote ambapo yeye anahitaji watenda kazi wake,—lakini siwezi kujizuia kushangaa, ninapoangalia kipande hiki cha shamba, ni kwa nini watenda kazi bado ni wachache hivi.

Tumewakuta watu katika miji na vijiji wakikubali tufanye tunachokiita "kazi ya barazani" wakati ambapo hawataki kutuingiza ndani ya nyumba zao. Kazi ya barazani, kama vile kuhubiri nje ya wazi, hairidhishi kwa habari ya wanawake, lakini ni bora kuliko kutokuwa na kitu.

Tulikaa jioni moja katika mtaa unaoonyeshwa na picha hii. Ni njia ya kupita, na hivyo hatukukatazwa; lakini hata hivyo, sikuzote tunaomba ruhusa kabla hatujaupita. Ni mtaa wa kawaida kabisa jinsi unavyoonekana kwako; hakuna fahari ya ujenzi ya kumshangaza atazamaye, na kumvutia kwa ukuu wa Ubrahmin; na hata hivyo mtaa huo, na kila mtaa ulio kama huo, ni Petra kamili kwetu, kwa maana umezungukwa na kuta zilizo juu na zenye nguvu kuliko kuta za hekalu ambazo umejengwa kuzizunguka; kuta zilizojengwa, kama ionekanavyo, kwa mwamba fulani wa fuwele, usioonekana mpaka umkaribie, na hata wakati huo hauonekani, waweza tu kutambulika kama kitu usichoweza kupenya.

Siku yetu ya kwanza pale ilikuwa ya kutia moyo. Tulianza upande wa mbali wa mtaa, na baada ya kushawishi kidogo wanaume walikubali kuhamia upande mmoja, na kutuachia upande mwingine kwa ajili ya wanawake wowote watakaokuja. Hakuna jambo la pekee lililotokea, lakini tunaihesabu siku kuwa njema kama tukipata hata nafasi moja njema ya kusema kwa utulivu na wanawake.

Mara iliyofuata tulipokwenda haikuwa nzuri sana. Wakati huohuo walikuwa wamesikia kila kitu juu yetu, na kwamba tulikuwa na wasichana wa tabaka za juu pamoja nasi, na hili lilikuwa la kutisha machoni pao. Kwa maana Mbrahmin, kutoka katika cheo chake cha juu cha ukuu kamili, huzihesabu nafsi za wale awaitao wa tabaka la chini kuwa si kitu; lakini kama yeyote kutoka katika umbali wa katikati (asingewaeleza kuwa karibu naye, ila karibu zaidi kwa hatari kuliko wengine) "aanguke katika shimo la dini ya Kikristo," yeye hufikiri wakati umefika wa kuanza kujihadhari ili ile Nguvu iliyowatendea vile isipate nafasi ya kumtendea yeye, na, zaidi ya yote, wanawake wa nyumbani mwake. Hivyo siku ile tulijulishwa kwa adabu kwamba hakuna aliye na nafasi ya kusikiliza, na, wakati baadhi ya wanawake walipotaka kuja, mjane mwenye misuli aliwafukuza. Tuliwatazama kwa hamu wale wanawake wapendwa wa Kibrahmin, lakini kusihi hakukufaa, hivyo tukaenda zetu.

Katika moja ya tabaka nyingine, tabaka linalowakilishwa na safu hii ya wanaume, tuliona urafiki zaidi; walituacha tukae upande mmoja wa baraza zenye upana mdogo, na wanawake wengi kiasi walikusanyika upande mwingine. Waliogopa sana unajisi pale, na hawakutaka kukaribia mno. Nao walikuwa na mawazo ya ajabu kabisa juu yetu. Walikuwa na hakika kwamba tulikuwa na unga fulani ambao, kama wangeuvuta puani, ungewalazimisha kuwa Wakristo. Walikuwa wamesikia kwamba tulikuwa tukizunguka "tukiwaita watoto," yaani, tukiwaashiria, na kuwavuta wafuate nyuma yetu, na kwamba tulilipwa kiasi fulani kwa kila kichwa cha mwongofu. Wakati mwingine huchukua jioni nzima kuziondoa akilini mwao dhana potofu kama hizo.

Nilisikia upande huu wa kibiashara wa mambo ukielezwa na mtu ambaye ni dhahiri alijua. Mwanamke mzee mwenye ukarimu wa Kibrahmin alikuwa ametuacha tukae kizingitini pake mbali na jua, na kidogo kidogo tulikuwa tumesonga hadi mwisho wa baraza, palipokuwa na kivuli zaidi kidogo, ambapo msichana alikuwa amekaa peke yake aliyeonekana kutaka kusikia. Yule mwanamke mzee akaketi nyuma yetu, kisha mzee mmoja mwanamume akaja, nao wawili wakaanza kuzungumza. Yule mwanamke mzee akamwambia yule mzee, "Anajaribu kutufanya tuingie katika Njia yake." (Nilikuwa nimejizuia kwa uangalifu kutumia usemi wowote wa namna hiyo.) Yule mzee alikubali kwamba huenda hilo ndilo lilikuwa kusudi langu. "Atapata nini kama tukiingia? Wajua?" "Ee ndiyo; je, sijui mimi! Kwa mmoja wetu rupia elfu moja, na kwa Mvellalar mia tano. Hata hupata kitu kwa mtoto wa tabaka la chini, lakini hupata elfu nzima kwa mmoja wetu!"

Nyumba ya tabaka la Wachungaji ya daraja bora zaidi. Tungetoa kitu kingi ili tuingie katika nyumba hii, lakini mpaka sasa imefungwa. Waweza kuona moja kwa moja hadi uani wa nyuma walipo wanawake, mahali ambapo sisi hatuwezi kwenda. Yule mzee ni mfano wa daraja lake, mtu mwenye fikira na ustaarabu wa akili, lakini asiyejali kabisa mafundisho.

Wote wawili walipendezwa sana na mazungumzo haya, na kweli hata mimi pia, nami nikafikiri ningewaangaza zaidi, wakati yule mwanamke mzee alipoinuka kwa haraka na kuchechemea kuingia ndani ya nyumba. Baada ya hapo, kila tulipopita, alikuwa akitutikisia kichwa, na kusema, "Chee, chee!" Hakuna kusihi kokote kungeweza kumshawishi atuache tukae kizingitini pake tena. Ilikuwa dhahiri tulikuwa tukifuatilia zile rupia elfu, naye hakutaka kufanya nasi lolote.

Katika kijiji kilekile alikuwako mtoto mdogo wa Kibrahmin ambaye mara nyingi alijaribu kusema nasi, lakini kamwe hakuruhusiwa. Siku moja alihatarisha kukamatwa na matokeo yake, akakimbia kuvuka kijito chembamba kinachotenganisha mtaa wa Kibrahmin na kijiji, na akasema na mmoja wa Kikundi chetu kwa mnong'ono mdogo wa haraka. "Ee, natamani sana kusikia habari za Yesu!" Naye akaeleza jinsi alivyojifunza shuleni katika mji wake mwenyewe, kisha alikuwa amepelekwa nyumbani kwa mama mkwe wake katika kijiji hiki cha msituni, "kile," akiielekeza nyumba ambako kamwe hawakuwa na tabasamu kwa ajili yetu; lakini mama mkwe wake alipinga kuhubiri, na alikuwa ametishia kumtupa kisimani kama angetusikiliza. Papo hapo sauti kali ikamwita, naye akatimka. Mara iliyofuata tulipokwenda kijijini kile alikuwa amefungiwa mahali fulani ndani.

Mara nyingi mtu apitapo huona nyuso zenye haya zikitazama nje kutoka nyuma ya nguzo ndogo zinazoshikilia baraza, na mtu hutamani kukaribia zaidi. Lakini haifai kusonga mbele hatua yoyote isipokuwa mtu awe na hakika ya msimamo wake. Huleta tu kukimbilia ndani ya nyumba kwa mshtuko wa ghafula, wala huwezi kuwafuata huko. Kujaribu kufanya hivyo kungekuwa zaidi ya ukosefu wa adabu—kungehesabiwa kuwa unajisi.

Jana tu tulikuwa tukijaribu kuwafikia wanawake waishio katika nyumba kubwa ya kijiji kilicho nyuma ya banda. Picha hii inakuonyesha mlango tuliousimama tukiuelekea kwa muda wa dakika kumi au zaidi, kwanza tukisubiri, kisha tukimsihi yule mama mkwe mzee atuingize katika chumba kile kidogo chenye giza ambamo waweza kuona umbo la mwanamke likijificha nyuma ya mlango.

Lakini hatukuweza kwenda kwao, wala wao hawakuweza kuja kwetu. Kulikuwa na vyumba viwili vyembamba tu katikati, lakini cha pili kati ya hivyo kilikuwa na vyombo vya maji vya shaba ndani yake. Kama tungeingia, vyombo hivyo na maji yaliyomo ndani yake yangetiwa unajisi. Wanawake hawakuruhusiwa kutoka nje, mama mkwe alilihakikisha hilo vema; hakuwako aliyekuwa mwangalifu zaidi. Alisimama kama tetea mkubwa mnene mlangoni, na sketi zake nyeupe za ujane zikiwa zimetandazwa kama mabawa, akawalinda vifaranga wake kwa ufanisi. "Nenda! nenda kwa njia uliyoijia!" ndilo lililokuwa lote alilokuwa nalo la kutuambia.

Yule mzee mwenye urafiki wa nyumba alikuwa ametoka. Kijana mmoja mwenye urafiki akaingia na mchele kiasi, na akaanza kuupima. Alitualika tuketi, nasi tukafanya hivyo, naye akaupima mchele katika vikombe vidogo vya chuma, akihesabu kwa sauti alipokuwa akifanya hivyo kwa wimbo wa kuvuta. Alifurahi kwamba tumtazame, nako kulikuwa kwa kupendeza kutazama, kwa maana aliufanya vilevile kama vile mstari ule wa Maandiko uelezavyo, akiushindilia mchele chini, akikitikisa kipimo cha chuma, akiurundika mchele hata ukawa unamwagika, na hata hivyo akikihesabu kikombe hiki kilichojaa pomoni kuwa kimoja tu; kisha akampa kikapu kilichojaa mchele mtoto aliyekuwa amesimama akingoja, na akauliza angeweza kutufanyia nini. Tulimwambia jinsi tulivyotamani sana kuwaona wanawake wa nyumba, lakini hakupendezwa na wazo la kukabiliana na yule mama mkwe mzee mwenye nguvu, hivyo tukaacha jaribio, tukatoka nje. Tulipopita ukuta wa nyuma unaozunguka makao ya wanawake, tulimwona msichana akichungulia juu ya ukuta kana kwamba alitaka kusema nasi, lakini mara moja alivutwa nyuma na yule bibi jeuri, na mbwa akaja akiruka juu, akibweka kwa hasira sana, jambo lililowafanya wengine kadhaa wabweke pande zote kutuzunguka, na hivyo tukiwa tumesindikizwa tukaondoka.

Nyumba hii iko katika Kijiji cha Mfanyabiashara, si dakika tano kutoka lango letu, lakini wanawake walio ndani yake wako mbali vya kutosha na nafasi yoyote ya kusikia. Wanaume walituingiza siku ile ili kupiga picha, nasi tulitumaini kwa njia hiyo kupata urafiki; lakini ingawa kuna jamaa sita zinazoishi humo (kwa maana nyumba ni kubwa; picha inaonyesha tu upande mmoja wa baraza inayoenea urefu wake wote), kamwe hatujaruhusiwa hata mara moja kusema na mmoja wa wale wanawake; mama mkwe wa wote sita huhakikisha kwamba kamwe hatupati nafasi. Mmoja wa watoto, msichana mdogo mpendwa, hutufuata nje wakati mwingine, lakini ana umri wa miaka saba tu, na si jasiri sana; hivyo, ingawa ni dhahiri huyafahamu baadhi ya nyimbo tunazoimba, anaogopa kuonekana akisikiliza, na kamwe hapati mengi kwa wakati mmoja.

Haya ni baadhi ya magumu ya kimatendo yaliyo katika njia ya kuwafikia wanawake. Kuna mengine. Tuseme umeingia ndani, au, jambo lililo na uwezekano zaidi katika kazi ya upainia, tuseme umepata baraza, hata hivyo si safari nyororo kwa vyovyote vile. Kwa maana, kwanza kabisa, kuna joto la hatari. Jua hupiga chini juu ya mtaa au ua hata karibu na futi moja au mbili za tuta la mawe ulilokalia, na hupiga juu. Mng'ao unaorudishwa humaanisha homa, hivyo unajaribu kujisogeza mbali kidogo zaidi kutoka humo bila kuvunja hisia za mtu yeyote, ukieleza kwa undani kwa nini unafanya hivyo, wasije wakadhani kusudi lako ni kuwagusa kisirisiri; na kisha, imani yao ikiisha kupatikana hivyo, waweza kuanza kwa kile kitabu kisicho na maneno, au wimbo uliowekwa katika sauti ya Kihindi, au picha ya mfano fulani—kamwe si ya Bwana wetu—au, mara nyingi zaidi, tunaona njia bora zaidi ni kufungua Biblia zetu, kwa maana wote huheshimu Kitabu Kitakatifu, na kusoma kitu kutoka humo tunachojua watakielewa. Kwa kawaida tunawakuta wanawake mmoja au wawili kandokando ya baraza, na wawili au watatu zaidi huja ndani ya dakika chache, na wakiona hili, wawili au watatu zaidi. Lakini kuwapata na kuwaweka ni mambo mawili tofauti. Si rahisi kuwazuia watu wasikilize wasichokitamani hasa kusikia. Lakini tunasaidiwa; hatuko peke yetu. Sikuzote ni nguvu kulikumbuka hilo.

Ukishaanza vema, vipingamizi huanza. Huenda uko katikati ya kusimulia muujiza, na kufikia sasa wanawake kama kumi na wawili wamekusanyika, na kuufurahisha moyo wako kwa kusikiliza vema, wakati mwanamume kutoka upande wa pili wa mtaa anapokuja polepole na kuuliza kama aweza kuuliza swali, au anauliza papo hapo. Amesikia kwamba Kitabu chetu husema kwamba kama una imani waweza kuunyanyua mlima na kuutupa baharini. Basi, kuna mlima, naye anaielekeza ile nguzo ya mawe iliyo nje tambarareni, iliyosimama wima kwa futi elfu tano, nguzo ya mwamba mgumu. Kuna bahari upande wa pili, asema; utupe humo, nasi tutaamini! Nao wanawake wanacheka. Lakini mmoja mwenye akili zaidi anakugeukia, "Je, Kitabu chenu husema hivyo kweli?" anauliza, "basi kwa nini hamwezi kukifanya, mkatuonyeshe?" Naye yule mwanamume anadakia kwa neno lingine, na mwanamke aliye pembeni anaondoka, nawe unatamani mwanamume yule aende zake.

Huenda anaenda zake, au huenda unaweza kumtenga na yale yanayoonekana, na kumfanya yeye na wale wanawake pia wasikilize kipande fulani cha ushuhuda juu ya ile Nguvu iyasogezayo yasiyoonekana, nawe uko katikati yake kabisa wakati pingamizi jingine linapoanzishwa: "Ninyi mnasema kuna Mungu mmoja tu wa kweli, lakini tumesikia kwamba mnaabudu watatu!" au, "Je, Mungu wenu aweza kukuzuia usifanye dhambi?" Nawe unajaribu, kwa Mungu akikusaidia, kujibu ili kuepuka mabishano, na huenda kwa furaha yako ukafanikiwa, na wengine wanasikiliza kwa makini tena, wakati mwanamke anapokatiza kwa swali juu ya jamaa zako ambalo ulilijibu awali, lakini alifika kwa kuchelewa, na anataka kulisikia lote tena. Unamridhisha kadiri uwezavyo, kisha, ukihisi jinsi dakika zenye thamani zinavyopita haraka, unajaribu, ee kwa bidii kubwa, kuzikomboa na kuzijaza kazi ya milele, ghafula jamii yote inapojielekeza kwa dada yako Mtamil. Yeye ni nani? Ulikuwa umeliepuka swali hilo mwanzoni, ukijua ni nini kingelifuata, lakini wanarudia shtaka. Kama yeye ni "Mkristo wa kuzaliwa," wanapaza sauti, na kujiondoa kwa kuogopa unajisi—"Wa tabaka la chini, wa tabaka la chini!" na neno linazunguka kwa dharau. Kama yeye ni mwongofu, wanauliza maswali juu ya jamaa zake (huenda wamekuwa wakikisia wao kwa wao juu ya tabaka lake kwa dakika kumi zilizopita); kama hawajibu, wanaziacha fikira zao ziruke ovyo; kama anajibu, wanalipuka kwa hasira, "Umemwacha mama yako mwenyewe! Umelivunja tabaka lako!" na wanamwita kwa majina yasiyopendeza sikioni, na huenda wakainuka kwa pamoja, na kukataa kufanya lolote zaidi na mtu wa aibu namna hiyo.

Au huenda unajaribu kuwashawishi baadhi yao wajifunze kusoma, ukijua kwamba, ukiweza kufanikiwa, kutakuwa na nafasi nyingi zaidi ya kuwafundisha, lakini wanakuhakikishia kuwa si desturi kwa wanawake katika kijiji kile kusoma, jambo ambalo kwa masikitiko ni kweli; au huenda unawaeleza, kama uwaelezavyo wale ambao huenda usiwaone tena kamwe, juu ya lile Pendo linalowapenda, na katikati ya kueleza mtoto mchanga analia kwa nguvu, na uangalifu wote unahamia kwake; au mtu fulani anataka kuingia ndani ya nyumba, na ni lazima njia impishe, kwa kukusanyikana kwingi na fujo; au mbwa anakuja akibweka kuzunguka pembe, na jiwe likimfuata visigino, na kundi la wavulana wadogo likimfukuza kwa nguvu; au wanaume wanapiga kelele kwamba ni wakati wa kwenda; au wanawake wanadokeza kwamba ni wakati wa kupika; au mtu fulani anasema au anafanya jambo la kuudhi, na kikundi kinasambaratika mara moja, na kila mtu anaelekea shimo lake mwenyewe, na kusimama ndani yake, akitazama nje; nawe unatazama juu milango ile midogo yenye giza, na kuhisi ungetoa chochote wangeweza kuomba, laiti tu wangelikuingiza ndani, na kukuacha uketi kando yao katika mojawapo ya vyumba vile, na kuwaeleza mwisho wa hadithi waliyoikatiza; lakini hawatafanya hivyo. Ee, humhuzunisha mtu kuwa karibu hivyo na mtu, na hata hivyo mbali sana, kama mtu alivyo wakati mwingine mbali na wanawake hawa. Unawatazama, wanaposimama katika milango yao, ndani ya kufikika, lakini nje ya kufikika, mbali kama vile wangekuwa maili maelfu mbali. . . .

Nilipokuwa nikiandika maneno yale ndipo mwanamke wa Kibrahmin alipokuja mlangoni na kuchungulia ndani. Kisha akaingia ndani na kuketi, lakini hakusema. Waweza kuwaza jinsi moyo wa mtu urukavyo hata kwa jambo dogo kama hilo? Wanawake wa Kibrahmin hawaji kutuona kila siku. Alitoa kitabu cha vipande vya majani ya mtende, nasi tukakisoma. Kilieleza jinsi yeye alivyokuwa mmoja wa jamaa ya watu saba, wote waliozaliwa viziwi na mabubu; jinsi mkono kwa mkono walivyokuwa wameanza safari ya kutembea kwenda Benares ili kujizamisha katika Mto Ganges; jinsi askari Msepoi alivyowazuia na kuwapeleka kwa Mkusanya-kodi Mwingereza; jinsi alivyowaruzuku wale saba kwa mwaka mmoja, kisha akawaacha waende; jinsi walivyotawanyika na kuzurura huku na huku, wakitembelea mahali mbalimbali patakatifu, wakiruzukiwa na watu wema kila walikokwenda; na jinsi mchukuzi angefurahi kupokea chochote tungempa. . . . Ameondoka, mwanamke maskini kiziwi na bubu na mpagani kabisa; hatukuweza kumshawishi akae na kupumzika. Ameolewa, alituambia kwa ishara; mume wake ni kiziwi na bubu, naye ana mtoto mmoja kipofu. Aliketi sakafuni kando yetu kwa dakika chache na akauliza maswali—yale ya kawaida, juu yangu, yote kwa ishara; lakini hakuna tulichoweza kukiashiria kilichoweza kwa njia yoyote kumfanya afahamu lolote juu ya Mungu wetu. Na hata hivyo aonekana kujua kitu japo kidogo juu ya wake mwenyewe. Alionyesha kinywa chake, kisha juu, kisha chini na kuzunguka, ili kuonyesha mzunguko wa mto, na aliashiria wazi vya kutosha jinsi alivyokwenda kutoka mto mtakatifu hadi mto mtakatifu, na akaabudu kando ya kila mmoja, naye alionyesha juu na kukunja mikono yake pamoja. Hapo ndipo tulipokuwa, kama vile nilivyokuwa nikiandika, karibu naye hivyo, na hata hivyo mbali naye hivyo.

Lakini ugumu ulio mkubwa kuliko yote katika kuwafikia wanawake ni kwamba hawana tamaa ya kufikiwa. Wakati mwingine, kama ilivyokuwa jioni ile mtoto alipokuja na kutaka kusikia, tunampata mmoja aliye na tamaa, lakini wengi zaidi hawana; na isipokuwa katika miji na vijiji vilivyoendelea zaidi, ambako wanaruhusiwa kujifunza pamoja na mwanamke-Biblia, hawana karibu nafasi yoyote ya kusikia vya kutosha ili kuwafanya watake kusikia zaidi.

Kisha, kana kwamba ili kuufanya mgogoro kuwa mgumu maradufu (na sheria hii inamhusu kila mwanamke, wa tabaka lolote lile), yeye ni, machoni pa sheria, mali ya mumewe; na ingawa Mkristo hawezi kwa sheria kumlazimisha mke wake Mhindu aishi naye, mume Mhindu aweza kumlazimisha mke wake Mkristo aishi naye; hivyo kwamba hakuna mwanamke aliyeolewa ambaye kamwe yu huru kisheria kuwa Mkristo, kwa maana kama mume angemtaka arudi, hangeweza kulindwa, bali angepaswa kutolewa kwa maisha ambayo hakuna mwanamke Mwingereza angeweza kuvumilia hata kuyawazia. Aweza kusema yeye ni Mkristo; yeye hajali lolote juu ya asemalo. Mungu na amsaidie mwanamke aliyerudishwa nyuma kwa nguvu namna hiyo!

Lakini, tukiamini kwamba Nguvu iliyo kuu zaidi itaingilia kati kuliko nguvu ya sheria hii isiyo ya haki kabisa, tungehatarisha adhabu yoyote na kumpokea mke wa namna hiyo kama angekuja. Ila tu, katika kushughulika na magumu na vizuizi vilivyo kati ya mwanamke Mhindi na maisha kama Mkristo aliye huru, ni bure kuyafumba macho ya mtu kwa ugumu huu wa mwisho na usioeleweka kuliko yote, "sheria ya Kiingereza, iliyoletwa India, na kutekelezwa kwa kifungo," sheria ya Kiingereza iliyopitwa na wakati!

Hatuna waongofu wanawake wa Kibrahmin katika Misheni yetu ya Kitamil. Twasikia habari za wachache huko Travancore; twajua wengi zaidi huko Kaskazini, ambako Wabrahmin ni wengi zaidi na wenye ubaguzi mdogo; lakini hakuna hata mwongofu bonâ fide wa Kibrahmin, mwanamke wala mtoto, katika Wilaya hii yote. Kulikuwako mmoja, mwanamke mzee sana; lakini alikufa miaka miwili iliyopita. Twaweza kujifariji kwa wazo kwamba bila shaka baadhi ya wale waliosikia wamekuwa waaminio kwa siri. Lakini je, mwaminio wa kweli atabaki wa siri sikuzote? Twaweza kutumaini kwamba mtoto mdogo mpendwa mwingi alikufa akiwa mchanga, akimpenda Yesu, na akaenda kwake. Lakini je, ni namna gani juu ya wale ambao hawakufa wangali wachanga? Najua kwamba mtazamo wa kung'aa zaidi waweza kuchukuliwa, na kama upande wa kuhuzunisha zaidi umekazwa katika mabarua haya, ni kwa sababu tu twahisi mnajua kidogo juu yake.

Kwa maana mengi zaidi yameandikwa juu ya mafanikio kuliko juu ya kushindwa, nako kwetu yaonekana kwamba ni jambo la maana zaidi kwamba mjue juu ya kurudishwa nyuma kuliko juu ya ushindi wa vita. Tutakuwa na umilele wote wa kusherehekea ushindi, lakini tunazo saa chache tu kabla ya jua kuchwa ambazo katika hizo twapaswa kuupata. Hatuupati kama inavyostahili, kwa sababu ukweli wa kurudishwa nyuma unatambulikana kidogo mno, na nyongeza za nguvu zinazohitajika hazipatikani, kama zingepatikana kama hali ingefahamika kwa ukamilifu. Nyongeza za wanaume na wanawake zinahitajika, lakini, zaidi ya yote, nyongeza za maombi. Na hivyo tumejaribu kuwaambia ukweli—ukweli usiovutia, usio na mvuto wa kimapenzi—juu ya wapagani kama tuwaonavyo, kazi kama ilivyo. Watenda kazi zaidi wanahitajika. Hakuna maneno yawezayo kueleza jinsi wanavyohitajika, jinsi wanavyotakiwa hapa. Lakini kamwe hatutajaribu kumvuta yeyote afikiri juu ya kuja kwa kuchora picha zenye rangi, wakati mambo halisi yako katika weusi na weupe. Itakuwaje kama weusi na weupe kamwe hautavutia kama rangi? Sisi hatujali hilo; kazi yetu ni kuueleza ukweli. Kazi hii si kitu kizuri, cha kutazamwa na kupendezwa nacho. Ni vita. Na medani za vita si nzuri.

Lakini kama mtu ameitwa kweli na Mungu, magumu yote na vikatishatamaa vyote huuzidisha tu ule Wito. Kama mambo yangekuwa rahisi zaidi kungekuwa na uhitaji mdogo. Kadiri uhitaji unavyokuwa mkubwa zaidi, ndivyo ule Wito unavyolia waziwazi zaidi ndani ya mtu, ndivyo hakika inavyozidi kuwa na kina: ulikuwa Wito wa Mungu. Na mtu autiipo, kuna furaha ya utii, mbali kabisa na furaha ya kufanikiwa. Kuna furaha katika kuwa pamoja na Yesu mahali ambapo rafiki zake ni wachache; na wakati mwingine, wakati mtu asingelitazamia hata kidogo, ukirudi nyumbani umechoka kabisa na umevunjika moyo baada ya siku katika mji unaopinga au usiojali, ghafula—jinsi gani, waweza kuvijua kwa shida—wimbi kama hilo la furaha ya Yesu hukumiminikia na kukupitia, hata unatulizwa kwa hisia ya furaha kamili. Kisha, uonapo yeye akizishinda nafsi, au usikiapo habari za ushindi wa wenzako, ee! yote yaliyo ndani yako huimba, "Nina furaha iliyozidi kupita kiasi!"

---