Jinsi ya Kuvumilia Huzuni

Unapita katika kipindi cha huzuni nzito. Upendo ule uliokuwa ukiutegemea umekuangusha ghafula, nao umekauka kama kijito jangwani ‑‑ mara mkondo unaopungua, kisha vidimbwi vifupi, na mwishowe ukame. Wewe daima unasikiliza nyayo zisizokuja, ukingoja neno lisilonenwa, ukitamani jibu linalokawia kupita wakati wake.

Labda akiba ya maisha yako imetoweka ghafula. Badala ya kuwasaidia wengine, sasa yakupasa usaidiwe wewe; au yakupasa uache kiota chenye joto ambako umehifadhiwa dhidi ya dhoruba za maisha, uende peke yako katika ulimwengu usio na urafiki; au unaitwa ghafula kubeba mzigo wa uhai wa mtu mwingine, bila kujipatia pumziko wewe mwenyewe hata utakapokwisha kumpitisha katika bahari zenye giza na taabu mpaka bandarini. Afya yako, au kuona kwako, au nguvu za mishipa yako zinaishiwa; unachukua ndani yako hukumu ya mauti; na uchungu wa kutazamia siku zijazo ni karibu usivumilike. Katika hali nyingine kuna hisia ya hasara ya karibuni kwa njia ya kifo, kama pengo katika uwazi wa msituni, ambapo mkata-miti amekuwa akiangusha miti hivi karibuni.

Nyakati kama hizo maisha yaonekana karibu yasivumilike. Je, kila siku itakuwa ndefu kama hii? Je, saa zinazokwenda polepole zitaharakisha mwendo wao tena kamwe? Je, maisha yatajivika wakati wo wote vazi jingine tofauti na mabaki yaliyoraruka ya kipupwe baada ya fahari ya kiangazi kilichopita? Je! Mungu amesahau kufadhili? Je! kwa hasira amezuia rehema zake nyingi? Je! fadhili zake zimekoma kabisa milele?

Njia hii imekanyagwa na maelfu wasiohesabika. ‑‑ Unapofikiri juu ya vita vya uharibifu vilivyofagia kila nchi na kuharibu kila bara; juu ya safari za washindi kama Nimrodi, Nebukadneza, Timuri, na Napoleoni wa historia; juu ya biashara ya utumwa isiyo na huruma, ambayo haijawahi kukoma kuipunguza Afrika; na juu ya udhalimu wote, uonevu, na ubaya ambao wanyonge na wasio na kinga wameteseka mikononi mwa wenzao; juu ya huzuni zisizoelezeka za wanawake na watoto ‑‑ hakika lazima uone ya kwamba idadi kubwa zaidi ya jamii yetu imepitia machungu yale yale yanayoupasua moyo wako.

Yesu Kristo mwenyewe aliikanyaga njia hii ngumu, akiacha alama za damu yake juu ya changarawe zake; na mitume, manabii, wakiri-imani, na wafia-imani wamepita kwa njia iyo hiyo. Ni faraja kujua kwamba wengine wamevuka bonde lile lile la giza, na kwamba makutano makuu wasimamao mbele za Mwana-Kondoo, wamevaa matawi ya ushindi, walitoka katika dhiki kuu. Pale walipokuwa wao ndipo tulipo sisi; na, kwa neema ya Mungu, pale walipo wao ndipo tutakapokuwa sisi.

Usiseme juu ya adhabu. ‑‑ Waweza kusema juu ya kurudiwa au kukanywa, kwa maana Baba yetu hushughulika nasi kama na wana; au waweza kusema juu ya kuvuna matokeo ya makosa na dhambi zilizoangushwa kama mbegu katika mifereji ya maisha katika miaka iliyopita; au yakupasa kuvumilia matokeo ya dhambi na makosa ya wengine; lakini usiseme juu ya adhabu. Hakika hatia yote na malipo ya dhambi viliwekwa juu ya Yesu, naye akaviondoa milele. Mijeledi ilikuwa yake, na adhabu ya amani yetu ilikuwa juu yake. Kama Mungu akituadhibu kwa ajili ya dhambi zetu, ingeonekana kwamba mateso ya Kristo hayakukamilika; na kama angeanza mara moja kutuadhibu, maisha yangekuwa mafupi mno kwa kutimiza yote tunayostahili. Zaidi ya hayo, tungewezaje kueleza mambo yasiyo ya kawaida ya maisha, na mateso mazito ya watakatifu yakilinganishwa na maisha ya anasa ya wasiomcha Mungu? Hakika, kama mateso yetu yangekuwa ya kiadhabu, hatima hizi zingebadilishwa kinyume chake.

Huzuni ni kalibu ya msafishaji. ‑‑ Yaweza kusababishwa na uzembe au ukatili wa mtu mwingine, na hali ambazo mteswaji hana uwezo nazo, au kama tokeo la moja kwa moja la saa fulani ya giza katika siku za kale zilizopita; lakini kwa kuwa Mungu ameiruhusu ije, ni lazima ikubaliwe kama agizo lake, na kuhesabiwa kama tanuru ambalo kwalo yeye anaipeleleza, kuijaribu, kuichunguza, na kuisafisha nafsi. Mateso hutupeleleza kama moto uyapelelezavyo madini. Twadhani ya kwamba tumejitoa kabisa kwa Mungu, hata tunapowekwa wazi kwa moto usafishao wa maumivu. Ndipo tunapogundua, kama Ayubu alivyogundua, ni kiasi gani cha takataka kilichomo ndani yetu, na jinsi uvumilivu, unyenyekevu, na imani halisi vilivyo vichache. Hakuna kitu kitutenganishacho kama huzuni na vitu vya ulimwengu huu, maisha ya hisia, na utomvu unaonasa wa mapenzi ya kidunia. Yamkini hakuna njia nyingine ambayo kwayo nguvu za maisha ya nafsi yaweza kuzuiwa, ili uzima wa Yesu udhihirishwe katika mwili wetu wa kufa.

Lakini Mungu daima huushika utaratibu wa huzuni mikononi mwake mwenyewe. ‑‑ Bwana wetu alisema, "Baba yangu ndiye mkulima." Mkono wake unashika kisu cha kupogolea. Jicho lake linaikodolea macho kalibu. Mguso wake wa upole u juu ya mpwito wa damu wakati kazi inaendelea. Hataruhusu hata Ibilisi afanye apendavyo juu yetu. Kama ilivyokuwa kwa Ayubu, ndivyo ilivyo daima. Nyakati zimegawanywa kwa uangalifu. Ukali wa jaribu umepimwa haswa kadiri ya akiba za neema na nguvu zilizolala bila kutambuliwa ndani, lakini zitatafutwa na kutumiwa chini ya mkazo mkali wa maumivu. Yeye huzishika pepo katika ngumi yake, na maji katika kitanga cha mkono wake. Hathubutu kuhatarisha kupoteza kile kilichomgharimu damu ya Mwanawe. "Mungu ni mwaminifu, ambaye hatawaacha mjaribiwe kupita mwezavyo."

Katika huzuni mfariji yu karibu. ‑‑ "Msaada utakaoonekana tele wakati wa taabu." Yeye huketi kando ya kalibu, kama Msafishaji wa fedha, akiudhibiti moto, akitia alama kila badiliko, akingoja kwa saburi mavi ya madini yaelee kando, na uso wake mwenyewe udhihirike katika madini safi na yang'aayo. Hakuna rafiki wa duniani awezaye kulikanyaga shinikizo la divai pamoja nawe, bali Mwokozi yupo, mavazi yake yamechafuliwa kwa damu ya zabibu za huzuni yako. Thubutu kuyarudia mara kwa mara, ijapokuwa huyahisi, na ijapokuwa Shetani asisitiza kwamba Mungu amekuacha, "Wewe upo pamoja nami." Litaje jina lake tena na tena, "Yesu, YESU, wewe upo pamoja nami." Ndivyo utakavyozindukana kwamba yeye yupo.

Marafiki wanapokuja kukufariji husema juu ya mguso wa wakati uponyao, kana kwamba dawa iliyo bora zaidi ya huzuni ni kusahau; au katika fadhili zao zenye nia njema wanashauri safari, mabadiliko, na anasa, nao waonyesha kutoweza kwao kuutambua usiku wa giza uliotanda juu ya nafsi yako. Hivyo unawageukia ukiwa mgonjwa moyoni, tayari kusema, kama Ayubu alivyowaambia wake, "Nyote ni wafariji wenye kutaabisha." Lakini wakati huo wote Yesu yu karibu kuliko wao, akifahamu jinsi wanavyokuchosha, akijua kila mpwito wa maumivu, akiguswa na hisia za wenzake, akinyamaza katika upendo uliojaa mno usiweze kunena, akingoja kukufariji saa kwa saa kama mama amfarijivyo mtoto wake aliyechoka na kuteseka.

Hakikisha unajifunza ustadi wa faraja hii ya Kimungu, ili uweze kuwafariji wale walio katika dhiki yo yote kwa faraja ile ambayo wewe mwenyewe umefarijiwa nayo na Mungu (2 Kor. i. 4). Hakuna shaka kwamba baadhi ya majaribu huruhusiwa kutujia, kama yalivyomjia Bwana wetu, kwa sababu isiyo nyingine ila kwamba kwa njia yake tuweze kuwapa wengine huruma na msaada. Nasi imetupasa kuchunguza kwa uangalifu wote kila dalili ya maumivu, na kila dawa ya Tabibu Mkuu, kwa kuwa yamkini wakati fulani ujao tutaitwa kuwahudumia wale wapitao katika mfano wa mambo hayo. Hivyo twajifunza kwa mambo tunayoteseka, na, tukiisha kukamilishwa, twakuwa waanzilishi wa msaada usio na thamani na wa milele kwa nafsi zilizo katika uchungu.

Usijifungie ndani pamoja na huzuni yako. ‑‑ Rafiki mmoja, katika uchungu wa kwanza wa msiba, aliandika, akisema kwamba yampasa aache huduma za Kikristo alizozifurahia; nami nikamjibu mara moja, nikimsihi asifanye hivyo, kwa sababu hakuna faraja ya maumivu ya moyo kama huduma. Jaribu la mateso makuu huelekea katika kujitenga, kujiondoa katika maisha ya watu, kukaa peke yako, na kunyamaza kimya. Usilikubali. Vunja minyororo ya barafu ya kujizuia, kama tayari imekusanyika. Ondoka, jipake mafuta kichwani na unawe uso wako; nenda kwenye wajibu wako, kwa hatua za kupenda ingawa zimefunzwa adabu.

Ubinafsi wa kila namna, katika shughuli zake au kujitafakari kwake, ni kitu chenye kudhuru, nao huufunga msaada na upendo wa Mungu. Huzuni huelekea kuwa ya kibinafsi. Nafsi, ikiwa imejishughulisha na huzuni zake yenyewe, na kukataa kufarijiwa, mara huwa Bahari ya Chumvi, iliyojaa uchungu na chumvi, ambayo juu yake ndege hawapaki, na kando yake hakuna kitu cha kijani kimeacho. Na hivyo twalikosa lile funzo lenyewe ambalo Mungu angependa kutufundisha. Vita vyake vya daima ni dhidi ya maisha ya nafsi, na kila maumivu ayaletayo ni ili kupunguza mtego wake juu yetu. Lakini twaweza kupinga kusudi lake na kutoa sumu katika vipawa vyake, kama watu wapatavyo kasumba na kileo katika mimea isiyo na hatia.

Mwanamke Mhindu, hadithi nzuri ya Mashariki inatuambia, alimpoteza mtoto wake wa pekee. Akiwa kichaa kwa huzuni, alimsihi nabii ammrudishie mwanawe mdogo kwa upendo wake. Yeye akamtazama kwa muda mrefu kwa wororo, na kusema:

"Nenda, binti yangu, uniletee konzi ya mchele kutoka nyumba ambayo Mauti hayajawahi kuingia ndani yake, nami nitafanya kama upendavyo."

Mwanamke mara akaanza kutafuta kwake. Alikwenda toka nyumba hata nyumba, wala hakuwa na taabu kupata kile nabii alichokitaja; lakini walipokwisha kumpa, aliuliza:

"Je, nyote mko hapa kuzunguka jiko ‑‑ baba, mama, watoto ‑‑ hakuna aliyekosekana?"

Watu sikuzote walitikisa vichwa vyao, wakiugua na kuwa na sura za huzuni. Kokote alikozunguka, mbali na karibu, sikuzote palikuwa na kiti fulani kilichokaa wazi kando ya jiko. Na taratibu, hadithi yasema, alipoendelea mbele, mawimbi ya huzuni yake yalipwelea mbele ya tukio la huzuni kila mahali; na moyo wake, ukikoma kujishughulisha na maumivu yake ya kibinafsi, ukimiminika katika tamaa kuu za huruma pamoja na mateso ya wote, machozi ya uchungu yakalainika kuwa machozi ya kusikitika, shauku ikayeyuka na kuwa huruma, akajisahau katika habari za wote, akapata ukombozi katika kukomboa.

Usijilaumu kwa kuhisi kwa nguvu. ‑‑ Machozi ni ya asili. Yesu alilia. Dhoruba ya radi isiyo na mvua imejaa hatari; matone ya mvua yanyunyizayo huupoza hewa na kuutuliza ujazo wa anga uliozidi kupita kiasi. Vijito vilivyofurika vyaonyesha kwamba theluji zinayeyuka vilimani na majira ya kuchipua yamekaribia. "Enyi binti za Yerusalemu," Bwana wetu alisema, "jililieni nafsi zenu na watoto wenu."

Kuvumilia huzuni kwa macho makavu na moyo mgumu kwaweza kumfaa Mstoiki, lakini si Mkristo. Hatuna haja ya kukemea asili yenye upendo iliayo kwa ajili ya mwenzi wake, furaha yake iliyopotea, mguso wa mkono uliotoweka, sauti ya yule aliyenyamaza, ikiwa tu utashi umesalimu amri. Hili ndilo jambo moja kwa wale wanaoteseka ‑‑ Je, utashi u sawa? Kama sivyo, Mungu mwenyewe hawezi kufariji. Kama ndivyo, ndipo njia bila shaka itakayoongoza kutoka bonde la uvuli wa mauti hata meza ya karamu na kikombe kinachofurika.

Wengi husema: "Siwezi kuhisi kusalimu amri. Ni vibaya vya kutosha kuwa na huzuni yangu ya kuivumilia, lakini nina taabu hii ya ziada, kwamba siwezi kuhisi nimesalimu amri."

Jibu langu la daima ni: "Yamkini huwezi kamwe kuhisi kusalimu amri, lakini waweza kukusudia kufanya hivyo."

Bwana Yesu, katika bustani ya Gethsemane, ametuonyesha jinsi ya kuteseka. Alichagua mapenzi ya Baba yake. Ijapokuwa Yuda, akichochewa na Shetani, ndiye aliyekuwa chombo cha kuchanganya kikombe na kukiweka midomoni mwa Mwokozi, yeye alitazama mbali zaidi yake hata kwa Baba, aliyemruhusu afanye njia yake ya ukatili, akasema: "Kikombe alichonipa Baba, mimi nisikinywe?" Naye alisema mara kwa mara, "Ikiwa hakiwezi kunipita kikombe hiki nisipokinywa, mapenzi yako yatimizwe." Aliyaacha njia yake mwenyewe na utashi wake, akisema, "Nayataka mapenzi yako, Baba yangu. Mapenzi yako, wala si yangu, yatimizwe."

Wateswaji wote wasomao maneno haya na waende faraghani, wathubutu kusema maneno yayo hayo: "Mapenzi yako, wala si yangu. Mapenzi yako yatimizwe katika nchi ya maisha yangu, kama katika mbingu ya kusudi lako. Nayachagua mapenzi yako." Sema hivi kwa fikira na kwa makusudi, si kwa sababu waweza kuyahisi, bali kwa sababu wayataka kwa utashi; si kwa sababu njia ya msalaba ni ya kupendeza, bali kwa sababu ni lazima iwe sawa. Isema mara kwa mara, kila wimbi la maumivu likupitapo, kila jeraha lianzapo kuvuja damu upya. "Mapenzi yangu sivyo, bali yako yatimizwe." Thubutu kumwambia Mungu Ndiyo. "Naam, Baba, kwa kuwa ndivyo ilivyokupendeza mbele zako."

Na hivyo utaongozwa kuhisi ya kwamba yote ni sawa na mema. Utulivu mkuu utatua juu ya moyo wako, amani ipitayo akili, hisia ya raha, isiyopingana na mateso, bali itembeayo katikati yake kama wale vijana watatu katika tanuru la moto, ambao kwao makaa yaliyowaka lazima yalikuwa kama nyasi zenye umande za uwazi wa msituni.

"Tabibu alituambia mwanangu mdogo alikuwa akifa. Nilihisi kama jiwe. Lakini kwa dakika moja ilionekana kama nimeachilia kushika kwangu juu yake. Hakuonekana tena kuwa wangu, bali wa Mungu."

Hakikisha unajifunza mafunzo ya Mungu. ‑‑ Kila huzuni hubeba moyoni mwake chembe ya kweli takatifu, ambayo ukiipata na kuipanda katika udongo wa moyo wako itazaa mavuno ya matunda, kama punje za nafaka kutoka masanduku ya maiti zilivyozaa katika udongo wa Uingereza. Mungu ana maana katika kila pigo la patasi yake, kila mpasuko wa kisu chake. Yeye anaijua njia aiendeayo. Lakini shabaha yake haiko wazi kwetu sikuzote.

Katika mateso na huzuni Mungu hugusa nyuzi za sauti za chini, huikuza fadhila za kuvumilia, na hufungua tuone hazina za giza, makundi ya nyota ya ahadi, upinde wa mvua wa tumaini, na nuru ya fedha ya agano. Tabia ni nini bila huruma, unyenyekevu, saburi, kutumaini, na tumaini lishikalo yasiyoonekana kama nanga? Lakini fadhila hizi zawezekana tu kwa njia ya huzuni. Huzuni ni bustani, ambayo miti yake imejaa matunda ya haki yenye amani; usiiache bila kuyachukua pamoja nawe. Huzuni ni mgodi, ambao kuta zake zang'aa kwa mawe ya thamani; hakikisha usirudi nyayo zako mpaka mwangani bila baadhi ya sampuli. Huzuni ni shule. Umetumwa kuketi juu ya madawati yake magumu na kujifunza kutoka kurasa zake zenye herufi nyeusi mafunzo yatakayokufanya uwe na hekima milele; usiipoteze bure nafasi yako ya kuhitimu humo. Bibi Havergal alikuwa akizungumza juu ya "mafunzo yaliyogeuzwa!"

Tegemea yale yatakayofuata baadaye. ‑‑ Mungu hatasababisha huzuni sikuzote. Yeye huvuka mashamba ya kahawia yenye kuchosha kwa jembe lake, akiipasua ardhi inayolegea ili aweze kuipanda punje ya thamani. Amini kwamba katika siku za huzuni yeye anapanda nuru kwa wenye haki, na furaha kwa wanyofu wa moyo. Tazamia mbele mavuno. Tarajia furaha iliyowekwa mbele yako, ambayo itaufurikisha moyo wako kwa nyimbo za waimbaji saburi itakapokuwa imekamilisha kazi yake.

Utaishi ili kuutambua hekima wa uchaguzi wa Mungu kwa ajili yako. Siku moja utaona kwamba kile ulichokitaka kilikuwa cha daraja la pili tu. Utashangaa kukumbuka kwamba wakati mmoja ulikaribia kuvunja moyo wako na kumwaga divai ya maisha yako kwa ajili ya kile ambacho kisingekuridhisha kamwe kama ungalikipata, kama mtoto akamatavyo kipepeo au povu la sabuni. Utakutana tena na mpendwa wako. Utakuwa tena na upendo wako. Utapata kina cha tabia, upana wa huruma, akiba ya saburi, uwezo wa kuwaelewa na kuwasaidia wengine, ambavyo, utakapoviweka miguuni pa Kristo ili avitumie, vitakufanya ufurahi kwamba uliteswa. Utaona mpango na kusudi la Mungu; utavuna mavuno yake; utauona uso wake, na kuridhika. Kila jeraha litakuwa na lulu yake; kila mzoga utakuwa na kundi la nyuki; kila adui, kama Midiani kwa Gideoni, atatoa nyara zake nzuri.

Njia ya msalaba, ivumiliwapo kwa halali, ndiyo njia peke yake iongozayo kwenye nuru ya milele. Njia ipitayo katika bustani ya Gethsemane, na kupanda juu ya kilima cha Kalvari, peke yake ndiyo iongozayo kwenye maono ya asubuhi ya Pasaka na fahari za mlima wa Kupaa. Kama hatutaki kunywa kikombe chake, au kubatizwa kwa ubatizo wake, au kutimiza yale yaliyopungua ya mateso yake, hatuwezi kutazamia kushiriki katika furaha za uchumba wake na shangwe ya ushindi wake. Lakini kama masharti haya yatatimizwa, hatutakosa hata sauti moja katika wimbo wa milele, wala kipengele kimoja katika raha iwezekanayo kwa wanadamu.

Kumbuka kwamba kwa namna fulani mateso yavumiliwapo kwa halali huitajirisha na kuisaidia wanadamu. ‑‑ Kifo cha Hallam kilikuwa siku ya kuzaliwa ya kitabu cha Tennyson kiitwacho "In Memoriam." Wingu la wazimu lililotanda juu ya Cowper lilitupa wimbo, "God moves in a mysterious way." Makosa ya Milton yalimfundisha kuimba juu ya "Nuru takatifu, mzao wa mzaliwa wa kwanza wa mbingu." Rist alikuwa akisema, "Msalaba umeninyang'anya nyimbo nyingi." Nayo yamkini hakuna ateseaye popote kwa halali bila kuchangia kitu fulani katika kupunguza huzuni ya wanadamu, katika ushindi wa wema juu ya ubaya, wa upendo juu ya chuki, na wa nuru juu ya giza.

Kama unaamini hili, je, usingeweza kuvumilia kuteseka? Je, taabu kuu ya mateso yote si upweke wake, na labda kuonekana kwake kutokuwa na shabaha? Basi thubutu kuamini kwamba hakuna mtu afaye kwa nafsi yake mwenyewe. Anguka chini ardhini, kwa ushujaa na kwa moyo wa furaha, ili ufe. Kama ukikataa hili, utakaa peke yako; lakini ukikubali, utazaa matunda yatakayoifanya hali ya wengine kuwa tamu na kuimarisha maisha yao, watu ambao yamkini hawatalijua kamwe jina lako, wala kusimama kukushukuru kwa msaada wako.