Mchungaji Aliyefanywa Upya
Sehemu ya 2 — Namna ya Usimamizi Huu

Sura 7 · dakika 23 za kusoma · dakika 29 za kusikiliza

Sehemu ya 2 — Namna ya Usimamizi Huu

Baada ya kuitafakari hivyo asili ya usimamizi huu, sasa tutazungumza juu ya namna yake; si juu ya kila sehemu yake moja moja, tusije tukawachosha, bali juu ya jumla yake kwa ujumla.

1. Kazi ya huduma lazima ifanywe kwa ajili ya Mungu na wokovu wa roho za watu tu, wala si kwa makusudi yoyote ya faragha yetu wenyewe. Kusudi baya huifanya kazi yote kuwa mbaya kwa upande wetu, hata iwe njema namna gani kwa asili yake. Si kumtumikia Mungu, bali ni kujitumikia wenyewe, ikiwa hatuifanyi kwa ajili ya Mungu, bali kwa ajili yetu wenyewe. Wale wanaoingia katika kazi hii kama kazi ya kawaida, ili waifanye biashara ya kujipatia riziki ya kidunia, wataona kwamba wamechagua biashara mbaya, ingawa ni shughuli njema. Kujikana nafsi ni lazima kabisa kwa kila Mkristo, lakini kwa mhudumu ni lazima mara mbili, kwa kuwa pasipo hiyo hawezi kumtumikia Mungu kwa uaminifu hata kwa saa moja. Masomo magumu, maarifa mengi, na mahubiri bora kabisa, ikiwa makusudi si sahihi, si kitu ila ni dhambi ya unafiki yenye utukufu zaidi. Msemo wa Bernard unajulikana na wengi: ‘Wengine hutamani kujua kwa ajili ya kujua tu, na huo ni udadisi wa aibu. Wengine hutamani kujua ili wauze maarifa yao, na hilo nalo ni la aibu. Wengine hutamani kujua kwa ajili ya sifa, na huo ni ubatili wa aibu. Lakini wapo wengine wanaotamani kujua ili wawajenge wengine, na hilo ni la kusifiwa; na wapo wengine wanaotamani kujua ili wao wenyewe wajengwe, na hiyo ni hekima.’

2. Kazi ya huduma lazima ifanywe kwa bidii na kwa juhudi, kwa kuwa ina matokeo makubwa yasiyoneneka kwetu sisi wenyewe na kwa wengine. Tunatafuta kuutegemeza ulimwengu, kuuokoa na laana ya Mungu, kuukamilisha uumbaji, kuyafikia makusudi ya kifo cha Kristo, kujiokoa sisi wenyewe na wengine na hukumu ya upotevu, kumshinda Ibilisi na kuubomoa ufalme wake, kuusimamisha ufalme wa Kristo, na kuufikia ufalme wa utukufu na kuwasaidia wengine kuufikia. Je, kazi hizi zifanywe kwa moyo usiojali, au kwa mkono mvivu? Ee, basi, angalieni kwamba kazi hii ifanywe kwa nguvu zenu zote! Someni kwa bidii, kwa maana kisima ni kirefu, na akili zetu ni fupi; na, kama asemavyo Cassiodorus: ‘Hapa kiwango cha kawaida cha maarifa kisiwe ndicho mpaka; hapa tamaa ya kweli huonyeshwa; kadiri maarifa ya kina yanavyotafutwa zaidi, ndivyo heshima ya kuyafikia inavyozidi.’ Lakini hasa iweni na juhudi katika kuyatumia na kuyatenda maarifa yenu. Maneno ya Paulo na yavume masikioni mwenu daima, ‘nimewekewa sharti; tena ole wangu nisipoihubiri Injili!’ Fikirini daima mioyoni mwenu ni nini kilichowekwa mikononi mwenu: ‘Nisipojitahidi, Shetani anaweza kushinda, na watu wakaangamia milele, na damu yao ikatakwa mkononi mwangu. Kwa kuikwepa kazi na mateso, nitajiletea mara elfu zaidi ya kile ninachokikwepa; lakini kwa bidii ya sasa, nitajiandalia heri ya baadaye.’ Hakuna mtu aliyewahi kupata hasara kwa ajili ya Mungu.

3. Kazi ya huduma lazima ifanywe kwa busara na kwa utaratibu. Maziwa lazima yatangulie chakula kigumu; msingi lazima uwekwe kabla hatujajaribu kujenga juu yake. Watoto hawapaswi kutendewa kama watu waliokomaa. Watu lazima waletwe katika hali ya neema, kabla hatujatarajia kutoka kwao matendo ya neema. Kazi ya kuongoka, na toba iliyo mbali na matendo mafu, na imani katika Kristo, lazima vifundishwe kwanza, na mara kwa mara, na kwa ukamilifu. Kwa kawaida hatupaswi kupita uwezo wa watu wetu, wala kuwafundisha mambo ya ukamilifu wale ambao bado hawajajifunza kanuni za kwanza za dini: kwa maana, kama asemavyo Gregory wa Nyssa: ‘Hatuwafundishi watoto wachanga kanuni za ndani za elimu, bali kwanza herufi, kisha silabi, na kadhalika. Vivyo hivyo viongozi wa Kanisa huwapa wasikilizaji wao kwanza mafundisho fulani, yaliyo kama misingi ya awali; na hivyo hatua kwa hatua huwafunulia mambo yaliyo kamili zaidi na ya siri zaidi.’ Kwa hiyo Kanisa lilijitaabisha sana na wanafunzi wake wa katekisimu kabla ya kuwabatiza, wala halikukubali kuweka mawe yasiyochongwa ndani ya jengo.

4. Katika mwendo wote wa huduma yetu, lazima tusisitize hasa kweli zilizo kuu zaidi, zilizo za hakika zaidi, na zilizo za lazima zaidi, na tuwe wachache na wenye kiasi zaidi katika mambo mengine. Tukiweza tu kuwafundisha watu wetu Kristo, tutakuwa tumewafundisha yote. Wafikisheni salama mbinguni, nao watakuwa na maarifa ya kutosha. Kweli kuu za dini zinazokubaliwa na wengi ndizo ambazo watu wanapaswa kuishi kwazo, na ndizo vyombo vikuu vya kuziangamiza dhambi za watu, na kuuinua moyo kwa Mungu. Kwa hiyo, lazima tuwe na mahitaji ya watu wetu mbele ya macho yetu daima. Kukumbuka ‘kitu kimoja kinachotakiwa’ kutatuepusha na mapambo ya bure na nakshi zisizo za lazima, na mabishano yasiyo na faida. Mambo mengine mengi yanastahili kujulikana; lakini hili lazima lijulikane, la sivyo watu wetu wameangamia milele. Nakiri kwamba nadhani ULAZIMA ndio unaopaswa kuwa mpangaji mkuu wa mwendo wa masomo na kazi ya mhudumu. Kama tungetosha kwa kila jambo, tungeweza kujaribu kila jambo, na kuchukua kwa mpangilio elimu yote ya Encyclopaedia: lakini maisha ni mafupi, na sisi ni wazito wa akili, na mambo ya milele ni ya lazima, na roho zinazotegemea mafundisho yetu ni za thamani. Nakiri kwamba ulazima umekuwa kiongozi wa masomo yangu na maisha yangu. Ndio unaochagua kitabu nitakachosoma, na kuniambia lini, na kwa muda gani. Ndio unaochagua andiko langu, na kuyatunga mahubiri yangu, kwa habari ya maudhui na namna yake pia, kwa kadiri niwezavyo kuuzuia uovu wangu mwenyewe. Ingawa najua kwamba kutazamia kifo daima kumekuwa sababu kubwa ya jambo hili, hata hivyo sijui sababu yoyote kwa nini hata mtu mwenye afya kuliko wote asihakikishe kwanza mambo yaliyo ya lazima zaidi, akizingatia jinsi maisha ya watu wote yasivyo ya hakika na yalivyo mafupi. Xenophon aliona kwamba ‘hakuna mwalimu aliye bora kuliko ulazima, ambao hufundisha mambo yote kwa bidii kuliko wote.’ Ni nani awezaye, katika kusoma, kuhubiri, au kufanya kazi, kujishughulisha na mambo mengine, ikiwa anajua tu kwamba jambo hili LAZIMA lifanyike? Ni nani awezaye kucheza-cheza au kuchelewa, anayehisi michomo mikali ya ulazima? Kama asemavyo askari, ‘Hapahitajiki mjadala mrefu, bali mapambano ya haraka na yenye nguvu, pale ulazima unaposukuma’, basi sisi zaidi sana, kwa kuwa shughuli yetu ni ya maana zaidi. Bila shaka hii ndiyo njia bora ya kuukomboa wakati, yaani kuhakikisha kwamba hatupotezi hata saa moja, tunapoutumia kwa mambo ya lazima tu. Hii ndiyo njia ya kuwafaidia wengine zaidi, ingawa si mara zote ndiyo njia ya kupendeza na kusifiwa zaidi; kwa sababu, kwa udhaifu wa wanadamu, ni kweli yale asemayo Seneca, kwamba ‘Tunavutwa na mambo mapya kuliko mambo makuu.’

Ndiyo sababu mhubiri lazima arudie mara nyingi mambo yale yale, kwa kuwa mambo ya lazima ni machache. Hatupaswi kubuni mambo ya lazima yasiyo ya kweli, wala kujishughulisha sana na mambo yasiyo ya lazima, ili kuwaridhisha wale wanaotafuta mambo mapya, ingawa lazima tuzivike kweli zile zile utofauti unaopendeza katika namna ya kuziwasilisha. Vitabu vikubwa na mabishano marefu yanayotusumbua sana na kupoteza wakati wetu, kwa kawaida yamejaa maoni kuliko kweli za lazima; kwa maana, kama asemavyo Ficinus, ‘Ulazima umefungiwa ndani ya mipaka myembamba; lakini maoni hayako hivyo’: na, kama wasemavyo mara nyingi Gregory Nazianzen na Seneca, ‘Mambo ya lazima ni ya kawaida na yaliyo wazi; ni mambo ya ziada ambayo kwa ajili yake tunapoteza wakati wetu, na kujitaabisha, na kulalamika kwamba hatuyapati.’ Kwa hiyo, wahudumu lazima wawe waangalifu kuhusu hali ya makundi yao, ili wajue ni nini kilicho cha lazima zaidi kwao, kwa habari ya maudhui na ya namna pia; na kwa kawaida maudhui ndiyo ya kuzingatiwa kwanza, kwa kuwa ni ya maana zaidi kuliko namna. Ikiwa mnapaswa kuchagua waandishi wa kusoma ninyi wenyewe, je, hamtapendelea kuwachukua wale wanaowaambia msiyoyajua, na wanaonena kweli zilizo za lazima zaidi kwa namna iliyo wazi zaidi, hata ikiwa ni kwa lugha isiyo na adabu au isiyopendeza, kuliko wale watakaowaambia kwa elimu na ufasaha mwingi yaliyo ya uongo au ya ubatili, na ambao ‘kwa juhudi kubwa hawasemi kitu’? Nakusudia kufuata shauri la Augustino: ‘Ipe nafasi ya kwanza maana ya Neno, ili roho ipendelewe kuliko mwili; na kutokana na hayo inafuata kwamba tunatafuta hotuba zilizo za kweli zaidi kama vile zilizo za busara zaidi, kama vile tunavyotafuta walio na akili zaidi, kama vile walio wazuri zaidi, wawe rafiki zetu.’ Na hakika, kama nifanyavyo katika masomo yangu kwa ajili ya kujijenga mwenyewe, ndivyo nipaswavyo kufanya katika mafundisho yangu kwa ajili ya kuwajenga wengine. Kwa kawaida ni watu watupu, wajinga, wasio na maudhui na kiini cha elimu ya kweli, ndio wanaojali kupita kiasi na kuhangaika juu ya maneno na mapambo, ilhali wazee, wenye uzoefu, na wenye elimu zaidi, wamejaa kweli zenye kiini ambazo kwa kawaida huwasilishwa kwa vazi lililo sahili kabisa. Kama vile Aristotle anavyoeleza sababu ya wanawake kupenda zaidi kujivuna kwa mavazi kuliko wanaume, kwamba, kwa kujua kwamba wana thamani ndogo ya ndani, hutafuta kuifidia kwa mapambo ya nje ya kuazima; ndivyo ilivyo kwa wahubiri watupu wasio na thamani, wanaotamani kuhesabiwa kuwa kile wasichokuwa, na hawana njia nyingine ya kujipatia heshima hiyo.

5. Mafundisho yetu yote lazima yawe wazi na sahili kadiri iwezekanavyo. Hili ndilo linalofaa zaidi makusudi ya mwalimu. Yeye atakaye kueleweka lazima anene kwa kadiri ya uwezo wa wasikilizaji wake. Kweli hupenda nuru, na ni nzuri zaidi inapokuwa uchi zaidi. Ni alama ya adui mwenye wivu kuificha kweli; na ni kazi ya mnafiki kufanya hivyo kwa kisingizio cha kuifunua; na kwa hiyo mahubiri yaliyopakwa rangi na yenye giza (kama vioo vilivyopakwa rangi madirishani vinavyozuia nuru) mara nyingi mno ni alama za wanafiki waliojipaka rangi. Ikiwa hamtaki kuwafundisha watu, mnafanya nini mimbarani? Ikiwa mnataka, kwa nini hamnenei ili mweleweke? Najua kwamba ukuu wa jambo lenyewe unaweza kumfanya mtu asieleweke, hata pale alipojitahidi kulifanya wazi kadiri awezavyo; lakini mtu kulitia jambo giza kwa makusudi kwa maneno ya ajabu, na kuyaficha mawazo yake kwa watu anaodai kuwafundisha, ndiyo njia ya kuwafanya wapumbavu wastaajabie elimu yake ya kina, na wenye hekima wastaajabie upumbavu wake, kiburi chake, na unafiki wake. Watu wengine huyaficha maoni yao, kwa kisingizio cha ulazima, kwa sababu ya chuki za watu, na kutokuwa tayari kwa akili za watu wa kawaida kuipokea kweli. Lakini kweli huishinda chuki kwa nuru ya ushahidi wake peke yake, wala hakuna njia bora ya kulifanya jambo jema lishinde, kuliko kulifanya wazi, na lijulikane kwa wengi na kwa ukamilifu kadiri tuwezavyo; ni nuru hii itakayoiandaa akili isiyo tayari. Angalau ni ishara kwamba mtu hajalielewa vizuri jambo hilo yeye mwenyewe, ikiwa hawezi kuliwasilisha kwa wengine waziwazi. Namaanisha waziwazi kadiri asili ya jambo lenyewe inavyoruhusu, kwa kuzingatia akili zilizoandaliwa kwa ajili yake na kweli za awali zinazohitajika; kwa maana najua kwamba watu wengine hawawezi kwa sasa kuelewa kweli fulani, hata mkizinena waziwazi kadiri maneno yawezavyo kuzieleza; kama vile kanuni rahisi kabisa za sarufi, hata zikifundishwa waziwazi kabisa, hazitaeleweka na mtoto ambaye bado anajifunza alfabeti yake.

6. Kazi yetu lazima ifanywe kwa unyenyekevu mkubwa. Lazima tujiendeshe kwa upole na kwa kujishusha mbele ya wote; na tuwafundishe wengine kwa namna ambayo tuko tayari pia kujifunza kwa yeyote awezaye kutufundisha, na hivyo tufundishe na kujifunza kwa wakati mmoja; si kwa kiburi tukitoa mawazo yetu wenyewe, na kuwadharau wote wanaoyapinga kwa njia yoyote, kana kwamba tumefikia kilele cha maarifa, na tumekusudiwa kukaa kitini, na watu wengine kuketi miguuni petu. Kiburi ni uovu usiowafaa hata kidogo wale wanaopaswa kuwaongoza watu katika njia ya unyenyekevu namna hii kuelekea mbinguni: kwa hiyo, na tujihadhari, tusije, baada ya kuwafikisha wengine huko, tukakuta lango ni jembamba mno kwetu sisi wenyewe. Kwa maana, kama asemavyo Grotius, ‘Kiburi kilizaliwa mbinguni, lakini kana kwamba kimesahau kwamba njia kutoka mahali pale imefungwa, hakiwezi kamwe kurudi huko baadaye!’ Mungu, aliyemtupa nje malaika mwenye kiburi, hatampokea huko mhubiri mwenye kiburi. Naona tungepaswa kukumbuka, angalau, cheo cha Mhudumu, ambacho, ingawa makasisi wa Kipapa hukidharau, sisi hatukidharau. Ni kiburi hiki kilicho shinani kinacholisha dhambi zetu nyingine zote. Kutokana nacho huja wivu, mashindano, na ukosefu wa amani miongoni mwa wahudumu; kutokana nacho huja vizuizi vya matengenezo yote; wote wanataka kuongoza, na wachache watakubali kufuata au kushirikiana. Kutokana nacho pia huja kutoendelea kwa wahudumu wengi mno, kwa sababu wana kiburi mno kujifunza. Unyenyekevu ungewafundisha somo jingine. Naweza kusema juu ya wahudumu kama Augustino alivyomwambia Jerome, hata juu ya wazee miongoni mwao, ‘Ingawa inawafaa zaidi wazee kufundisha kuliko kujifunza, inawafaa zaidi sana kujifunza kuliko kuwa wajinga.’

7. Lazima kuwe na mchanganyiko wa busara wa ukali na upole katika mahubiri yetu na katika nidhamu pia; kila kimoja kitawale kwa kadiri ya hali au tabia ya mtu, au ya jambo, tulilo nalo mkononi. Ikiwa hakuna ukali, makaripio yetu yatadharauliwa. Ikiwa ni ukali mtupu, tutahesabiwa kuwa wanyakuzi wa mamlaka, kuliko washawishi wa akili za watu kuelekea kweli.

8. Lazima tuwe na uzito, bidii, na juhudi katika kila sehemu ya kazi yetu. Kazi yetu inahitaji ustadi mkubwa zaidi, na hasa uhai na juhudi kubwa zaidi kuliko yeyote kati yetu anavyoleta ndani yake. Si jambo dogo kusimama mbele ya kusanyiko, na kuwasilisha ujumbe wa wokovu au wa hukumu ya upotevu, kana kwamba ni kutoka kwa Mungu aliye hai, kwa jina la Mkombozi. Si jambo rahisi kunena waziwazi kiasi kwamba hata walio wajinga kabisa waweze kutuelewa; na kwa uzito kiasi kwamba hata mioyo iliyokufa kabisa iweze kutuhisi; na kwa nguvu ya kusadikisha kiasi kwamba hata wabishi wanaopinga waweze kunyamazishwa. Uzito wa jambo letu unahukumu ubaridi na uzito wa usingizi. Tunapaswa kuhakikisha kwamba sisi wenyewe tumeamshwa vizuri, na roho zetu ziko katika hali itakayotufaa kuwaamsha wengine. Ikiwa maneno yetu hayajanolewa, wala hayachomi kama misumari, hayatahisiwa kwa urahisi na mioyo ya mawe. Kunena juu ya mambo ya mbinguni kwa wepesi na kwa ubaridi ni karibu kubaya kama kutosema lolote juu yake kabisa.

9. Huduma yetu yote lazima ifanywe kwa upendo mororo kwa watu wetu. Lazima tuwaonyeshe kwamba hakuna kinachotupendeza ila kile kinachowafaidia; na kwamba kinachowafaa wao kinatufaa sisi; na kwamba hakuna kinachotusumbua zaidi kuliko madhara yao. Lazima tuwaonee watu wetu kama baba anavyowaonea watoto wake: naam, upendo mororo kuliko wote wa mama usiuzidi upendo wetu. Lazima hata tuone utungu, mpaka Kristo aumbike ndani yao. Wanapaswa kuona kwamba hatujali kitu chochote cha nje, wala mali, wala uhuru, wala heshima, wala uhai, tukilinganisha na wokovu wao; bali tungeweza hata kuridhika, pamoja na Musa, majina yetu yafutwe katika kitabu cha uzima, yaani tuondolewe katika hesabu ya walio hai: kuliko wao wasionekane katika kitabu cha uzima cha Mwana-Kondoo. Hivyo tunapaswa, kama asemavyo Yohana, kuwa tayari ‘kuutoa uhai wetu kwa ajili ya ndugu,’ na, pamoja na Paulo, tusiyahesabu maisha yetu kuwa kitu cha thamani kwetu, ili tu ‘tuumalize mwendo wetu kwa furaha, na huduma ile tuliyoipokea kwa Bwana Yesu.’ Watu wanapoona kwamba mnawapenda bila unafiki, watasikia lolote na kuvumilia lolote kutoka kwenu; kama asemavyo Augustino, ‘Mpende Mungu, kisha fanya upendavyo.’ Sisi wenyewe tutapokea kila jambo vizuri kutoka kwa mtu tunayejua kwamba anatupenda kwa moyo wote. Tutavumilia pigo tulilopigwa kwa upendo, upesi kuliko neno ovu tuliloambiwa kwa nia mbaya au kwa hasira. Watu wengi huhukumu shauri kama wanavyohukumu mapenzi ya yule anayelitoa: angalau, kwa kadiri ya kulisikiliza kwa haki. Ee, kwa hiyo, angalieni kwamba mnahisi upendo mororo kwa watu wenu vifuani mwenu, na waache wauhisi katika maneno yenu, na kuuona katika mwenendo wenu. Waache waone kwamba mnatumia, na mnatumika, kwa ajili yao; na kwamba yote mnayoyafanya ni kwa ajili yao, wala si kwa makusudi yoyote ya faragha yenu wenyewe. Kwa kusudi hili matendo ya hisani ni ya lazima, kwa kadiri mali zenu zitakavyofikia; kwa maana maneno matupu hayatawasadikisha watu kwa urahisi kwamba mna upendo mkubwa wowote kwao. Lakini, ikiwa hamwezi kutoa, onyesheni kwamba mngekuwa tayari kutoa kama mngekuwa nacho, na fanyeni aina ile ya wema mnayoweza. Lakini angalieni kwamba upendo wenu si wa kimwili, utokao katika kiburi, kama mtu anayejibembelezea mwenyewe kuliko kwa ajili ya Kristo, na kwa hiyo hupenda kwa sababu anapendwa, au ili apendwe. Jihadharini, kwa hiyo, msizifumbie macho dhambi za watu wenu, kwa kisingizio cha upendo, kwa maana huko kungekuwa kupingana na asili na kusudi la upendo. Urafiki lazima uimarishwe kwa utauwa. Mtu mwovu hawezi kuwa rafiki wa kweli; na, mkiuunga mkono uovu wao, mnaonyesha kwamba ninyi wenyewe ni waovu. Msijifanye kuwapenda, ikiwa mnazipendelea dhambi zao, wala hamtafuti wokovu wao. Kwa kuzipendelea dhambi zao, mtaonyesha uadui wenu kwa Mungu; na hapo mnawezaje kumpenda ndugu yenu? Ikiwa ninyi ni rafiki zao walio bora, wasaidieni dhidi ya adui zao walio wabaya kuliko wote. Wala msidhani kwamba ukali wote haupatani na upendo: wazazi huwarudi watoto wao, na Mungu mwenyewe ‘humrudi kila mwana amkubaliye.’ Augustino asema, ‘Ni afadhali kupenda hata pamoja na ukali, kuliko kupotosha kwa (wingi wa) upole.’

10. Lazima tuifanye kazi yetu kwa saburi. Lazima tuvumilie matukano na maudhi mengi kutoka kwa wale tunaotafuta kuwatendea mema. Baada ya kujisomea kwa ajili yao, na kuwaombea, na kuwaonya, na kuwasihi kwa bidii yote na kwa kujishusha, na kuwapa kile tuwezacho, na kuwatunza kana kwamba ni watoto wetu, lazima tutazamie kwamba wengi wao watatulipa kwa dharau na chuki na kebehi, na kutuhesabu kuwa adui zao, kwa sababu ‘tunawaambia yaliyo kweli.’ Basi, lazima tuyavumilie haya yote kwa saburi, na lazima tudumu bila kuchoka katika kutenda mema, ‘tukiwaonya kwa upole wale wanaoshindana nasi, ili kama yamkini Mungu awape kutubu, wapate kujua yaliyo kweli.’ Tunashughulika na watu waliorukwa na akili, ambao watamrukia tabibu wao, lakini hatupaswi kwa sababu hiyo kuacha kuwatibu. Hastahili kuwa tabibu, yule atakayefukuzwa mbali na mgonjwa aliyechanganyikiwa akili kwa maneno machafu. Hata hivyo, ole wetu, wenye dhambi wanapotutukana na kutusingizia kwa ajili ya upendo wetu, na wako tayari zaidi kututemea mate usoni, kuliko kutushukuru kwa ushauri wetu, ni misukosuko mingapi ya moyo itakayotokea, na jinsi gani mabaki ya Adamu wa kale (kiburi na hasira) yatakavyoshindana dhidi ya upole na saburi ya mtu mpya! Na jinsi gani wahudumu wengi wanavyotoka vibaya katika majaribu kama hayo!

11. Kazi yetu yote lazima iendeshwe kwa kicho, kama iwapasavyo wale wanaoamini kuwako kwa Mungu, na wasiotumia vitu vitakatifu kana kwamba ni vya kawaida. Kicho ni ile hali ya roho inayotokana na ufahamu wa kina juu ya Mungu, na inayoonyesha akili inayozoeana naye sana. Kuonyesha kutokuwa na kicho katika mambo ya Mungu ni kuonyesha unafiki, na kwamba moyo haupatani na ulimi. Sijui ilivyo kwa wengine, lakini mhubiri mwenye kicho kuliko wote, anayenena kana kwamba anauona uso wa Mungu, huugusa moyo wangu zaidi, hata kwa maneno ya kawaida, kuliko mtu asiye na kicho mwenye maandalizi bora kabisa. Naam, hata akipiga kelele kwa bidii inayoonekana kuwa kubwa namna gani, ikiwa kicho hakilingani na ari, hufanya kazi kidogo tu. Katika mahubiri yote ulimwenguni, (yasiyonena uongo mtupu) nayachukia mahubiri yale yanayoelekea kuwachekesha wasikilizaji, au kuzigusa akili zao kwa wepesi wa kuchekesha, na kuwagusa kama vile michezo ya kuigiza ilivyozoea kufanya, badala ya kuwagusa kwa kicho kitakatifu cha jina la Mungu. Jerome asema, ‘Fundisha katika kanisa lako, si ili upate makofi ya watu, bali ili uchochee kuugua; machozi ya wasikilizaji ndiyo sifa zako.’ Kadiri Mungu anavyoonekana zaidi katika wajibu wetu, ndivyo utakavyokuwa na mamlaka zaidi kwa watu. Tunapaswa, kwa namna fulani, kudhani kwamba tunakiona kiti cha enzi cha Mungu, na mamilioni ya malaika wenye utukufu wakimhudumia, ili tuogopeshwe na ukuu wake tunapomkaribia katika mambo matakatifu, tusije tukayanajisi na kulitaja jina lake bure.

12. Kazi yetu yote lazima ifanywe kiroho, kama watu waliojazwa Roho Mtakatifu. Katika mahubiri ya watu wengine kuna mwelekeo wa kiroho, ambao wasikilizaji wa kiroho wanaweza kuutambua na kuufurahia; lakini katika ya watu wengine, ladha hii takatifu inakosekana kiasi kwamba, hata wanaponena juu ya mambo ya kiroho, namna yao ni kana kwamba ni mambo ya kawaida. Ushahidi wetu na mifano yetu ya kweli ya Mungu lazima pia iwe ya kiroho, ikitolewa katika Maandiko Matakatifu, kuliko katika maandiko ya wanadamu. Hekima ya ulimwengu haipaswi kutukuzwa dhidi ya hekima ya Mungu; falsafa lazima ifundishwe kuinama na kutumika, huku imani ikishika mamlaka makuu. Wasomi wakubwa katika shule ya Aristotle lazima wajihadhari na kujisifu kupita kiasi kwa ajili ya bwana wao, na kuwadharau walio chini yao, wasije wao wenyewe wakaonekana kuwa chini zaidi katika shule ya Kristo, na ‘wadogo katika ufalme wa Mungu,’ huku wakitaka kuwa wakuu machoni pa watu. Mtu mwenye hekima kama yeyote kati yao hakutaka kujisifu kwa neno lolote ila kwa msalaba wa Kristo, na aliazimu kutojua neno lolote ila yeye aliyesulubiwa. Wale walio na uhakika hivyo kwamba Aristotle yuko jehanamu, hawapaswi kumchukua kupita kiasi kuwa kiongozi wao katika njia ya kwenda mbinguni. Ni ukumbusho bora sana alioacha Gregory: ‘Mungu kwanza hukusanya wasio na elimu; baadaye wenye hekima. Wala hawafanyi wasemaji hodari kuwa wavuvi, bali kutoka kwa wavuvi huwatoa wasemaji hodari.’ Watu wenye elimu zaidi wanapaswa kulifikiria jambo hili.

Waandishi wote na wapewe heshima yao inayostahili, lakini msimlinganishe yeyote kati yao na Neno la Mungu. Hatutaikataa huduma yao, lakini lazima tuwachukie kama wapinzani au washindani. Ni alama ya moyo ulio na ugonjwa unaopoteza ladha ya ubora wa Maandiko. Kwa maana katika moyo wa kiroho kuna upatanifu wa asili na Neno la Mungu, kwa sababu hii ndiyo mbegu iliyomzaa upya. Neno ndilo muhuri uliofanya chapa zote takatifu zilizomo mioyoni mwa waaminio wa kweli, na kugonga sura ya Mungu juu yao; na kwa hiyo, ni lazima wafanane na Neno hilo na kuliheshimu sana maadamu wanaishi.

13. Ikiwa mnataka kufanikiwa katika kazi yenu, hakikisheni kwamba mnadumisha shauku na matumaini ya dhati ya kufanikiwa. Ikiwa mioyo yenu haikuelekezwa kwenye lengo la kazi zenu, wala hamtamani kuona kuongoka na kujengwa kwa wasikilizaji wenu, wala hamjisomei na kuhubiri kwa tumaini, hamtarajiwi kuona mafanikio mengi. Kama vile ilivyo alama ya moyo wa uongo unaojitafutia nafsi yake, unaoweza kuridhika kuendelea kufanya kazi, na bado usione matunda ya kazi yake; vivyo hivyo nimeona kwamba Mungu mara chache hubariki kazi ya mtu yeyote kama kazi ya yule ambaye moyo wake umeelekezwa kwenye mafanikio yake. Na iwe tabia ya Yuda kujali mfuko kuliko kazi yake, na kutojali sana kile wanachojifanya kukijali; na kudhani kwamba, wakiwa na mishahara yao, na upendo na sifa za watu wao, wanacho cha kutosha kuwaridhisha: lakini, wote wanaohubiri kwa ajili ya Kristo na wokovu wa watu, wasiridhike mpaka wapate kile wanachokihubiria. Hakuwahi kuwa na makusudi sahihi ya mhubiri, yule asiyejali kama atayapata au la, wala hahuzuniki anapoyakosa, wala hafurahi anapoweza kuona matokeo yaliyotamaniwa. Mtu anapojifunza tu atakalosema, na jinsi ya kuitumia saa kwa kusifiwa, wala haliangalii tena baada ya hapo, isipokuwa ili kujua watu wanafikiri nini juu ya uwezo wake, na hivyo anaendelea mwaka hadi mwaka, sina budi kudhani kwamba mtu huyu anajihubiria mwenyewe, wala si kwa ajili ya Kristo, hata anapomhubiri Kristo, hata aonekane kufanya hivyo kwa ubora namna gani. Hakuna tabibu mwenye hekima au mwenye huruma anayeridhika kutoa dawa daima, na asione nafuu yoyote kwa wagonjwa wake, bali wote wafe mikononi mwake: wala hakuna mwalimu wa shule mwenye hekima na mwaminifu atakayeridhika kuendelea kufundisha, ingawa wanafunzi wake hawafaidiki na mafundisho yake; bali wote wawili wangependa kuchoshwa na kazi hiyo.

Najua kwamba mhudumu mwaminifu anaweza kuwa na faraja anapokosa mafanikio; na kwamba ‘ijapokuwa Israeli hawakukusanywa, thawabu yetu i kwa Bwana,’ na kukubaliwa kwetu si kwa kadiri ya matunda, bali kwa kadiri ya kazi yetu: lakini basi, yule asiyetamani mafanikio ya kazi zake hawezi kuwa na faraja hii hata kidogo, kwa sababu hakuwa mtenda kazi mwaminifu. Ninalosema ni kwa ajili ya wale tu walioelekeza mioyo yao kwenye lengo, na wanaohuzunika wakilikosa. Wala hii si faraja kamili tunayopaswa kuitamani, bali ni sehemu tu itakayotutuliza, ingawa tunakosa yaliyobaki. Itakuwaje ikiwa Mungu atamkubali tabibu, ingawa mgonjwa amekufa? Hata hivyo, ni lazima afanye kazi kwa huruma, na kutamani matokeo bora zaidi, na kusikitika akiyakosa. Kwa maana si thawabu yetu wenyewe tu tunayoifanyia kazi, bali wokovu wa watu wengine. Nakiri, kwa upande wangu, kwamba nawastaajabia baadhi ya wazee waheshimiwa, walioishi miaka ishirini, thelathini, au arobaini na watu wasiozaa matunda, ambao miongoni mwao hawajaweza kutambua matunda yoyote ya kazi zao, jinsi wanavyoweza, kwa saburi nyingi hivyo, kuendelea kukaa miongoni mwao. Kama ingekuwa hali yangu, ingawa nisingethubutu kuliacha shamba la mizabibu, wala kuuacha wito wangu, hata hivyo ningeshuku kwamba ni mapenzi ya Mungu niende mahali pengine, na mwingine aje mahali pangu ambaye huenda angewafaa zaidi; wala nisingeridhika kwa urahisi kuzitumia siku zangu kwa namna hiyo.

14. Kazi yetu yote lazima ifanywe tukiwa na ufahamu wa kina wa kutotosha kwetu wenyewe, na wa kumtegemea Kristo kabisa. Lazima tumwendee kwa ajili ya nuru, na uzima, na nguvu, yeye anayetutuma kwenye kazi hii. Na tunapohisi imani yetu wenyewe ni dhaifu, na mioyo yetu ni mizito, na isiyofaa kwa kazi kubwa namna hii tuliyo nayo ya kufanya, lazima tumkimbilie, na kusema, ‘Bwana, je, utanituma nikiwa na moyo usioamini namna hii, ili niwashawishi wengine waamini? Je, ni lazima kila siku nijadiliane na wenye dhambi juu ya uzima wa milele na mauti ya milele, nami mwenyewe nisiwe na imani zaidi wala hisia zaidi juu ya mambo haya mazito? Ee, usinitume kwenye kazi hii nikiwa uchi na bila maandalizi; bali, kama unavyoniamuru kuifanya, unijalie roho inayoifaa.’ Maombi lazima yaiendeleze kazi yetu kama vile mahubiri: hawahubirii watu wake kwa moyo wote, yule asiyewaombea kwa bidii. Tusipofanikiwa kwa Mungu ili awape imani na toba, hatutafanikiwa kamwe kwao ili waamini na kutubu. Mioyo yetu wenyewe inapokuwa haiko katika utaratibu kiasi hicho, na yao vilevile haiko katika utaratibu kiasi hicho, ikiwa hatufanikiwi kwa Mungu ili aitengeneze na kuisaidia, kuna uwezekano kwamba kazi yetu haitafanikiwa.

15. Baada ya kuwapa mambo haya yanayoambatana na kazi yetu ya huduma, yanayopaswa kufanywa na kila mhudumu peke yake, niruhusuni nihitimishe kwa jambo jingine moja, lililo la lazima kwetu kama watenda kazi pamoja katika kazi ile ile; nalo ni hili, kwamba lazima tujitahidi sana kwa ajili ya umoja na ushirika miongoni mwetu wenyewe, na kwa ajili ya umoja na amani ya makanisa tunayoyasimamia. Lazima tutambue jinsi jambo hili lilivyo la lazima kwa ustawi wa wote, kwa kuimarisha shabaha yetu ya pamoja, kwa mema ya washiriki mmoja mmoja wa kundi letu, na kwa kupanuka zaidi kwa ufalme wa Kristo. Na, kwa hiyo, wahudumu lazima waumie Kanisa linapojeruhiwa, na wawe mbali sana na kuwa viongozi wa mafarakano, hata wanapaswa kuhesabu kuwa sehemu kuu ya kazi yao kuyazuia na kuyaponya. Mchana na usiku wanapaswa kuelekeza masomo yao katika kutafuta njia za kuziba mipasuko kama hiyo. Hawapaswi tu kusikiliza mapendekezo ya umoja, bali pia kuyatoa na kuyafuatilia; si tu kuipokea amani inayotolewa, bali hata kuifuata inapowakimbia. Kwa hiyo, ni lazima washikamane kwa karibu na unyofu wa kale wa imani ya Kikristo, ambao ndio msingi na kiini cha umoja wa kanisa zima. Lazima wachukie kiburi cha wale wanaotengeneza mitambo mipya ya kulitesa na kulirarua Kanisa la Kristo kwa kisingizio cha kuzuia makosa na kuitetea kweli. Utoshelevu wa Maandiko lazima utetewe, wala lisiwekwe juu ya wengine jambo lolote lililo nje yake; na ikiwa Wapapa, au wengineo, wanatuitia kipimo na kanuni ya dini yetu, ni Biblia ambayo lazima tuwaonyeshe, kuliko maungamo yoyote ya makanisa, au maandiko ya wanadamu. Lazima tujifunze kutofautisha kati ya mambo ya hakika na yasiyo ya hakika, ya lazima na yasiyo ya lazima, kweli za kanisa zima na maoni ya faragha; na kuweka uzito wa amani ya Kanisa juu ya yale ya kwanza, wala si juu ya yale ya mwisho. Lazima tuepuke mchanganyiko wa kawaida wa kusema wa wale wasiotofautisha kati ya makosa ya maneno na makosa halisi, na kuuchukia ule ‘wazimu uliokuwako zamani miongoni mwa wanatheolojia,’ ambao huwararua ndugu zao kama wazushi, kabla hawajawaelewa. Na lazima tujifunze kuiona hali halisi ya mabishano, na kuyapunguza mpaka kwenye hoja hasa ilipo tofauti, wala tusiyafanye yaonekane makubwa kuliko yalivyo. Badala ya kugombana na ndugu zetu, lazima tuungane dhidi ya adui wa pamoja; na wahudumu wote lazima washirikiane na kudumisha ushirika, na mawasiliano, na mikutano ya kudumu kwa makusudi haya; wala tofauti ndogo za maoni zisiikatize. Lazima wafanye kazi ya Mungu kwa kadiri wawezavyo, katika umoja na mapatano, na hiyo ndiyo faida ya mikutano ya sinodi; si kutawala juu ya mtu na mwenzake, na kutunga sheria, bali kuepuka kutoelewana, na kushauriana kwa ajili ya kujengana, na kudumisha upendo na ushirika, na kuendelea kwa nia moja katika kazi ambayo Mungu ameshatuamuru. Kama wahudumu wa Injili wangalikuwa watu wa amani, na wenye roho ya kanisa zima kuliko roho ya vikundi, Kanisa la Kristo lisingalikuwa katika hali liliyo nayo sasa. Mataifa ya Walutheri na Wakalvini huko ng’ambo, na vyama vinavyotofautiana hapa nyumbani, wasingalikuwa wakipanga njama za kuangushana, wala kubaki katika umbali ule, na katika uchungu ule usio na upendo, wala kumtia nguvu adui wa pamoja, na kuzuia kujengwa na kustawi kwa Kanisa kama walivyofanya.