Sura 8 · dakika 11 za kusoma · dakika 14 za kusikiliza
Sauti Inayonena
Hapo mwanzo kulikuwako Neno, naye Neno alikuwako kwa Mungu, naye Neno alikuwa Mungu.—Yohana 1:1
Mtu wa kawaida mwenye akili, asiyefundishwa kweli za Ukristo, akilikuta andiko hili, huenda angehitimisha kwamba Yohana alikusudia kufundisha kwamba ni asili ya Mungu kunena, kuwashirikisha wengine mawazo yake. Naye angekuwa sahihi. Neno ni chombo ambacho kwacho mawazo hudhihirishwa, na kulitumia jina hilo kwa Mwana wa Milele kunatuongoza kuamini kwamba kujidhihirisha ni sehemu ya asili ya Uungu, kwamba Mungu daima anatafuta kujinena Mwenyewe kwa uumbaji wake. Biblia nzima inaliunga mkono wazo hili. Mungu ananena. Si kwamba Mungu alinena, bali Mungu ananena. Kwa asili yake Yeye hunena bila kukoma. Anaujaza ulimwengu kwa Sauti yake inayonena.
Mojawapo ya mambo halisi makuu tunayopaswa kushughulika nayo ni Sauti ya Mungu katika ulimwengu wake. Maelezo mafupi kabisa ya chanzo cha ulimwengu, na ya pekee yanayotosheleza, ni haya: “Alinena, likawa.” Sababu ya sheria za maumbile ni Sauti hai ya Mungu ikaayo ndani ya uumbaji wake. Na neno hili la Mungu lililoleta ulimwengu wote katika kuwako haliwezi kueleweka kumaanisha Biblia, kwa maana si neno lililoandikwa wala kuchapishwa hata kidogo, bali ni udhihirisho wa mapenzi ya Mungu yaliyonenwa ndani ya muundo wa vitu vyote. Neno hili la Mungu ni pumzi ya Mungu inayoujaza ulimwengu uwezekano ulio hai. Sauti ya Mungu ndiyo nguvu kuu kuliko zote katika maumbile, naam, ndiyo nguvu pekee katika maumbile, kwa maana nishati yote ipo hapa kwa sababu tu Neno lililojaa uweza linaendelea kunenwa.
Biblia ni neno la Mungu lililoandikwa, na kwa sababu limeandikwa limefungwa na kuwekewa mipaka na mahitaji ya wino na karatasi na ngozi. Lakini Sauti ya Mungu ni hai na huru kama Mungu Mwenye enzi alivyo huru. “Maneno hayo niliyowaambia ni roho, tena ni uzima.” Uzima umo katika maneno yanayonenwa. Neno la Mungu katika Biblia laweza kuwa na nguvu kwa sababu tu linapatana na neno la Mungu katika ulimwengu. Ni Sauti iliyopo sasa inayolifanya Neno lililoandikwa kuwa na uweza wote. La sivyo lingelala usingizini, limefungiwa ndani ya majalada ya kitabu.
Tunayatazama mambo kwa namna duni na ya kizamani tunapomwazia Mungu wakati wa uumbaji akivigusa vitu kwa mwili, akiunda na kuunganisha na kujenga kama seremala. Biblia inafundisha vinginevyo: “Kwa neno la Bwana mbingu zilifanyika, na jeshi lake lote kwa pumzi ya kinywa chake.... Alinena, likawa; aliamuru, likasimama imara.” “Kwa imani twafahamu ya kuwa ulimwengu uliumbwa kwa neno la Mungu.” Tena tunapaswa kukumbuka kwamba Mungu hapa hanenei Neno lake lililoandikwa, bali Sauti yake inayonena. Inamaanishwa Sauti yake inayoujaza ulimwengu, ile Sauti iliyoitangulia Biblia kwa karne zisizohesabika, ile Sauti ambayo haijanyamaza tangu mapambazuko ya uumbaji, bali bado inavuma katika upana wote wa mbali wa ulimwengu.
Neno la Mungu li hai, tena lina nguvu. Hapo mwanzo alinena na kisichokuwako, nacho kikawa kitu. Machafuko yalilisikia yakawa mpangilio, giza lililisikia likawa nuru. “Mungu akasema—ikawa hivyo.” Maneno haya mawili pacha, kama sababu na matokeo, yanajitokeza katika habari yote ya uumbaji katika Mwanzo. Akasema ndiko kunakoeleza ikawa hivyo. Ikawa hivyo ni akasema kukiwekwa katika wakati uliopo unaoendelea.
Kwamba Mungu yupo hapa na kwamba ananena—kweli hizi ziko nyuma ya kweli nyingine zote za Biblia; bila hizo kusingeweza kuwa na ufunuo wowote. Mungu hakuandika kitabu na kukipeleka kwa mjumbe ili kisomwe mbali na akili zisizosaidiwa. Alinena Kitabu, naye anaishi ndani ya maneno yake aliyoyanena, akinena maneno yake daima na kuifanya nguvu yao idumu katika miaka yote. Mungu alipuliza juu ya udongo nao ukawa mtu; Yeye hupuliza juu ya watu nao huwa udongo. “Rudini, enyi wanadamu” lilikuwa neno lililonenwa wakati wa Anguko ambalo kwalo Mungu aliamuru kifo cha kila mtu, wala hakuhitaji kunena neno lingine la ziada. Msafara wa huzuni wa wanadamu juu ya uso wa nchi kutoka kuzaliwa hadi kaburini ni ushahidi kwamba Neno lake la kwanza lilitosha.
Hatujalipa uangalifu wa kutosha lile neno zito katika Kitabu cha Yohana, “Kulikuwako Nuru halisi, amtiaye nuru kila mtu, akija katika ulimwengu.” Tuzibadilishe alama za uakifishaji jinsi tutakavyo, na kweli bado ipo: Neno la Mungu huigusa mioyo ya watu wote kama nuru ndani ya nafsi. Katika mioyo ya watu wote nuru huangaza, Neno hutoa sauti, wala hakuna njia ya kuviepuka. Jambo kama hili lingelazimika kuwa hivyo ikiwa Mungu yu hai na yumo katika ulimwengu wake. Na Yohana anasema kwamba ndivyo ilivyo. Hata wale watu ambao hawajawahi kusikia habari za Biblia wamehubiriwa kwa uwazi wa kutosha kuondoa kila udhuru mioyoni mwao milele. “Kwa kuwa waionyesha kazi ya torati iliyoandikwa mioyoni mwao, dhamiri yao ikiwashuhudia, na mawazo yao yenyewe kwa yenyewe yakiwashitaki au kuwatetea.” “Kwa sababu mambo yake yasiyoonekana tangu kuumbwa ulimwengu yanaonekana waziwazi, yakifahamika kwa kazi zake, yaani, uweza wake wa milele na Uungu wake; hata wasiwe na udhuru.”
Sauti hii ya Mungu iliyo kila mahali mara nyingi iliitwa na Waebrania wa kale Hekima, na ilisemekana kuwa inavuma na kutafuta kila mahali duniani, ikitafuta jibu fulani kutoka kwa wanadamu. Sura ya nane ya Kitabu cha Mithali inaanza hivi, “Je! Hekima haipazi sauti? Na ufahamu hautoi sauti yake?” Kisha mwandishi anaieleza hekima kama mwanamke mzuri aliyesimama “juu ya vilele vya mahali palipoinuka, kando ya njia, mahali njia zinapokutana.” Anapaza sauti yake kutoka kila upande ili asiwepo mtu atakayekosa kuisikia. “Enyi watu, nawaita ninyi; na sauti yangu inawaelekea wanadamu.” Kisha anawasihi wajinga na wapumbavu wayategee sikio maneno yake. Ni jibu la kiroho ambalo Hekima hii ya Mungu inalisihi, jibu ambalo daima amelitafuta na ambalo ni mara chache tu anaweza kulipata. Msiba ni kwamba hali yetu ya milele inategemea kusikia kwetu, nasi tumeyazoeza masikio yetu yasisikie.
Sauti hii iliyo kila mahali imevuma siku zote, na mara nyingi imewasumbua watu hata wasipoelewa chanzo cha hofu zao. Je, yawezekana kwamba Sauti hii, ikidondoka kama ukungu ulio hai juu ya mioyo ya watu, ndiyo imekuwa chanzo kisichogunduliwa cha dhamiri iliyofadhaika na cha shauku ya kutokufa iliyokiriwa na mamilioni tangu mapambazuko ya historia iliyoandikwa? Hatuhitaji kuogopa kulikabili jambo hili. Sauti inayonena ni jambo halisi. Jinsi watu walivyoipokea ni jambo ambalo mtazamaji yeyote anaweza kuliona.
Mungu aliponena kutoka mbinguni kwa Bwana wetu, watu waliojitazama wenyewe walioisikia waliieleza kwa sababu za kimaumbile: walisema, “Kumekuwa ngurumo.” Tabia hii ya kuieleza Sauti kwa kukimbilia sheria za maumbile iko kwenye mzizi kabisa wa sayansi ya kisasa. Katika ulimwengu ulio hai na unaopumua kuna Kitu cha ajabu kilichofichika, cha ajabu mno, cha kutisha mno kwa akili yoyote kukielewa. Mtu aaminiye hadai kuelewa. Huanguka magotini na kunong’ona, “Mungu.” Mtu wa dunia naye hupiga magoti, lakini si kuabudu. Hupiga magoti ili kuchunguza, kutafuta, kupata sababu na jinsi ya mambo. Kwa sasa imetukia kwamba tunaishi katika zama zisizo za kidini. Mazoea yetu ya kufikiri ni ya mwanasayansi, si ya mwabudu. Tuko tayari zaidi kueleza kuliko kuabudu. “Kumekuwa ngurumo,” tunasema kwa mshangao, na kuendelea na njia yetu ya kidunia. Lakini bado Sauti inavuma na kutafuta. Mpangilio na uhai wa ulimwengu hutegemea Sauti hiyo, lakini watu kwa sehemu kubwa wana shughuli nyingi mno au ni wakaidi mno kuisikiliza.
Kila mmoja wetu amepata mambo ambayo hatujaweza kuyaeleza: hisia ya ghafla ya upweke, au hisia ya kustaajabu au ya kicho mbele ya ukubwa wa ulimwengu. Au tumepata kujiliwa kwa muda mfupi na nuru, kama mwangaza kutoka jua fulani lingine, ukitupa kwa mmweko wa haraka uhakika kwamba tumetoka katika ulimwengu mwingine, kwamba chanzo chetu ni cha kimungu. Tulichokiona pale, au kukihisi, au kukisikia, huenda kilikuwa kinyume cha yote tuliyofundishwa shuleni na kilitofautiana sana na imani na maoni yetu yote ya zamani. Tulilazimika kuzisimamisha shaka zetu tulizojipatia wakati, kwa kitambo, mawingu yalipoviringishwa nyuma nasi tukaona na kusikia sisi wenyewe. Tuyaeleze mambo kama hayo jinsi tutakavyo, nadhani hatujazitendea haki habari hizi mpaka tukubali angalau uwezekano kwamba mambo kama hayo yanaweza kutokana na Uwepo wa Mungu katika ulimwengu na juhudi yake ya kudumu ya kuwasiliana na wanadamu. Tusilitupilie mbali wazo kama hilo kwa wepesi mno.
Ni imani yangu mwenyewe (na hapa sitajisikia vibaya kama hakuna atakayenifuata) kwamba kila kitu chema na kizuri ambacho mwanadamu amekitoa ulimwenguni kimekuwa matokeo ya jibu lake lenye kasoro na lililozuiwa na dhambi kwa Sauti iumbayo inayovuma juu ya nchi. Wanafalsafa wa maadili walioota ndoto zao za juu za wema, wanafikra wa dini waliotafakari juu ya Mungu na kutokufa, washairi na wasanii walioumba uzuri safi na wa kudumu kutokana na vitu vya kawaida: tutawaelezaje? Haitoshi kusema tu, “Ilikuwa kipaji.” Basi kipaji ni nini? Je, yawezekana kwamba mtu mwenye kipaji ni mtu anayeandamwa na Sauti inayonena, akifanya kazi na kujitahidi kama aliyepagawa ili kufikia malengo ambayo anayaelewa kwa ufinyu tu? Kwamba mtu huyo mkuu huenda alimkosa Mungu katika kazi zake, kwamba huenda hata alinena au aliandika dhidi ya Mungu, hakuliharibu wazo ninalolitoa. Ufunuo wa Mungu wa ukombozi katika Maandiko Matakatifu ni wa lazima kwa imani iokoayo na amani pamoja na Mungu. Imani katika Mwokozi aliyefufuka ni ya lazima ikiwa misukumo hafifu kuelekea kutokufa itatufikisha katika ushirika wenye pumziko na utoshelevu pamoja na Mungu. Kwangu mimi haya ni maelezo yanayokubalika ya yote yaliyo bora nje ya Kristo. Lakini waweza kuwa Mkristo mzuri bila kukubali hoja yangu.
Sauti ya Mungu ni Sauti ya kirafiki. Hakuna mtu anayehitaji kuogopa kuisikiliza isipokuwa amekwisha kuamua moyoni kuipinga. Damu ya Yesu imefunika si jamii ya wanadamu tu bali uumbaji wote pia. “Na kwa yeye amefanya amani kwa damu ya msalaba wake, ili kuvipatanisha vitu vyote na nafsi yake; kwa yeye, nasema, ikiwa ni vitu vilivyo duniani, au vilivyo mbinguni.” Twaweza kuhubiri bila hofu Mbingu ya kirafiki. Mbingu pamoja na nchi zimejaa nia njema ya Yeye aliyekaa katika kijiti. Damu kamilifu ya upatanisho inalihakikisha jambo hili milele.
Yeyote atakayesikiliza atazisikia Mbingu zinazonena. Kwa hakika hii si saa ambayo watu hupokea kwa furaha wito wa kusikiliza, kwa maana kusikiliza leo si sehemu ya dini inayopendwa na wengi. Tuko upande wa pili kabisa wa ncha kutoka hapo. Dini imeukubali uzushi wa kutisha kwamba kelele, ukubwa, shughuli nyingi na majivuno humfanya mtu kuwa mpendwa kwa Mungu. Lakini twaweza kujipa moyo. Kwa watu walionaswa katika tufani ya vita kuu ya mwisho Mungu anasema, “Tulieni, na kujua ya kuwa mimi ndimi Mungu,” na bado anasema hivyo, kana kwamba anakusudia kutuambia kwamba nguvu yetu na usalama wetu haviko katika kelele bali katika ukimya.
Ni muhimu kwamba tutulie ili kumngoja Mungu. Na ni bora tukae peke yetu, hasa Biblia yetu ikiwa imefunguliwa mbele yetu. Ndipo, tukitaka, twaweza kumkaribia Mungu na kuanza kumsikia akinena nasi mioyoni mwetu. Nadhani kwa mtu wa kawaida mfuatano utakuwa kama hivi: Kwanza mlio kama wa Uwepo ukitembea bustanini. Kisha sauti, inayoeleweka zaidi, lakini bado si wazi kabisa. Kisha wakati ule wa furaha Roho anapoanza kuyaangaza Maandiko, na kile kilichokuwa mlio tu, au angalau sauti, sasa kinakuwa neno linaloeleweka, lenye joto na la karibu na wazi kama neno la rafiki mpendwa. Kisha utakuja uzima na nuru, na lililo bora kuliko yote, uwezo wa kumwona na kupumzika ndani yake na kumkumbatia Yesu Kristo kama Mwokozi na Bwana na Yote.
Biblia haitakuwa kamwe Kitabu kilicho hai kwetu mpaka tusadiki kwamba Mungu hunena katika ulimwengu wake. Kuruka kutoka ulimwengu uliokufa usio na nafsi hadi Biblia ya mafundisho makavu ni jambo zito mno kwa watu wengi. Huenda wakakubali kwamba wanapaswa kuikubali Biblia kuwa Neno la Mungu, na huenda wakajaribu kuifikiria hivyo, lakini wanaona haiwezekani kuamini kwamba maneno yaliyo pale ukurasani kwa kweli ni kwa ajili yao. Mtu anaweza kusema, “Maneno haya yameelekezwa kwangu,” na bado moyoni mwake asihisi wala kujua kwamba ndivyo yalivyo. Yeye ni mhanga wa nafsi iliyogawanyika. Anajaribu kumfikiria Mungu kuwa bubu kila mahali pengine na mwenye kunena katika kitabu tu.
Ninaamini kwamba sehemu kubwa ya kutoamini kwetu katika dini kunatokana na wazo potofu na hisia potofu kuhusu Maandiko ya Kweli. Mungu aliyekuwa kimya ghafla alianza kunena katika kitabu, na kitabu kilipokamilika akarudi tena katika ukimya milele. Sasa tunakisoma kitabu kama kumbukumbu ya yale Mungu aliyoyasema alipokuwa kwa muda mfupi katika hali ya kunena. Tukiwa na mawazo kama hayo vichwani mwetu tunawezaje kuamini? Ukweli ni kwamba Mungu hayuko kimya, hajawahi kuwa kimya. Ni asili ya Mungu kunena. Nafsi ya pili ya Utatu Mtakatifu anaitwa Neno. Biblia ni matokeo yasiyoepukika ya kunena kwa Mungu kusikokoma. Ni tamko lisilokosea la nia yake kwa ajili yetu, likiwekwa katika maneno yetu ya kibinadamu tunayoyazoea.
Nadhani ulimwengu mpya utainuka kutoka katika ukungu wa kidini tutakapoikaribia Biblia yetu na wazo kwamba si kitabu tu kilichowahi kunenwa, bali ni kitabu ambacho kinanena sasa. Manabii walikuwa na desturi ya kusema, “Bwana asema hivi.” Walikusudia wasikilizaji wao waelewe kwamba kunena kwa Mungu ni katika wakati uliopo unaoendelea. Twaweza kutumia wakati uliopita ipasavyo kuonyesha kwamba wakati fulani neno fulani la Mungu lilinenwa, lakini neno la Mungu likiisha kunenwa huendelea kunenwa, kama mtoto akiisha kuzaliwa huendelea kuwa hai, au ulimwengu ukiisha kuumbwa huendelea kuwako. Na hiyo ni mifano pungufu tu, kwa maana watoto hufa na dunia huteketea, bali neno la Mungu wetu litasimama milele.
Ikiwa ungetaka kuendelea kumjua Bwana, njoo mara moja kwa Biblia iliyo wazi ukitarajia ikunenee. Usije na wazo kwamba ni kitu ambacho waweza kukisukuma huku na huko upendavyo. Ni zaidi ya kitu, ni sauti, ni neno, ni Neno lenyewe la Mungu aliye hai.
Bwana, unifundishe kusikiliza. Nyakati hizi zimejaa kelele, na masikio yangu yamechoka kwa milio elfu ya kelele inayoyashambulia bila kukoma. Unipe roho ya yule kijana Samweli aliposema Kwako, “Nena, kwa kuwa mtumishi wako anasikia.” Nikusikie Wewe ukinena moyoni mwangu. Nizoee mlio wa Sauti yako, ili milio yake inijulikane milio ya dunia itakapofifia na mlio pekee utakuwa muziki wa Sauti yako inayonena. Amina.