Kumtafuta Mungu
Kumfahamu Mungu

Sura 6 · dakika 11 za kusoma · dakika 15 za kusikiliza

Kumfahamu Mungu

Onjeni, mwone.—Zaburi 34:8

Ni Kasisi Holmes, wa India, ambaye zaidi ya miaka ishirini na mitano iliyopita alivuta usikivu wa watu kwenye tabia ya kukisia iliyo katika imani ya mtu wa kawaida kwa Mungu. Kwa watu wengi Mungu ni hitimisho la kimantiki, si uhalisi. Yeye ni matokeo ya kufikiri kutokana na ushahidi wanaouona kuwa wa kutosha; lakini anabaki asiyejulikana kibinafsi kwa mtu huyo. “Lazima awepo,” wasema, “kwa hiyo tunaamini kwamba yupo.” Wengine hawafiki hata hapo; wanamjua kwa kusikia tu. Hawajawahi kujisumbua kulifikiri jambo hilo wao wenyewe, bali wamesikia habari zake kutoka kwa wengine, na wameiweka imani juu yake nyuma ya akili zao pamoja na vitu mbalimbali vidogo vidogo vinavyounda imani yao yote. Kwa wengine wengi Mungu ni wazo bora tu, jina jingine la wema, au uzuri, au kweli; au Yeye ni sheria, au uhai, au msukumo wa uumbaji ulio nyuma ya matukio ya kuwapo.

Mawazo haya juu ya Mungu ni mengi na ya aina nyingi, lakini wale wanaoyashika wana jambo moja linalofanana: hawamjui Mungu katika uzoefu wa kibinafsi. Uwezekano wa kumjua kwa ukaribu haujaingia akilini mwao. Ingawa wanakubali kwamba yupo, hawamfikirii kuwa anajulikana kwa maana ile tunayovijua vitu au watu.

Wakristo, bila shaka, huenda mbele zaidi ya hapa, angalau kinadharia. Imani yao inawataka waamini kwamba Mungu ni Nafsi, nao wamefundishwa kuomba, “Baba yetu uliye mbinguni.” Basi, unafsi na ubaba hubeba ndani yake wazo la uwezekano wa kujuana kibinafsi. Jambo hili linakubaliwa, nasema, kinadharia, lakini hata hivyo kwa mamilioni ya Wakristo, Mungu si halisi zaidi kuliko alivyo kwa asiye Mkristo. Wanapitia maisha wakijaribu kupenda wazo bora na kuwa waaminifu kwa kanuni tupu.

Kinyume na ukungu huu wote usio dhahiri linasimama fundisho la wazi la Maandiko kwamba Mungu anaweza kujulikana katika uzoefu wa kibinafsi. Nafsi yenye upendo inatawala Biblia, ikitembea kati ya miti ya bustani na kupumua harufu nzuri juu ya kila tukio. Daima yupo Nafsi aliye hai, akinena, akisihi, akipenda, akifanya kazi, na kujidhihirisha wakati wowote na mahali popote watu wake wanapokuwa na moyo wa kupokea unaohitajika ili kuupokea udhihirisho huo.

Biblia inachukulia kama ukweli ulio wazi wenyewe kwamba wanadamu wanaweza kumjua Mungu kwa ukaribu ule ule walau kama wanavyomjua mtu mwingine yeyote au kitu chochote kinachoingia katika uwanja wa uzoefu wao. Maneno yale yale yanatumika kueleza kumjua Mungu kama yanavyotumika kueleza kujua vitu vya kimwili. “Onjeni, mwone ya kuwa Bwana yu mwema.” “Mavazi yako yote yanukia manemane, na udi, na mdalasini, kutoka katika majumba ya pembe.” “Kondoo wangu waisikia sauti yangu.” “Heri walio safi wa moyo, maana hao watamwona Mungu.” Hivi ni vifungu vinne tu kati ya vifungu visivyohesabika vya namna hii katika Neno la Mungu. Na muhimu zaidi kuliko andiko lolote la kuthibitisha ni ukweli kwamba maana yote ya Maandiko inaelekea kwenye imani hii.

Haya yote yanaweza kumaanisha nini ila kwamba tunavyo mioyoni mwetu viungo ambavyo kwavyo tunaweza kumjua Mungu kwa uhakika ule ule tunaovijua vitu vya maada kupitia hisi zetu tano tulizozizoea? Tunaufahamu ulimwengu wa kimwili kwa kutumia uwezo tuliopewa kwa kusudi hilo, nasi tunao uwezo wa kiroho ambao kwa huo tunaweza kumjua Mungu na ulimwengu wa kiroho, ikiwa tutautii msukumo wa Roho na kuanza kuutumia.

Kwamba kazi ya wokovu lazima ifanyike kwanza moyoni, jambo hilo linachukuliwa hapa kuwa dhahiri. Uwezo wa kiroho wa mtu ambaye hajazaliwa upya umelala katika asili yake, haujatumika, na kwa kila kusudi umekufa; hilo ndilo pigo lililotuangukia kwa sababu ya dhambi. Unaweza kuhuishwa tena kwa uhai wa kutenda kwa kazi ya Roho Mtakatifu katika kuzaliwa upya; hiyo ni mojawapo ya faida zisizopimika zinazotujia kupitia kazi ya upatanisho ya Kristo msalabani.

Lakini watoto wenyewe wa Mungu waliokombolewa: kwa nini wanajua kidogo hivyo juu ya ushirika ule wa kudumu na wa kufahamu na Mungu ambao Maandiko yanaonekana kuutoa? Jibu ni kutoamini kwetu kulikokita mizizi. Imani huwezesha hisi zetu za kiroho kufanya kazi. Pale ambapo imani ina kasoro, matokeo yatakuwa kutohisi kwa ndani na ganzi kuelekea mambo ya kiroho. Hii ndiyo hali ya idadi kubwa mno ya Wakristo leo. Hakuna uthibitisho unaohitajika kuunga mkono kauli hiyo. Inatupasa tu kuzungumza na Mkristo wa kwanza tunayekutana naye, au kuingia katika kanisa la kwanza tunalolikuta wazi, ili kupata uthibitisho wote tunaouhitaji.

Ufalme wa kiroho uko pande zote kutuzunguka, ukitufunika, ukitukumbatia, ukiwa kabisa ndani ya kufikiwa na utu wetu wa ndani, ukitungoja tuutambue. Mungu Mwenyewe yuko hapa akingoja mwitikio wetu kwa Uwepo wake. Ulimwengu huu wa milele utakuwa hai kwetu mara tutakapoanza kuutegemea uhalisi wake.

Nimetumia sasa hivi maneno mawili yanayohitaji kufafanuliwa; au ikiwa kufafanua hakuwezekani, lazima walau nieleze wazi ninachomaanisha ninapoyatumia. Nayo ni “kutegemea” na “uhalisi.”

Ninamaanisha nini kwa uhalisi? Ninamaanisha kile kilicho na kuwapo bila kutegemea wazo lolote ambalo akili yoyote inaweza kuwa nalo juu yake, na ambacho kingekuwapo hata kama pasingekuwa na akili yoyote mahali popote ya kuwaza wazo juu yake. Kilicho halisi kina kuwapo ndani yake chenyewe. Hakitegemei mtazamaji ili kiwe halali.

Ninajua kwamba wapo wanaopenda kulifanyia mzaha wazo la mtu wa kawaida juu ya uhalisi. Hao ni wanafalsafa wa mawazo pekee wanaosokota uthibitisho usio na mwisho kwamba hakuna kitu halisi nje ya akili. Hao ni wanafalsafa wa ulinganifu wanaopenda kuonyesha kwamba hakuna sehemu zisizobadilika katika ulimwengu ambazo kutoka kwazo tunaweza kupima chochote. Wanatutabasamia kutoka juu kwenye vilele vyao vya juu vya kiakili na kutumaliza kwa kuridhika kwao wenyewe kwa kutubandika jina la lawama “mwamini-ukamilifu.” Mkristo hafadhaishwi na onyesho hili la dharau. Anaweza kuwatabasamia nao vivyo hivyo, kwa maana anajua kwamba yupo Mmoja tu aliye Mkamilifu Asiyetegemea chochote, yaani Mungu. Lakini anajua pia kwamba Yule Mkamilifu ameuumba ulimwengu huu kwa ajili ya matumizi ya mwanadamu, na, ingawa hakuna kitu kisichobadilika wala halisi kwa maana ya mwisho kabisa ya maneno hayo (maana inayomhusu Mungu), kwa kila kusudi la maisha ya mwanadamu tunaruhusiwa kutenda kana kwamba vipo. Na kila mtu hutenda hivyo isipokuwa wagonjwa wa akili. Hawa wenye bahati mbaya nao wana shida na uhalisi, lakini wanashikamana na fikira zao; wanashikilia kuishi kwa kupatana na mawazo yao juu ya mambo. Ni wanyofu, na ni unyofu wao huo hasa unaowafanya kuwa tatizo kwa jamii.

Wanafalsafa wa mawazo pekee na wa ulinganifu si wagonjwa wa akili. Wanathibitisha uzima wao wa akili kwa kuishi maisha yao kwa kufuata mawazo yale yale ya uhalisi ambayo kinadharia wanayakana, na kwa kutegemea sehemu zile zile zisizobadilika ambazo wanathibitisha kuwa hazipo. Wangeweza kupata heshima kubwa zaidi kwa mawazo yao kama wangekuwa tayari kuishi kwa kuyafuata; lakini hili wanajihadhari wasilifanye. Mawazo yao yana kina cha ubongo tu, si kina cha maisha. Popote maisha yanapowagusa, wanazikana nadharia zao na kuishi kama watu wengine.

Mkristo ni mnyofu mno kuweza kuchezea mawazo kwa ajili ya mawazo yenyewe. Hapati furaha katika kusokota tu utando mwembamba wa buibui kwa ajili ya maonyesho. Imani zake zote ni za kivitendo. Zimeungamanishwa na maisha yake. Kwa hizo anaishi au anakufa, anasimama au anaanguka kwa ajili ya ulimwengu huu na kwa nyakati zote zijazo. Humwepuka mtu asiye mnyofu.

Mtu mnyofu wa kawaida anajua kwamba ulimwengu ni halisi. Anauona upo hapa anapoamka kwenye fahamu, naye anajua kwamba hakuuleta katika kuwapo kwa kuufikiri. Ulikuwa hapa ukimngoja alipokuja, naye anajua kwamba atakapojiandaa kuliacha jukwaa hili la dunia, bado utakuwa hapa kumuaga anapoondoka. Kwa hekima ya kina ya maisha yeye ana hekima kuliko watu elfu wanaotilia shaka. Anasimama juu ya nchi na kuhisi upepo na mvua usoni mwake, naye anajua kwamba ni halisi. Anaona jua mchana na nyota usiku. Anaona umeme mkali ukimulika kutoka katika wingu jeusi la ngurumo. Anasikia sauti za maumbile na vilio vya furaha na maumivu ya wanadamu. Hivi anajua kuwa ni halisi. Analala juu ya ardhi baridi usiku wala haogopi kwamba itageuka kuwa ndoto au itamwangusha akiwa amelala. Asubuhi ardhi imara itakuwa chini yake, anga la buluu juu yake, na miamba na miti kumzunguka kama ilivyokuwa alipofumba macho yake usiku uliotangulia. Hivyo anaishi na kufurahi katika ulimwengu wa uhalisi.

Kwa hisi zake tano anaukabili ulimwengu huu halisi. Vitu vyote vya lazima kwa kuwapo kwake kwa kimwili anavifahamu kwa uwezo ambao amepewa na Mungu aliyemuumba na kumweka katika ulimwengu kama huu.

Basi, kwa ufafanuzi wetu pia, Mungu ni halisi. Yeye ni halisi kwa maana kamili na ya mwisho ambayo hakuna kitu kingine kilivyo. Uhalisi mwingine wote unategemea uhalisi wake. Uhalisi Mkuu ni Mungu, aliye Mwanzilishi wa uhalisi ule wa chini na unaotegemea, unaounda jumla ya vitu vilivyoumbwa, sisi wenyewe tukiwemo. Mungu ana kuwapo halisi kusikotegemea wala kuhusiana na mawazo yoyote tunayoweza kuwa nayo juu yake. Moyo unaoabudu haumuumbi Yule unaomwabudu. Unamkuta yupo hapa unapoamka kutoka usingizi wake wa kimaadili katika asubuhi ya kuzaliwa kwake upya.

Neno jingine linalopaswa kufafanuliwa ni neno kutegemea. Halimaanishi kuwazia picha wala kubuni. Kubuni si imani. Hivi viwili si tu vinatofautiana, bali vinapingana vikali. Kubuni hutoa picha zisizo halisi kutoka akilini na kujaribu kuzipa uhalisi. Imani haiumbi kitu; inategemea tu kile ambacho tayari kipo.

Mungu na ulimwengu wa kiroho ni halisi. Tunaweza kuvitegemea kwa uhakika ule ule tunaoutegemea ulimwengu tulioouzoea unaotuzunguka. Mambo ya kiroho yako pale (au tuseme hapa) yakialika usikivu wetu na kutupa changamoto ya kuyatumaini.

Shida yetu ni kwamba tumejijengea mazoea mabaya ya kufikiri. Kwa mazoea tunauona ulimwengu unaoonekana kuwa halisi na kutilia shaka uhalisi wa mwingine wowote. Hatukani kuwapo kwa ulimwengu wa kiroho, lakini tunatilia shaka kwamba ni halisi kwa maana ya kawaida ya neno hilo.

Ulimwengu wa hisi unajiingiza katika usikivu wetu mchana na usiku katika maisha yetu yote. Una kelele, unashikilia, na unajithibitisha wenyewe. Hauvutii imani yetu; uko hapa, ukishambulia hisi zetu tano, ukidai kukubaliwa kuwa halisi na wa mwisho. Lakini dhambi imeyatia ukungu lenzi za mioyo yetu kiasi kwamba hatuwezi kuuona ule uhalisi mwingine, Mji wa Mungu, ukiangaza kutuzunguka. Ulimwengu wa hisi unashinda. Kinachoonekana kinakuwa adui wa kisichoonekana; cha muda, adui wa cha milele. Hiyo ndiyo laana iliyorithiwa na kila mwana wa jamii ya Adamu yenye msiba.

Katika mzizi wa maisha ya Kikristo upo imani katika kisichoonekana. Kitu ambacho imani ya Mkristo inakielekea ni uhalisi usioonekana.

Fikira zetu zisizorekebishwa, zikiathiriwa na upofu wa mioyo yetu ya asili na kuenea kila mahali kwa vitu vinavyoonekana kunakojiingiza, huelekea kuweka tofauti kati ya kiroho na halisi; lakini kwa kweli hakuna tofauti kama hiyo. Upinzani uko mahali pengine: kati ya halisi na ya kubuni, kati ya kiroho na ya kimaada, kati ya ya muda na ya milele; lakini kati ya kiroho na halisi, kamwe. Kiroho ni halisi.

Ikiwa tunataka kupanda hadi katika eneo lile la nuru na nguvu linalotuita waziwazi kupitia Maandiko ya kweli, lazima tuvunje tabia mbaya ya kupuuza mambo ya kiroho. Lazima tuhamishe shauku yetu kutoka kwa vinavyoonekana hadi kwa visivyoonekana. Kwa maana Uhalisi mkuu usioonekana ni Mungu. “Mtu amwendeaye Mungu lazima aamini kwamba yeye yuko, na kwamba huwapa thawabu wale wamtafutao.” Hili ni la msingi katika maisha ya imani. Kutoka hapo tunaweza kupanda hadi vimo visivyo na kikomo. “Mnamwamini Mungu,” alisema Bwana wetu Yesu Kristo, “niaminini na mimi.” Bila la kwanza hakuwezi kuwa na la pili.

Ikiwa kweli tunataka kumfuata Mungu, lazima tutafute kuwa watu wa ulimwengu mwingine. Nasema hivi nikijua vyema kwamba neno hilo limetumiwa kwa dharau na wana wa ulimwengu huu na kubandikwa kwa Mkristo kama alama ya aibu. Na iwe hivyo. Kila mtu lazima auchague ulimwengu wake. Ikiwa sisi tunaomfuata Kristo, tukiwa na mambo yote mbele yetu na tukijua tunachofanya, tunauchagua kwa makusudi Ufalme wa Mungu kuwa uwanja wa shauku yetu, sioni sababu ya mtu yeyote kupinga. Tukipata hasara kwa hilo, hasara ni yetu wenyewe; tukipata faida, hatumnyang’anyi mtu yeyote kwa kufanya hivyo. Ule “ulimwengu mwingine,” ambao ni kitu cha dharau ya ulimwengu huu na mada ya wimbo wa kejeli wa mlevi, ndio lengo letu tulilolichagua kwa uangalifu na kitu cha shauku yetu takatifu kuliko zote.

Lakini lazima tuliepuke kosa la kawaida la kuusukuma ule “ulimwengu mwingine” hadi wakati ujao. Si wa wakati ujao, bali ni wa sasa. Unakwenda sambamba na ulimwengu wetu wa kimwili tulioouzoea, na milango kati ya dunia hizi mbili iko wazi. “Mmefika,” asema mwandishi wa Waraka kwa Waebrania (na wakati wa kitenzi ni wa sasa waziwazi), “mlima Sayuni, na mji wa Mungu aliye hai, Yerusalemu wa mbinguni, na kwa jeshi la malaika lisilohesabika, kwenye kusanyiko kuu na kanisa la wazaliwa wa kwanza, walioandikwa mbinguni, na kwa Mungu, Mwamuzi wa wote, na kwa roho za watu wenye haki waliokamilishwa, na kwa Yesu, mjumbe wa agano jipya, na kwa damu ya kunyunyizwa, inenayo mema kuliko ile ya Habili.” Mambo haya yote yanalinganishwa kwa tofauti na “mlima ule ambao ungeweza kuguswa” na “mlio wa baragumu, na sauti ya maneno” yaliyoweza kusikika. Je, hatuwezi kuhitimisha bila hofu kwamba, kama mambo halisi ya Mlima Sinai yalivyofahamika kwa hisi, vivyo hivyo mambo halisi ya Mlima Sayuni yanapaswa kushikwa na nafsi? Na hili si kwa hila yoyote ya kubuni, bali kwa uhalisi kamili. Nafsi ina macho ya kuona na masikio ya kusikia. Huenda yakawa dhaifu kwa kutotumika kwa muda mrefu, lakini kwa mguso wa Kristo utoao uzima yanakuwa hai sasa na yenye uwezo wa kuona kwa ukali kabisa na kusikia kwa usikivu mkubwa kabisa.

Tunapoanza kumwelekea Mungu macho yetu, mambo ya roho yatachukua sura mbele ya macho yetu ya ndani. Kulitii neno la Kristo kutaleta ufunuo wa ndani wa Uungu (Yohana 14:21-23). Kutatupa ufahamu mkali utakaotuwezesha kumwona Mungu kama vile walio safi wa moyo walivyoahidiwa. Utambuzi mpya wa Mungu utatushika, nasi tutaanza kuonja na kusikia na kuhisi ndani yetu Mungu aliye uzima wetu na yote yetu. Kutaonekana kuangaza kusikokoma kwa ile nuru imtiayo nuru kila mtu ajaye ulimwenguni. Zaidi na zaidi, kadiri uwezo wetu unavyozidi kuwa mkali na wa hakika, Mungu atakuwa kwetu Yote mkuu, na Uwepo wake utukufu na ajabu ya maisha yetu.

Ee Mungu, huisha kwa uzima kila nguvu iliyo ndani yangu, ili nipate kuyashika mambo ya milele. Fumbua macho yangu nipate kuona; nipe ufahamu mkali wa kiroho; uniwezeshe kukuonja Wewe na kujua kwamba Wewe u mwema. Zifanye mbingu ziwe halisi kwangu kuliko kitu chochote cha duniani kilivyowahi kuwa. Amina.