Sura 9 · dakika 27 za kusoma · dakika 35 za kusikiliza
Upatanisho: Fundisho la Mungu Kuhusu Upatanisho Dhidi ya Mafundisho ya Waunitariani na ya Sayansi ya Kikristo Kuhusu Upatanisho
“Pasipo kumwaga damu hakuna ondoleo.”—Waebrania 9:22.
Somo letu katika sura hii ni “Fundisho la Mungu Kuhusu Upatanisho Dhidi ya Mafundisho ya Waunitariani na ya Sayansi ya Kikristo Kuhusu Upatanisho.” Mojawapo ya mafundisho ya msingi kabisa, ya kiini na yenye uhai zaidi katika imani ya Kikristo ni fundisho la Kikristo la Upatanisho. Bila Fundisho la Biblia la Upatanisho huna Ukristo, bali kitu ambacho Ibilisi amekiweka mahali pa Ukristo. Bila Fundisho la Biblia la Upatanisho huna injili ya kweli, bali falsafa ya uongo kabisa iangamizayo roho. Nilipokuwa nikinena juu ya fundisho la Uungu wa Kristo nilisema: “Mtu akishika kweli maoni sahihi kuhusu nafsi ya Yesu Kristo, mapema au baadaye atapata maoni sahihi juu ya kila swali jingine; lakini akishika maoni yasiyo sahihi kuhusu nafsi ya Bwana Yesu Kristo, ni karibu hakika kwamba mapema au baadaye atapotoka katika kila jambo jingine.” Vivyo hivyo ni kweli kuhusu fundisho la Upatanisho: Mtu akishika kweli maoni sahihi kuhusu Upatanisho uliofanywa na Bwana na Mwokozi wetu Yesu Kristo juu ya Msalaba wa Kalvari, mapema au baadaye atakuwa sahihi katika kila swali jingine; lakini akishika maoni yasiyo sahihi kuhusu Upatanisho uliofanywa na Bwana na Mwokozi wetu Yesu Kristo, ni karibu hakika kwamba mapema au baadaye atapotoka katika kila jambo jingine. Siku hizi kuna haja kubwa ya mafundisho juu ya somo hili yaliyo dhahiri, wazi, sahihi, halisi na kamili; kwa sababu si katika duru za Waunitariani na za Sayansi ya Kikristo (Christian Science) tu, bali pia katika duru zinazoitwa kwa jina tu kuwa za imani sahihi, katika vyuo vinavyojidai kuwa vya Kikristo, katika seminari, mimbari, madarasa ya Shule ya Jumapili, na katika magazeti ya dini, majarida, vijitabu na vitabu, leo kuna mafundisho mengi yasiyo dhahiri, yasiyo sahihi, yapotoshayo, yasiyo ya kimaandiko, na mara nyingi ya uongo kabisa na ya kishetani, mafundisho ambayo kwa asili yake ni ya Kiunitariani au ya Ki-Eddy. Watu hutumia maneno yale ya zamani kwa maana mpya; hata kuwadanganya, kama yamkini, hata walio wateule. Hata Mwanasayansi wa Kikristo atakuambia kwamba anaamini Upatanisho, na kwamba Mrs. Eddy alifundisha Upatanisho. Lakini ukianza kuuliza maswali ya moja kwa moja yanayogusa kiini cha imani yake na mafundisho yake, utagundua kwamba kwa neno Upatanisho yeye alimaanisha, na Mrs. Eddy alimaanisha, kitu tofauti kabisa na kile unachomaanisha wewe na kile Biblia inachofundisha. Paulo anatuambia kwamba Ibilisi hujigeuza awe kama malaika wa nuru (2 Wakorintho 11:14), lakini hajawahi kufanya hivyo kwa mafanikio makubwa zaidi na kwa hatari kubwa zaidi kuliko katika mafundisho kuhusu Upatanisho aliyoyapandikiza ndani ya Mrs. Eddy na ndani ya walimu wa Kiunitariani, na pia ndani ya walimu katika mimbari nyingi zinazodhaniwa kuwa za imani sahihi, katika mimbari nyingi za Wakongregationali, katika baadhi ya mimbari za Wamethodisti, katika mimbari nyingi za Wabaptisti, na hata katika baadhi ya mimbari za Wapresbiteri. Miaka kadhaa iliyopita, nilipokuwa nikifundisha darasa la Biblia huko Minneapolis, lililohudhuriwa na watu kutoka makanisa yote, nilitaja kwa kupita kwamba Sayansi ya Kikristo inakana fundisho la Upatanisho kwa njia ya damu iliyomwagika ya Yesu Kristo. Mwanamke mmoja mwenye akili sana, mwanamke mwenye adabu kamilifu, alinijia mwisho wa darasa akasema: “Bw. Torrey, hukupaswa kusema uliyoyasema leo kuhusu Sayansi ya Kikristo; kwa maana huyaelewi mafundisho yake. Wao hufundisha Upatanisho.” Nikajibu: “Nilisema kwamba Sayansi ya Kikristo inakana Fundisho la Upatanisho kwa njia ya damu iliyomwagika ya Yesu Kristo. Je, unaamini kwamba Yesu Kristo alizichukua dhambi zako katika mwili wake mwenyewe msalabani?” Akajibu: “Nadhani Sayansi ya Kikristo ni mfumo mzuri wa mafundisho.” Nikasema: “Sicho nilichokuuliza. Je, unaamini kwamba Yesu Kristo alizichukua dhambi zako katika mwili wake mwenyewe msalabani?” Akajibu: “Sayansi ya Kikristo imenifaidia sana.” “Sicho nilichokuuliza. Je, unaamini kwamba Yesu Kristo alizichukua dhambi zako katika mwili wake mwenyewe msalabani?” “Nadhani maisha ya Yesu Kristo yalikuwa maisha mazuri kuliko yote yaliyopata kuishiwa hapa duniani.” “Sicho nilichokuuliza. Je, unaamini Yesu Kristo alizichukua dhambi zako katika mwili wake mwenyewe msalabani?” “Wanasayansi wa Kikristo ni watu wema wa kupendeza.” “Sicho nilichokuuliza. Je, unaamini kwamba Yesu Kristo alizichukua dhambi zako katika mwili wake mwenyewe msalabani?” “Naamini katika kumfuata Bwana Yesu Kristo.” “Je, unaamini kwamba Yesu Kristo alizichukua dhambi zako katika mwili wake mwenyewe msalabani?” “Lo,” akasema, “hilo ni swali la kimafundisho.” “Sasa,” nikasema, “wewe mwenyewe ni kielelezo cha ukweli wa jambo lile lile nililolisema. Huamini Upatanisho kwa njia ya damu iliyomwagika ya Yesu Kristo.” Mwanasayansi wa Kikristo hutumia neno “upatanisho,” lakini anamaanisha kitu tofauti kabisa na kile Biblia inachofundisha kuhusu kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo. Ndivyo afanyavyo Mwunitariani. Ndivyo wafanyavyo wahudumu wengi wa madhehebu yanayodhaniwa kuwa ya imani sahihi. Mchungaji wa kanisa moja la Wakongregationali katika mji huu alisema hivi karibuni: “Nina dini yangu ya namna yangu; inanifaa mimi, lakini natumaini nina akili ya kutosha kuona kwamba isingemfaa kila mtu. Namwazia nahodha wa Jeshi la Wokovu akihubiri aina yangu ya mafundisho ya dini, bila ibilisi, bila jehanamu, bila upatanisho wa damu na malipo, bila Biblia isiyokosea—na naona wasikilizaji wake wakiyeyuka kama theluji mvuani. Je, fundisho lake ni kweli zaidi kuliko langu, au langu ni kweli zaidi kuliko lake? Hasha, si moja wala jingine; lake ni kweli kwake, na langu kwangu—ndiyo hayo tu—kila mmoja kwa namna yake.” Basi, maneno haya yanaweza kusikika kuwa ya uvumilivu na ya kupendeza, lakini ni upuuzi mtupu. Fundisho lolote lisilo kweli kwa kila mtu si kweli kwa mtu yeyote, na fundisho lolote lililo kweli ni kweli kwa kila mtu. Ikiwa fundisho linaloacha nje “upatanisho wa damu” si kweli kwa Jeshi la Wokovu—na hakika si kweli—basi si kweli kwa mtu mwingine yeyote. Kweli haitegemei mtu; ni kamili. Lililo kweli ni kweli, na lililo uongo ni uongo. Kwa hiyo tunakabiliana uso kwa uso na swali hili: Biblia inafundisha nini juu ya fundisho hili kuu la msingi?
I. ULAZIMA NA UMUHIMU WA KIFO CHAKE
Jambo la kwanza ambalo Biblia inafundisha waziwazi juu ya swali hili ni ulazima kamili na umuhimu wa msingi wa kifo cha Yesu Kristo, ulazima kamili na umuhimu wa msingi wa kumwagika kwa damu yake. Mwelekeo wa siku zetu katika duru za Waunitariani, na katika duru za imani sahihi zilizotiwa chachu na chachu iharibuyo ya Uunitariani, ni kupunguza umuhimu wa kifo cha Bwana wetu Yesu Kristo. Mwelekeo huo ni kuyafanya maisha yake na tabia yake, mafundisho yake na uongozi wake, kuwa ndilo jambo kuu. Sayansi ya Kikristo inafika hata kukana ukweli wa kifo chake. Kwao kifo chake kinachodhaniwa ni “udanganyifu wa macho,” ni “wazo la akili ya kufa tu,” lakini Biblia inaweka mkazo juu ya kifo chake cha upatanisho.
1. Kifo cha Yesu Kristo kinatajwa moja kwa moja zaidi ya mara 175 katika Agano Jipya. Zaidi ya hayo kuna marejeo mengi sana ya kinabii na ya mifano juu ya kifo cha Yesu Kristo katika Agano la Kale. Bw. Alexander nami tulipokuwa tukifanya mikutano yetu katika Royal Albert Hall huko London, mtu fulani alichukua kimojawapo cha vitabu vyetu vya nyimbo, akakipitia na kukata kila mahali palipotaja damu, kisha akanirudishia kwa njia ya posta, akisema, “Nimekipitia kitabu chako cha nyimbo na kukata kila mahali palipotaja damu. Maneno haya juu ya damu ni ya kipumbavu. Sasa imbeni nyimbo zenu bila damu, nazo zitakuwa na maana fulani.” Kama yeyote kati yenu angechukua Biblia yake na kuipitia kwa namna hiyo, akakata kutoka Agano Jipya na Agano la Kale kila kifungu kinachotaja kifo cha Kristo, au damu yake ya upatanisho, mngebaki na Biblia iliyoraruliwa na kuchanika vibaya tu, Biblia isiyo na moyo na Injili isiyo na nguvu ya kuokoa. Kama ningekuwa mshiriki wa kanisa ambalo mchungaji wake alisema kwamba anahubiri mfumo wa “mafundisho ya dini, bila ibilisi, bila jehanamu, bila upatanisho wa damu na malipo, bila Biblia isiyokosea,” kwa kutumia maneno yake mwenyewe, angeona wasikilizaji wake “wakiyeyuka kama theluji mvuani” kwa upande wangu. Ama ningechukua kofia yangu na kutoka katika kanisa lile, ama mchungaji angechukua kofia yake na kutoka mimbarini; kwa maana ningejua kwamba hahubiri injili safi ya Mungu iokoayo, bali kitu chenye sumu ambacho Ibilisi amekiweka mahali pa injili.
2. Si tu kwamba marejeo juu ya kifo cha Kristo ni mengi hivyo katika Agano la Kale na Agano Jipya, bali tunafundishwa waziwazi katika Waebrania 2:14 kwamba Yesu Kristo alifanyika mwanadamu kwa kusudi mahsusi la kufa, kwamba alishiriki mwili na damu ili apate kufa. Katika kifungu hiki tunasoma, “Basi, kwa kuwa watoto wameshiriki damu na mwili, yeye naye vivyo hivyo alishiriki hayo hayo, ili kwa njia ya mauti amharibu yeye aliyekuwa na nguvu za mauti, yaani, Ibilisi” (Waebrania 2:14). Maana ya maneno haya ni wazi kama mchana. Yanatuambia kwamba kufanyika mwili kulikuwa kwa ajili ya kifo. Yanatuambia kwamba kifo cha Yesu Kristo hakikuwa ajali tu au tukio la kupita tu katika maisha yake ya kibinadamu (kama wengi wangetaka tuamini), bali kwamba kilikuwa ndilo kusudi kuu la maisha hayo. Alifanyika mwanadamu ili apate kufa akiwa mwanadamu na kwa ajili ya wanadamu. Hili ndilo fundisho la Biblia, nalo ni kweli kwa mtu yeyote na kwa kila mtu.
3. Zaidi ya hayo, alikufa kwa kusudi mahsusi, kama fidia kwa ajili yetu. Yeye mwenyewe alisema hivyo. Katika Mathayo 20:28 anasema, “Mwana wa Adamu hakuja kutumikiwa, bali kutumika, na kutoa nafsi yake iwe fidia ya wengi.”
4. Mojawapo ya matukio ya ajabu kabisa yaliyoandikwa katika Agano Jipya ni lile la kugeuka sura, Musa na Eliya walipokuja kutoka ulimwengu ule mwingine kuzungumza na Yesu. Na walizungumza nini katika saa ile kuu ya historia ya wanadamu? Luka anatuambia katika sura ya 9 ya Injili yake, mistari ya 30 na 31, “Na tazama, walikuwa wakizungumza naye (yaani, na Yesu) watu wawili, nao ni Musa na Eliya; walioonekana katika utukufu, wakanena habari za kufariki kwake atakakotimiza Yerusalemu.” Kifo chake cha upatanisho ndilo lilikuwa somo pekee lililoshughulisha mawazo ya hawa wawili waliokuja kutoka ulimwengu wa utukufu. Tunaambiwa pia katika 1 Petro 1:10-12 kwamba kifo cha Yesu Kristo ni somo linalowavutia sana malaika na kuwafanya walitafute kwa bidii.
5. Kifo cha Kristo ndicho kiini cha wimbo wa mbinguni. Ufunuo 5:8-12 inatupa picha ya mbinguni pamoja na kwaya yake ya ajabu ya elfu kumi mara elfu kumi na elfu mara elfu, na hivi ndivyo unavyoelezwa wimbo wanaouimba: “Na alipokitwaa kile kitabu, wale wenye uhai wanne na wale wazee ishirini na wanne wakaanguka mbele za Mwana-Kondoo, kila mmoja wao ana kinubi, na vitasa vya dhahabu vilivyojaa manukato, ambavyo ni maombi ya watakatifu. Nao wakaimba wimbo mpya, wakisema, Wastahili wewe kukitwaa kile kitabu, na kuzifungua muhuri zake; kwa kuwa ulichinjwa, ukamnunulia Mungu kwa damu yako watu wa kila kabila, na lugha, na jamaa, na taifa; ukawafanya kuwa ufalme na makuhani kwa Mungu wetu; nao wanamiliki juu ya nchi. Kisha nikaona, nikasikia sauti ya malaika wengi pande zote za kile kiti cha enzi, na wale wenye uhai, na wale wazee; na hesabu yao ilikuwa elfu kumi mara elfu kumi, na elfu mara elfu; wakisema kwa sauti kuu, Astahili Mwana-Kondoo aliyechinjwa, kuupokea uweza, na utajiri, na hekima, na nguvu, na heshima, na utukufu, na baraka. Na kila kiumbe kilichoko mbinguni, na juu ya nchi, na chini ya nchi, na baharini, na vitu vyote vilivyomo ndani yake, nalivisikia, vikisema, Baraka na heshima na utukufu na uweza una yeye aketiye juu ya kiti cha enzi, na yeye Mwana-Kondoo, hata milele na milele” (Ufunuo 5:8-12). Basi ni dhahiri kwamba kiini kikuu cha wimbo wa mbinguni ni kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo, na “damu” iliyomwagika ambayo kwayo aliwanunua “watu wa kila kabila, na lugha, na taifa.” Kama Mwunitariani au Mwanasayansi wa Kikristo au mfuasi wa Theolojia Mpya angefika mbinguni, wasingekuwa na wimbo wa kuimba. Wimbo mtukufu wa kwaya ile ya ajabu ungesikika masikioni mwake kama wimbo “wa machinjioni.” Angejisikia mpweke sana na kuona kwamba ameingia mahali pasipo pake.
II. KUSUDI LA KIFO CHA YESU KRISTO
Basi yatosha juu ya umuhimu wa msingi na wa kiini wa kifo chake, au wa kumwagika kwa damu yake. Lakini kusudi la kumwagika kwa damu yake lilikuwa nini?
1. Kwanza kabisa, Biblia inatuambia waziwazi na mara kwa mara, kwa maneno ya moja kwa moja, na kwa marejeo ya mifano yasiyohesabika katika Agano la Kale, kwamba alikufa kama sadaka ya mbadala kwa ajili ya dhambi; yaani, kwamba yeye, mwenye haki kamilifu kabisa, ambaye alistahili kuishi, alikufa mahali pa wanadamu wasio haki waliostahili kufa. Kwa mfano, tunasoma katika Isaya 53:5, “Bali alijeruhiwa kwa makosa yetu, alichubuliwa kwa maovu yetu; adhabu ya amani yetu ilikuwa juu yake, na kwa kupigwa kwake sisi tumepona.” Na katika mstari wa nane tunasoma, “Kwa kuonewa na kuhukumiwa aliondolewa; na katika kizazi chake ni nani aliyefikiri ya kuwa amekatiliwa mbali na nchi ya walio hai kwa ajili ya makosa ya watu wangu, ambao pigo lile liliwastahili?” Na katika mistari ya 11 na 12 tunasoma, “Ataona matunda ya taabu ya nafsi yake, akaridhika; kwa maarifa yake mtumishi wangu mwenye haki atawafanya wengi kuwa wenye haki; naye atayachukua maovu yao. Kwa hiyo nitamgawia sehemu pamoja na wakuu, naye atagawanya nyara pamoja na wenye nguvu; kwa sababu alimwaga nafsi yake hata kufa, akahesabiwa pamoja na wakosaji; lakini alichukua dhambi za watu wengi, akawaombea wakosaji.” Katika 1 Petro 3:18 tunasoma, “Kwa maana Kristo naye aliteswa mara moja kwa ajili ya dhambi, mwenye haki kwa ajili ya wasio haki, ili atulete kwa Mungu; mwili wake akauawa, bali roho yake akahuishwa.” Na katika 1 Petro 2:24 tunasoma, “Ambaye yeye mwenyewe alizichukua dhambi zetu katika mwili wake juu ya mti, ili sisi, tukiwa tumekufa kwa dhambi, tuishi kwa haki: ambaye kwa kupigwa kwake mliponywa.” Basi maana ya mistari hii na mistari mingine mingi haiwezi kukwepeka. Inafundisha kwa lugha ambayo maana yake hakuna mtu awezaye kuielewa vibaya (isipokuwa amekusudia kutoona) kwamba kifo cha Yesu Kristo kilikuwa upatanisho wa mbadala, yaani, mwenye haki, aliyestahili kuishi, akifa mahali pa wasio haki waliostahili kufa. Kilikuwa, kwa kutumia maneno ya yule mhudumu wa Los Angeles aliyekana kwamba anakiamini, “upatanisho wa damu na malipo.” Hili ndilo fundisho la Mungu kuhusu Upatanisho dhidi ya fundisho la Waunitariani na la Sayansi ya Kikristo kuhusu Upatanisho.
2. Lakini si hayo tu. Tunafundishwa zaidi kwamba alikufa kama fidia, yaani, kifo chake kilikuwa ndiyo gharama iliyolipwa ili kuwakomboa wengine kutoka katika mauti. Yeye mwenyewe anasema hivyo. Maneno yake mwenyewe ni haya, “Mwana wa Adamu hakuja kutumikiwa, bali kutumika, na kutoa nafsi yake iwe fidia ya wengi.” Kama maisha yake hayakuwa fidia, yaani, kama hakuwakomboa wengine kutoka katika mauti kwa kufa mahali pao, basi alikuwa mpumbavu mkuu kuliko wote katika historia yote ya ulimwengu huu. Je, alikuwa mpumbavu au alikuwa fidia? Hakuna mtu ambaye kwa maana yoyote halisi anaweza kusemwa kwamba anamwamini Bwana Yesu Kristo atakayesita kuhusu jibu lake.
3. Lakini hata hayo si yote. Biblia inatuambia waziwazi kwamba alikufa kama sadaka ya dhambi, yaani, ni kwa msingi wa kifo chake, na kwa msingi huo peke yake, kwamba msamaha wa dhambi umewezekana kwa wenye dhambi na kutolewa kwao. Hili tunaambiwa katika sura ya 53 ya Isaya, ambayo tayari tumeirejea. Katika mstari wa 10 imeandikwa, “Lakini BWANA aliridhika kumchubua; yeye (yaani, Yehova) amemhuzunisha (kwa maana halisi, amemtia ugonjwa): utakapofanya nafsi yake kuwa dhabihu ya dhambi, ataona uzao wake, ataishi siku nyingi, na mapenzi ya BWANA yatafanikiwa mkononi mwake.” Basi maana ya “dhabihu ya dhambi” haina shaka kwa mtu yeyote aliyejifunza sadaka za Agano la Kale. “Dhabihu ya dhambi” au “sadaka ya hatia,” ambayo ndiyo maana kamili ya neno la Kiebrania lililotafsiriwa “dhabihu ya dhambi,” ilikuwa kifo cha mnyama wa dhabihu ambacho kwa msingi wake msamaha ulitolewa kwa wenye dhambi (Mambo ya Walawi 6:6-10, R.V.). Roho Mtakatifu anasema waziwazi katika Waebrania 9:22, kwa maneno ambayo maana yake haiwezi kukosewa, na ambayo nguvu yake haiwezi kukwepeka, “Pasipo kumwaga damu hakuna ondoleo,” na muktadha wote ambamo kifungu hicho kinapatikana unaonyesha kwamba damu ambayo damu yote ya mifano ya Agano la Kale, yaani zile dhabihu, iliielekea, ilikuwa damu ya Yesu Kristo. Basi Neno la Mungu linatangaza kwamba pasipo kumwagika kwa damu ya Yesu Kristo hakuna kabisa msamaha wa dhambi. Hakuna kabisa msamaha nje ya damu ya upatanisho ya Kristo. Bila damu ya upatanisho ya Kristo kila mtu wa jamii ya wanadamu angalipotea milele.
4. Nne, na zaidi tena, Biblia inafundisha kwamba Yesu Kristo alikufa kama kipatanisho kwa ajili ya dhambi zetu. Mungu Baba alimtoa Kristo Mwana awe kipatanisho kwa damu yake. Maana yake ni kwamba Yesu Kristo, kwa kumwagika kwa damu yake, ndiye ambaye kwa yeye ghadhabu takatifu ya Mungu juu ya dhambi inatulizwa. Tunasoma katika 1 Yohana 4:10, “Hili ndilo pendo, si kwamba sisi tulimpenda Mungu, bali kwamba yeye alitupenda sisi, akamtuma Mwanawe kuwa kipatanisho kwa dhambi zetu.” Na tunasoma katika Warumi 3:25, 26, “ambaye Mungu amekwisha kumweka awe upatanisho kwa njia ya imani katika damu yake, ili aonyeshe haki yake, kwa sababu ya kuziachilia dhambi zote zilizotangulia kufanywa, katika ustahimili wa Mungu; (26) naam, ili kuionyesha haki yake wakati huu, apate kuwa mwenye haki, na mwenye kumhesabia haki yeye amwaminiye Yesu.” Maana ya maneno haya nayo ni wazi kama mchana. Maneno mawili ya Kiyunani katika vifungu hivi viwili si maneno yale yale kabisa (hilasmos na hilasterion) lakini yanatoka katika shina moja. Neno lililotumika katika 1 Yohana 4:10 ni hilasmos na neno lililotumika katika Warumi 3:25 ni hilasterion. Maana inayotolewa kwa neno la kwanza katika Kamusi ya Thayer ya Kiyunani cha Agano Jipya, ambayo ndiyo kazi ya kutegemewa, ni “njia ya kutuliza.” Maana inayotolewa katika kamusi hiyo hiyo kwa neno la pili ni “dhabihu ya kufidia dhambi.” Kwa hiyo wazo lililomo katika vifungu vyote viwili ni kwamba kifo cha Yesu Kristo kilikuwa “kipatanisho,” “dhabihu ya kufidia dhambi,” “njia ya kutuliza” ghadhabu takatifu ya Mungu juu ya dhambi, au kwa maneno mengine, kwamba Yesu, kwa kumwagika kwa damu yake, ndiye ambaye kwa yeye ghadhabu ya Mungu juu yetu tulio wenye dhambi inatulizwa. Utakatifu wa Mungu, na chuki yake juu ya dhambi inayotokana nao, kama kila sifa nyingine ya tabia yake, ni halisi na hauna budi kujidhihirisha. Ghadhabu yake juu ya dhambi haina budi kupiga mahali fulani, ama juu ya mwenye dhambi mwenyewe ama juu ya mbadala halali. Ilimpiga Yesu Kristo, mbadala halali. Kama tunavyosoma katika Isaya 53:6, “Sisi sote kama kondoo tumepotea; kila mmoja wetu amegeukia njia yake mwenyewe; na Bwana ameweka juu yake maovu yetu sisi sote.” Neno lililotafsiriwa “ameweka,” kwa mujibu wa pambizo la Revised Version, maana yake halisi ni “amefanya yaangukie.” Kwa maana halisi zaidi tena maana yake ni “amefanya yapige.” Tukisoma hivi, Mungu anasema hivi, “Sisi sote kama kondoo tumepotea; kila mmoja wetu amegeukia njia yake mwenyewe; na Bwana amefanya yapige juu yake (yaani, juu ya Bwana Yesu) maovu yetu sisi sote.” Na katika mstari wa nane wa sura hiyo hiyo tunafundishwa kwamba “pigo lile” lililowastahili wengine lilimwangukia yeye, naye kwa sababu hiyo “amekatiliwa mbali na nchi ya walio hai.” Kifo cha Yesu Kristo kina chanzo chake cha kwanza katika madai ya utakatifu wa Mungu. Hili ndilo fundisho la Biblia dhidi ya fundisho la Waunitariani na la Sayansi ya Kikristo kuhusu upatanisho. Fundisho hili mara nyingi huelezwa vibaya na kufanyiwa dhihaka kwamba eti “Mungu, nafsi ya kwanza iliyo takatifu, alichukua dhambi za mwanadamu, nafsi ya pili yenye hatia, akaziweka juu ya Yesu Kristo, nafsi ya tatu isiyo na hatia,” na hupingwa kwamba jambo hilo lisingekuwa la haki. Naam; jambo hilo lisingekuwa la haki, wala si hata kidogo fundisho la Biblia, kwa maana Biblia inafundisha waziwazi kwamba Yesu Kristo hakuwa “nafsi ya tatu,” bali alikuwa Mungu mwenyewe, na kwamba alikuwa mwanadamu mwenyewe, kwa hiyo yeye si nafsi ya tatu hata kidogo, bali ni nafsi ya kwanza na nafsi ya pili pia, na fundisho ni kwamba Mungu mwenyewe, nafsi ya kwanza iliyokosewa, anaweka tendo lake la upatanisho, ambalo kwalo anadhihirisha chuki yake juu ya dhambi, mahali pa tendo lake la adhabu, ambalo kwalo angedhihirisha jambo lile lile; kwamba Mungu, badala ya kumwadhibu mwenye dhambi kwa dhambi zake, anaichukua adhabu juu yake mwenyewe. Hakika jambo hili ni zaidi ya haki, ni upendo wa ajabu.
5. Zaidi tena, Biblia inatufundisha kwamba Yesu Kristo alikufa ili atukomboe katika laana ya torati kwa kuichukua laana hiyo yeye mwenyewe. Tunasoma katika Wagalatia 3:10, “Wote walio wa matendo ya sheria, wako chini ya laana; kwa maana imeandikwa, Amelaaniwa kila mtu asiyedumu katika yote yaliyoandikwa katika kitabu cha torati, ayafanye.” Basi, kila mmoja wetu yuko chini ya laana ya torati iliyovunjwa, kwa maana hakuna hata mmoja wetu aliyedumu “katika yote yaliyoandikwa katika kitabu cha torati, ayafanye.” Lakini tunasoma katika mstari wa 13, “Kristo alitukomboa katika laana ya torati, kwa kufanywa laana kwa ajili yetu (kwa maana halisi, kwa niaba yetu): maana imeandikwa, Amelaaniwa kila mtu aangikwaye juu ya mti.” Kwa kifo chake cha kusulubiwa alitukomboa katika laana tuliyoistahili kwa kuichukua laana hiyo juu yake mwenyewe. Hakika huu ni “upatanisho wa damu na malipo.”
6. Biblia inaiweka kweli hiyo hiyo kimsingi katika namna nyingine tena, yaani, kwamba Yesu Kristo alikufa kama dhabihu yetu ya Pasaka—yaani, ili damu yake iliyomwagika iwe msingi ambao juu yake Mungu angetupita na kutuacha salama. Tunasoma katika 1 Wakorintho 5:7, “Kwa maana Pasaka wetu, yaani, Kristo, amekwisha kutolewa kuwa sadaka.” Basi dhabihu ya Pasaka ilikuwa nini na ilimaanisha nini tunajifunza kutoka Kutoka 12:12, 13, ambapo Bwana wetu aliwaambia wana wa Israeli wakati Pasaka ilipoanzishwa, “Kwa kuwa nitapita kati ya nchi ya Misri usiku ule, na kuwapiga wazaliwa wa kwanza wote katika nchi ya Misri, wa wanadamu na wa wanyama; nami nitafanya hukumu juu ya miungu yote ya Misri; mimi ndimi BWANA. Na ile damu itakuwa ishara kwenu katika nyumba zenu mtakazokuwamo; nami nitakapoiona ile damu, nitawapitia, wala hapatakuwa na pigo juu yenu la kuwaharibu, nitakapoipiga nchi ya Misri.” Na tena tunasoma katika mstari wa 23 wa sura hiyo hiyo, “Kwa kuwa BWANA atapita ili awapige Wamisri; naye atakapoiona ile damu katika kizingiti cha juu, na katika ile miimo miwili, BWANA atapita juu ya mlango ule, wala hatamwacha yule mharabu aingie nyumbani mwenu ili kuwapiga.” Paulo aliandika maneno yake akiyakumbuka haya yote, na kwa kusema kwamba Kristo ni dhabihu yetu ya Pasaka, bila shaka yoyote alimaanisha kwamba damu iliyomwagika ya Yesu Kristo ni msingi, tena msingi pekee, ambao juu yake Mungu hutupita na kutuacha salama.
III. MATOKEO YA KIFO CHA UPATANISHO
Basi tumeona makusudi ya neema na ya utukufu ya Kifo cha Upatanisho cha Yesu Kristo. Matokeo ya kifo hicho ni yapi? Ni matukufu zaidi hata. Asubuhi hii naweza kuyanena kwa sehemu tu.
1. Tokeo la kwanza la kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo ni kwamba kipatanisho kimetolewa kwa ajili ya ulimwengu wote. Tunasoma katika 1 Yohana 2:2, “Yeye ndiye kipatanisho kwa dhambi zetu; wala si kwa dhambi zetu tu, bali pia kwa dhambi za ulimwengu wote.” Maana ya hili ni wazi kwamba kwa kifo cha Yesu Kristo msingi umewekwa ambao juu yake Mungu anaweza kushughulika kwa rehema, na kweli hushughulika kwa rehema, na ulimwengu wote. Matendo yote ya Mungu ya rehema kwa mtu yeyote ni kwa msingi wa kifo cha Kristo. Ni kwa msingi wa kifo cha Kristo tu ndipo Mungu angeweza kushughulika kwa rehema na mtu yeyote. Hata matendo ya Mungu ya rehema kwa mkufuru mbaya kupita wote au kwa mkana Mungu asiye na haya kupita wote ni kwa msingi wa kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo.
2. Pili, kwa kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo watu wote wanapata ufufuo kutoka kwa wafu. Tunasoma katika Warumi 5:18, “Basi tena, kama kwa kosa moja (yaani, kosa la Adamu) watu wote walihukumiwa adhabu; vivyo hivyo kwa tendo moja la haki (yaani, kwa tendo la haki la Kristo la kufa msalabani kwa kutii mapenzi ya Mungu) kipawa cha bure kilikuja juu ya watu wote hata kuhesabiwa haki yenye uzima.” Na tunaambiwa katika 1 Wakorintho 15:22, “Kwa kuwa kama katika Adamu wote wanakufa, kadhalika na katika Kristo wote watahuishwa.” Mtume Paulo katika sura hiyo yote anazungumza juu ya ufufuo wa mwili, si juu ya uzima wa milele, na hapa anafundisha waziwazi kwamba kama vile kila mtoto wa Adamu anapoteza uhai (uhai wa kimwili—tazama Mwanzo 3:19) katika Adamu wa kwanza, vivyo hivyo katika Yesu Kristo, Adamu wa pili, anapata ufufuo kutoka kwa wafu, kwa njia ya kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo. Kila mtu, kafiri mbaya kupita wote sawasawa na mwamini mcha Mungu kupita wote, siku moja atafufuliwa kutoka kwa wafu kwa sababu Kristo alikufa mahali pake. Kama ufufuo anaoupata kwa njia ya kifo cha Yesu Kristo utakuwa “ufufuo wa uzima” au “ufufuo wa hukumu,” “aibu na kudharauliwa milele” (Yohana 5:28, 29; Danieli 12:2), hilo linategemea kabisa msimamo ambao mtu huyo anaouchukua kuelekea Kristo ambaye ndani yake anaupata ufufuo huo.
3. Kwa kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo waamini wote katika Yesu Kristo wana msamaha wa dhambi zao zote. Tunasoma katika Waefeso 1:7, “Katika yeye huyo, (yaani, katika Yesu Kristo) tunao ukombozi kwa damu yake, masamaha ya dhambi, sawasawa na wingi wa neema yake.” Kwa sababu Yesu Kristo alikufa kama malipo kamili kwa ajili ya dhambi zetu, msamaha wa dhambi si kitu ambacho waamini wanapaswa kufanya jambo fulani ili kukipata, ni kitu ambacho damu ya Yesu Kristo tayari imekipata na ambacho imani yetu tayari imekitwaa kuwa chetu; “tunao msamaha,” sisi tumekwisha kusamehewa. Kila mwamini katika Yesu Kristo amesamehewa kila dhambi aliyowahi kuitenda au atakayowahi kuitenda, kwa sababu Yesu Kristo aliimwaga damu yake mahali pake. Kwa kifo cha upatanisho cha Kristo waamini wote ndani yake, ingawa wakati mmoja “walikuwa adui,” sasa “wamepatanishwa na Mungu kwa mauti ya Mwana wake.” Kama tunavyosoma katika Warumi 5:10, “Tulipokuwa adui tulipatanishwa na Mungu kwa mauti ya Mwana wake.” Maana yake ni kwamba uadui kati ya Mungu na mwenye dhambi umeondolewa, au, kama Paulo anavyosema katika Wakolosai 1:20, Kristo “amefanya amani kwa damu ya msalaba wake,” au, kama anavyosema katika mstari wa pili baada ya huo, Wakolosai 1:22, Kristo “amewapatanisha” waamini “katika mwili wa nyama yake kwa njia ya mauti.” Inasimuliwa habari ya kasisi mmoja mwaminifu huko Uingereza aliyeambiwa kwamba mmoja wa washirika wa parokia yake alikuwa akifa. Alikuwa mwanamke mwema, lakini kasisi aliharakisha kwenda kando yake ili kuzungumza naye. Alipoketi kando ya yule mwanamke aliyekuwa akifa alimwambia kwa upole sana lakini kwa uzito, “Wananiambia kwamba huna muda mrefu wa kuishi.” “Ndiyo,” akajibu, “najua sina.” “Wananiambia kwamba huenda hutaimaliza usiku huu ukiwa hai.” “Ndiyo,” akajibu, “sitazamii kuimaliza usiku huu nikiwa hai.” Ndipo akasema kwa bidii sana, “Je, umefanya amani yako na Mungu?” Akajibu, “La, sijafanya.” “Nawe huogopi kukutana na Mungu bila kufanya amani yako naye?” “La, siogopi hata kidogo,” akajibu kwa utulivu. Akamwambia tena, “Je, unaelewa ninachokuambia? Je, unatambua kwamba uko karibu kufa?” “Ndiyo.” “Je, unatambua kwamba huenda hutaimaliza usiku huu ukiwa hai?” “Ndiyo.” “Nawe hujafanya amani yako na Mungu?” “Sijafanya.” “Nawe huogopi kukutana na Mungu?” “Siogopi, hata kidogo.” Kulikuwa na jambo fulani katika namna ya yule mwanamke lililomfanya ahisi kwamba kulikuwa na kitu nyuma ya maneno yake, akamwambia, “Unamaanisha nini?” Akajibu, “Najua ninakufa. Najua niko karibu sana na mauti. Najua sitaimaliza usiku huu nikiwa hai. Najua ni lazima nikutane na Mungu karibuni, wala sifadhaiki hata kidogo, kwa maana najua kwamba sikuhitaji kufanya amani yangu na Mungu, kwa sababu Yesu Kristo alifanya amani na Mungu kwa ajili yangu zaidi ya miaka elfu moja na mia nane iliyopita kwa kifo chake juu ya msalaba wa Kalvari, nami ninapumzika katika amani ambayo Yesu Kristo tayari ameifanya.” Yule mwanamke alikuwa sahihi: hakuna mtu anayehitaji kufanya amani yake na Mungu, Yesu Kristo tayari amefanya amani kwa kifo chake cha upatanisho, na tunachopaswa kufanya ni kuingia tu katika amani ambayo Yesu Kristo ametufanyia, nasi tunaingia katika amani hiyo kwa kumwamini tu Yeye aliyefanya amani kwa kifo chake msalabani. Kazi ya Yesu Kristo ilikuwa kazi kamili na kamilifu. Hakuna kitu cha kuongezwa juu yake. Hatuwezi kuiongezea chochote, wala hatuhitaji kuiongezea chochote. Yesu Kristo “amefanya amani kwa damu ya msalaba wake.”
4. Tokeo la nne la kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo ni kwamba kwa sababu ya kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo waamini wote ndani yake wanahesabiwa haki. Tunasoma katika Warumi 5:9, “Tukiisha kuhesabiwa haki katika damu yake.” Kuhesabiwa haki ni zaidi ya kusamehewa. Msamaha ni wa upande hasi, kuondolewa kwa dhambi zetu, kunakodhihirishwa kwa Mungu kututendea kana kwamba hatukuwahi kutenda dhambi. Kuhesabiwa haki ni wa upande chanya, kuhesabiwa kwetu kuwa wenye haki kweli, kutiwa kwetu haki kamilifu ya Mungu iliyo katika Yesu Kristo, si kututendea tu kana kwamba hatukuwahi kutenda dhambi, bali kutuhesabu tumevikwa haki kamilifu. Kwa sababu ya kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo kuna kubadilishana nafasi kabisa kati ya Yesu Kristo na watu wake. Katika kifo chake msalabani Yesu Kristo aliichukua nafasi yetu ya hukumu mbele za Mungu, na mara tunapompokea tunaingia katika nafasi yake ya kukubaliwa kikamilifu mbele za Mungu. Kama Paulo anavyosema katika 2 Wakorintho 5:21, “Yeye asiyejua dhambi alimfanya kuwa dhambi kwa ajili yetu, ili sisi tupate kuwa haki ya Mungu katika yeye.” Yesu Kristo aliingia mahali petu katika laana na kukataliwa, na mara tunapompokea tunaingia katika nafasi yake ya kukubaliwa kikamilifu, au kama mtu mwingine alivyolieleza:
“Karibu, karibu sana na Mungu,
Karibu zaidi siwezi kuwa;
Kwa maana katika nafsi ya Mwanawe,
Ni karibu kama yeye alivyo.
Mpendwa, mpendwa sana wa Mungu,
Mpendwa zaidi siwezi kuwa;
Kwa maana katika nafsi ya Mwanawe,
Napendwa kama yeye apendwavyo.”
5. Zaidi ya hayo, kwa sababu ya upatanisho kamili ambao Yesu Kristo ameufanya kwa kumwaga damu yake, kwa kifo chake cha upatanisho msalabani, kila mwamini ndani yake anaweza kuingia kwa ujasiri katika patakatifu pa patakatifu, katika uwepo wenyewe wa Mungu. Kama inavyosemwa katika Waebrania 10:19, 20, “Basi, ndugu, kwa kuwa tuna ujasiri wa kupaingia patakatifu pa patakatifu (yaani, katika uwepo wenyewe wa Mungu) kwa damu ya Yesu, kwa njia aliyotuwekea wakfu, njia mpya iliyo hai, kupitia pazia, yaani, mwili wake: na kwa kuwa tuna Kuhani Mkuu juu ya nyumba ya Mungu; na tukaribie kwa moyo wa kweli, katika utimilifu wa imani.” Lo, jinsi baadhi yetu tunavyosita kuja katika uwepo wa Mungu tunapofikiri ukubwa na wingi wa dhambi zetu, na tunapofikiri jinsi Mungu alivyo mtakatifu, jinsi hata maserafi (wale “wanaowaka,” wakiwaka katika utakatifu wao wenyewe mkuu) wanavyofunika nyuso zao na miguu yao mbele zake na kulia bila kukoma “Mtakatifu, mtakatifu, mtakatifu, ni BWANA wa majeshi” (Isaya 6:2, 3). “Mungu ni Mtakatifu,” tunafikiri. “Ndiyo.” “Nami ni mwenye dhambi.” “Ndiyo.” Lakini kwa sadaka ya ajabu ya Kristo iliyotolewa “mara moja tu” mimi “nimekamilishwa milele,” na kwa msingi wa damu ile iliyo ya thamani sana na inayomtosha Mungu kabisa, naweza kuingia kwa ujasiri katika uwepo wenyewe wa Mungu, nikatazama juu kwa uso usiofunikwa nikautazama uso wake na kumwita “Baba,” na kumimina mbele zake kila haja ya moyo wangu. Lo, damu ya ajabu!
6. Lakini si hayo tu. Kwa sababu ya kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo wale wanaomwamini wataishi pamoja naye milele. Jinsi Paulo anavyolisema waziwazi katika 1 Wathesalonike 5:10, “Ambaye alikufa kwa ajili yetu, ili kwamba, tuwapo macho au tuwapo usingizini, (yaani, wakati wa kuja kwake), tupate kuishi pamoja naye.”
7. Zaidi tena, kwa sababu ya kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo, wote wanaomwamini wanapokea ahadi ya urithi wa milele. Hivi ndivyo tunavyoambiwa katika Waebrania 9:15, “Na kwa sababu hiyo yeye ni mjumbe wa agano jipya, ili kwamba, kwa kuwa mauti imekwisha kutukia kwa ukombozi wa makosa yaliyokuwa chini ya agano la kwanza, hao walioitwa waipokee ahadi ya urithi wa milele.” Laiti ningekuwa na wakati wa kulitafakari jambo hilo kwa urefu.
8. Kuna matokeo mengine ya kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo kuhusu Ibilisi na malaika zake, ambayo hatuna wakati wa kuyaingilia. Jambo moja tu zaidi kuhusu matokeo ya kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo kama yanavyohusiana na ulimwengu wa vitu. Mungu anatufundisha kwamba kwa kifo cha Yesu Kristo ulimwengu wa vitu—“vitu vyote, ikiwa ni vitu vilivyo duniani, au vilivyo mbinguni”—umepatanishwa na Mungu. Haya ndiyo maneno yake, “Kwa sababu ilimpendeza Baba kwamba ndani yake (yaani, ndani ya Yesu Kristo) utimilifu wote ukae ndani yake; na kwa yeye amefanya amani kwa damu ya msalaba wake, ili kuvipatanisha vitu vyote na nafsi yake; kwa yeye, nasema, ikiwa ni vitu vilivyo duniani, au vilivyo mbinguni” (Wakolosai 1:19, 20). Haya ni maneno ya ajabu. Yanatuambia kwamba kifo cha Yesu Kristo kina uhusiano na ulimwengu wa vitu, na vitu vilivyo duniani na vitu vilivyo mbinguni, kama vile kilivyo na uhusiano nasi na dhambi zetu. Ulimwengu wa vitu umeanguka mbali na Mungu kwa sababu ya dhambi (Warumi 8:20, R.V.; Mwanzo 3:18). Si dunia tu bali hata mbingu imevamiwa na kutiwa unajisi na dhambi (Waefeso 6:12, R.V.; Waebrania 9:23, 24). Kwa kifo cha Yesu Kristo unajisi huo unaondolewa. Kama vile damu ya dhabihu ya Agano la Kale ilivyopelekwa ndani ya patakatifu pa patakatifu, mfano wa mbinguni, vivyo hivyo Kristo ameipeleka damu ya dhabihu iliyo bora zaidi mpaka mbinguni kwenyewe na kuitakasa. “Vitu vyote . . . ikiwa ni vitu vilivyo duniani, au vilivyo mbinguni” sasa vimepatanishwa na Mungu. “Viumbe vyenyewe navyo vitawekwa huru na kutolewa katika utumwa wa uharibifu, hata viingie katika uhuru wa utukufu wa watoto wa Mungu” (Warumi 8:21). “Tunatazamia mbingu mpya na nchi mpya, ambayo haki yakaa ndani yake” (2 Petro 3:13). Upatanisho wa Yesu Kristo una upana mkubwa mno—mbali zaidi ya upeo wa falsafa zetu za kibinadamu. Tumeanza tu kuelewa maana ya damu iliyomwagika Kalvari. Dhambi ni uovu wa kutisha zaidi, wenye kuharibu zaidi na wenye kufika mbali zaidi kuliko tulivyozoea kufikiri, lakini damu ya Kristo ina nguvu na uwezo ambao utimilifu wake utafunuliwa na milele peke yake.