Sura 10 · dakika 22 za kusoma · dakika 29 za kusikiliza
Fundisho Bainifu la Uprotestanti: Kuhesabiwa Haki kwa Imani
“Basi, ndugu zangu, jueni ya kuwa kwa huyo mnahubiriwa msamaha wa dhambi; na kwa yeye kila amwaminiye huhesabiwa haki katika mambo yote ambayo kwa torati ya Musa hamkuweza kuhesabiwa haki.”—Matendo 13:38, 39.
“Lakini kwa mtu asiyefanya kazi, bali anamwamini yeye ambaye amhesabia haki asiyekuwa mtauwa, imani yake mtu huyo imehesabiwa kuwa ni haki.”—Warumi 4:5.
Haya ni maandiko mawili ya ajabu, na sura hii itashughulika na kuyafafanua. Somo letu asubuhi hii ni, Fundisho Bainifu la Uprotestanti: Kuhesabiwa Haki kwa Imani. Fundisho la Kuhesabiwa Haki kwa Imani ndilo fundisho lililozaa Matengenezo ya Kanisa. Leo hii ni mojawapo ya mafundisho makuu ya msingi ya Imani ya Kiinjili. Fundisho hili, ingawa lilifafanuliwa kikamilifu kwa mara ya kwanza na kusisitizwa daima na Paulo, linapita katika Biblia nzima tangu Mwanzo hata Ufunuo. Ni katika kitabu cha kwanza cha Biblia, kitabu cha Mwanzo, tunaposoma, “Akamwamini BWANA, naye akamhesabia jambo hili kuwa haki.” (Mwanzo 15:6.) Katika maneno haya, ndani ya kitabu kile cha kwanza kabisa cha Biblia, sisi tunayo mbegu ya fundisho zima la neema na la thamani la Kuhesabiwa Haki kwa Imani.
I. KUHESABIWA HAKI NI NINI?
Jambo la kwanza tunalopaswa kulielewa waziwazi ni kwamba kuhesabiwa haki ni nini hasa. Ni hapa ndipo wengi hupotea katika kujifunza kwao kweli hii kuu. Kuna fasili mbili zinazotofautiana kimsingi za maana ya maneno “kuhesabia haki” na “kuhesabiwa haki.” Fasili moja ya Kuhesabia haki ni, kumfanya mtu kuwa mwenye haki, na ya Kuhesabiwa haki, kufanywa kuwa mwenye haki. Fasili nyingine ya “kuhesabia haki” ni, kumhesabu, kumtangaza, au kumwonyesha mtu kuwa mwenye haki, na ya “kuhesabiwa haki,” kutangazwa au kuhesabiwa kuwa mwenye haki. Kutokana na fasili hizi mbili tofauti, shule mbili tofauti za mawazo hutengana. Ipi ndiyo fasili ya kweli? Njia ya kuamua maana ya neno lo lote katika Biblia ni kwa kuchunguza mafungu yote ambamo neno hilo na yale yatokanayo nalo yanapatikana. Kama mtu ye yote atapitia Biblia, Agano la Kale na Jipya, na kujifunza kwa uangalifu mafungu yote ambamo neno “kuhesabia haki” na yale yatokanayo nalo yanapatikana, atagundua kwamba bila shaka yo yote, katika matumizi ya Biblia, “kuhesabia haki” maana yake si kumfanya mtu kuwa mwenye haki, bali ni kumhesabia haki, kumtangaza kuwa mwenye haki, au kumwonyesha kuwa mwenye haki. Mtu huhesabiwa haki mbele za Mungu pale Mungu anapomhesabu kuwa mwenye haki. Jambo hili laonekana, kwa mfano, katika sura ya nne ya Warumi, mistari ya 2 hadi 8. “Kwa maana ikiwa Ibrahimu alihesabiwa haki kwa matendo, anacho cha kujisifia; lakini si mbele za Mungu. Kwa maana maandiko yasemaje? Ibrahimu alimwamini Mungu, ikahesabiwa kwake kuwa haki. Basi kwake yeye afanyaye kazi, ujira wake hauhesabiwi kuwa ni neema, bali ni deni. Lakini kwa mtu asiyefanya kazi, bali anamwamini yeye ambaye amhesabia haki asiyekuwa mtauwa, imani yake mtu huyo imehesabiwa kuwa ni haki; kama vile Daudi naye anavyomnena mtu yule kuwa heri, ambaye Mungu humhesabia haki pasipo matendo, akisema, Heri waliosamehewa makosa yao, na waliositiriwa dhambi zao; heri mtu yule ambaye Bwana hatamhesabia dhambi.” Ni dhahiri kutokana na fungu hili, kama ilivyo kutokana na mafungu mengine mengi, kwamba mtu huhesabiwa haki Mungu anapomhesabu kuwa mwenye haki, haidhuru kanuni za tabia na mwenendo wake zilikuwa za namna gani. Tutaona baadaye kwamba kuhesabiwa haki maana yake ni zaidi ya kusamehewa tu.
II. WANADAMU HUHESABIWAJE HAKI?
Sasa tunafikia swali la pili, swali lililo la maana kupita yote, Wanadamu huhesabiwaje haki? Kwa jumla kuna mitazamo miwili inayopingana juu ya kuhesabiwa haki: mmoja ni kwamba wanadamu huhesabiwa haki kwa matendo yao wenyewe, yaani, kwa msingi wa kitu fulani wanachokifanya wao wenyewe. Mtazamo huu waweza kuelezwa kwa namna mbalimbali. Matendo mema ambayo watu huyataja kuwa msingi wa kuhesabiwa kwao haki yaweza kuwa mwenendo wao mwema wa kimaadili, au kuishika kwao Kanuni ya Dhahabu, au kitu cha namna hiyo. Au yaweza kuwa matendo ya dini, kama vile kufanya kitubio, kusali sala, kujiunga na kanisa, kwenda kanisani, kubatizwa, au kushiriki Meza ya Bwana, au kutimiza wajibu mwingine fulani wa kidini. Lakini haya yote ni kitu kimoja: ni kitu fulani tunachokifanya sisi wenyewe kinacholeta kuhesabiwa haki; matendo fulani yetu wenyewe, matendo fulani tunayoyatenda, huchukuliwa kuwa msingi wa kuhesabiwa kwetu haki. Mtazamo mwingine wa kuhesabiwa haki ni kwamba tunahesabiwa haki, si kwa matendo yetu wenyewe kwa maana yo yote, bali kwa kazi ya mwingine kabisa, yaani, kwa kifo cha upatanisho cha Yesu Kristo juu ya msalaba wa Kalvari; kwamba matendo yetu wenyewe hayahusiani kabisa na kuhesabiwa kwetu haki, bali tunahesabiwa haki kabisa kwa kazi ya upatanisho ya Kristo iliyomalizika na kukamilika, kwa kifo chake kwa ajili yetu Msalabani; na kwamba yote tunayopaswa kufanya kuhusu kuhesabiwa kwetu haki ni kuifanya tu kuwa yetu kwa kumtumaini kwa urahisi Yeye aliyefanya upatanisho. Upi ndio mtazamo sahihi? Tutakwenda moja kwa moja kwenye Biblia kupata jibu la swali hili lililo la maana kupita yote.
1. Sehemu ya kwanza ya jibu tutaipata katika Warumi 3:20, “Kwa sababu hakuna mwenye mwili atakayehesabiwa haki mbele zake kwa matendo ya sheria; kwa maana kutambua dhambi huja kwa njia ya sheria.” Hapa imesemwa waziwazi kabisa kwamba hatuhesabiwi haki kwa kuishika sheria ya Mungu, iwe ni sheria ya Musa au sheria nyingine yo yote, na kwamba sheria imetolewa, si ili kutuletea kuhesabiwa haki, bali ili kutuletea kutambua dhambi, yaani, ili kutufikisha mahali pa kutambua hitaji letu la kuhesabiwa haki kwa neema. Imesemwa waziwazi hapa kwamba hakuna mtu ahesabiwaye haki kwa matendo ya sheria. Kweli hiyo hiyo kuu inapatikana katika Wagalatia 2:16: “Hali tukijua ya kuwa mwanadamu hahesabiwi haki kwa matendo ya sheria, bali kwa imani ya Kristo Yesu; sisi nasi tulimwamini Kristo Yesu, ili tuhesabiwe haki kwa imani ya Kristo, wala si kwa matendo ya sheria; maana kwa matendo ya sheria hakuna mwenye mwili atakayehesabiwa haki.” Kuhesabiwa haki kwa matendo yo yote yetu wenyewe ni jambo lisilowezekana. Haliwezekani kwa sababu, ili tuhesabiwe haki kwa matendo ya sheria, au kwa kitu cho chote tuwezacho kufanya, ni lazima tuishike sheria ya Mungu kikamilifu. Sheria hudai utii mkamilifu kuwa msingi wa kuhesabiwa haki. Husema, “Amelaaniwa kila mtu asiyedumu katika yote yaliyoandikwa katika kitabu cha torati, ayafanye.” (Wagalatia 3:10). Lakini hakuna hata mmoja wetu aliyeishika sheria ya Mungu kikamilifu, na mara tu tunapoivunja sheria ya Mungu katika jambo lo lote, kuhesabiwa haki kwa matendo kunakuwa jambo lisilowezekana kabisa. Kwa hiyo, kwa habari ya sheria ya Mungu, kila mmoja wetu yu “chini ya laana,” na ikiwa tutahesabiwa haki hata kidogo, ni lazima tupate njia nyingine ya kuhesabiwa haki isiyo ya kuishika sheria ya Mungu. Mungu hakumpa mwanadamu sheria akitazamia wala akikusudia kwamba angeishika na hivyo kuhesabiwa haki kwayo. Aliwapa sheria ili kuzaa ndani yao kusadikishwa juu ya dhambi, ili kuvifumba vinywa vya wanadamu, na ili kuwaongoza kwa Kristo. Au, kama Paulo asemavyo katika Warumi 3:19, 20, “Basi twajua ya kuwa mambo yote inenayo torati, huwaambia wale walio chini ya torati; kila kinywa kifumbwe, na ulimwengu wote uwe chini ya hukumu ya Mungu: kwa sababu hakuna mwenye mwili atakayehesabiwa haki mbele zake kwa matendo ya sheria; kwa maana kutambua dhambi huja kwa njia ya sheria.” Ingawa maneno haya ya Mungu ni wazi namna hii, ni ajabu kwamba wako wengi leo wanaohubiri sheria kuwa njia ya wokovu. Lakini wanapohubiri hivyo, wanahubiri njia nyingine ya wokovu isiyo ile iliyowekwa katika neno la Mungu mwenyewe.
2. Sehemu ya pili ya jibu la swali la jinsi tunavyohesabiwa haki tunaipata katika Warumi 3:24. “wanahesabiwa haki bure kwa neema yake, kwa njia ya ukombozi ulio katika Kristo Yesu.” Neno lililotafsiriwa “bure” katika fungu hili maana yake ni, kama zawadi ya bure, na mstari huu watuambia kwamba wanadamu huhesabiwa haki kama zawadi ya bure kwa neema ya Mungu (yaani, upendeleo wa Mungu usiostahiliwa) kwa njia ya (yaani, kwa msingi wa) ukombozi ulio katika Kristo Yesu. Kwa maneno mengine, kuhesabiwa haki si kwa msingi wa ustahili wo wote ulio ndani yetu, si kwa msingi wa kitu cho chote tulichokifanya; hatuhesabiwi haki kwa matendo yetu wenyewe wala kwa tabia yetu wenyewe. Kuhesabiwa haki ni zawadi ya bure ambayo Mungu huitoa bila malipo kabisa. Mfereji ambao kwa huo zawadi hii ya bure hutolewa ni ukombozi ulio katika Kristo Yesu. Tutaona baadaye kwamba maana yake ni kwa njia ya gharama ya ununuzi ambayo Kristo aliilipa kwa ajili ya ukombozi wetu, yaani, kumwagika kwa damu yake juu ya msalaba wa Kalvari.
3. Hili latufikisha kwenye sehemu ya tatu ya jibu la swali, wanadamu huhesabiwaje haki. Tunaipata sehemu hii ya tatu ya jibu katika Warumi 5:9, “Basi zaidi sana tukiisha kuhesabiwa haki katika damu yake, tutaokolewa na ghadhabu kwa yeye.” Hapa tunaambiwa waziwazi kabisa kwamba tunahesabiwa haki, au tunahesabiwa kuwa wenye haki “kwa,” au kwa usahihi zaidi wa neno lenyewe, “katika,” damu ya Kristo, yaani, kwa msingi wa kifo cha Kristo kilicho kipatanisho. Sisi sote tulikuwa chini ya laana ya sheria ya Mungu iliyovunjwa, kwa maana sote tulikuwa tumeivunja; lakini kwa kufa mahali petu juu ya msalaba wa Kalvari, Bwana wetu Yesu “Kristo alitukomboa katika laana ya torati, kwa kufanywa laana kwa ajili yetu: maana imeandikwa, Amelaaniwa kila mtu aangikwaye juu ya mti.” (Wagalatia 3:13.) Au, kama Petro asemavyo katika 1 Petro 2:24, “Yeye mwenyewe alizichukua dhambi zetu katika mwili wake juu ya mti.” Au kama Paulo asemavyo tena katika 2 Wakorintho 5:21, “Yeye asiyejua dhambi (Mungu) alimfanya kuwa dhambi kwa ajili yetu, ili sisi tupate kuwa haki ya Mungu katika yeye.” Tutapata nafasi ya kulirudia fungu hili baadaye. Yote ninayotaka mlione ndani yake kwa sasa ni kwamba ni kwa msingi wa Yesu Kristo kuwa mbadala wetu, kwa msingi wa Yeye kuichukua nafasi tuliyoistahili sisi; msalabani, ndipo tunapohesabiwa kuwa wenye haki. Msingi mmoja na wa pekee wa kuhesabiwa haki ni damu ya Yesu Kristo iliyomwagika. Bila shaka, fundisho hili ni tofauti kabisa na mafundisho ya Sayansi ya Kikristo (Christian Science), na ni tofauti kabisa na mafundisho ya sehemu kubwa ya kile kiitwacho Theolojia Mpya, na ni tofauti kabisa na mafundisho ya Fikra Mpya (New Thought) na ya Theosofia, na ni tofauti kabisa na mafundisho ya Uunitariani; lakini ndilo fundisho la Neno la Mungu. Tunapata fundisho hili hili likitolewa waziwazi na nabii Isaya miaka mia saba kabla Bwana wetu hajazaliwa, katika Isaya 53:6, aliposema, “Sisi sote kama kondoo tumepotea; kila mmoja wetu amegeukia njia yake mwenyewe; na Bwana ameweka (kihalisi, amefanya yampige) juu yake (yaani, juu ya Bwana Yesu) maovu yetu sisi sote.” Jambo hili na litulie waziwazi akilini mwenu, kwamba msingi wa pekee lakini unaotosha kabisa ambao juu yake wanadamu huhesabiwa haki mbele za Mungu ni damu ya Yesu Kristo iliyomwagika, iliyotolewa na Yesu Kristo kuwa upatanisho kwa ajili ya dhambi zetu na kukubaliwa na Mungu Baba kuwa upatanisho unaotosha kabisa.
4. Sehemu ya nne ya jibu la swali la jinsi wanadamu wanavyohesabiwa haki tunaipata katika Warumi 3:26, “naam, ili kuionyesha haki yake (yaani, ya Mungu) wakati huu; ili yeye (yaani, Mungu) mwenyewe awe mwenye haki, na mwenye kumhesabia haki yeye aliye na imani katika Yesu.” Hapa tunafundishwa kwamba wanadamu huhesabiwa haki kwa sharti la imani katika Yesu. Ikiwezekana, Warumi 4:5 hulifanya jambo hili kuwa wazi zaidi, “Lakini kwa mtu asiyefanya kazi, bali anamwamini yeye ambaye amhesabia haki asiyekuwa mtauwa, imani yake mtu huyo imehesabiwa kuwa ni haki.” Hapa Roho Mtakatifu, akinena kupitia Mtume Paulo, atuambia kwamba kwa wale wanaomwamini Yesu imani yao huhesabiwa kuwa haki. Kwa maneno mengine, imani huifanya kuwa yetu ile damu iliyomwagika ambayo ndiyo msingi wa kuhesabiwa haki, nasi tunahesabiwa haki tunapoamini. Wanadamu wote wamehesabiwa haki kwa uwezekano kwa kifo cha Kristo msalabani, lakini waaminio wamehesabiwa haki kwa hakika kwa kujitwalia wenyewe, kwa imani rahisi ndani yake, kile kilichomo katika damu ya Kristo iliyomwagika chenye thamani ya kuhesabia haki. Kwa maneno mengine, damu ya Kristo iliyomwagika ndiyo msingi wa pekee na unaotosha kabisa wa kuhesabiwa haki: imani rahisi katika Yesu Kristo aliyeimwaga damu hiyo ndiyo sharti la pekee la kuhesabiwa haki. Mungu hamtaki mwenye dhambi kitu kingine isipokuwa amwamini Mwanawe, Yesu Kristo; naye anapoamini hivyo, anahesabiwa haki. Tunapoamini tunahesabiwa haki, iwe tunayo matendo ya kutoa au hatuna; au, kama Paulo asemavyo katika Warumi 3:28, “Kwa hiyo twaona ya kuwa mwanadamu huhesabiwa haki kwa imani pasipo matendo ya sheria.” Au, kama ilivyosemwa katika mstari ambao tumekwisha kuunukuu, Warumi 4:5, “Lakini kwa mtu asiyefanya kazi, bali anamwamini yeye ambaye amhesabia haki asiyekuwa mtauwa, imani yake mtu huyo imehesabiwa kuwa ni haki.” Mtu huhesabiwa haki pasipo matendo ya sheria kabisa, yaani, huhesabiwa haki kwa sharti la kumwamini Yesu Kristo, ingawa hana matendo yo yote ya kutoa kuwa msingi wa kudai kuhesabiwa haki. Tunapoacha kufanya kazi ili tuhesabiwe haki na kwa urahisi “tukamwamini yeye ambaye amhesabia haki asiyekuwa mtauwa,” imani hiyo huhesabiwa kwetu kuwa haki, na kwa hiyo tunahesabiwa kuwa wenye haki. Basi swali si hili, je, unayo matendo yo yote ya kutoa, bali ni hili, je, unamwamini Yeye amhesabiaye haki asiyemcha Mungu? Matendo hayahusiani kabisa na kuhesabiwa haki, isipokuwa kukuzuia tunapoyategemea. Damu ya Yesu Kristo hukupatia, imani katika Yesu Kristo hukutwalia. Tunahesabiwa haki si kwa matendo yetu, bali kwa kazi yake. Tunahesabiwa haki juu ya msingi mmoja ulio rahisi, yaani damu yake iliyomwagika, na kwa sharti moja lililo rahisi, yaani imani yetu katika Yeye aliyeimwaga damu hiyo. Kiburi cha moyo wa asili ni kikubwa mno hata ni vigumu sana kuwashikilia watu katika fundisho hili la kuhesabiwa haki kwa imani peke yake pasipo matendo ya sheria. Daima tunatafuta kuyaingiza matendo yetu mahali fulani.
5. Lakini bado hatujalijibu kikamilifu swali la jinsi wanadamu wanavyohesabiwa haki. Kweli hii ina upande mwingine, na ikiwa fundisho letu la kuhesabiwa haki litakuwa kamili na lenye uwiano mzuri, ni lazima tuutazame upande huo mwingine. Mtapata sehemu ya upande huu mwingine katika Warumi 10:9, 10, “Ukiungama kwa kinywa chako ya kuwa Yesu ni Bwana, na kuamini moyoni mwako ya kuwa Mungu alimfufua katika wafu, utaokoka. Kwa maana kwa moyo mtu huamini hata kupata haki, na kwa kinywa hukiri hata kupata wokovu.” Hapa Mungu atuambia kwamba imani inayojitwalia kuhesabiwa haki ni imani ya moyo, yaani, imani isiyo wazo tu, au maoni tu, bali imani inayoongoza kwenye matendo yanayolingana na imani hiyo; na kwa hiyo ni imani inayoongoza kwenye kumkiri Yesu waziwazi kwa kinywa kuwa ni Bwana wetu. Ikiwa mtu fulani anayo imani ya namna fulani, au kile anachokiita imani, isiyomwongoza kumkiri Kristo waziwazi, anayo imani isiyohesabia haki; kwa maana si imani ya moyo. Bwana wetu Yesu Kristo mwenyewe atuambia kwamba imani ya moyo huongoza kwenye kukiri waziwazi; kwa maana asema katika Mathayo 12:34, “Kinywa huyanena yaujazayo moyo.” Imani katika Yesu Kristo moyoni huongoza bila kuepukika kwenye kumkiri Yesu kwa kinywa kuwa ni Bwana; na ikiwa wewe humkiri Yesu kwa kinywa chako kuwa ni Bwana wako, huna imani ihesabiayo haki, wala hujahesabiwa haki.
6. Sehemu iliyobaki ya upande ule mwingine wa kweli kuhusu kuhesabiwa haki kwa imani, mtaipata katika Yakobo 2:14, 18-24. “Ndugu zangu, yafaa nini, mtu akisema kwamba ana imani, lakini hana matendo? Je! ile imani yaweza kumwokoa?” Tunaona hapa kwamba imani ambayo mtu husema tu kwamba anayo, lakini isiyoongoza kwenye matendo yanayolingana na kile anachodai kukiamini, haiwezi kuhesabia haki; lakini tuendelee, mistari ya 18-24, “Lakini mtu atasema, Wewe una imani, nami nina matendo; nionyeshe imani yako pasipo matendo yako, nami nitakuonyesha imani yangu kwa njia ya matendo yangu. Wewe waamini kwamba Mungu ni mmoja; watenda vema; mashetani nao waamini na kutetemeka. Lakini, Ee mtu usiye na maana, wataka kujua ya kuwa imani pasipo matendo haizai? Je! Ibrahimu, baba yetu, hakuhesabiwa haki kwa matendo, hapo alipomtoa Isaka mwanawe juu ya madhabahu? Waona kwamba imani ilitenda kazi pamoja na matendo yake, na imani ikakamilishwa kwa matendo hayo (yaani, katika matendo ambayo imani ya Ibrahimu ilimwongoza kuyatenda, imani ilipata udhihirisho wake mkamilifu); na maandiko yakatimizwa, yasemayo, Ibrahimu alimwamini Mungu, ikahesabiwa kwake kuwa haki; naye akaitwa rafiki wa Mungu. Mwaona ya kuwa mtu huhesabiwa haki kwa matendo, wala si kwa imani peke yake.” Wengine huona katika maneno haya mgongano kati ya mafundisho ya Yakobo na mafundisho ya Paulo, lakini hakuna mgongano wo wote. Bali Yakobo hapa atufundisha kweli muhimu, yaani, kwamba imani ambayo mtu husema kwamba anayo, lakini isiyojidhihirisha katika matendo yanayolingana na imani anayoikiri, haitamhesabia haki. Imani ihesabiayo haki ni imani halisi inayoongoza kwenye matendo yanayopatana na kweli tunayokiri kuiamini. Ni kweli kwamba tunahesabiwa haki kwa imani tu pasipo matendo ya sheria, lakini ni lazima iwe imani halisi; la sivyo haihesabii haki. Kama mtu fulani alivyosema, “Tunahesabiwa haki kwa imani pasipo matendo, lakini hatuhesabiwi haki kwa imani iliyo pasipo matendo.” Imani ambayo Mungu huiona, na ambayo juu yake huhesabia haki, huongoza bila kuepukika kwenye matendo ambayo wanadamu wanaweza kuyaona. Mungu aliiona imani ya Ibrahimu saa ile ile Ibrahimu alipoamini, kabla hapajakuwa na nafasi yo yote ya kutenda, akaihesabu imani hiyo kwa Ibrahimu kuwa haki. Lakini imani ambayo Mungu aliiona ilikuwa imani halisi, ikamwongoza Ibrahimu kwenye matendo ambayo wote waliweza kuyaona, na matendo hayo yalithibitisha uhalisi wa imani yake. Uthibitisho wa imani kwetu ni matendo, nasi twajua kwamba yeye asiyetenda hana imani ihesabiayo haki.
Kwa upande mmoja hatupaswi kuisahau kweli ile ambayo Paulo anaisisitiza dhidi ya ushika-sheria, yaani, kwamba tunahesabiwa haki kwa sharti moja lililo rahisi la imani halisi katika Kristo; lakini kwa upande mwingine hatupaswi kuisahau kweli ile ambayo Yakobo anaisisitiza dhidi ya uasi-sheria (antinomianism), yaani, kwamba ni imani halisi tu, ile inayothibitisha uhalisi wake kwa matendo, ndiyo ihesabiayo haki. Kwa mshika-sheria anayetafuta kufanya kitu fulani ili astahili kuhesabiwa haki, ni lazima tuseme, “Acha kufanya kazi, umwamini yeye ambaye amhesabia haki asiyekuwa mtauwa” (Warumi 4:5). Kwa mwasi-sheria, yaani, kwa yule anayedhani kwamba anaweza kuishi maisha yasiyo na sheria, ya uzembe, yasiyojitenga na ulimwengu, ya dhambi, na bado akahesabiwa haki, yule ajisifuye kwamba anayo imani na kwamba amehesabiwa haki kwayo, lakini haionyeshi imani yake kwa matendo yake, ni lazima tuseme, “Yafaa nini, mtu akisema kwamba ana imani, lakini hana matendo? Je! ile imani yaweza kumwokoa?” (Yakobo 2:14.) Tunahesabiwa haki kwa imani peke yake, lakini hatuhesabiwi haki kwa imani iliyo peke yake, bali kwa imani inayoambatana na matendo.
III. KIASI CHA KUHESABIWA HAKI
Nadhani tumekwisha kulifanya wazi jinsi hasa mtu anavyohesabiwa haki, na sasa tunafikia swali jingine, nalo ni, kiasi cha kuhesabiwa haki. Mtu anayemwamini Bwana Yesu huhesabiwa haki kwa kiasi gani? Swali hili linajibiwa waziwazi kabisa, na kwa namna ya ajabu, na kwa utukufu, katika Matendo 13:38, 39, “Basi, ndugu zangu, jueni ya kuwa kwa huyo mnahubiriwa msamaha wa dhambi; na kwa yeye kila amwaminiye huhesabiwa haki katika mambo yote ambayo kwa torati ya Musa hamkuweza kuhesabiwa haki.” Maneno haya yanatangaza waziwazi kabisa kwetu kwamba kila amwaminiye Yesu Kristo huhesabiwa haki “katika mambo yote.” Kwa maneno mengine, hesabu ya zamani dhidi ya mwaminio imefutwa yote. Haidhuru hesabu hiyo ni mbaya namna gani na nyeusi namna gani, saa ile ile mtu anapomwamini Yesu Kristo, hesabu hiyo inafutwa. Mungu hana kabisa kitu cho chote anachokihesabu dhidi ya yule amwaminiye Yesu Kristo. Hata ikiwa bado ni mwaminio asiye mkamilifu sana, kijana sana na Mkristo asiyekomaa, amehesabiwa haki kikamilifu. Kama Paulo asemavyo katika Warumi 8:1, “Sasa basi hakuna hukumu ya adhabu juu yao walio katika Kristo Yesu.” Au, kama asemavyo zaidi chini katika sura hiyo hiyo, mistari ya 33, 34, “Ni nani atakayewashitaki wateule wa Mungu? Mungu ndiye mwenye kuwahesabia haki. Ni nani atakayewahukumia adhabu? Kristo Yesu ndiye aliyekufa; naam, na zaidi ya hayo, amefufuka katika wafu, naye yuko mkono wa kuume wa Mungu; tena ndiye anayetuombea sisi.” Kama muuaji aliye mwovu kupita wote, au mwenye dhambi wa aina yo yote duniani, angeingia humu asubuhi hii, na papa hapa sasa hivi, akiisikia injili ya neema ya Mungu, akamwamini Bwana Yesu Kristo, akamtumaini kuwa Mwokozi wake, na kumpokea kuwa hivyo, akijisalimisha kwake na kumkiri kuwa Bwana wake, saa ile ile atakapofanya hivyo, kila dhambi aliyowahi kuitenda ingefutwa, na kumbukumbu yake ingekuwa nyeupe machoni pa Mungu kama ile ya malaika aliye safi kupita wote mbinguni. Mungu hana kabisa kitu cho chote anachokihesabu dhidi ya mwaminio katika Yesu Kristo. Lakini hata hilo si yote. Paulo aenda mbali zaidi ya hapo katika 2 Wakorintho 5:21, “Yeye asiyejua dhambi (Mungu) alimfanya kuwa dhambi kwa ajili yetu, ili sisi tupate kuwa haki ya Mungu katika yeye.” Hapa tunaambiwa waziwazi kwamba mwaminio katika Yesu Kristo anafanywa kuwa haki ya Mungu katika Kristo. Katika Wafilipi 3:9 tunaambiwa kwamba mtu anapokuwa ndani ya Kristo anayo haki isiyo yake mwenyewe, bali “haki ile itokayo kwa Mungu, kwa imani.” Kwa maneno mengine, kuna kubadilishana nafasi kwa ukamilifu kati ya Kristo na mwaminio aliyehesabiwa haki. Kristo alichukua nafasi yetu, nafasi ya laana juu ya msalaba (Wagalatia 3:13). Yeye “alifanywa kuwa dhambi kwa ajili yetu” (2 Wakorintho 5:21). Mungu alimhesabu kuwa mwenye dhambi na akamtendea kama mwenye dhambi, hata kwamba, mahali pa mwenye dhambi, alipokuwa akifa, alilia, “Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?” Na tunapohesabiwa haki sisi tunaingia katika nafasi yake, nafasi ya kukubaliwa kikamilifu mbele za Mungu, au, kwa kutumia maneno halisi ya Maandiko, tunapata “kuwa haki ya Mungu katika yeye.” Kuhesabiwa haki ni zaidi ya kusamehewa! Msamaha ni jambo hasi, yaani kuondolewa kwa dhambi; Kuhesabiwa haki ni jambo chanya, yaani kuhesabiwa kwa haki chanya na kamilifu kwa yule anayehesabiwa haki. Yesu Kristo ameunganishwa hivyo na yule amwaminiye hata Mungu anazihesabu dhambi zetu kwake. Kwa upande mwingine, mwaminio ameunganishwa hivyo na Kristo hata Mungu anaihesabu haki yake kwetu. Mungu hatuoni jinsi tulivyo ndani yetu wenyewe, bali jinsi tulivyo ndani yake, naye hutuhesabu kuwa wenye haki kama Yeye alivyo. Kazi ya Kristo ndani yetu itakapokamilika, tutakuwa kwa uhalisi kile ambacho tayari tuko katika hesabu ya Mungu; lakini saa ile ile mtu anapoamini, kwa habari ya hesabu ya Mungu, yeye ni mkamilifu kabisa kama atakavyokuwa wakati wo wote. Msimamo wetu wa sasa mbele za Mungu ni mkamilifu kabisa, ingawa hali yetu ya sasa yaweza kuwa isiyokamilika sana. Kwa kutumia tena beti zile mbili zinazojulikana:
“Karibu, karibu mno na Mungu,
Karibu zaidi siwezi kuwa;
Kwa maana katika nafsi ya Mwanawe,
Niko karibu naye kama Yeye.
Mpenzi, mpenzi mno wa Mungu,
Mpenzi zaidi siwezi kuwa;
Kwa maana katika nafsi ya Mwanawe,
Ninapendwa naye kama Yeye.”
IV. WAKATI WA KUHESABIWA HAKI
Limebaki swali moja bado la kufikiria, ingawa kwa kweli tumekwisha kulijibu katika yale yaliyokwisha kusemwa, nalo ni, wakati wa kuhesabiwa haki, au ni lini mwaminio huhesabiwa haki. Mwaminio huhesabiwa haki lini? Swali hili linajibiwa waziwazi katika mojawapo ya maandiko yetu, Matendo 13:39, “na kwa yeye kila amwaminiye huhesabiwa haki katika mambo yote ambayo kwa torati ya Musa hamkuweza kuhesabiwa haki.” Ninachotaka mlione hasa sasa katika mstari huu ni neno huhesabiwa, “Kila amwaminiye huhesabiwa haki katika mambo yote.” Hili lajibu waziwazi swali la ni lini mwaminio huhesabiwa haki. Katika Kristo Yesu kila amwaminiye huhesabiwa haki katika mambo yote saa ile ile anapoamini. Saa ile ile mtu anapomwamini Yesu Kristo, saa ile ile anaunganishwa na Kristo, na saa ile ile Mungu anamhesabia haki ya Mungu. Narudia tena, kama muuaji aliye mwovu kupita wote, au mwenye dhambi wa aina yo yote ulimwenguni, angeingia katika chumba hiki asubuhi hii ninapohubiri, na papa hapa sasa hivi akamwamini Bwana Yesu Kristo, saa ile ile atakapofanya hivyo, si tu kwamba kila dhambi aliyowahi kuitenda ingefutwa, bali haki yote kamilifu ya Mungu iliyo katika Kristo ingewekwa katika hesabu yake, na msimamo wake mbele za Mungu ungekuwa mkamilifu kama utakavyokuwa atakapokuwa amekaa mbinguni miaka milioni kumi. Niwasimulie tena tukio lile nililowasimulia Jumapili moja usiku wiki kadhaa zilizopita. Nilikuwa nikihubiri Jumapili moja asubuhi katika kanisa la Moody huko Chicago juu ya Warumi 8:1, “Sasa basi hakuna hukumu ya adhabu juu yao walio katika Kristo Yesu,” na katika kuhubiri kwangu nilisema, “Kama mwanamke aliye mwovu kupita wote katika Chicago angeingia katika kanisa la Chicago Avenue asubuhi hii, na papa hapa sasa hivi akampokea Yesu Kristo kuwa Mwokozi wake, saa ile ile atakapofanya hivyo kila dhambi aliyowahi kuitenda ingefutwa, na kumbukumbu yake ingekuwa nyeupe machoni pa Mungu kama ile ya mwanamke aliye safi kupita wote katika chumba hiki.” Bila mimi kujua, mmoja wa washiriki wa kusanyiko langu asubuhi ile ile alikuwa ameshuka hadi katika pango duni la uovu karibu na mto, akamkaribisha mwanamke mmoja aliyetengwa na jamii aje kunisikia nikihubiri. Yule mwanamke akajibu, “Mimi siendi kanisani kamwe. Kanisa si mahali pa watu kama mimi. Nisingekaribishwa kanisani hata kama ningekwenda.” Yule mwanamke aliyekuwa mtakatifu akajibu, “Ungekaribishwa katika kanisa letu,” jambo ambalo, Mungu ashukuriwe, lilikuwa kweli. Lakini, “La,” yule mwanamke akasisitiza, “haifai mimi kwenda kanisani, kanisa si mahali pa watu kama mimi.” Lakini yule mwanamke aliyekuwa mtakatifu akamsihi yule mwanamke aliyekuwa mwenye dhambi aende. Akajitolea kwenda pamoja naye hadi kanisani, lakini yule mwingine akasema, “La, hilo halifai kamwe. Polisi wananijua, na wavulana wa mtaani wananijua, na nyakati nyingine hunitupia mawe; na kama wangekuona ukipanda barabarani pamoja nami wangedhani wewe ni kama mimi nilivyo.” Lakini yule mwanamke aliyekuwa mtakatifu alikuwa na Roho wa Bwana, akasema, “Sijali wanachokidhani juu yangu. Ukikubali kuandamana nami kwenda kumsikia Bwana Torrey akihubiri, nitakwenda pamoja nawe.” Yule mwanamke mwingine akakataa. Lakini yule mwanamke aliyeokolewa akasisitiza sana, hata yule mwanamke aliyetengwa mwishowe akasema, “Ukitangulia hatua chache mbele barabarani, nitakufuata.” Basi wakaja wakipanda barabara ya La Salle Avenue, yule mwanamke aliyekuwa mtakatifu hatua chache mbele, na yule mwanamke aliyekuwa mwenye dhambi hatua chache nyuma. Mtaa baada ya mtaa wakaja hata wakafika kwenye kona ya La Salle na Chicago Avenue. Yule mwanamke aliyekuwa mtakatifu akaingia kwa mlango wa mnara ulioko pembeni, akapanda ngazi, akaingia kanisani, na yule mwanamke aliyekuwa mwenye dhambi akamfuata. Alipofika mlangoni, yule mwanamke aliyekuwa mwenye dhambi akachungulia ndani, akaona kiti kitupu chini ya roshani katika safu ya mwisho kabisa nyuma, akajipenyeza na kukikalia; na mara tu alipokwisha kuketi nikatamka maneno yale niliyoyanukuu sasa hivi, “Kama mwanamke aliye mwovu kupita wote katika Chicago angeingia katika kanisa la Chicago Avenue asubuhi hii, na papa hapa sasa hivi akampokea Yesu Kristo kuwa Mwokozi wake binafsi, saa ile ile atakapofanya hivyo kila dhambi aliyowahi kuitenda ingefutwa, na kumbukumbu yake ingekuwa nyeupe machoni pa Mungu kama ile ya mwanamke aliye safi kupita wote katika chumba hiki.” Maneno yangu yakaelea juu ya kusanyiko lote, yakaangukia moyoni mwa yule mwanamke aliyekuwa mwenye dhambi. Akayaamini; aliamini kwamba Yesu alikufa kwa ajili yake, aliamini kwamba kwa kumwagika kwa damu yake angeweza kuokolewa; aliamini, akapata msamaha na amani na kuhesabiwa haki papo hapo. Na mkutano ulipokwisha alikuja mbele akipita njia ya katikati nilipokuwa nikishuka kutoka mimbarini, machozi yakimtiririka usoni, akanishukuru kwa baraka aliyokuwa ameipokea. Nami ninalirudia jambo hili hapa asubuhi hii, nisijue ni nani aliyeko hapa, nisijue maisha ya siri ya ye yote kati yenu aliyeko hapa yalivyo, nisijue ni dhambi gani zilizofichwa moyoni mwako: kama mwanamume au mwanamke aliye mwovu kupita wote duniani angeingia katika Kanisa la Mlango Ulio Wazi (Church of the Open Door) asubuhi hii, na papa hapa sasa hivi akamtumaini Yesu Kristo, saa ile ile utakapofanya hivyo kila dhambi uliyowahi kuitenda ingefutwa, na kwa dakika moja kumbukumbu yako ingekuwa nyeupe machoni pa Mungu, si tu kama ile ya mwanamke aliye safi kupita wote katika chumba hiki, bali kama ile ya malaika aliye safi kupita wote mbinguni; wala si hivyo tu, bali haki yote kamilifu ya Mungu iliyomvika Bwana wetu Yesu Kristo ingewekwa katika hesabu yako, nawe ungekuwa karibu na Mungu na mpenzi wa Mungu kama vile Bwana Yesu Kristo mwenyewe alivyo. Hilo ndilo fundisho la kuhesabiwa haki kwa imani. Fundisho la ajabu! Fundisho tukufu!